Question: Alinikisa Cheyo alikuwa askofu wa Kanisa la Moravian mwaka gani?

Kanisa la Moravian Kusini Magharibi Tanzania
Askofu wa kwanza Yohana Wavenza aliwekwa wakfu kuwa askofu wa jimbo hili tarehe 24 Julai 1983. Askofu wa pili wa Jimbo hili Alinikisa Cheyo aliwekwa wakfu tarehe 12 Agosti 2001 katika uwanja wa mpira Sokoine Mbeya.

Alinikisa Cheyo
Amechaguliwa kuwa askofu wa Kanisa la Moravian Tanzania Jimbo la Kusini Magharibi tangu mwaka 2000. Amekuwa Mkuu wa Chuo Kikuu cha Teofilo Kisanji tangu mwaka 2011.

Alberti Chmielowski
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 22 Juni 1983, halafu mtakatifu tarehe 12 Novemba 1989

Kanisa la Moravian
Nembo lake ni alama ya mwanakondoo wa Mungu anayeshika bendera ya ushindi pamoja na maandishi ya Kilatini: "Vicit agnus noster, eum sequamur" inayotafsiriwa kama "Mwanakondoo wetu ameshinda, tumfuate" (kwa Kiingereza: "Our Lamb has conquered, let us follow Him").

Polycarp Pengo
Aliteuliwa askofu wa Nachingwea tarehe 11 Novemba 1983, akapewa daraja takatifu hiyo na Papa Yohane Paulo II tarehe 6 Januari 1984.

Sipriani mfiadini
Baada ya kuongokea Ukristo, alichaguliwa kuwa askofu mwaka 249 na hatimaye akawa mfiadini.

Aspreno wa Napoli
Baadaye akawa askofu kwa miaka 23, akistawisha Kanisa la Napoli.

Norbert Wendelin Mtega
Tangu mwaka wa 1992, alikuwa askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Songea hadi tarehe 15 Mei 2013, alipojiuzulu.

Kanisa la Moravian Tanzania
Jimbo la Kusini Magharibi lilitengwa na lile la Kusini mwaka 1976.

Kanisa la Moravian
Kutoka Kanisa la kale walipokea vyeo vya shemasi, presbiteri na askofu. Askofu wao wa kwanza alibarikiwa na askofu wa Kanisa la Wavaldo mwaka 1467 akaanzisha utumishi wao wa kiroho pamoja na makasisi na mashemasi.

Grasyano wa Tours
Baada ya kifo cha Grasyano, dhuluma dhidi ya Wakristo zilianza tena, hivyo jimbo lilibaki bila askofu kwa muda wa miaka 36, waamini walitawanywa kiasi cha kupoteza uhusiano na kazi ya mwanzilishi. Gregori wa Tours aliandika kwamba askofu wa pili aliitwa Lidorius na kudumu miaka 33, mpaka alipofika Martino wa Tours mwaka 371.

Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiarmenia
Chini ya udikteta wa Josef Stalin Waarmenia wliteswa kama watu wengine katiia Umoja wa Kisovyeti. Wabolsheviki walijaribu kuharibu kanisa. Katholikos (askofu mkuu) Choren I wa Erivan aliuawa usiku wa 5 Aprili 1938. Kati ya mapadre 1115 waliowahi kuwepo mwaka 1920 walibaki 12 pekee. Kati ya makanisa 850 yote yalifungwa isipokuwa 4.

Johann Paul Schor
Upungufu wake kama msanii unaweza kuonekana kwa pambo alilounda mwaka 1650 la Musurgia Universalis ya Athanasius Kircher [2] lakini pambo hilo liliharibika kwa mipango mingi aliyotaka Kircher. Alipokuwa akifanya kazi pekee yake, michoro yake ilionyesha kazi bora zaidi.[3]

Historia ya Kanisa
Mwanzoni walihudumiwa kiroho na mapadri wa Kanisa Katoliki, lakini mwaka 1467 waliamua kuchagua watumishi wao wenyewe, wakiwemo mpaka leo mashemasi, makasisi na maaskofu. Umoja huo ulienea Bohemia na Moravia ukawa chanzo cha madhehebu ambayo yalistawi upya kuanzia mwaka 1722 na yanaitwa ya "Wamoravia" (leo wengi wao wanaishi nchini Tanzania).

Faustina Kowalska
Baada ya nadhiri alitumwa mji wa Wilno (soma Vilno). Alikuwa huko hadi mwaka [[1936]], akishughulika na kazi ya kutunza [[bustani]]. Hapo ndipo alikutana na Baba Michał Sopoćko (soma Mihaw Sopochko), ambaye atakuwa [[muungamishi]] wake na Baba wa kiroho (kwa sasa ni [[mwenye heri|Mwenye Heri]] wa [[Kanisa Katoliki]]), Yesu alimwambia "Huyu ndiye mtumishi wangu mwaminifu, yeye atakusaidia kutimiza mapenzi yangu hapa duniani” (Hafidhi 263).

Method Kilaini
Askofu Kilaini alipewa upadrisho kama padre wa jimbo la Bukoba jijini Roma mwaka 1972 na Kardinali Agnelo Rossi baada ya kupata shahada ya pili ya teolojia huko Roma.

Kanisa la Moravian
Umoja wa Ndugu ulienea katika Bohemia na Moravia wakati wa karne ya 16 pamoja na matengenezo ya Kiprotestanti. Lakini mwaka 1618 wakubwa wa Bohemia walipata shida na Kaisari Ferdinand II aliyekuwa mfalme mpya; hii ilisababisha vita ya miaka 30. Katika vita hii kaisari aliyekuwa Mkatoliki mkali aliweza kutwaa Bohemia na Moravia akafuta ahadi zote za uvumilivu kwa wafuasi wa Umoja wa Ndugu.

Polycarp Pengo
Baada ya masomo ya ngazi mbalimbali, alipewa upadrisho mwaka 1971 na askofu Charles Msakila wa Jimbo Katoliki la Sumbawanga, akasoma teolojia ya maadili huko Roma, Italia, akijitwalia digrii ya udaktari mwaka 1977.

Beatus Kinyaiya
Aliwekwa wakfu na Kardinali Polycarp Pengo mwaka 2006. Tangu mwaka huo alikuwa askofu wa Jimbo la Mbulu hadi 2014 alipohamishiwa Jimbo Kuu la Dodoma kama askofu mkuu.

Alinikisa Cheyo
Alisoma Shule ya Msingi Mwembe tangu mwaka 1969 na kisha alijiunga na shule ya kati Haloli mjini Vwawa Mbozi. Baada ya hapo alijiunga na Chuo Cha Biblia cha Kanisa la Africa Inland cha Majahida kilichopo wilaya ya Bariadi Mkoa wa Shinyanga mwaka 1979 hadi 1981. Mwaka 1983 alijiunga na Chuo Cha Theologia cha Kanisa la Moravian kilichopo Mbeya (Motheco) ambapo alimaliza masomo mwaka 1986 na kutunukiwa cheti cha theologia. Akiwa Mbeya aliweza kujiendeleza kielimu kwa kujiunga na masomo ya Sekondari na mwaka 1987 aliweza kufanya mtihani wa kidato cha nne katika shule ya sekondari Mbeya Day. Alifanya tena mtihani wa sekondari katika kituo hicho hicho cha Mbeya Day Secondary mwaka 1999 na kutunukiwa cheti.

Ucheki
Mapema zaidi nchi ilikuwa ufalme wa Moravia kuu katika karne ya 7.

Kanisa la Moravian
Wamoravian wenyewe huona chanzo cha kanisa lao tarehe 1 Machi 1457. Siku hiyo kikundi kidogo cha wafuasi wa Hus waliochoka uuaji na vita vya kidini waliungana katika kijiji cha Kunvald (Bohemia) kuanzisha jumuiya ya Kikristo iliyojitwa "Umoja wa Ndugu" (kwa Kicheki "Jednota Brastva"). Moravian si kanisa pekee linaloona vyanzo vyake katika ule Umoja wa Ndugu wa Bohemia, lakini ni kanisa pekee lenye uhusiano wa moja kwa moja kihistoria na kanisa hilo la zamani.

Chekoslovakia
Mwaka 1938 dikteta Adolf Hitler wa Ujerumani alivamia sehemu za Ucheki. Slovakia ikawa nchi ya kujitegemea chini ya Ujerumani.

Gianni Ambrosio
Tarehe 22 Desemba 2007 ametangazwa kuwa askofu wa Jimbo la Piacenza-Bobbio.

Moravian Theological College
Motheco au Moravian Theological College ilikuwa Chuo cha Theolojia cha Kanisa la Moravian Tanzania katika mji wa Mbeya (Tanzania). Kilianzishwa mwaka 1969 huko Chunya na kuhamia Mbeya mwaka 1978. Kilifundisha wachungaji wa Kanisa la Moravian Tanzania pia la Kilutheri hadi kiwango cha cheti na diploma.

Anthony Banzi
Mwaka 1992 Padre Anthony Banzi aliteuliwa kuwa Gombera wa Seminari kuu ya Kibosho, Moshi, ambapo alifanya kazi mapaka alipoteuliwa kuwa Askofu wa Jimbo katoliki la Tanga tarehe 24 Juni 1994 na kuwekwa wakfu tarehe 15 Septemba 1994.

Kanisa la Moravian Kusini Magharibi Tanzania
Jimbo hili tangu mwaka 2008 linaongozwa na watendaji wafuatao: Mchungaji Nosigwe Buya - Mwenyekiti, Mchungaji Zakaria Sichone - Makamu Mwenyekiti na Mchungaji Daudi Nsweve Katibu Mkuu.

Methodio
Baadaya ya kifo cha Kyrilo Methodio aliendelea kuwa askofu na mwalimu wa kikristo mwenye athira kubwa katiy a Waslavoni. Tangu 883 alitafsiri Biblia katika lugha ya Kisalvoni na kuweka misingi ya liturgia ya Kislavoni.

Kanisa la Moravian Kusini Magharibi Tanzania
Viongozi wa kwanza wa Jimbo hili waliochaguliwa mwaka huohuo 1976 walikuwa Mchungaji Tulinawo Msinjili - Mwenyekiti, Mchungaji Yohana Wavenza - Makamu wa Mwenyekiti na Mchungaji Hezron Mwalupembe - Katibu Mkuu. Wajumbe wa Halmashauri Kuu wa Kwanza walikuwa ni Mwinjilisti L. Sikana, Mchungaji Tenson Sikaponda, Mchungaji Philip Cheyo, Ndugu Zebedayo Mkisi na Ndugu Yoram Mtemi.

Historia ya Polandi
Ukristo wa Kikatoliki kupokewa na mfalme Mieszko I (960-992) na Wapolandi kwa jumla (966) hutazamiwa kama chanzo cha taifa lao la pekee katika jamii ya Waslavi.

Petro wa Aleksandria
Petro I wa Aleksandria alikuwa Papa wa 17 wa Kanisa la Kikopti na alifia dini ya Ukristo tarehe 25 Novemba 311 chini ya kaisari Diocletian.

Kanisa la Moravian
Wakimbizi wengine waliopaswa kuondoka kwao kwa sababu za dini walifika pia.
Mnamo Agosti 1727 wakazi wa Herrnhut walifanya mapatano kati yao kuhusu maisha ya Kikristo. Huu ulikuwa mwanzo wa "Umoja wa Ndugu ulioanzishwa upya". Zinzendorf hakutaka kuanzisha kanisa jipya; alilenga zaidi umoja wa kiroho unaokubali Wakristo wa madhehebu mbalimbali. Hivyo Herrnhut kulikuwa na vitengo vitatu ndani ya umoja: Wamoravia, Walutheri na Wareformed.

Theofani mkaapweke
Theofani mkaapweke (Theophan Zatvornik; kwa Kirusi: Феофа́н Затво́рник; Chernavsk, 10 Januari 1815 - Vysha Monastery,6 Januari 1894) alikuwa mmonaki na hatimaye askofu wa Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi.

Nikolaus von Zinzendorf
Katika eneo hili alianza kupokea wakimbizi kutoka Moravia waliokuwa wafuasi wa Umoja wa Ndugu wa kale, mwelekeo wa Kiprotestanti wa Bohemia na Moravia uliopigwa marufuku tangu mwisho wa vita ya miaka 30. Aliwapa wakimbizi hao ardhi walipojenga kijiji kipya cha Herrnhut; hapa waliunda "Umoja wa Ndugu ulioanzishwa upya" unaojulikana kama Kanisa la Moravian au pia Ndugu wa Herrnhut.

Kanisa la Moravian Tanzania
Kazi nyingine ya pamoja ni kutolewa kwa "Kiongozi Kalenda" ambayo ni chaguo la maneno ya Biblia kwa kila siku.

Method Kilaini
Method Kilaini (amezaliwa Katoma, Bukoba, 30 Machi 1948) ni askofu wa Kanisa Katoliki nchini Tanzania anayehudumia kama askofu msaidizi wa Jimbo la Bukoba.

Kanisa la Moravian Jimbo la Jamaika
Sasa idadi ya watumwa waliokuwa tayari kuwasikiliza ilikua tena. Baada ya mwisho wa utumwa mwaka 1838 wakrito wapya walikuwa wengi zaidi. Mnamo mwaka 1854 yaani miaka 100 tangu kuanza kazi Wamoravian walikuwa na wakristo 13,129. Katika kipindi hiki wamisionari 193 walifika Jamaika na kushiriki katika ujenzi wa kanisa. Theluji moja kati hao walikufa kisiwani kutokana na magonjwa ya kitropiki.

Montenegro
Mwaka 1851 askofu na vladika Danilo II aliamua kuoa akajiuzulu cheo chake cha Kikanisa na kuendelea kutawala kama mtemi wa Montenegro.

Aloysius Gonzaga
Mnamo Julai 1584, mwaka mmoja na nusu baada ya kifo cha Infante, familia ilirudi Italia. Aloysius bado alitaka kuwa padri, lakini wanafamilia kadhaa walifanya bidii ya kumshawishi kubadilisha msimamo yake. Walipogundua kwamba hakuna njia ya kumfanya aache mpango wake, walijaribu kumshawishi kuwa padri wa kijimbo na kujitolea kumfanyia mpango awe askofu. Akiwa Mjesuiti angepaswa kukataa haki yoyote ya urithi au hali yake katika jamii. Majaribio ya familia yake ya kumzuia yalishindwa; Aloysius hakuwa na nia na ofisi ya juu na bado alitaka kuwa mmisionari.

Kanisa la Moravian Jimbo la Jamaika
Mchungaji Mjamika Dr. Gardner alichaguliwa mwenyekiti wa Kanisa la Moravian Duniani mwaka 2008.

Juda Thadaeus Ruwa'ichi
Mwaka 2005 alihamishwa kuwa askofu wa Dodoma na tangu Januari 2011 hadi Juni 2018 alikuwa askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Mwanza.

Raphael S. Ndingi Mwana a'Nzeki
1996 aliitwa kuwa msaidizi wa askofu mkuu wa Nairobi kardinali Maurice Otunga akamfuata Otunga katika nafasi ya askofu mkuu tar. 21 Aprili 1997.

Polycarp Pengo
Pamoja na majukumu mbalimbali katika idara za Papa, tangu mwaka 2007 hadi 2013 alikuwa mwenyekiti wa Umoja wa Mabaraza ya Maaskofu Katoliki ya Afrika na Madagaska.

Historia ya Kanisa Katoliki
Mwishoni mwa karne ya 2, maaskofu walianza kukusanyika katika sinodi ili kuamua kuhusu masuala ya imani n.k. Mwaka 325 Konstantino aliitisha huko Nisea mtaguso mkuu wa kwanza wa maaskofu wote ili kurudisha umoja wa Kanisa uliovurugwa na uzushi wa Ario kuhusu Yesu Kristo.

Nikolaus von Zinzendorf
Mwaka 1731 Zinzendorf alitembelewa na nduguye mkabaila mmoja kutoka Denmark aliyefika pamoja na mtumishi wake Mwafrika kutoka Visiwa vya Karibi aliyewahi kuwa mtumwa. Masimulizi ya huyu Mwafrika yalihamasisha ndugu wa Herrnhut kutuma wahubiri kwenda Karibi na hii ilikuwa chanzo cha uenezaji wa kimataifa wa kanisa la Moravian.

Jimbo Katoliki la Kondoa
Jimbo hilo liliundwa rasmi tarehe 12 Machi 2011 kutokana na Jimbo Katoliki la Dodoma kupewa kama askofu wake wa kwanza Bernardine Mfumbusa.

Papa Yohane Paulo II
Akirudi Polandi katikati ya mwaka 1948 alipangiwa kazi yake ya kichungaji ya kwanza katika [[kijiji]] cha [[Niegowić]], maili 15 kutoka Kraków. Alipofika huko tu, alipiga magoti na kubusu ardhi kama atakapofanya mara nyingi katika safari zake za kimataifa akifika kwenye nchi fulani. Tendo hilo liliiga lile la mtakatifu [[Jean Marie Baptiste Vianney]].
[[Picha:Facade of the main entrance of the Pontifical University of St. Thomas Aquinas (Angelicum) (19May07).jpg|thumb|left|upright|Chuo kikuu cha "Angelicum" mjini Roma.]]

Aloysius Balina
Tangu 1997 hadi kifo chake alikuwa askofu wa Jimbo la Shinyanga.

Aloysius Balina
Aloysius Balina (21 Juni, 1945 - 6 Novemba, 2012) alikuwa Askofu Mkatoliki nchini Tanzania.

Fransisko wa Sales
Alitangazwa na [[Papa Alexander VII]] kuwa [[mwenye heri]] tarehe [[8 Januari]] [[1662]], na [[mtakatifu]] tarehe [[19 Aprili]] [[1665]]. Halafu [[Papa Leo XIII]] mwaka [[1887]] alimtangaza kuwa [[mwalimu wa Kanisa]].

Kanisa la Moravian
Walikaza sana kazi za mikono na kuwafundisha vijana ufundi wakasifiwa na kutafutwa kwa ubora wa kazi yao lakini mwanzoni mapato yote yalikuwa kwa ajili ya mfuko wa umoja.

Konstantino Mkuu
Mwaka 325 alialika maaskofu wa Kanisa lote kwa mtaguso wa kwanza wa Nisea. Mtaguso mkuu huu ulikuwa mkutano wa kwanza wa maaskofu wa Kikristo kutoka pande mbalimbali za dola la Roma na hata nje yake. Mkutano uliamua kuhusu masuala mablimbali ukakubali kanuni ya imani ya Nisea inayoendelea kutumika kanisani hadi leo.

Kanisa la Moravian
Kifo cha Hus kilisababisha uasi dhidi ya Kanisa Katoliki katika Bohemia na Moravia. Wafuasi wa Hus walichukua silaha wakijihami dhidi ya askari wa maaskofu na watawala wa milki. Kipindi cha vita vya wenyewe kwa wenyewe kilifuata kati ya Wakatoliki, wafuasi wakali na wafuasi wa wastani wa marehemu Hus. Mwishowe makaisari wa milki waliokuwa Wakatoliki walipaswa kuvumilia aina mpya ya Ukristo katika nchi hizo mbili zilizoendelea kumkubali kaisari kama bwana mkuu.

Kanisa la Moravian
Kundi la kwanza la wamisionari 4 walioongozwa na Theodor Meyer walielekea Afrika ya Mashariki wakitumia njia kupitia mto Sambezi, mto Shire na ziwa Nyasa iliyohudumiwa na meli za Waingereza. Mwezi Septemba 1891 walipatana na chifu Mwakapalila juu ya kituo chao cha kwanza wakaunda kituo cha Rungwe kilichofuatwa na Utengule (Usafwa), Isoko (Undali) na Mbozi (Unyiha).

Ludovic Minde
Aliwekwa wakfu na Kardinali Polycarp Pengo mwaka wa 2001.

Teofilo Kisanji
1962 alichaguliwa kuwa mchungaji kiongozi kwa cheo cha "superintendent" akiwa Mwafrika wa kwanza katika kanisa lake. 1965 akateuliwa kuwa askofu Mwafrika wa kwanza katika kanisa la Moravian Tanzania akasimamia jimbo la Tanzania Magharibi (Tabora). Alikuwa askofu wa Moravian Mwafrika wa pekee nchini Tanzania hadi 1979.

Stanislaus mfiadini
Stanislaus mfiadini (kwa Kipolandi:Stanisław Szczepanowski; 26 Julai 1030 – 11 Aprili 1079) alikuwa askofu wa Krakówkuanzia mwaka 1072 akajulikana hasa kwa kuuawa na mfalme wa Polandi Bolesław II.

Adalbert wa Prague
Mwaka 999 alitangazwa kuwa mtakatifu mfiadini.

Raymond Mwanyika
Aliwekwa wakfu na Kardinali Laurean Rugambwa mwaka wa 1971. Tangu mwaka huo alikuwa askofu wa Jimbo la Njombe hadi 2002, alipojiuzulu.

Kanisa la Moravian
Leo hii Kanisa hilo linajitawala kwa utaratibu wa kisinodi kwenye ngazi ya kila jimbo (linalolingana na dayosisi katika makanisa mengine).

Stefano Nemanja
Mwaka 1196 aling'atuka akahamia katika Mlima Athos, awe mmonaki mwenye jina la Simeoni, karibu na mwanae Sava, askofu mkuu wa kwanza wa Kanisa la Kiorthodoksi la Serbia.

Kanisa la Moravian
Sehemu ya Wakristo wa Umoja wa Ndugu walijaribu kuendeleza maisha yao ya kiroho kwa siri lakini shirika hizi za siri zilikandamizwa vikali. Polepole wengi walikimbilia nchi jirani walipovumiliwa kwa kiwango fulani. Wakimbizi wengi walienda nchi za Waprotestanti katika Ujerumani walipojiunga na kanisa la Kilutheri au Poland walipoweza kuanzisha shirika chache. Mtaalamu Amos Comenius alikuwa kati ya wakimbizi hao na mwaka 1648 alikuwa askofu wa kwanza wa ndugu huko Poland. Katika nchi za asili idadi ya waumini iliendelea kupungua; mbali na kukimbia nchi, wengine walipaswa kujiunga na Kanisa Katoliki au kanisa la Kilutheri.

Oscar Romero
Óscar Arnulfo Romero y Galdámez (15 Agosti 1917– 24 Machi 1980) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Katoliki huko San Salvador, nchini El Salvador kuanzia tarehe 21 Juni 1970 hadi kifodini chake.

Alinikisa Cheyo
Mwaka 1994 mwishoni alikuwa nchini Ujerumani akichukua kozi ya lugha ya Kijerumani katika Taasisi ya Goethe Schwaebisch Hall ambako alihitimu mwaka 1995 na kutunukiwa cheti. Mwaka huohuo 1995 alijiunga na Chuo Cha Diakonia - Martin-Luther-Kolleg nchini Austria katika mji wa Feldkirchen karibu na Klagenfurt. Alimaliza masomo yake ya diakonia mwaka 1997 na kurudi Tanzania. Mwaka 2003 alijiunga na Chuo Kikuu Cha St. Paul Limuru Kenya na Kutunukiwa Shahada ya Kwanza ya Theologia (BD) mwaka 2006. Mwaka 2007 alijiunga na Catholic University of Eastern Africa na kutunukiwa shahada ya Uzamili katika Theologia (Master's in Theology) mwaka 2010. Mwaka huohuo 2010, aliendelea na masomo ya shahada ya uzamivu (doctorate) hapohapo Catholic University.

Alfonso Maria wa Liguori
Alitangazwa mapema na Papa Pius VII kuwa mwenye heri tarehe 15 Septemba 1816, halafu Papa Gregori XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 26 Mei 1839, na Papa Pius IX kuwa mwalimu wa Kanisa mwaka 1871. Yeye tu alipewa cheo hicho kabla ya miaka mia tangu afe.

Polycarp Pengo
Tarehe 22 Januari 1990 alifanywa askofu mwandamizi wa Dar-es-Salaam na mwaka 1992, kardinali Laurean Rugambwa alipojiuzulu, akawa askofu mkuu.

Chuo cha Kikristo cha Aleksandria
Kadiri ya Jeromu shule ya Aleksandria ilianzishwa na Mwinjili Marko. Baadaye anatajwa Athenagora wa Athene (176), lakini kwa hakika zaidi Panteno 181, aliyeacha uongozi kwa mwanafunzi wake bora, Klementi wa Aleksandria mwaka 190.[2]Huyo alifuatwa na Origene akiwa na umri wa miaka 18 tu, na wataalamu wengine wanaoheshimiwa kama watakatifu katika Kanisa la Kiorthodoksi na Kanisa Katoliki kama Gregori Mtendamiujiza, Heraklas, Dionisi wa Aleksandria na Didimo Kipofu.

Sava wa Serbia
Sava wa Serbia (kwa Kiserbokroatia: Свети Сава / "Sveti Sava"; jina la awali: Растко Немањић/Rastko Nemanjić; 1174 – 14 Januari 1236), alikuwa mwana wa ukoo wa kitemi nchini Serbia ambaye alijifanya mmonaki katika Mlima Athos, akawa askofu mkuu wa kwanza wa Kanisa la Kiorthodoksi la Serbia (1219), mtunzi wa sheria za Serbia ("Zakonopravilo"), na mwanadiplomasia.

Kanisa la Moravian
Moravian wana ngazi 3 za utumishi wa kiroho ambao ni dikoni, presbiteri na askofu.

Kanisa la Moravian
Lakini baada ya miaka makumi kadhaa waliacha muundo huu waliendelea tu kwa muda zaidi na maisha ya pamoja kwa vijana ambao hawakuoa au kuolewa bado.

Agnes wa Praha
Agnes aliheshimiwa sana mara baada ya kufa: tarehe 28 Novemba 1874 Papa Pius IX alithibitisha heshima hiyo na jina alilopewa la mwenye heri. Tarehe 12 Novemba 1989 Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu.MTAKATIFU KLARA WA ASIZI – Maandishi yake – tafsiri ya Ndugu Wafransisko Wakapuchini – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1994 – ISBN 9976-63-414-5

Atanasi wa Aleksandria
Upande wa dini, baada ya dhuluma za serikali ya Dola la Roma kwisha, Wakristo wa Misri walikuwa na chuo muhimu cha katekesi, lakini kulikuwa pia na maelekeo ya hatari, hasa wafuasi wengi wa Gnosi, mbali na wale wa dini za jadi zilizoabudu miungu mingi.
Mwaka 319 askofu Aleksanda wa Aleksandria alimpa daraja takatifu ya ushemasi na kumfanya katibu wake. Akiwa bado shemasi, mwaka 325 alimsindikiza na kumsaidia kwenye Mtaguso I wa Nisea mwaka 325 ulioitishwa na Kaisari Konstantino Mkuu hasa kwa lengo la kujadili mafundisho ya padri wa Aleksandria, jina lake Ario, kuhusu dhati ya Yesu Kristo.

Kanisa la Moravian
Kati ya misingi ya umoja ulikuwa utaratibu wa kutovuta waumini kutoka makanisa mengine kujiunga nao hata kama wahubiri wa Herrnhut walizunguka kote kwa nia ya kuamsha imani hai katika Kristo kati ya wafuasi wa makanisa au madhehebu yote ya Kikristo. Kwa hiyo Kanisa la Moravian katika sehemu zake asilia (yaani Ulaya ya Kati) linajua shirika zake za Moravian pamoja na shirika za marafiki wanaoendelea kuwa Wakristo wa kanisa la Kilutheri au Kireformed. Mwaka 1927 ndugu wa Herrnhut walikuwa na uamsho kati yao, wakaanza kuhubiri furaha katika Bwana kote Ulaya, lakini hawakupenda kuwavuta Wakristo wa madhehebu mengine kujiunga nao. Kwa namna hiyo Kanisa la Ndugu (walianza kuitwa sasa Wamoravia kwani wakimbizi walioanzisha Herrnhut walitoka Moravia) limebaki kwa makusudi kanisa dogo kule Ulaya.

Makari Mkuu
Miaka 373-375 askofu Mwario Lusio wa Aleksandria alimpeleka uhamishoni kwa imani yake.

Apolinari wa Laodikea
Baada ya kupingwa na Theodoreto wa Kuro na Basili Mkuu, fundisho hilo lililaaniwa na Sinodi ya Aleksandria ya mwaka 362, iliyoongozwa na Atanasi wa Aleksandria, na hatimaye kutajwa kama uzushi na Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli (381), uliosisitiza kwamba Kristo ni Mungu kamili na mtu kamili.

Kanisa la Moravian Jimbo la Jamaika
Kanisa la Moravia lilianzishwa mwaka 1754 na wamisionari Zacharias Caries, Thomas Shallcross na Gottlieb Haberecht waliofika kutoka Uingereza. Walikaribishwa na familia mbili za walowezi Waingereza waliolima mashamba makubwa kwa kazi ya watumwa wakiwa kati ya mabwana wachache wa watumwa waliojali hali ya kiroho ya watumwa wao.

Kanisa la Moravian
Kiutawala kanisa hili linajua ngazi za Jimbo la Umoja (Unity Province), Jimbo la Misioni (Mission Province) na Maeneo ya Misioni (Mission Area). Tofauti zinatokana na kiwango cha kujitegemea kwa kila sehemu. Kila Jimbo la Umoja linajitegemea kabisa; Jimbo la Misioni bado linasimamiwa na jimbo lingine katika shughuli kadhaa na Eneo la Misioni liko kabisa chini ya jimbo fulani.

Jimbo Katoliki la Yei
Askofu wake ni Erkolano Lodu Tombe (tangu mwaka 1985).

Amedeus Msarikie
Aliwekwa wakfu na Kardinali Jozef Tomko mwaka wa 1986. Tangu mwaka huo alikuwa askofu wa Jimbo la Moshi hadi 2007, alipostaafu.

Beatus Kinyaiya
Beatus Kinyaiya, O.F.M.Cap. (amezaliwa 9 Mei 1957) ni askofu Mkatoliki nchini Tanzania.

Antonio Napolioni
Tarehe 16 Novemba 2014 ametangazwa kuwa askofu wa Jimbo la Cremona.

Kanisa la Moravian
Baadaye yakaenea katika nchi nyingi kwa juhudi kubwa za kimisionari; leo hii ni kanisa dogo kimataifa, lakini nchini Tanzania ni la tatu kwa ukubwa kati ya makanisa ya Kiprotestanti baada ya Walutheri na Waanglikana. Idadi kubwa ya Wakristo Wamoravian huishi Tanzania.

John Njue
Mwaka 2002 akawa askofu mkuu msaidizi wa dayosisi kuu ya Nyeri. Baada ya kuondoka kwa askofu mkuu Raphael S. Ndingi Mwana a'Nzeki aliyehamishwa Nairobi alishika nafasi ya Askofu Mkuu.

Petro Kanisio
Baada ya kuteuliwa mkuu wa kwanza wa kanda ya Ujerumani ya Wajesuiti, wadhifa alioushika hadi mwaka 1569, alitoa mchango mkubwa katika urekebisho wa Kikatoliki hasa kwa kuanzisha vyuo vingi vya shirika, hata mwaka 1897 Papa Leo XIII alimtaja "mtume wa pili wa Ujerumani" baada ya Mt. Bonifas. Uwepo wa Wakatoliki wengi Ujerumani na Austria hadi leo unatokana kwa kiasi kikubwa na kazi yake.

Wilbrod Peter Slaa
Amewahi kua Katibu mkuu wa Baraza la Maaskofu Katoliki Tanzania (TEC) kwa muda wa miaka tisa (mihula yote mitatu). TEC ndiyo chombo cha juu cha kusimamia ushirikiano ndani ya Kanisa Katoliki Tanzania.

Historia ya Montenegro
Mwaka 1851 askofu na vladika Danilo II aliamua kuoa akajiuzulu cheo chake cha Kikanisa na kuendelea kutawala kama mtemi wa Montenegro.

Moravia
Pamoja na Bohemia eneo la Moravia ni sehemu muhimu ya Ucheki ambayo ni nchi iliyoanzishwa mwaka 1993 baada ya Slovakia kutoka katika Chekoslovakia.

Kanisa la Moravian
Kanisa la Moravian (kwa Kiingereza: Moravian Church; pia: Umoja wa Ndugu kutoka jina la kihistoria la Kilatini "Unitas Fratrum", au ndugu wa Herrnhut) ni madhehebu ya Ukristo wa Kiprotestanti yaliyoanzishwa mwaka 1722 katika Ujerumani na wakimbizi kutoka Moravia.

Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaPichaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezo6 Julai 1758 – 2 Februari 1769Klementi XIIIPapa Clemens Tertius Decimus, Episcopus RomanusCarlo della Torre RezzonicoVenice, Veneto, Italia19 Mei 1769 – 22 Septemba 177470pxKlementi XIV, O.F.M. Conv.Papa Clemens Quartus Decimus, Episcopus RomanusGiovanni Vincenzo Antonio GanganelliSant'Arcangelo di Romagna, ItaliaAlifuta Shirika la Yesu.15 Februari 1775 – 29 Agosti 1799Pius VIPapa Pius Sextus, Episcopus RomanusGiovanni Angelo BraschiCesena, ItaliaAlilaumu Mapinduzi ya Ufaransa na kufukuzwa na jeshi la Kifaransa kuanzia 1798 hadi kifo chake.14 Machi 1800 – 20 Agosti 1823Pius VII, O.S.B.Papa Pius Septimus, Episcopus RomanusBarnaba ChiaramontiCesena, ItaliaAlifukuzwa na jeshi la Kifaransa kutoka 1809 hadi 1814.28 Septemba 1823 – 10 Februari 1829Leo XIIPapa Leo Duodecimus, Episcopus RomanusAnnibale Sermattei della GengaFabriano, Marche, Italia31 Machi 1829 – 1 Desemba 1830Pius VIIIPapa Pius Octavus, Episcopus RomanusFrancesco Saverio CastiglioniCingoli, Marche, Italia2 Februari 1831 – 1 Juni 1846Gregori XVI, O.S.B. Cam.Papa Gregorius Sextus Decimus, Episcopus Romanus Bartolomeo Alberto CappellariBelluno, Veneto, Italia16 Juni 1846 – 7 Februari 1878Pius IX, ' Mwenye heri Pius IXPapa Pius Nonus, Episcopus RomanusGiovanni Maria Mastai-FerrettiSenigallia, Marche, ItaliaAlifungua Mtaguso wa kwanza wa Vatikano. Sikukuu yake ni 22 Juni.20 Februari 1878 – 20 Julai 1903Leo XIIIPapa Leo Tertius Decimus, Episcopus RomanusGioacchino Vincenzo Raffaele Luigi PecciCarpineto Romano, Lazio, Italia4 Agosti 1903 – 20 Agosti 1914Pius X Mtakatifu Pius XPapa Pius Decimus, Episcopus RomanusGiuseppe Melchiorre SartoRiese, Treviso, Veneto, ItaliaSikukuu yake ni 21 Agosti.3 Septemba 1914 – 22 Januari 1922Benedikto XVPapa Benedictus Quintus Decimus, Episcopus RomanusGiacomo Della ChiesaGenova, Italia6 Februari 1922 – 10 Februari 1939Pius XIPapa Pius Undecimus, Episcopus RomanusAchille Ambrogio Damiano RattiDesio, Milan, ItaliaAliutia sahihi Mkataba wa Laterano na Italia ulioanzisha Vatikani kuwa nchi inayojitegemea.2 Machi 1939 – 9 Oktoba 1958Pius XII Mtumishi wa Mungu Pius XIIPapa Pius Duodecimus, Episcopus RomanusEugenio Maria Giuseppe Giovanni PacelliRoma, Italia28 Oktoba 1958 – 3 Juni 1963Yohane XXIII Mtakatifu Yohane XXIIIPapa Ioannes Vicesimus Tertius, Episcopus RomanusAngelo Giuseppe RoncalliSotto il Monte, Bergamo, ItaliaAlifungua Mtaguso wa pili wa Vatikano; pengine huitwa "Papa Mwema". Sikukuu yake ni 11 0ktoba.21 Juni 1963 – 6 Agosti 1978Paulo VI Mwenye heri Paulo VIPapa Paulus Sextus, Episcopus RomanusGiovanni Battista Enrico Antonio Maria MontiniConcesio, Brescia, Italia Papa wa mwisho aliyevishwa Tiara. Sikukuu yake ni 26 Septemba.26 Agosti 1978 – 28 Septemba 1978Yohane Paulo I Mtumishi wa Mungu Yohane Paulo IPapa Ioannes Paulus Primus, Episcopus RomanusAlbino LucianiForno di Canale (sasa Canale d'Agordo), Veneto, Italia Papa wa kwanza aliyetumia majina mawili.16 Oktoba 1978 – 2 Aprili 2005Yohane Paulo II Mtakatifu Yohane Paulo IIPapa Ioannes Paulus Secundus, Episcopus RomanusKarol Józef WojtyłaWadowice, PolandPapa wa kwanza kutoka Poland na wa kwanza asiye Mwitalia baada ya miaka 455. Sikukuu yake ni 22 Oktoba.

Jacob Venance Koda
Tangu mwaka huo alikuwa askofu wa Jimbo la Same hadi alipojiuzulu mwaka 2009.

Aleksi Toth
Askofu mkuu Ireland aliwaandikia waumini wake wasishiriki ibada za padri Toth, naye aliona afadhali kurudi Ulaya. Kumbe waumini walimuomba awasiliane na askofu wa Warusi Waorthodoksi, Vladimir. Baada ya mawasiliano kukamilika, askofu huyo alifika Minneapolis ambapo tarehe 25 Machi 1891 aliwapokea padri Toth na waumini wengine 361 katika Kanisa la Kiorthodoksi. Mfano huo ulifuatwa na wengine wengi, zikiwemo parokia 17 na waumini 20,000 kwa juhudi za padri Aleksi.

Ludoviko askofu
Alitangazwa na Papa Yohane XXII kuwa mtakatifu tarehe 7 Aprili 1317.

Fortunatus Lukanima
Aliwekwa wakfu na Kardinali Laurean Rugambwa mwaka 1989. Tangu mwaka huo alikuwa askofu wa Jimbo la Arusha hadi 1998, alipojiuzulu.

Vita ya miaka 30
Ferdinand alikataa kukubali uhuru wa dini ulioahidiwa na mtangulizi wake kwa ajili ya Bohemia. Fitina hii ilikuwa vita baada ya gavana wa Kaisari kutupwa nje ya dirisha la chumba cha mkutano mjini Praha tarehe 23 Mei 1618. Wakubwa wa Bohemia waliendela kutamka ya kwamba Ferdinand si mfalme wao tena, wakamchagua kabaila wa Palentino kama mfalme mpya.

Kanisa la Moravian
Walikata shauri kwenda mahali pasipo na Wakristo na wamisionari wengine. Tangu mwaka 1732 ndugu wa Herrnhut walituma wamisionari kwenda visiwa vya Karibi walipowahudumia watumwa kutoka Afrika, halafu Greenland walipowahubiria Waeskimo, Afrika Kusini walipowalenga Wakhoikhoi dhidi ya upinzani wa Wazungu makaburu. Katika Amerika ya Kaskazini walianzisha kazi kwenye makoloni ya Uingereza yaliyokuwa baadaye taifa jipya la Marekani na huko walilenga hasa Waindio.

Anthony Banzi
Aliwekwa wakfu na Kardinali Polycarp Pengo mwaka 1994. Tangu mwaka huo, ni askofu wa Jimbo la Tanga.

Poland
Ukristo wa Kikatoliki kupokewa na mfalme Mieszko I (960-992) na Wapolandi kwa jumla (966) hutazamiwa kama chanzo cha taifa lao la pekee katika jamii ya Waslavi.

Mathayo I wa Aleksandria
Mathayo I wa Aleksandria kuanzia mwaka 1378 hadi 1408 alikuwa Patriarki wa 87 Wakopti.

Kanisa la Moravian Jimbo la Jamaika
Tangu mwisho wa karne ya 19 Wajamaika wazalendo walipokelewa katika nafasi za uongozi kama wasimamizi wa makanisa na wachungaji. Askofu wa kwanza mzalendo alikuwa S. U. Hastings aliyebarikiwa 1961.

Yohane Hus
Padri Yohane Hus alikuwa mwalimu wa teolojia kwenye Chuo Kikuu. Mwaka 1412 alihubiri kwa nguvu sana kule Praha (leo mji mkuu wa Ucheki), akafundisha ya kwamba mamlaka kuu Kanisani ni katika Biblia si katika maamuzi ya maaskofu au Papa.

Kanisa la Moravian
Wakati hawakutaka kuwavuta Wakristo kutoka makanisa mengine, walikuwa kupeleka imani kwa watu wasio Wakristo. Mwaka 1732 mkabaila Mdenmark rafiki wa Zinzendorf alitembelea Herrnhut akiongozana na mtumishi wake Anton mwenye asili ya Afrika. Anton aliwahi kuwa mtumwa katika visiwa vya Karibi aliyepelekwa Denmark na kuwa mtumishi huru wa mkabaila. Anton aliwasimulia habari za hali ya kusikitisha ya watumwa walionyimwa haki za kibinadamu, uhuru na hata haki ya kusali kanisani. Hapo ndugu wawili walijitolea kwenda Karibi hata wakipaswa kuwa watumwa ili kuwahudumia watu hao. Walifika 1732 kwenye kisiwa cha St. Thomas wakaanza kuhubiri kati ya watumwa wenye asili ya Afrika. Hii ilikuwa chanzo cha kazi ya misioni ya kanisa la Moravian ambalo ni kanisa la kwanza la Kiprotestanti lililokubali wajibu wa kueneza Injili kati ya watu wasiojua imani ya Kikristo bado.

Kanisa la Moravian Tanzania
Jimbo la Ziwa Tanganyika lilianzishwa rasmi mwaka 2013.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Antibiotiki iligunduliwa nchini gani?

Antibiotiki
Antibiotiki ya kwanza kutumiwa kama matibabu na kufanikiwa ilikuwa ni tyrothricin, ambayo ilitolewa kutoka katika bakteria fulani wa udongoni na mwanasayansi Rene Dubos mnamo mwaka 1939. Kemikali hii ni sumu kali kwa matumizi ya kawaida lakini inatumika kwa matibabu ya nje (kiingereza external treatment) ya maambukizi fulani. Antibiotiki zingine zilizongenezwa na bakteria wa udongoni ziitwazo actinomycetes zimefanikiwa sana. Mojawapo ni streptomycin, iliyogunduliwa mwaka 1944 na Selman Waksman pamoja na washirika wake, ambayo wakati wa kipindi chake ilikuwa ndiyo tiba kubwa ya kifua kikuu. Tangu antibiotiki zilipokuwa zinatumika kwa matumizi ya kawaida katika miaka 1950 zimeleta mabadiliko makubwa. Magonjwa mengi ambayo mwanzoni yalikuwa yanaongoza katika kusababisha vifo kama vile kifua kikuu, kichomi na septicemia yalianza kudhibitiwa. Shughuli za upasuaji pia ziliboreshwa kwa sababu shughuli ingeweza kufanyika kwa muda mrefu bila uwezekano wa maambukizi.

Tauni
Ni maarufu juhudi za Wajerumani kukomesha tauni katika koloni lao la Afrika Mashariki ya Kijerumani mwishoni mwa karne ya 19 kwa kulipa kiasi kadhaa kwa kila mzoga wa panya, mnyama anayesambaza bakteria hizo.

Tu Youyou
Tu Youyou (amezaliwa 30 Desemba, 1930) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uchina. Anajulikana hasa kwa kugundua artemisinin iliyo ni dawa dhidi ya malaria. Mwaka wa 2015, pamoja na William Campbell na Satoshi Omura, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Antibiotiki
Madhara yanayotokana utumiaji, ingawa ni nadra kutokea, ni pamoja na mijibizo ya mzio (allergic reactions)-hasa, mabaka katika ngozi, homa na mshituko wa ghafla kutokana na kutumia dawa kwa mara ya pili (anaphylactic shock) ambao unaweza kusababisha kifo.

Antibiotiki
Mwanzoni mwa muongo wa kwanza wa karne ya 20, mwanasayansi Mjerumani Paul Ehrlich alianza majaribio na kampaundi za oganiki ambazo zingeweza kupambana na vijidudu vya magonjwa ya kuambukiza bila kumuumiza/kuathiri mwili wa kiumbe chenye ugonjwa. Majaribio yale yalipelekea katika mwaka 1909 kutengenezwa kwa salvarsan, dawa iliyokuwa na arsenic, ambao ilikuwa na tabia chaguzi juu ya spirochetes, bakteria wanaosababisha kaswende. Salvarsan iliendelea kuwa matibabu pekee kwa kaswende mpaka ilipokuja penicillin katika miaka ya 1940.

Penisilini
Mnamo mwaka wa 1939, Mwanasayansi kutoka Australia Howard Walter Florey (baadaye Baron Florey) na timu ya watafiti Ernst Boris Chain, AD Gardner, Norman Heatley, M. Jennings, J. Orr-Ewing na G. Sanders) katika chuo cha Sir William Dunn ya patholoja,chuo kikuu cha Oxford ilikuwa na maendeleo makuu katika kuonyesha matendo ya in vivo baktericidalgy ya Penisilini.Majaribio yao ya kutibu binadamu haikufanikiwa kwa sababu ya ukosefu kiasi cha Penisilini ya kutosha, (mgonjwa wa kwanza kutibiwa alikuwa Reserve Constable Albert Alexander), lakini wakaionyesha kuwa bila madhara na ya kufanya kazi vyema kwa panya.

Ugonjwa wa uti wa mgongo
Tukio la kwanza la maambukizi ya bakteria ya meninjitisi fiche liliripotiwa na msomi wa bakteria wa nchi ya Austria [[Anton Weichselbaum]], ambaye mwaka wa 1887 alieleza kuhusu "meningokokasi". Kima cha uwezo wa kufa kutokana na meninjitisi kilikuwa juu sana (zaidi ya asilimia 90) katika ripoti za kwanza. Mnamo mwaka wa 1906, [[antisera]] ilitoleshwa kutoka kwa farasi; ambayo baadaye ilikuzwa zaidi na mwana sayansi Mmarekani [[Simon Flexner]], ambayo ilipunguza pakubwa uwezo wa kufa kutokana na ungonjwa unaosababishwa na meningokokasiMnamo mwaka wa 1944, [[penicillin]] iliripotiwa kwa mara ya kwanza kuweza kukabiliana na meninjitisi.Kuanzishwa kwa chanjo za "[[Haemophilus]]" katika karne ya 20 kulipelekea kushuka pakubwa kwa visa vya meninjitisi iliyohusishwa na viini hivi. Mwaka wa 2002, ushahidi ulitokea kuwa matibabu ya kutumia steroidi yangeboresha prognosi ya meninjitisi ya kibakteria.[[Jamii:Maradhi ya kuambukiza]]

Antibiotiki
Mnamo miaka ya 1920, Sir Alexander Fleming ambaye baadaye aligundua penicillin, aliona kitu kinachoitwa lysozyme katika misusumo mingi ya mwili kama vile machozi na jasho, na katika mimea na wanyama fulani. Lysozyme ilikuwa na tabia zinazofanana na antibiotiki nyingi, lakini haikuwa na manufaa kimatibabu.

Trinitrotoluene
TNT ilitengenezwa mara ya kwanza mwaka 1863 na mwanakemia Mjerumani Julius Wilbrand[1] aliyeitumia kama dawa ya rangi njano. Baadaye tabia ya kilipukaji ilitambuliwa lakini haikutumiwa kwa miaka kadhaa kwa sababu vilipukaji kali zaidi kama dainamiti na nitrogliserini zilipendelewa.[2]

Malaria
Tafiti za kisayansi kuhusu malaria zilipata mafanikio muhimu ya kwanza mwaka 1880, wakati daktari wa jeshi la Ufaransa Constantine Alphonse Laveran aliyekuwa akifanya kazi katika hospitali ya kijeshi nchini Algeria alipotambua kwa mara ya kwanza vimelea ndani ya chembechembe nyekundu za damu ya watu waliokuwa wakiugua malaria. Kwa hiyo, alipendekeza kwamba ugonjwa wa malaria unasababishwa na kiumbe huyo, mara ya kwanza kabisa ambapo kijiumbe mwenye seli moja (Protista) alitambuliwa kusababisha ugonjwa. [109] Kwa sababu hii na vumbuzi nyingine za baadaye , alipokea Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka 1907. Kimelea cha malaria kiliitwa Plasmodium na wanasayansi wa Kiitalia Ettore Marchiafava na Angelo Celli. [110] Mwaka mmoja baadaye, Carlos Finlay, daktari wa Kuba aliyekuwa akitibu wagonjwa wa homa ya manjano huko Havana, alitoa ushahidi madhubuti kuwa mbu walihusika katika kusambaza ugonjwa huo miongoni mwa binadamu. [111] Kazi hii ilifuata mapendekezo ya awali ya Yosia C. Nott, [112] na Patrick Manson kuhusu maambukizi ya homa ya mitoki. [113]

Dawa za mfadhaiko
Utafiti uliofanywa mwaka wa 2002 ulitambua kuwa karibu 3.5% ya watu wote nchini Ufaransa walikuwa wakiagiziwa dawamfadhaiko, ikilinganishwa na 1.7% mwaka wa 1992. Mara nyingi dawa hizi huagizwa bila kuzingatia amri wala miongozo [37] Kati ya mwaka wa 1996 na 2004 katika British Columbia, matumizi ya dawamfadhaiko yaliongezeka kutoka 3.4% hadi 7.2% ya wananchi. [38] Takwimu ya mwaka wa 1992 hadi 2001 kutoka Uholanzi ulionyesha ongezeko la kiwango cha maagizo ya SSRIs, na kuongezeka kwa muda wa matibabu. [39] Utafiti unaonyesha kwamba matumizi ya dawamfadhaiko, hasa ya SSRIs, yameongezeka kwa haraka katika nchi nyingi zilizoendelea. Jambo hili linaendeshwa na kuongezeka kwa ufahamu kuhusu mfadhaiko pamoja na matangazo ya kibiashara kuhusu dawa mpya za dawamfadhaiko. [40] Dawamfadhaiko pia zinazidi kutumiwa duniani kote kwa kutibu wagonjwa wasio na mfadhaiko na utafiti unaendelea kuonyesha uwezo wa sifa za dawamfadhaiko wa kubadili hali ya kinga mwilini, kutuliza maumivu, na kuzuia uvimbe.

Hadubini
Uwezo wa lenzi ya kukuza kitu kinachotazamiwa kwake ulijulikana tangu kale. Tangu mwaka 1280 BK hivi mafundi nchini Italia walianza kutengeneza miwani ya kwanza. Ufundi wa lenzi na miwani ulienea polepole katika nchi mbalimbali za Ulaya hadi kupata lenzi bora zaidi. Mnamo mwaka 1600 mafundi nchini Uholanzi walifaulu kuunganisha lenzi mbili katika bomba na hivyo kuunda hadubini na darubini za kwanza; ugunduzi huu ulitumiwa maka michache baadaye na Galileo Galilei aliyefahamisha vifaa hizi kwa jumuiya ya wataalamu. Mwitalia Francesco Stelluti alichora mnamo 1630 mwili na miguu ya nyuki alizotazama katika hadubini yake; mnamo mwaka 1675 Mholanzi Antoni van Leeuwenhoek aliboresha lenzi zaidi akawa mtu wa kwanza aliyeona na kutoa wasifu wa bakteria na protozoa ndani ya tone la maji akitumia kifaa chenye lenzi 1 tu..

Chunusi
Benzoyl peroxide, asidi ya salicili, na asidi ya azela ya kupaka ni dawa zinazotumika mara nyingi.[9] Antibiotiki na retinoidi za kupaka na za kumeza hutumika kutibu chunusi.[9] Hata hivyo, ukinzani dhidi ya antibiotiki unaweza kutokea.[10]

André Lwoff
André Michael Lwoff (8 Mei 1902 – 30 Septemba 1994) alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa alichunguza vijidudu na virusi. Mwaka wa 1965, pamoja na Francois Jacob na Jacques Monod alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Kipindupindu
2. Dawa zinazojulikana kufanya kazi ni kama cotrimoxazole, erythromycin, doxycycline, chloramphenicol, na furazolidone.[3] 3. Chanjo za kuzuia Kipindipindu hutolewa katika baadhi za nchi.[4]

Zabibu
Kilimo cha zabibu kilianza mahali kunapofahamika sasa kama Uturuki. Hamira, moja ya viumbe wadogo waliofahamika mapema zaidi, hupatikana kiasili kwenye ngozi ya zabibu, na kupelekea kugunduliwa kwa vileo kama vile mvinyo. Kumbukumbu za kihistoria za huko Misri zinaonesha kilimo cha zabibu, na hata zamani ya Ugiriki, Foenesia na Roma pia walilima zabibu kwaajili ya kula na kutengeneza mvinyo. Baadae, kilimo cha zabibu kilisambaa mpaka Ulaya, kaskazini mwa Afrika, na hatimaye mpaka Amerika ya kaskazini.

Mikrobiolojia
Ingawa katika karne ya 19 ilijulikana kwamba bakteria ndizo chanzo cha magonjwa mengi, hakuna matibabu yoyote ya viua-bakteria yaliyopatikana.[10] Katika mwaka wa 1910, Paul Ehrlich alitengeneza kiua vijasumu cha kwanza, kwa kubadilisha rangi ambazo kwa kuchagua zilitia mawaa Treponema pallidum, spirokaeti ambayo husababisha kaswende katika mchanganyiko wa ambao uliua kisababishi magonjwa.[11] Ehrlich alikuwa ametuzwa Tuzo la Nobel mwaka 1908 kwa kazi yake kuhusu elimu ya kingamaradhi, na alianzisha matumizi ya madoa ili kuchunguza na kubaini bakteria, na kazi yake ilijikita kwenye misingi ya doa la Gram na doa la Ziehl-Neelsen.[12]

Beauveria
Spishi za "Beauveria" huonekana sana zikimea juu ya mizoga ya wadudu. Zinatokea pia katika udongo kila mahali pa dunia, isipokuwa Antakitiki, na hata ndani ya mimea (endofiti). Spishi kadhaa, kama "Beauveria bassiana" na "B. brongniartii", hutumika kama dawa za kibiolojia dhidi wadudu waharibifu.

Kifua kikuu
Upinzani Kanuni hutokea wakati mtu huwa wameambukizwa mnachuja sugu wa TB. Mtu aliye na TB kikamilifu wanahusika inaweza kuendeleza sekondari (alipewa) upinzani wakati wa tiba kwa sababu ya tiba za kutosha, si kuchukua regimen eda ipasavyo (ukosefu wa kufuata), au kwa kutumia chini quality dawa.[76] Sugu TB ni mbaya ya afya ya umma suala katika nchi nyingi zinazoendelea, kama tiba yake ni tena na inahitaji dawa ghali zaidi. MDR-TB hufafanuliwa kama upinzani kwa mbili ya ufanisi zaidi madawa ya TB ya mstari wa kwanza: rifampicin na isoniazidi. . Sana sugu TB pia ni sugu kwa tatu au zaidi ya madarasa sita ya madawa ya mstari wa pili. .[77] Kabisa sugu TB, ambayo kwa mara ya kwanza aliona katika 2003 nchini Italia, lakini si sana taarifa mpaka 2012, ni sugu kwa madawa yote kwa sasa kutumika. [78]

Tutuko
Hepesi ya mdomo na ile ya jenitalia kwa kawaida hutambuliwa kwa kuzingatia dalili zilizodhihirika.[2] Utambuzi unaweza kuthibitishwa na tabia ya virusi au DNA ya kutambua hepesi kwenye viowevu vinavyotoka katika malengelenge. Kuchunguza damu ili kutambua kingamwili dhidi ya virusi kunaweza kuthibitisha maambukizi ya hapo awali lakini kutakuwa hasi katika maambukizi mapya.[1]

Maradhi ya zinaa
Wakati wowote katika historia, kushamiri na kuongezeka kwa magonjwa ya zinaa huakisi mabadiliko katika sayansi na jamii. Kwa mfano, katika nchi nyingi duniani, kuenea kwa magonjwa ya zinaa kuliongezeka wakati na baada ya vita vikuu vya pili (1939-1945), wakati wanajeshi walipokuwa kwa kipindi kirefu mbali na nyumbani kwao na kujihusisha katika ngono na watu tofauti ambao wengi wao walikuwa wana maambukizo ya zinaa. Wakati antibaotiki - penicillin, ilipopatikana miaka baadaye, nchi hizohizo zilishuhudia upunguaji wa maambukizi.

Ndui
Chanzo chake hakijulikani lakini kuna dalili ya kwamba ilitokea mapema sana katika Misri ya Kale[1]. Kuna dalili ya kwamba farao Ramses V alikuwa mgonjwa wa kwanza anayejulikana kutokana na utafiti wa mumia yake[2]. Labda imepelekwa Uhindini na wafanyabiashara Wamisri mnamo miaka 1500 KK. Ugonjwa uliua watu wengio huko Ulaya[3], Asia na Afrika ilikosambaa pia.

Antibiotiki
Antibiotiki (kutoka Kiingereza antibiotics, mara nyingine Kiuavijasumu[1]) ni kemikali ambazo hutumika kuua au kuzuia ukuaji wa bakteria zinazosababisha magonjwa.

Kingamwili
Mwaka wa 1888 Emile Roux na Alexandre Yersin walitenga sumu ya dondakoo, na baada ya ugunduzi wa 1890 wa Emil von Behring na Kitasato wa kinga inayotokana na antitoksini dhidi ya dondakoo na pepopunda, antitoksini ikawa fanikio kuu la kwanza la elimu ya kingamaradhi ya kisasa. [3]

Upinzani wa kimaumbile kwa malaria
ulinganifu wa jinotipi mbalimbali katika eneo la Afrika ambapo pana uteuzi mkali wa malaria ulikadiriwa na Anthony Allison katika mwaka wa 1954. Katika kundi la watu la Baamba linaloishi katika eneo la msitu la Semlik Magharibi mwa Uganda matukio ya heterozigoti ya mundu-seli (AS) ni 40%, inayomaanisha kuwa matukio ya jeni ya mundu-seli ni 0.255 na 6.5 ya watoto waliozaliwa wana homozaigoti ya SS. Kama utokeaji wa heterozaigoti ni 0.40 utukiaji wa jeni ya mundu-seli(q) unaweza kuhesabiwa kwa mbinu ya kusawazisha ya Hardy-Weinberg ambayo ni 2q(1-q)=0.40,ambapo q=0.2555 na q2 ni utukiaji wa homozaigoti za mundu-seli ambazo ni 0.065. Ni wazo nzuri kuwa mpaka wakati ambapo matibabu ya kisasa yaliaza kupatikana robo tatu ya watu wenye homozaigoti ya SS walishindwa kuzaa. kusawazisha upoteaji huu wa jeni za mundu-seli, mabadiliko ya jeni ya kiwango cha 1:10.2 kwa kila jeni kwa kila kizazi kungekuwa muhimu. Hii ni kama mara 1000 juu zaidi kuliko viwango vya mabadiliko ya jeni yakipimwa kwa Drosophila na viumbe wengine na juu zaidi kuliko ilivyorekodiwa katika sehemu za mundu kiini miongoni mwa waafrika. Ili kusawazisha polimofisimu, Anthony Allison alikadiria kuwa ulinganifu wa heterozaigoti za AS ungelazimika kuwa mara 1.26 zaidi kuliko ule wa homozaigoti za kawaida. uchanganuzi wa baadaye wa takwimu kuhusu wale waliofaulu kuishi ulionyesha matokeo sawa, pakiwa na mabadiliko kiasi kutoka sehemu moja hadi nyingine. miongoni mwa Wagambia ilikadiriwa kuwa walio na heterozaigoti ya AS wana kinga ya 90% dhidi ya upungufu mkubwa wa damu na malaria ya kurukwa na kichwa yanayohusishwa na P. falciparum ilhali miongoni mwa makundi ya Waluo wa Kenya inakadiriwa kuwa wenye heterozaigoti ya AS wana kinga ya 60% dhidi ya ukosefu mkubwa wa damu unaotokana na malaria. Tofauti hizi zinadhihirisha kiwango cha kuambukizwa kwa malaria ya P.falciparum kutoka eneo moja hadi jingine na msimu mmoja hadi mwingine, hivyo basi hesabu za ulinganifu zitatofautiana pia. Kwa wakazi wengi wa Afrika utokeaji wa AS ni kama 20%, na ulinganifu wa kiwango cha juu zaidi ya wale walio na himoglobini ya kawaida ya mpangilio wa 10% inatosha kuzalisha polimofisimu yenye uthabiti.

Ukimwi
Mnamo 1983, vikundi viwili tofauti vya watafiti vilivyoongozwa na Robert Gallo na Luc Montagnier bila kutegemeana vilitangaza kuwa retrovirusi mpya ilikuwa ikiwaambukiza wagonjwa wa UKIMWI, hivyo wakachapisha matokeo yao katika jarida la Science.[31][32] Gallo alidai kuwa virusi vilivyokuwa vimetambuliwa kwa mara ya kwanza na kikundi chake kilikuwa sawa katika umbo na virusi vya binadamu vya limfotrophia-T. Kikundi cha Gallo kiliviita virusi hivi HTLV-III.

Ugonjwa wa kuambukiza
Suala muhimu ni uwezo wa mfumo wa kinga kutambua na kuondoa kisababaishi cha ugonjwa yaani pathojeni. Leo hii sayansi ya tiba imekuta madawa dhidi ya pathojeni kama vile antibiotika dhidi ya bakteria, antimykotika dhidi ya fungi na virostatika dhidi ya virusi.

Mikrobiolojia
Mafanikio makubwa katika utafiti wa bakteria yalikuwa kutambuliwa kwa Carl Woese mwaka 1977 kwamba akea zilishuka kutokana na mabadiliko tofauti kutoka yale ya bakteria.[13] Uanishaji huu mpya wa jamii ya filojenetiki ulikitwa kwenye misingi ya kufululizwa kwa ribosomu RNA 16S, na ukagawa prokaryota katika makundi mawili yenye mageuko tofauti, kama mojawapo ya sehemu ya mifumo ya vikoa vitatu.[14]

Udhibiti wa saratani
Matibabu kwa kingamaradhi yanayohusu seli ambapo seli Asili za Kuua za wagonjwa (NK) na T-Limfositi za sitotoksi (CTL) hutumiwa yamekuwa yakitumiwa katika Ujapani tangu mwaka wa 1990. Seli za NK na CTL kimsingi huua seli za kansa wakati zimekuwa. Matibabu haya hupeanwa pamoja na aina zingine za matibabu kama vile upasuaji, matibabu kwa njia ya eksirei au tibakemo na hujulikana kama (AIET)[7][8]

Mnyoo
asilimia ya watu bilioni 1.5 wameambukizwa minyoo hii, hasa katika Afrika na Asia. [4] ugonjwa wa minyoo huwa kawaida nchiniMarekani ikiwa ni pamoja na Ghuba Coast, Nigeria na Asia ya Kusini. Utafiti mmoja umeeleza kwamba kiwango cha maambukizi ya ugonjwa wa minyoo nchini Marekani kuwa karibu 4,000,000 (2%) [8]. Katika utafiti wa jamii vijijini Nova Scotia, 28.1% ya watu 431 walikuwa na ugonjwa wa minyoo, wote kuwa chini ya miaka 20, wakati wote 276 majaribio katika mji mkuu Halifax walikuwa hasi [5] . Utuaji wa ova (mayai) katika vidokezo maji taka katika kiwango cha matukio ascariasis. Utafitiwa mwaka 1978 ulionyesha kwamba 75% ya sampuli avloppsslam sampuli katika vyanzo vya Marekani zilizoko mijini Ascaris ova, kwa viwango kama juu kama 5-100 mayai kwa lita . Katika Frankfort, Indiana, 87.5% ya sampuli sludge walikuwa chanya kwa Ascaris, Toxocara, Trichuris, na hookworm . Katika Macon, Georgia, mmoja wa sampuli za udongo 13 majaribio chanya kwa Ascaris . Manispaa ya maji machafu katika Riyadh, Saudi Arabia wanaona zaidi ya 100 kwa lita mayai ya maji machafu [6] na katika Chekoslovakia ilikuwa kama juu kama mayai 240-1050 kwa lita [7] .

Nikotini
Jina la dawa linatokana na jina la kitaalamu la mtumbaku "Nicotiana tabacum" na hili lilitokana
na Jean Nicot de Villemain aliyekuwa balozi wa Ufaransa nchini Ureno katika karne ya 16. Alijipatia mbegu za mtumbaku wakati mmea huu ulikuwa umeingia Ulaya kutoka Amerika akazituma Paris kwa utafiti. Ndiye mtu wa kwanza kuleta mbegu ya mtumbaku nchini Ufaransa.

Antibiotiki
Madhara ambayo yanatokana na utumiaji wa aminoglycosides kwa muda mrefu ni kuharibika kwa eneo linalohusika na msawazo katika sikio, ukiziwi na madhara ya figo.

Ufunguo
Historia ya ufunguo inafanana na ile ya kufuli maana zote zilitengenezwa kwa pamoja. Kufuli na ufunguo wa kwanza zilipatikana kule Ninawi, Assyria. Baadaye, mwambatanisho huo ulipatikana nchini Misri.

Malaria
Tiba ya kwanza madhubuti dhidi ya malaria ilitoka katika gome ya mti wa mkwinini ambayo ina kwinini. Mti huu hukua kwenye miteremko ya Andes, hasa Peru. Dawa iliyoundwa kutokana na bidhaa hii asili ilitumiwa na wenyeji wa Peru kudhibiti malaria, Wajesuti walieneza matumizi haya hadi Ulaya katika miaka ya 1640, ambapo ilikubalika kwa haraka. [116] Hata hivyo, ilikuwa hadi 1820 ambapo kiambato tendi, kwinini, ilipofyonzwa kutoka gome ya mti, kuchujwa na kupewa jina na wanakemia wa Kifaransa Pierre Joseph Pelletier na Joseph Bienaimé Caventou. [117]

Antibiotiki
Matumizi ya antibiotiki yana vikomo kwa sababu bakteria wamekuwa wakibadili namna ya kujilinda dhidi ya antibiotiki fulani. Miongoni mwa njia kuu wanayotumia ni kuzimisha ufanyaji kazi antibiotiki. Hii ni njia ambao inatumiwa dhidi ya penicillin na chloramphenicol na nyinginezo. Aina nyingine ya kujilinda ni kubadilika (mutation) kwa vimeng’enyo vya bakteria vinavyoathiriwa na dawa kwa namna ambayo antibiotiki haziwezi kuzuia tena ukuaji (antibiotiki nyingi zina tabia chaguzi juu ya kipi cha kudhuru). Hii ndiyo namna pekee ambayo bakteria hutumia kujingika dhidi ya madawa yanoyozuia utengenezaji wa protini za bakteria kama vile tetracyclines.

Antibiotiki
Kuna antibiotiki nyingi sana kwa matumizi mbalimbali. Zifuatazo ni baadhi ya antibitiki maarufu na baadhi ya matumizi yake kiafya.

Antibiotiki
Mwanzo neno antibi otiki lilitumika kuelezea kemikali zinazotengenezwa na bakteria au kuvu, ambazo ni sumu kwa viumbehai wengine. Kwa sasa neno linatumika kujumuisha kampaundi ogania (kemikali za kaboni zinazopatikana katika viumbehai) zinazotengenezwa na zile zinazopatikana kwa kuchanganya asilia na bandia.

Mafua ya kawaida
Katika Uingereza, Kitengo cha Homa (CCU) kilianzishwa na Baraza la Utafiti wa Afya katika mwaka 1946 na ilikuwa hapa kwamba rhinovirus iligunduliwa katika mwaka 1956. Katika miaka ya 1970, CCU imeonesha kwamba matibabu na interferon wakati wa awamu ya kupevuka kwa maambukizi ya rhinovirus inatoa baadhi ya kinga dhidi ya ugonjwa. Hakuna tiba ya vitendo iliweza kukuzwa. Kitengo kilifungwa katika mwaka 1989, miaka miwili baada ya kukamilisha utafiti wa zinc gluconate lozenges katika kuzuia matibabu ya homa ya rhinovirus. Zinki ilikuwa tu ni matibabu fanisi iliyoundwa katika historia ya CCU.

Penisilini
Penisilini (wakati mwingine hujulikana kwa ufupi kama PSN) ni kundi la dawa za antibiotiki zinazotokana na kuvu "Penicillium chrysogenum". Penisilini zote ni antibiotiki za Beta-laktami na zinatumika kwa kutibu maambukizi yanayosababishwa na bakteria zinazoweza kuathiriwa, kwa kawaida bakteria za aina Gram-chanya.

Manukato
Kumbukumbu za kale za maandishi ya manukato hutoka kwa tamaduni za kale za Misri, Kichina, na India. Ebers Papyrus kutoka kwa Wamisri wa Mapema ambayo hutoka 1550 B.C.E. inaelezea madawa ya dawa mia nane tofauti na taratibu nyingi za dawa.

Shibasaburo Kitasato
Alitumia miaka sita nchini Ujerumani akisoma chini ya usimamizi wa mwana bakteriolojia, Robert Koch. Kwa wakati huo aliweza kutenganisha
bakteria anayesababisha ugonjwa wa symptomatic anthrax na tetanasi.

Hepatitisi A
Ingawa virusi vya hepatitisi A hutolewa katika kinyesi kuelekea mwisho wa kipindi ch kupevuka, utambuzi maalumu hufanywa kupitia kugundua kwa kingamwili maalum za IgM za virusi vya hepatitisi A katika damu. Kingamwili ya IgM hupatikana tu katika damu baada ya kuugua vikali na hepatitisi A. Inaweza kutambuliwa kutoka wiki 1-2 baada ya maambukizi ya mwanzo // awali na hubakia hadi wiki 14. Kuwepo kwa kingamwili ya IgG katika damu kunamaanisha kuwa hatua yake ni kwamba hatua ya papo hapo wa ugonjwa ni ya zamani na mtu huyo ni kinga ya maambukizi zaidi. Kingamwili ya IgG kwa virusi vya aiana A ya homa ya manjano pia hupatikana katika damu baada ya chanjo na vipimo kwa kinga ya virusi ni misingi ya kugundua ya antibody hii.

Nimonia
Kwa hali nadra sana, bakteria kwenye pafu zitatengeneza kibonge cha kiowevu chenye maambukizi kiitwacho jipu la pafu.[74] Jipu kwenye pafu huonekana kwa eksirei ya kifua lakini mara kwa mara huitaji uchunguzi wa kielektroniki wa CT ya kifua ili kuthibitisha utambuzi.[74]Kwa kawaida jipu hutokea katika nimonia ya aspiresheni, na mara kwa mara huwa na aina nyingi tofauti za bakteria. Antibiotiki za muda mrefu hufaa mara nyingi kwa kutibu jipu la pafuni, lakini wakati mwingine ni lazima jipu hilo lifyonzwe kwa mpasuaji aumrediolojia.[74]

Escherichia coli
Ustahimilivu kwa antibiotiki laktamu beta umekuwa tatizo hasa katika miongo ya hivi karibuni, kama aina ya bakteria ambazo huzalisha laktamasi beta zimekuwa za kawaida zaidi. Vimeng'enya hivi vya laktamsi beta hufanya penisilini sefalosporini nyingi, kuwa tiba isiyofanya kazi. Laktamasi beta za wigo uliopanuliwa zinazozalisha "E. koli" ni stahimilivu sana kwa aina nyingi ya antibiotiki na maambukizi ya aina hizi ni magumu kutibu. Katika matukio mengi, mbili tu ya antibiotiki simulizi na kiasi kidogo sana cha antibiotiki za ndani ya mishipa bado zina ufanisi. Katika 2009, jeni iitwayo New Delhi metallo-beta-lactamasi (kwa kifupi NDM-1) ambayo inatoa ustahimilivu kwa antibiotiki kabapenemu ya ndani ya mifupa, ziligunduliwa katika India na Pakistan katika bakteria za "E. koli" .

Amfetamini
Amfetamini ilisanisiwa kwa mara ya kwanza mnamo mwaka wa 1887 na mtaalamu wa kemia kutoka Romania Lazar Edeleanu huko Berlin, Ujerumani. Aliuita mchanganyiko huo fenilisopropilamini. Ulikuwa ni mojawapo ya mfululizo wa michanganyiko iliyohusiana na efedrini iliyonyumbuliwa kwa mmea, na ambayo ilitolewa kwa Ma-Huang mwaka huo huo na Nagayoshi Nagai. Hapakuwa na matumizi yoyote ya utengenezaji dawa yaliyopatikana ya amfetamini hadi 1927, wakati mtaalamu mwanzilishi wa utengenezaji dawa za kichwa Gordon Alles aliiunganisha tena na kuijaribisha kwa kuitumia yeye mwenyewe, alipokuwa akitafuta dawa badalia ya efedrini. Kutoka 1933 au 1934 Smith, Kline na French walianza kuuza aina fukivu ya dawa hii kama dawa ya kuvuta ikiitwa kwa jina la kibiashara la Benzedrine, iliyotumiwa kugandamua lakini ingetumika kwa urahisi kwa malengo yasiyo ya kimatibabu. Mojawapo ya majaribio ya kwanza ya kuitumia amfetamini kama utafiti wa kisayansi yalifanywa na M.H. Nathanson, daktari kutoka Los Angeles, mnamo mwaka wa 1935. Daktari huyu alichunguza athari nafsi za amfetamini katika wafanyakazi 55 wa hospitali ambao walipewa miligramu 20 ya Benzedrini kila mmoja. Athari mbili zilizolipotiwa sana za dawa hii ni "hisia za wema na bashasha" na "kupunguka kwa uchovu katika utendaji kazi". Wakati wa Vita Vikuu vya II amfetamini ilitumiwa sana kupambana na uchovu na kuongeza uwezo wa kuwa macho miongoni mwa wanajeshi. Baada ya miongo kadhaa ya ripoti za matumizi mabaya, Shirika la Madawa nchini Marekani, FDA, lilipiga marufuku aina zozote za Benzedrini za kuvutwa, kisha mnamo mwaka wa 1965, likapiga marufuku matumizi ya amfetamini bila maagizo ya daktari, lakini matumizi yasiyo ya kimatibabu yakaendelea. Amfetamini ikawekwa katika kiwango cha II chini ya Sheria ya Madawa Yaliyodhibitiwa ya mwaka wa 1971.

Bakteria
Robert Koch alikuwa mwanzilishi wa taaluma ya uuguzi wa mikrobiolojia na alishughulikia kipindupindu, kimeta na kifua kikuu. Katika utafiti wake wa kifua kikuu, Koch hatimaye alithibitisha nadharia ya kijidudu, ambayo ilimfanya atunukiwe Tuzo la Nobel mwaka wa 1905.[7] Katika madai yake, Koch aliweka vigezo vya kutathmini kama kiumbe ndicho husababisha ugonjwa, na madai haya yanatumika mpaka leo hii.[8]

Uganga wa meno
Matumizi ya [maligamu]] (aloi za zebaki) kwa kujaza mashimo katika ina yalielezwa katik China ya Kale mnamo karne ya 7 BK [5].

Sukari
Kwa njia hii hamu ya sukari ilikuwa sababu muhimu ya uenezaji wa ukoloni pamoja na biashara ya watumwa.
Hata kama koloni za Hispania, Ureno, Uingereza, Uholanzi, Ufaransa na Denmark zilitengeneza sukari bado ilikuwa ghali kwa watu wa kawaida katika nchi baridi hasa katika nchi zisizokuwa na koloni.
Katika karne ya 18 wanakemia Wajerumani walianza kugundua sukari ndani ya mimea ya nyumbani. Andreas Sigismund Marggraf alitambua sukrosi sawasawa na sukari ya miwa katika mimea mbalimbali ya kienyeji. Mwanafunzi wake Franz Carl Achard aliendelea kufanya majaribio akagundua nafasi kuwba ya bitiruti iliyolimwa kama chakula cha wanyama. Mwaka 1802 aliuza sukari ya kwanza kutoka bitiruti. Kwa kuteua mimea yenye sukari nyingi zaidi alizalisha aina mpya ya bitiruti ya sukari yenye kiwango cha asilimia 16-18 za sukari katika maji yake. Kiwango hiki ni kidogo kulingana na miwa lakini kimetosha kwa utengezeaji wa sukari kwa wingi.

Kaswende
Kwa kawaida kaswende hutambulika kwa uchunguzi wa damu;hata hivyo, bakteria inaweza kuonekana kwa kutumia hadubini. Kaswende inaweza kutibiwa kwa njia inayofaa kwa kutumia antibiotiki, haswa ndani ya misuli penisilini G. Hii inapendekezwa kwa watu walio na aleji ya penisilini, seftriaksoni.

Tumbaku
Asili ya tumbaku ni Amerika ambako Maindio wenyeji waliitumia kama dawa ya kidini pia ya burudani. Tangu Kolumbus Wahispania walipeleka mtumbaku hadi Ulaya ambako uliangaliwa mwanzoni kama mmea wa kiganga. Matumizi hasa kwa njia ya kuvuta na kutafuna yalienea haraka katika Ulaya na kwa njia ya mabaharia Wareno katika pande zote za dunia.

Malaria
Chanjo ya kwanza ambayo imebuniwa na kufanyiwa majaribio nyanjani, ni SPf66, iliyoandaliwa na Manuel Elkin Patarroyo mwaka 1987. Inatoa mchanganyiko wa mazindikomwili chanjo kutoka kwa spora (kutumia marudio ya CS) na vimelea vya merozoiti. Katika awamu ya kwanza ya majaribio umadhubuti wa 75% ulipatikana na chanjo ikaonekana kuhimiliwa vizuri na watafitiwa na ilikuwa na uwezo wa kuanzisha kingamwili. Awamu za IIb na III ya majaribio haikuridhisha sana, umadhubuti ulishuka kwa kiwango cha kati ya 38.8% na 60.2%. Jaribio lilifanyika Tanzania mwaka wa 1993 na kuonyesha umadhubuti wa 31% baada ya kufuatilia wahusika kwa mwaka, hata hivyo hivi karibuni (ingawa kuna utata) utafiti uliofanywa nchini Gambia haukuonyesha madhara yoyote. Licha ya muda mrefu na tafiti nyingi zilizofanywa, bado haijulikani jinsi chanjo ya SPf66 hutoa kinga; kwa hivyo inawezekana isiwe ufumbuzi wa tatizo la malaria.

Antibiotiki
Vivyo hivyo, plasmodia, kijidudu kinachosababisha malaria, kimejenga ukinzani dhidi ya antibiotiki mbalimbali, wakati huo huo, mbu ambao wanabeba plasmodia katika miili yao, wamekuwa pinzani dhidi ya dawa za kuua wadudu ambazo zilikuwa zinatumika kuwaua. Matokeo yake ingawa malaria iliwahi kuonyesha dalili ya kupotea, sasa imeenea sana Afrika, Mashariki ya Kati, Asia Kusini na sehemu za Amerika ya Kilatini. Zaidi ya yote ugunduzi wa antibiotiki mpya sasa umekuwa siyo aghalabu kama ilivyokuwa zamani.

Antibiotiki
Utengenezaji wa antibiotiki huchukua muda mrefu na ni wa gharama sana. Kwanza, kiumbe kinachotengeneza antibiotiki inabidi kifahamike na antibiotiki hujaribiwa wa dhidi ya spishi mbalimbali za bakteria. Kisha kiumbe lazima kikuzwe ili kiweze kutoa antibiotiki kwa kiwango cha kutosha ili uchunguzi zaidi wa kikemikali uweze kufanyika kwa antibiotiki na kujaribu kuonyesha utofauti wake na zingine. Utaratibu huu ni tata kwa sababu kuna maelfu ya kampoundi ambazo hufanya kazi kama antibiotiki ambazo tayari zimeshagunduliwa, na bado zimekuwa zikirudiwa kugunduliwa tena. Baada ya antibiotiki kugunduliwa kufaa kwa ajili ya matumizi ya kutibu maambukizi katika wanyama, utengenezaji wa kiwango kikubwa huanza kufanyika.

Dawa za mfadhaiko
Ingawa ilipoteza umaarufu wake katika nchi nyingi kupitia karne za 19 na 20, mmea St John's Wort iliendelea kuwa maarufu nchini Ujerumani, ambapo dondoo za Haiparikamu hatimaye ziliidhinishwa, zikafungwa katika vifurushi na uagizwa na madaktari. Majaribio ya ufanisi kwa kiwango kidogo yalifanywa katika miaka ya 1970 na 1980, na yalitiliwa maanani zaidi katika miaka ya 1990 kufuatia uchambuzi wa matokeo ya tafiti kadhaa kati ya majaribio haya. [21] Ilibaki kuwa dawa inayoweza kuuzwa bila maelekezo ya daktari (OTC) au ya kuongezea katika nchi nyingi na utafiti uliendelea ili kuchunguza athari zake za nyurotransmita na vijenzi kazi, hasa hyperforini [22] [23]

Kingamwili
Matibabu hai ya maradhi kwa njia ya kuanzisha, kuimarisha au kuzuia mwitikio wa kingamwili huenda yalianza na Mithridates VI wa Ponto (leo nchini Uturuki). [5] Ili kusababisha kinga tendi kwa sumu ya nyoka, yeye alipendekeza utumizi wa mbinu sawa na tiba ya kisasa ya majimaji ya damu yaliyotolewa sumu, kwa kunywa damu ya wanyama waliokula nyoka wenye sumu. [5] Kulingana na Jean de Maleissye, Mithridates aliamini kuwa wanyama waliokula nyoka wenye sumu walipata nguvu za kuondoa jinsi ya sumu ya dutu ndani ya miili yao, na damu yao ni lazima iwe na vijenzi vya sumu ya nyoka vilivyopunguzwa au kugeuzwa. Kitendo cha vijenzi hivyo kinaweza kuwa kuimarisha mwili kuipinga sumu badala ya kugandamiza athari za sumu. Mithridates alitoa hoja kwamba, kwa kunywa damu ya wanyama hao, atapata upinzani sawa kwa sumu ya nyoka kama wanyama waliokula nyoka hao. [5] Vile vile, alitaka kujishupaza dhidi ya sumu, na alikunywa vipimo vya dawa vya kukaribia kusababisha mauti kila siku kujenga stahamala. Inasemekana kuwa Mithridates pia alitengeneza 'kimaliza-sumu cha hali zote' kumlinda kutokana na sumu zote duniani. [3] Kwa karibu miaka 2000, sumu zilidhaniwa kuwa sababu ya karibu ya ugonjwa, na mchanganyiko changamani wa viungo, uitwao Mithridati, ulitumika kutibu kuathiriwa na sumu wakati wa Mvuvumko. [3] Toleo la kisasa la tiba hii, Theriacum Andromachi, lilitumiwa hadi karne ya 19. [6]

Malaria
Juhudi za kukomesha malaria na kutokomeza mbu zimefanikiwa katika baadhi ya maeneo. Kitambo malaria ilikuwa ugonjwa wa kawaida Amerika na Ulaya kusini lakini juhudi za kudhibiti vekta, pamoja na matibabu na ufuatiliaji wa binadamu walioambukizwa, ulikomesha ugonjwa huo katika maeneo hayo. Katika baadhi ya maeneo, kukomesha mitiririsho kwenye maeneo chepechepe ambapo mbu huzaliana na kuimarisha usafi kuliwezesha hali hiyo. Malaria ilitokomezwa kutoka kaskazini mwa Marekani mapema katika karne ya 20 kwa mbinu kama hizo, na matumizi ya kiuadudu cha DDT yaliutokomeza kutoka Kusini kufikia mwaka wa 1951. [44] Katika mwaka wa 2002, kuliripotiwa matukio 1059 ya malaria nchini Amerika, ikiwa ni pamoja na vifo vinane, lakini kati ya hayo yote, matukio matano tu ya ugonjwa huo yaliambukizwa ndani ya Amerika.

Biotekinolojia
Tangu mwaka 1916 Chaim Weizmann alitambua namna ya kutengeneza butanoli na asetoni kwa kutumia bakteria za clostridium acetobutylicum akatengeneza dutu hii kwa wingi wa ajili ya viwanda vya baruti wakati wa vita ya kwanza ya dunia.

Dawa za mfadhaiko
Ugunduzi kwamba mchanganyiko wa duara tatu ("wenye duara tatu") uliokuwa na athari kubwa kama dawamfadhaiko iliundwa kwa mara ya kwanza mwaka wa 1957 na Roland Kuhn katika hospitali ya magonjwa ya akili nchini Uswisi. Kufikia wakati huo, vinyumbuliwa vya kimaliza kemikali za mzio vilitumiwa zaidi kutibu mshtuko wa upasuaji na baadaye kama niuroleptiki ya magonjwa ya akili. Ingawa katika mwaka wa 1955 risapini ilionyeshwa kuwa bora zaidi kuliko kipozaungo kwa kupunguza niuroleptiki za mfadhaiko (kwa maana iliyo wazi, "kushika neva" au "kukamata neva") zilikuwa zinaundwa kama vitulizo na vizuia magonjwa ya akili.

Kaswende
Eneo la giza linalochunguzwa kwa kutumia hadubini ya viowevu vya seramu kutoka shanka inaweza kutumika kwa kufanya utambuzi wa haraka.Hata hivyo, sio kawaida kupata vifaa au wakazi wenye ujuzi hospitalini, na vipimo hivi lazima vifanywe kati ya dakika 10 ya kupata sampuli. Kiwango cha hisi kimeripotiwa kuwa takriban 80%, hivyo vipimo hivi vinaweza kutumika tu kuthibitisha utambuzi, lakini si kwa kuchuja moja nje. Vipimo vingine viwili vina weza kufanywa kwa sampuli iliyo toka kwa shanka ni antibodi ya mwangaza ya moja kwa moja na asidi ya kiini . antibodi ya floresini ya njia ya moja kwa moja antibodizilizobandikwa nafloresini, ambayo inajishikilia kwa protini maalum za kaswende. Asidi ya kiini hutumia ufundisanifu, kama vile msururu wa athari za polima, kutambua uwepo wa jeni maalum ya kaswende. Uchunguzi hizi sio shida kwa wakati kama makroskopu inayotumia giza, kwa sababu bakteria hahitajiki ili kufanya utambuzi.[8]

Maambukizi ya mfumo wa viungo vya mkojo
Maambukizi yasiyo na utata yanaweza kutambuliwa na kutibiwa kwa msingi wa dalili pekee. antibiotiki za kumeza kama viletrimethoprim/sulfamethoxazole (TMP/SMX), cephalosporins, nitrofurantoin, aufluoroquinolone hufupisha sana muda anaochukua mgonjwa kupona. Matibabu haya yote ni mwafaka kwa kiwango sawa. Matibabu ya siku 3 kwa kutumia trimethoprim, TMP/SMX, au fluorokwinoloni kwa kawaida hutosha. Nitrofurantoin huhitaji siku 5-7 . Baada ya matibabu, mgonjwa hutarajiwa kupata nafuu baada ya saa 36 . Takriban asilimia 50 ya watu watapata nafuu bila matibabu baada ya siku au wiki chache. Jamii ya Magonjwa Sambazi ya Marekani haipendekezi fluorokwinoloni kutumika kama matibabu ya kwanza kwa sababu inakisiwa kuwa kuitumia sana kunaweza kupelekeaukinzani dhidi ya kikundi hiki cha matibabu, hivyo kupunguza manufaa yake. Licha ya tahadhari hii, kuna ukinzani ambao umetokea dhidi ya matibabu haya yote ambapo unahusiana na matumizi yake ya wingi. Katika baadhi ya mataifa, Trimethoprim pekee huchukuliwa kama sawa na TMP/SMX. Watoto walio na maambukizi madogo ya viungo vya mfumo wa mkojo mara nyingi hunufaika na matibabu ya siku 3 ya antibiotiki.

Kandidiasisi
Juhudi za kuzuia maambukizi ya mdomoni zinajumuisha matumizi ya chlorhexidine ya kusafisha kinywa kwa wale wenye utendakazi dahifu wa kingamwili na kuosha mdomo baada ya matumizi ya steroidi za kupumua. Katika wanawake wanaoambukizwa mara kwa mara ukeni, probiotiki zinaweza kuwa bora. Kwa maambukizi ya kinywa, matibabu ya kutumia clotrimazole au nystatin ya kupaka kwa kawaida huwa mwafaka. Fluconazole, itraconazole, au amphotericin B ya kumeza au inayodungwa mishipani inaweza kutumika ikiwa dawa hizi hazitatibu maambukizi. Baadhi ya dawa za kuvu za eneo maalum zinaweza kutumika kutibu maambukizi ya ukeni ikijumuisha clotrimazole. Kwa watu wenye maambukizi yaliyoenea sana, amphotericin B ya kudungwa mishipani hutumika mara nyingi kwa wiki kadhaa. Kwa makundi fulani vya wtau wenye hatari ya juu zaidi, dawa za kuvu zinaweza kutumika kama kinga.

Malaria
Utafiti uliofanywa miongoni mwa wakimbizi wa Afghanistani nchini Pakistan ulibainisha kuwa kutia dawa ya permethrin kwenye matandiko na buibui (pamoja na hijabu) huwa na athari sawa na hali ya kutumia chandarua kilichotiwa dawa, lakini bei yake ni nafuu. [61] Mbinu nyingine mbadala hutumia spora za kuvu Beauveria bassiana kunyunyizia kuta na vyandarua ili kuua mbu. Japo baadhi ya mbu wamekua sugu kwa kemikali, haijapatikana kuwa wamekuwa sugu kwa maambukizi ya kuvu. [62]

Ebola
ETB ilitokea kwa mara ya kwanza nchini Sudan pamoja na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kwa kawaida ugonjwa huu huibuka katika sehemu za joto jingi za Afrika zilizoko kusini kwa Jangwa la Sahara.

Antibiotiki
Taratibu zote hizi, kuanzia pale antibiotiki inapogunduliwa kwenye maabara mpaka inapoanza kutumika kwa majaribio kliniki mara nyingi huchukua muda mrefu-zaidi ya miaka kadhaa.

Hepatitisi A
Katika nchi zinazoendelea, na katika maeneo yaliyo na viwango vya chini vya usafi, matukio ya kuambukizwa na virusi hivyo ni ya juu na ugonjwa ni kawaida mkataba mapema utotoni. Virusi vya homa ya manjano pia vimepatikana katika sampuli zilizochukuliwa kutafiti ubora wa maji ya bahari. Ugonjwa wa hepatitisi A huwa hausababishi ishara na dalili za kikliniki katika zaidi ya asilimia 90 ya watoto walioambukizwa na kwa sababu ugonjwa huu hutunza kinga inayodumu, basi huwa hauna umuhimu maalum kwa watu asili. Kwa upande mwingine, katika Ulaya, Marekani na nchi nyingine zilizoendelea, ugonjwa huu hupatwa kimsingi na vijana wanaoathirika kwa urahisi, wengi wao ambao huambukizwa virusi hivi wakati wa safari za kutembelea nchi zilizo na matukio ya juu ya ugonjwa huo.

Bakteria
Huenda asili ya bakteria za hivi karibuni na ya akea ilikuwa haipathamofili iliyoishi karibu miaka bilioni 2.5 hadi 3.2 iliyopita. [17][18]

Maambukizi ya mfumo wa viungo vya mkojo
Kwa watu walio na maambukizi yanayojirudiarudia, matumizi ya antibiotiki kwa muda mrefu hunufaisha. Dawa zinazotumika mara nyingi ni pamoja na nitrofurantoin na trimethoprim/sulfamethoxazole. Ikiwa maambukizi yanahusiana na ngono (kujamiana), baadhi ya wanawake hunufaika kwa kutumia antibiotiki baada ya ngono. Kwa wanawake walio katika kipindi cha ukomohedhi, estrojini (aina ya homoni) ya kupakwa ukeni imetambulika kupunguza kurejea kwa maambukizi. Kinyume na malai ya kupakwa, utumizi wa estrojini ya ukeni kutokapesari haujanufaisha inapotumika kama kipimo cha kiwango cha chini cha antibiotiki. Idadi fulani ya chajo zingali zikitengenezwa kufikia mwaka wa 2011.

Malaria
Kabla ya kuvumbuliwa kwa kiuadudu cha DDT,maeneo kadhaa ya kitropiki pia yalitokomeza au kudhibiti malaria kwa kuondoa au kusumisha maeneo ya mbu kuzaliana au maji ambamo lava huishi, kwa mfano kwa kumwaga au kujaza mafuta mahali maji yamesimama. Mbinu hizi hazijatumika vilivyo barani Afrika kwa zaidi ya nusu karne. [45] Katika miaka ya 1950 na 1960 kulikuwa na juhudi kubwa za afya ya umma kutokomeza ugonjwa wa malaria duniani kwa kulenga maeneo ambako malaria ilikuwa imeenea. [46] Hata hivyo, juhudi hizi hazijafaulu kutokomeza malaria katika sehemu nyingi zinazoendelea duniani, tatizo hilo limeenea zaidi barani Afrika.

Bakteria
Karibu miaka bilioni 3 iliyopita, viumbe wote walikuwa hawawezi kuonekana kwa macho, na bakteria na akea walikuwa aina kubwa ya viumbehai duniani.[14][15]

Amfetamini
Mnamo miaka 1997 na 1998, watafiti katika Chuo Kikuu cha Texas A & M walidai kuwa wamepata amfetamini na methamfetamini katika majani ya aina mbili za mgunga zilizopatikana Texas, "A. berlandieri" na "A. rigidula." Hapo awali, michanganyiko hii miwili ilidhaniwa kuwa imebuniwa na binadamu. Matokeo haya hayajawahi kurudufishwa, na wanakemia wengi wanaamini kuwa uchambuzi huo ni matokeo ya makosa katika majaribisho, na kwa hivyo uthabiti wa ripoti hiyo umetiliwa shaka. Alexander Shulgin, mmoja wa wachunguzi wa biokemia mwenye uzoefu mwingi na aliyegundua dawa nyingi mpya za kutibu magonjwa ya kiakili, amejaribu kuwasiliana na watafiti hao wa Chuo Kikuu cha Texas A&M ili kuhakikisha matokeo yao. Waandishi wa makala hayo hawajajibu; amfetamini asilia bado inaelekea kusalia kama uvumbuzi ambao haujathibitishwa.

Kingamwili
Maelezo ya kwanza ya kiafya ya kinga ambayo yalitokana na kiumbehai maalumu mwenye kusababisha ugonjwa huenda ni Kitab fi al-jadari wa-al-hasbah (Tasnifu juu ya Ndui na Surua, ilitafsiriwa 1848 [4] ) yaliyoandikwa na daktari wa Kiislamu Al-Razi katika karne ya 9. Katika tasnifu, Al Razi anaeleza wasilisho la kiafya la ndui na surua na anaendelea kuonyesha kwamba ufichuo kwa vikolezo hivi maalum kufikia kinga ya kudumu (ingawa si kutumia muda). [3] Hata hivyo, ni nadharia ya viini-maradhi ya ugonjwa ya Louis Pasteur iliyoiruhusu sayansi mpya ya elimu ya kingamaradhi kueleza jinsi ugonjwa unavyosababishwa na bakteria, na jinsi, kufuatia maambukizo, mwili wa binadamu unapata uwezo wa kupinga maambukizo zaidi. [1]

Antibiotiki
Jamii:Madawa Jamii:Biolojia Jamii:Kemia Jamii:Tiba

Homa ya Bonde la Ufa
mizuko ya ugonjwa huu imetokea barani Afrika na Arabia pekee. Mizuko kwa kawaida hutokea katika misimu ya mvua nyingi inayosababisha ongezeko la idadi ya mbu.[1] Ugonjwa huu uliripotiwa mara ya kwanza katika mifugo katika Bonde la Ufa la Kenya miaka ya kwanza ya 1900,[2] navyo virusi vyake vilitambuliwa kwa mara ya kwanza mwaka wa 1931.[1]

Kingamwili
Mnamo karne ya 15 huko Uhindi, Milki ya Osmani na Afrika ya Mashariki, utaratibu wa kuchanja na virusi vya ndui ili kupata kinga dhidi ya ugonjwa huo (kudukiza ngozi na nyenzo za poda zinazotokana na maganda ya ndui) kukawa kawaida. [1] Kuchanja na virusi vya ndui ili kupata kinga dhidi ya ugonjwa huo kuliletwa magharibi mapema karne ya 18 na Maria Wortley Montagu. [1]

Maambukizi ya mfumo wa viungo vya mkojo
Kuweka katheta kwenye mfumo wa viungo vya mkojo huongeza hatari ya maambukizi ya mfumo wa viungo vya mkojo. Hatari ya bakteriuria(bakteria kwenye mkojo) ni asilimia 3 hadi 6 kila siku. Antibiotiki haifaulu katika kuzuia maambukizi. Hatari ya maambukizi husika inaweza kupunguzwa kwa kutumia katheta inapohitajika, kwa kutumia ufundisanifu usio na bakteria  kuingiza katheta na kuhakikisha kuwa katheta hii inavuta mkojo bila kuzibika.

Nimonia
Katika mwaka wa 2008, nimonia ilitokea katika takriban watoto milioni 156 (milioni 151 katika ulimwengu unaostawi na milioni 5 katika ulimwengu uliostawi).[6] Ilisababisha vifo milioni 1.6 au asilimia 28-34 ya vifo vya waliokuwa chini ya miaka mitano, ambapo asilimia 95 vilitokea katika ulimwengu unaostawi.[6][10]Nchi zilizoathiriwa pakubwa na ugonjwa huu ni: India (milioni 43), Uchina (milioni 21) na Pakistan (milioni 10).[77] Ndicho kisababishi kikuu cha vifo vya watoto katika nchi zenye mapato ya chini.[6][64]Vingi vya vifo hivi hutokea katika kipindi cha uchanga. Shirika la Afya Duniani linakadiria kuwa kimoja kati ya vifo vitatu vya watoto wachanga hutokana na nimonia.[78] Takriban nusu ya vifo hivi vinaweza kuzuiliwa kinadharia, kwa sababu husababishwa na bakteria ambayo chanjo yake thabiti ipo.[79]

Escherichia coli
Tiba ya bakteriafeji virusi ambavyo hasa vinalenga baketria ya kipathojeni imekuwa ikiendelezwa kwa zaidi ya miaka 80 iliyopita, hasa katika Urusi ya zamani, ambapo ilitumika kuzuia kuhara kulikosababishwa na "E. koli." Hivi sasa, tiba ya kilabakteria kwa binadamu inapatikana tu katika Kituo cha Tiba ya kilabakteria katika Jamhuri ya Jeojia na Poland. Hata hivyo, tarehe 2 Januari 2007, shirika la Marekani la FDA lilitoa kibali kwa Omnilytics kutumia Tiba yake ya kilabakteria ya kuua"E." "koli" O157: H7 katika ukungu, kinyunyizio au safisha ya wanyama hai watakaochinjwa kwa ajili ya matumizi ya binadamu.
Bakteriafeji T4 ni feji iliyotafitiwa sana kwa malengo ya kuambukiza E. koli.

Escherichia coli
Iwapo bakteria za "E. koli" zitatoka kwenye njia ya utumbo kupitia utoboaji (kwa mfano kutoka kwa kidonda, na kiambatanisho kilichopasuka, au kutokana na makosa ya upasuaji a) na kuingia katika tumbo, kawaida husababisha peritonitisi ambayo inaweza kuwa hatari isipotibiwa haraka. Hata hivyo, "E. koli" ni nyeti sana kwa Antibiotiki kama vile streptomisini au gentamisini. Hii inaweza kubadilika kwani, kama ilivyobainishwa awali, "E. koli" hupata upinzani kwa dawa haraka. Utafiti wa karibuni unaonyesha kwamba matibabu ya antibiotiki hayaboreshi matokeo ya ugonjwa huo, na yanaweza kuongeza pakubwa uwezekano wa kuugua ugonjwa wa haemolitiki uraemiki.

Biotekinolojia
Katika karne ya 19 Louis Pasteur aliweza kutenganisha bakteria safi za asidi asetia na hamira. Baada ya kugundua utengaji wa aina za bakteria safi na kufanikiwa kuzifuga kulikuwa na msingi kwa chanjo za kwanza dhidi ya magonjwa. Hapo wataalamu kama Pasteur na Robert Koch walitenganisha bakteria za kusababisha magonjwa. Halafu waliingiza kiasi kidogo cha bakteria dhaifu za aina husika katika damu ya watu ziliposababisha Mfumo wa kingamaradhi mwilini kujua bakteria hizi na kujenga kinga dhidi yao.
Elimu hii iliruhusu kuandaa chanjo mbalimbali dhidi ya magonjwa, tena kwa wingi, katika maabara makubwa na kutoa chanjo kwa wakazi wa nchi yote.

Daniel Bovet
Daniel Bovet (23 Machi 1907 – 8 Aprili 1992) alikuwa mtaalamu wa madawa kutoka nchi ya Italia; alizaliwa nchi ya Uswisi. Baadhi ya utafiti mwingine aligundua madawa yanayotibu kikemia, kwa mfano salfonamaidi. Mwaka wa 1957 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Jules Bordet
Jules Bordet (13 Juni 1870 – 6 Aprili 1961) alikuwa daktari kutoka nchi ya Ubelgiji. Hasa alichunguza virusi visababishavyo magonjwa mbalimbali. Mwaka wa 1919 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Zabibu
Zabibu za asili ni zile za jenasi Vitis iliyoenea upesi maeneo ya Amerika ya kaskazini, na ilikuwa sehemu ya mlo kwa watu wengi wa mwanzo wa Amerika ya Kaskazini, lakini ilionwa na wakoloni kutoka Uingereza kuwa hazifai kwa kutengeneza mvinyo. Zabibu za Dunia ya Kale, vitis vinifera zililimwa huko Kalifornia ambako Wahispania walianzisha msululu wa monasteri kwenye fukwe kwaajili ya wanajeshi wao na machungwa tele kuwakinga na ugonjwa na ngozi kiseyeye na kwabadilisha wazawa.

Antibiotiki
Macrolides huzuia utengenezaji wa protini za bakteria kwa kujiunga na ribosomes za bakteria. Erythromycin, miongoni mwa macrolides, hutoa matokea mazuri dhidi ya cocci za gram change (gram-positive cocci) na mara kadhaa imetumika kama mbadala wa penicillin dhidi ya maambukizi ya streptococci na pneumococci. Matumizi mengine ya macrolides ni pamoja na kuwa tiba ya diphtheria na bacteremia.

Ukimwi
Virusi vinavyohusiana kwa karibu na VVU-2 ni VSVU(smm) ambavyo ni virusi vya mangabi mwenye masizi (Cercocebus atys atys), tumbili wa kale anayeishi Afrika Magharibi (kutoka kusini mwa Senegali hadi magharibi mwa Côte d'Ivoire).[37] Tumbili wa kisasa kama vile tumbili bundi wana ukinzani wa maambukizi ya VVU-1 kwa sababu ya uunganishaji wa jeni mbili zinazokinzana na virusi.[38] VVU-2 inadhaniwa kuruka kizuizi cha spishi katika angalau matukio matatu tofauti, hivyo kupelekea vikundi vitatu vya virusi hivi ambavyo ni M, N na O. [39]

Antibiotiki
Athari zinazoweza kutokea kutokana na matumizi ni kuingilia ufanyaji kazi wa njia ya chakula (gastrointestinal tract).

Mikrobiolojia
Mwaka 1859 Louis Pasteur alionyesha kuwa mchakato wa kuchachusha unasababishwa na ukuaji wa vijiumbe, na kwamba ukuaji huu si wa kizazi cha kujianzia. (Hamira na kuvu, ambazo kwa kawaida zinahusishwa na uchachushaji, si bakteria, ila ukungu.) Pamoja na mwenzake, Robert Koch, Pasteur alikuwa wa kwanza kuitetea nadharia ya kijidudu ya ugonjwa.[7]

Kifua kikuu
Albert Calmette na Camille Guérin mafanikio ya kwanza ya kweli mafanikio katika utoaji wa chanjo dhidi ya kifua kikuu katika 1906. kwa kutumia mnachuja ya ngombe kufikika kifua kikuu. Ilikuwa inaitwa (bacillus of Calmette and Guérin) (BCG). Chanjo ya BCG mara ya kwanza kutumika juu ya binadamu katika 1921 nchini Ufalansa.[106] Lakini tu kupokea kukubalika kuenea katika Marekani, Uingereza, and Ujerumani na baada ya Vita Kuu ya II. [107]

Robert Koch
Heinrich Hermann Robert Koch (11 Desemba 1843 – 27 Mei 1910) alikuwa daktari kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza virusi visababishavyo magonjwa mbalimbali. Mwaka wa 1882 aligundua kirusi kinachosababisha kifua kikuu, na mwaka wa 1883 kirusi kinachosababisha kipindupindu. Mwaka wa 1905 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Bangi
Uruguay ndiyo nchi ya kwanza duniani kuhalalisha biashara, matumizi na upandaji wa bangi. [1] Nchi nyingine ambazo zimehalalisha bangi ni pamoja na Jamhuri ya Czech,[2] Kolombia,[3][4] Ecuador,[5] Mexico,[6] Ureno,[7] na Kanada.[8]

Malaria
Kuanzia mwaka wa 2001, Shirika la Afya Duniani limependekeza kutumiwa kwa dawa mseto ya artemisinin combination therapy (ACT) kama tiba ya kwanza kwa malaria isiyo kali katika maeneo ambapo kuna usugu kwa madawa ya awali. Hivi karibuni WHO imetoa inayopendekeza aina nne tofauti za ACT. Ijapokuwa nchi nyingi, zikiwa ni pamoja na mataifa mengi ya Afrika, zimejumuisha mabadiliko hayo katika sera zao rasmi kuhusu matibabu ya malaria, gharama kubwa bado ni kikwazo katika utekelezaji wa ACT. Kwa sababu ACT hugharamu hadi mara ishirini ya dawa za zamani, zimebakia ghali kwa nchi nyingi ambako maleria imeenea. Kuna utata kuhusu sehemu ambayo artemisisn hulenga, ingawa tafiti za hivi karibuni zinadokeza kwamba SERCA, aina ya kalsiamu ambayo huelekezwa katika endoplasmic reticulum inaweza kuhusishwa na usugu wa artemisinin. [83] Vimelea vya malaria vinaweza kuwa sugu dhidi ya artemisinin na usugu unaweza kuletwa na mgeuko palepale wa SERCA. [84] Hata hivyo, tafiti nyingine zinadokeza kuwa mitokondria ndiyo inayolengwa sana na artemisinin na analogi zake. [85]

Antibiotiki
Katika nchi ya Marekani, mara tu hatua hizi zinapokamilika, mtengenezaji hutuma maombi kwenye utawala kupitia mamlaka ya chakula na madawa (Food and Drug Administration, FDA). Yakipitishwa, antibiotiki huweza kujaribiwa kwa sumu, ustahimilivu, usharabiwaji na utokaji mwilini. Kama majaribio haya kwenye idadi ndogo ya watu yatafanikiwa, dawa huwekwa kwa matumizi ya kundi kubwa la watu, mara nyingi huwa kama mamia ya watu. Hatimaye dawa hutumika kwa matumizi ya kawaida katika kliniki.

Antibiotiki
Kama penicillins, cephalosporins zina muundo sawa (B-lactam ring) ambao unaweza kuvuruga utengenezwaji wa ukuta wa seli ya bakteria, hivyo zinyewe pia ni bactericidal. Cephalosporins hutoa matokea mazuri zaidi ya penicillin dhidi ya bacilli wa gram hasi (gram-negative bacilli) na matokea sawa dhidi ya cocci wa gram chanya (gram-positive cocci). Cephalosporins inaweza kutumika kutibu aina mbalimbali za homa ya uti wa mgongo. Mara chache sana kumekuwa na matokea hasi pale cephalosporin zinapotumika kama harara za ngozi na mishituko y[a ghafla baada ya kutumia dawa kwa mara nyingine (anaphylactic shock).

Malaria
RTS, S/AS02A ni chanjo ambayo imebuniwa kwa ubia kati ya Mchakato wa PATH wa kutafuta Chanjo ya Malaria (PATH Malaria Vaccine Initiative) (unaofadhiliwa na Wakfu wa Gates, kampuni ya GlaxoSmithKline, na Walter Reed Army Institute of Research [71] Katika chanjo hiyo, sehemu ya CSP imeunganishwa na "S antigen" ya Virusi vya homa ya manjano B; {0 protini hii ya {0} mseto hudungwa pamoja na ajuvanti AS02A. [68] Mnamo Oktoba 2004, watafiti wa RTS, S/AS02A walitangaza matokeo ya Awamu ya majaribio ya IIb, iliyoonyesha chanjo hiyo ilipunguza hatari ya maambukizi kwa takribani 30% na ukali wa maambukizi kwa zaidi ya 50%. Utafiti huo uliwahusisha zaidi ya watoto 2,000 wa Msumbiji. [72] Majaribio yaliyofuata ya chanjo ya RTS, S/AS02A yalilenga usalama na umadhubuti wa kutoa chanjo hiyo kwa watoto. Katika mwezi wa Oktoba 2007, watafiti walitangaza matokeo ya awamu ya majaribio ya I / IIb yaliofanywa kwa watoto 214 wa Msumbiji wa kati ya umri wa miezi 10 na miezi 18 ambao walipokea vipimo kamili vitatu vya chanjo iliyopunguza maambukizi kwa 62% bila madhara makubwa isipokuwa tu uchungu wa kudungwa sindano. [73]

Asidi amino
Asidi amino za kwanza ziligunduliwa mapema miaka ya 1800. Katika 1806, na wanakemia wa Kifaransa Louis-Nicolas Vauquelin na Pierre Jean Robiquet waliutenga mchanganyiko katika asparaga ambayo ilipatikana kuwa asparagini, na kuwa asidi amino ya kwanza kugunduliwa.[3][4] Asidi amino nyingine iliyogunduliwa mapema karne ya 19 ilikuwa sistini, katika 1810,[5] ingawa monoma yake, sisteini, ilikuja kugunduliwa miaka mingi baadaye, katika 1884.[4][6] Leucine Glycine na pia ziligunduliwa katika wakati huu, katika 1820.[7] Matumizi ya neno "amino acid" katika lugha ya Kiingereza ni kutoka 1898[8].

Maambukizi ya mfumo wa viungo vya mkojo
Pilonifritisi (maambukizi ya figo) hutibiwa kwa kina zaidi kuliko maambukizi madogo ya kibofu kwa kutumia matibabu ya muda mrefu ya antibiotiki au antibiotiki za ndani ya misuli. Siku saba za kutumia florokuinoloni aina ya ciprofloxacin kwa kawaida hutumika katika sehemu za kijiografia ambapo kima cha ukinzani ni chini ya asilimia 10. Iwapo kima cha ukinzani katika eneo ni zaidi ya asilimia 10, kipimo cha dawa ya kudungwa ndani ya misuli iitwayo ceftriaxone mara nyingi hupendekezwa. . Watu walio na dalili mbaya zaidi wakati mwingine hulazwa hospitalini ili kuendelea kupewa antibiotiki. Iwapo dalili hazitapungua kufuatia siku mbili au tatu za matibabu, matatizo kama vile kufungana kwa njia ya mkojo kunakotokana namawe ya figo huchunguzwa.

Penisilini
Maendeleo kuu ya kwanza ilikuwa ampicillin, ambayo ilileta uwezo mpana zaidi ya shughuli kushinda Penisilini za kwanza. Maendeleo zaidi ilileta beta-lactamase-resistant Penisilinis inayohusu flucloxacillin.dicloclaxillin na methicillin.Hya ya likuwa muhimu kwa shughuli dhidhi ya bakteria zinazozalisha aina tofauti za beta-lactamase-lakini hazina nguvu dhidi ya strains za Staphylococcus aureus zisizosikia methicillin zilizoibuka baadaye.

Matende
Matibabu hayo kwa kawaida yanachukua muda wa miaka sita.
Dawa zitumiwazo ni pamoja na “albendazole” pamoja na “ivermectin” au “albendazole” pamoja na “diethylcarbamazine” Dawa hizo haziwaui minyoo wazima bali zinazuia kusambaa zaidi kwa maradhi hadi minyoo wenyewe wanapokufa. Jitihada za kuzuia umo wa mbu zinapendekezwa zikiwa na jitihada za kupunguza idadi ya mbu pamoja na kuhimiza matumizi ya chandarua.
Idadi ya watu walioambukizwa na matende inazidi milioni 120.
Takriban watu bilioni 1.4 wa nchi 73 wanakabiliwa na hatari ya kuambukizwa. Maeneo ambayo yanaathirika zaidi yako katika Afrika na Asia.

Jongo
Watu wamekuwa wakifahamu kuhusu jongo kutoka enzi za kale. Kihistoria, jongo imejulikana kama “mfalme wa magonjwa na ugonjwa wa wafalme” au “ugonjwa wa matajiri”. Rekodi za kwanza za ugonjwa huu zilitoka nchini Misri katika mwaka wa 2,600 b.c katika maelezo kuhusu ugonjwa wa athritisi ya kidole gumba cha mguu. Tabibu Hippocrates wa nchi ya kale ya Kigiriki, katika mwaka wa 400 b.c alidokeza kuhusu jongo katika uandishi wake wa"maneno mafupi ya busara" na kusema kuwa jongo haikuwaathiri matowashi na wanawake wasiofikia kikomohedhi. Aulus Cornelius Celsus (30 a.d.)alieleza uhusiano wa jongo na pombe, kutokea katika miaka ya baadaye katika wanawake na pia matatizo husishi ya figo

Antibiotiki
Penicillin-G zinatumika kutibu magonjwa kama vile kaswende, kisonono, homa ya uti wa mgongo, kimeta na buba. Nyingine inayohusiana naye, Penicillin V inaweza kufanya kazi sawa lakini siyo madhubuti. Ampicillin na amoxicillin zina uwezo kama ule wa penicillin-G, lakini zina spectra pana zaidi inayohusisha bakteria wa gram hasi (gram-negative bacteria).

Penisilini
Changamoto ya kutengeneza dawa hii kwa uwingi ilikuwa ngumu. Mwezi wa 14 Machi,1942,mgonjwa wa kwanza alitibiwa kwa streptococcal septisemia kwa kutumia Penisilini iliyotengenezwa Marekani na Merck & Co. Nusu ya jumla ya usambazaji iliyotengenezwa wakati huo ilitumika kwa mgonjwa huyo mmoja. Kufikia mwezi wa Juni 1942,kulikuwa na Penisilini ya marekani ya kutosha kuweza kupatikana kutibu wagonjwa kumi. Cantaloupe iliyokuwa na mould katika soko la peoria,Illinois mwaka wa 1943 ilipatikana kuwa na hali bora kabisa na ya juu ya Penisilini baada ya kutafutwa kote duniani. Ugunduzi huu wa cantaloupe,na matokeo ya utafiti ya fermentation kwa pombe steep iliyokuwa ya mahindi katika maabara ya utafiti ya Northern Regional,ya Peoria,Illinois,ilikubalisha Marekani kutengeneza milioi 2.3 ya maagizo ya dawa kwa wakati mzuri kwa ajili ya uvamizi wa Normandy wakati wa spring mwaka wa 1944. Uzalishaji kwa ukubwa ulisababishwa kutokana na maendeleo ya deep-tank fermentation ya mhandisi wa kemikali Margaret Hutchinson Rousseau.
G. Raymond Rettew alitoa mchango muhimu katika vita ya Marekani kwa njia zake za kutengenezaa bidhaa ya kibiashara ya penisilini.
Wakati wa Vita vikuu vya pili duniani, Penisilini ilileta tofauti kuu kwa nambari za vifo na kukatwa watu kukatwa na kutolewa viungo vya mwili vilivyosababishwa na vidonda vilivyoambukizwa kati ya wanajeshi,kwa hiyo kusaidia maisha ya watu karibu asilimia 12,]] Penisilini akafanya tofauti kubwa katika idadi ya vifo na amputations unasababishwa na majeraha kuambukizwa kati ya majeshi ya Allied, kuokoa wastani wa 12% -15% ya maisha. Upatikanaji ulikuwa wa kiasi cha chini mno,ijapokuwa,kwa ugumu wa kutengeneza nambari kumbwa za Penisilini na kwa upitishaji wa haraka kwenye figo ya dawa hii,kwa hiyo kuleta upeanaji wa dawa hii mara kwa mara. Penisilini inatolewa mwilini bila kukosa,na karibu asilimia 80 ya dawa ya Penisilini iliyopewa mtu inamalizwa mwilini kwa masaa matatu au manne kutoka wakati wa kuchukuliwa. Kwa kweli, nyakati za mapema za Penisilini,dawa hii ilikuwa kwa upingufu mno na kuwekwa bei ya juu mpaka ikawa kawaida kuokota mkojo ya wagonjwa wanaotibiwa,ili Penisilini iliyokuwa kwa mkojo huo inngetengwa na kutumiwa tena.

Antibiotiki
Penicillin ni miongoni mwa antibiotiki zinazofahamika sana na imekuwa ikitumika kupambana na magonjwa mengi ya kuambukiza kama vile kaswende, kisonono na pepopunda. Antibiotiki nyingine, streptomycin imekuwa inatumika kupambana na kifua kikuu.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.