Question: Rais wa kwanza wa China anaitwa nani?

Sun Yat-sen
Sun Yat-sen (12 Novemba 1866 – 12 Machi 1925) alikuwa kiongozi wa kisiasa nchini China aliyeshiriki katika mapinduzi ya China ya 1911 yaliyoondoa utawala wa kifalme nchini akawa rais wa kwanza wa Jamhuri ya China na mwanzilishi wa chama cha Kuomintang.

Ahmed Sékou Touré
Alichaguliwa kama Rais wa kwanza wa Guinea akatumikia kuanzia mwaka 1958 hadi kifo chake 1984. Touré alikuwa miongoni mwa wazalendo wa awali wa Guinea waliojishughulisha katika harakati za kupigania uhuru wa nchi kutoka mikononi mwa Wafaransa.

Jamhuri ya China
Nchi inaheshimu uhuru wa dini na wakazi wengi (81.3%) wanayo moja ya kwao. Serikali inazitambua 26.

Wafiadini wa China
Wafiadini wa China ni Wakristo wa madhehebu mbalimbali waliouawa kwa ajili ya imani yao huko China miaka 1648–1930.

Jamhuri ya China
Jamhuri ya China ilikuwa kati ya nchi zilizoanzisha Umoja wa Mataifa mwaka 1945 na serikali ya Kuomintang iliendelea kushika kiti cha China hadi mwaka 1971.

Historia ya Urusi
Marais wa Urusi baada ya 1991 walikuwa Boris Yeltsin na Vladimir Putin.

George Washington
George Washington (22 Februari 1732 - 14 Desemba 1799) alikuwa mwanasiasa, kiongozi wa kijeshi na rais wa kwanza wa Marekani kati ya 1789 na 1797.

Sima Qian
Anatazamiwa kama "baba wa historia ya China" kwa sababu aliandika historia ya kwanza ya taifa lake alipojumlisha miaka 2000 kuanzia "Kaisari wa Manjano" hadi Kaisari Wu wa nasaba ya Han. Kitabu hiki kimekuwa msingi kwa wanahistoria wote wa China waliomfuata hadi leo.

Huang Xianfan
Huang Xianfan (kwa mira za Kichina huita:黃現璠; kwa Kichina kilichorahishwa huita: 黄现璠 ) (13 Novemba 1899 – 18 Januari 1982) alikuwa mwanahistoria aliyetoka kabila la zhuang(壮族). Kichina wa kisasa walimwona kama "Baba historia wa Zhuang". Kama kulia 1957 - 1978 alionewa na serikali ya Kichina.

Orodha ya nasaba za Kichina
Orodha hii inataja nasaba za kifalme za Kichina na vipindi vinginevyo katika historia ya Uchina.Baada ya hapo hakuna nasaba ya kifalme tena, kwa sababu China imekuwa jamhuri.

Beijing
Tangu karne sita imekuwa kitovu cha utawala wa China. Jina lenyewe lamaanisha "Mji Mkuu wa Kaskazini" kwa sababu China iliwahi kuwa na vitovu mbalimbali hasa Nanjing (mji mkuu wa kusini).

Mao Zedong
Mao alibadilisha itikadi ya Umarx-Ulenin kwa mahitaji ya wakomunisti wa China. Mwelekeo wake huitwa "Umao".

Liu Xiaobo
Liu Xiaobo (28 Desemba 1955 - 13 Julai 2017) alikuwa mwandishi wa China, mwanaharakati wa haki za binadamu, mwanafalsafa na mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani ambaye alitoa wito wa mageuzi ya kisiasa na alikuwa amehusika katika kampeni za kumaliza utawala wa chama cha kikomunisti nchini China.

Beijing
Beijing "(pia: Peking)" ni mji mkuu wa China. Iko kaskazini-mashariki mwa nchi. Rundiko la jiji lina wakazi wapitao milioni 15.

Wafiadini wa China
Kanisa Katoliki linatambua vilevile waumini 120 ambao waliuawa katika miaka 1648-1930 wakatangazwa watakatifu na Papa Yohane Paulo II tarehe 1 Oktoba 2000. Wa kwanza wao alikuwa mmisionari Fransisko Ferdinando de Capillas, lakini anayetajwa zaidi ni padri Mchina Augustino Zhao Rong.

Zhuhai
Tarehe 23 Oktoba 2018 rais wa China Xi Jinping alizindua rasmi daraja la baharini refu kuliko yote duniani (kilometa 55) linalounganisha Hong Kong, Macau na mji wa Zhuhai upande wa China bara.

Qin Shi Huang
Alizaliwa mwaka 259 KK kama mtoto wa mfalme wa dola moja kati ya falme 7 zilizoshindana juu ya kipaumbele ndani ya China.

Laozi
Laozi (kwa Kichina 老子, Lǎo zi, pia Laotse, Lao-Tse au Lao-tzu) ni mmoja wa wanafalsafa mashuhuri wa China aliyeishi katika karne ya 6 KK. Laozi si jina bali cheo kama "mwalimu".

Kim Il-Sung
Kim Il-Sung (jina maana alikuwa jua; 15 Mei 1912 - 8 Julai 1994 alikuwa kiongozi wa kwanza wa Korea Kaskazini kutoka mwaka 1948 mpaka alipokufa kwa ugonjwa wa moyo.

Tenzing Norgay
Kwa miaka mingi watu kutoka Asia na Ulaya walivutana kuhusu swali kama Tenzing au Hillary alikuwa mtu wa kwanza wa kufika kileleni. Wote wawili wakiwa marafiki wakajibu ya kwamba walifika pamoja bila kubagua nani alikuwa mbele hatua chache.

Kim Jong-un
Kim Jong-un (matamshi ya Kikorea: [kim.dzʌŋ.ɯn] au [kim.tsʌŋ.ɯn]; alizaliwa 8 Januari 1982-84 au 5 Julai 1984), ni Mwenyekiti wa Chama cha Wafanyakazi wa Korea (WPK) na kiongozi mkuu wa Korea ya Kaskazini. Kim ni mtoto wa pili wa Kim Jong-il (1941-2011) na Ko Yong-hui. Kabla ya kuchukua madaraka, Kim alikuwa haonekani mara kwa mara kwa umma. Maelezo kama vile mwaka gani alizaliwa, na kama alienda kweli shule nchini Uswisi akitumia jina la uongo, ni vigumu kuthibitisha.

George Washington
Tarehe 4 Februari 1789 alichaguliwa kuwa rais wa kwanza wa Marekani akirudishwa mwaka 1789. Baada ya kipindi chake cha pili alikataa kusimama tena akaunda hivyo utaratibu wa kwamba rais anaweza kurudishwa mara moja tu, hawezi kuendelea zaidi.

Historia ya Ufaransa
Katika vita hivyo afisa kijana, kwa jina Napoleon Bonaparte, alipanda vyeo haraka hadi kuingia katika siasa; mwaka 1799 alichukua mamlaka yote kwa kutumia cheo cha "konsuli wa kwanza" na tangu 1804 alijiita "Kaisari wa Wafaransa".

Jomo Kenyatta
Baadaye alioa mke wa tatu aliyeitwa Mama Ngina Kenyatta ambaye alikuja kuwa mke wa rais wa kwanza na ambaye ndiye mama yake Uhuru Kenyatta, rais wa sasa.

Xinhua
Shirika la Habari la Xinhua (matamshi / ˌʃɪnhwɑː / ) ni shirika la vyombo vya habari la serikali ya Jamhuri ya Watu wa China. Xinhua ndio shirika kubwa la vyombo vya habari nchini China. Xinhua ni taasisi iliyo kwenye ngazi sawa na wizara inayofanya kazi chini ya serikali kuu ya China. Rais wake ni mwanachama wa Kamati Kuu ya Chama cha Kikomunisti cha China.

Jamhuri ya Watu wa China
Kuna pwani ndefu kwenye Bahari ya Kusini ya China na Bahari ya Mashariki ya China ambazo ni bahari ya kando ya Pasifiki.

Mapinduzi ya Zanzibar
Kiongozi wa ASP Abeid Karume, asiyekuwa na msimamo mkali akawa rais wa kwanza wa nchi, na wanachama wa Umma party walipewa nafasi serikalini. Kufikia Machi Okello alikuwa ameshawekwa pembeni na kufikia Aprili kikosi chake kimeshanyang'anywa silaha[1].

Sun Yat-sen
Alipoona mwaka 1913 ya kwamba Yuan alianzisha udikteta Sun alijaribu kumpindua akashindwa akapaswa kukimbilia Japan tena alipoongoza matengenezo ya chama cha Kuomintang. China penyewe vikundi na viongozi mbalimbali vikaendelea kupasua nchi kwa hiyo Sun alirudi 1917 akaanzisha serikali ya kieneo mjini Kanton iliyokuwa na mamlaka katika sehemu kubwa ya China kusini.

Qin Shi Huang
Alirithi ufalme wa Qin mwaka 247 KK alipokuwa na umri wa miaka 13. Kwa njia ya vita alishinda falme zote nyingine za China akaunganisha China yote mara ya kwanza.

Sun Yat-sen
Tar. 10 Oktoba 1911 yalianza mapinduzi ya China kwa uasi wa jeshi la Wuchang. Aliposiki habari hizi Sun alirudi China katika Desemba 1911. Mkutano wa wawakilishi wa wanamapinduzi kutoka majimbo mengi ya China uliamua kumaliza utawala wa kifalme ukamteua Sun kama rais wa kwanza wa Jamhuri ya China iliyotangazwa tar. 1 Januari 1912.

Mwai Kibaki
Baada ya kutangazwa kuwa rais mpya Kibaki aliteua mawaziri 17 kama awamu ya kwanza ya serikali akiacha nafasi nyingine serikalini kando kwa muda.[1]

Petro Liu Wenyuan
Petro Liu Wenyuan (1760 hivi - Guiyang 17 Mei 1834) alikuwa mlei katekista wa China aliyefia Ukristo.

Augustino Zhao Rong
Augustino Zhao Rong (Wuchuan, 1746 hivi - Chengdu 21 Machi 1815) alikuwa padri wa China aliyefia Ukristo pamoja na wengine wengi.

Jamhuri ya Watu wa China
Serikali ya China inatawala kwa mfumo wa udikteta chini ya uongozi wa Chama cha Kikomunisti ya China. Kuna vyama vidogo pia, lakini hivi havina umuhimu wowoteː vinasimamiwa na Wakomunisti, hivyo hali halisi ni mfumo wa chama kimoja.

Lambo la Magenge Matatu
Mtu wa kwanza wa kuleta hoja la kujenga lambo hapa alikuwa Sun Yat-sen raisi wa kwanza wa China. Serikali za China na wakati wa vita pia Japan walifanya mipango ya ujenzi.

Jomo Kenyatta
Jomo Kenyatta (1893-1978) alikuwa rais wa kwanza wa Kenya.

Sun Yat-sen
Maarifa yake katika nchi za nje yalimwonyesha jnsi gani China ilikuwa nyuma akasikitika juu ya siasa ya makaisari wa nasaba ya Qin. Aliandika mapendekezo ya matengenezo lakini tabaka ya viongozi haikutambua elimu yake yasiyofuata mapokeo ya Kichina hakusikiwa.

Jamhuri ya China
Tarehe 25 Oktoba 1971 mkutano mkuu wa UM uliamua ya kuwa Jamhuri ya Watu wa China iwe mwakilishi halisi wa China kwenye UM, hivyo Jamhuri ya China ilifukuzwa.

Gao Xingjian
Gao Xingjian (amezaliwa 4 Januari 1940) ni mwandishi kutoka nchi ya Uchina. Hasa ameandika tamthiliya. Kwa vile alionewa na serikali ya Kichina, alihamia Ufaransa mwaka wa 1987. Mwaka wa 2000 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

Malkia Cixi
Cixi aliingia katika nyumba ya kaisari wa China kama hawara au mke mdogo wa Kaisari Xianfeng. Kila kaisari alioa wake 14: malkia mmoja, wake wawili na wake wadogo 11. Cixi aliteuliwa mwaka 1855 pamoja na mabinti 60 walioangaliwa kama hawara akateuliwa na kuwa mmoja wa wake wadogo 11 wa kaisari mpya. 1856 alimzaa mtoto wa kiume. Mwaka 1861 nyumba ya kifalme ilipaswa kukimbia Beijing wakati wa vita ya afyuni na Uingereza. Alipokaa nje ya mji mkuu Kaisari aligonjeka na masaa machache kabla ya kifo chake alimteua mtoto wa Cixi kama mrithi wake na mjane wake wa kwanza yaani malkia pamoja Cixi walipewa cheo cha "wajane wa Kaisari" walioshika kwa pamoja nembo la Kaisari lililopaswa kuonekana chini ya kila sheria au amri wa kifalme. Hali halisi serikali yenyewe ilikuwa mkonono mwa halmashauri ya mawaziri; lakini hao waligombana kati yao mara kwa mara hivyo kumpa mjane wa kaisari nafasi kubwa.

Shule ya Upili ya Wavulana ya Starehe
Mzee Jomo Kenyatta - Rais Kwanza wa Kenya Daniel Arap Moi - Rais wa Pili wa Kenya HE Mwai Kibaki - Rais wa Kenya Tatu (Mlezi wa sasa) Mwanawe Malkia - HRH Princess Anne Hayati Indira Gandhi - Waziri Mkuu wa India, binti yake Jewarharlal Nehru (hakuna uhusiano na Mahatma Gandhi) Mwanawe Malkia na Mkewe-The Earl na Countess ya Wessex Mwanawe Malkia-HRH Prince Edward, Duke of Kent Mfalme Constantine II wa Ugiriki Sonia Gandhi - Mke wa HE Rajiv Gandhi (Aliyekuwa Waziri Mkuu wa India) Mwenyekiti wa Chama cha Congress Generali Yakubu Gowon - Rais wa zamani wa Nchi (Mkuu wa Serikali ya Kijeshi) wa Nigeria 1966-1975 Apostolic Nuncio Giovanni Tonucci, ambaye alipangilia zaidi ya ruzuku 16 za shule. Seneta Robert Kennedy The Most Rev Dk Manase Kuria, Askofu wa muda mrefu wa Kanisa na Anglikana. Askofu Mkuu Desmond Tutu, Mshindi wa Tuzo la Nobeli Muhammad Ali (zamani Cassius Clay), Bondia mtukuka wa dunia wa muda mrefu. Dos Edson Arantes Nascimento (Pelé), mwanasoka wa Brazili aliyeliongoza taifa hilo kupata Kombe la Dunia His Eminence Kadinali Maurice Michael Otunga, Kadinali wa Kwanza wa Kikatoliki kutoka Kenya. His Grace Archbishopskofu Raphael S. Ndingi Mwana'a Nzeki - Askofu Mkuu wa zamani wa Nairobi Charles Mugane Njonjo - Mkuu wa Sheria wa zamani wa Kenya, rafiki wa Dr Geoffrey Griffin na mruzuku. Tom Mboya - mlezi wa kwanza wa Starehe na waziri katika serikali ya Jomo Kenyatta.

Jamhuri ya China
Sehemu kubwa ya eneo lililo chini ya serikali ya Jamhuri ya China ni kisiwa cha Taiwan.

Jamhuri ya Watu wa China
Kikatiba chombo kikuu ni Bunge la umma la China linalomchagua rais, serikali, mahakama kuu, kamati kuu ya kijeshi na mwanasheria mkuu. Lakini hali halisi maazimio yote ya bunge ni utekelezaji tu wa maazimio ya uongozi wa chama cha Kikomunisti.

Rais wa Marekani
Muda wa ofisi ya rais na makamu wa rais ni miaka minne. George Washington, rais wa kwanza, kuweka an unofficial watangulizi wa kuwahudumia maneno mawili tu, ambayo baadae marais walimfuata hadi 1940. Kabla Franklin D. Roosevelt, majaribio katika mrefu wa tatu walikuwa moyo na wafuasi wa Ulysses S. Grant na Theodore Roosevelt, wala jitihada hizo wamefanikiwa, hata hivyo. Mwaka 1940, Franklin Roosevelt ulipungua kutafuta tatu mrefu, lakini waliruhusiwa chama wake wa kisiasa na "rasimu" yeye kama mgombea urais wao na hatimaye kuchaguliwa mara tatu mrefu. Mwaka 1941 Marekani akawa kushiriki Vita II ambayo baadaye wapiga kura lett wateule Roosevelt hadi muhula nne 1944.

Tatiana Li
Tatiana Li (1856-1900) alikuwa Mkristo wa China, mke wa Mitrofani Chi Sung, padri wa kwanza wa Kanisa la Kiorthodoksi la China kufia dini ya Ukristo ambaye ndiye maarufu zaidi kati ya wafiadini wa China 222 wa Kanisa hilo waliotangazwa watakatifu mwaka 2000, wakiwemo huyo mama na watoto wao Isaya na Yohane.

Tadayo Liu Ruiting
Tadayo Liu Ruiting (1773 hivi - Quxiyan 30 Novemba 1823) alikuwa padri wa China aliyefia Ukristo kwa kunyongwa.

Kenya
Waafrika walichaguliwa moja kwa moja katika bunge la uwakilishi kwa mara ya kwanza mwaka wa 1957. Licha ya Waingereza kutamani kuwakabidhi mamlaka wapinzani wasio na siasa kali ya Kiafrika, ni chama cha Kenya African National Union (KANU) kilichoongozwa na Jomo Kenyatta kilichounda serikali punde tu kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963. Tarehe 12 Desemba 1964, Kenya ilipotangazwa kuwa jamhuri, Kenyatta akawa rais wa kwanza.

Wagikuyu
Jomo Kenyatta (Rais wa kwanza wa Kenya) Uhuru Kenyatta (Rais wa sasa wa Kenya) Wangari Maathai (mwenye Tuzo ya Nobel ya Amani ya mwaka 2004) Ngugi wa Thiong'o (mwandishi anayeishi Marekani)

Ukuta wa China
Ukuta jinsi ulivyo ni ukuta wa nasaba ya Ming uliojengwa kuanzia mnamo mwaka 1500. Mnamo mwaka 1700 ukuta uliachwa bila kutunzwa tena kwa sababu katika karne ya 17 sehemu kubwa za Mongolia nje ya ukuta ziliunganishwa na China.

Jamhuri ya Watu wa China
Taiwan na visiwa vingine vya Jamhuri ya China vinatazamwa na serikali ya Beijing kuwa majimbo yake lakini vimekuwa kama nchi ya pekee tangu mwaka 1949.

Jamhuri ya China
Mwaka 1949 serikali ya Kuomintang chini ya jenerali Chiang Kai-shek na mabaki ya jeshi lake pamoja na wafuasi wengi ilihamia Taiwan walipoendelea kutawala. Wakomunisti walikosa nguvu ya kuwafuata hadi kwenye visiwa kutokana na vitisho vya Marekani.

Abedi Amani Karume
Sheikh Abeid Amani Karume alikuwa Rais wa kwanza wa Zanzibar. Alizaliwa mwaka 1905 na kufariki tarehe 7 Aprili 1972 kwa kupigwa risasi.

Yosefu Yuan Zaide
Yosefu Yuan Zaide alikuwa padri wa China aliyefia Ukristo huko Chengdu 24 Juni 1817.

Ukuta wa China
Ukuta ulijengwa na nasaba mbalimbali za watawala wa China tangu mwaka 200 KK. Shabaha yake ilikuwa ulinzi wa milki dhidi ya mataifa na makabila wa kaskazini walioendelea kushambulia China. Watu wa kaskazini walikuwa wahamiaji waliotumia farasi na ngamia, hivyo haikuwa rahisi kujua ni wapi watakapojaribu kuingia.

Nasaba ya Han
Nasaba ya Han (Kichina cha asili: 漢朝 ; Kichina rahisi: 汉朝; Hanyu Pinyin: Hàn cháo; Wade-Giles: Han Ch'au; 206 KK – 220 BK) ilifuata utawala wa nasaba ya Qin, na ilitangulia Dola Tatu katika Uchina. Utawala huu ulianzishwa na familia maarufu iliyofahamika kama Ukoo wa Liu.

Mwai Kibaki
Mwai Kibaki ni rais wa tatu wa Jamhuri ya Kenya akiwa ametanguliwa na Rais wa Kwanza wa Kenya,Mzee Jomo Kenyatta, na Daniel Arap Moi. Jina lake la kubatizwa ni Emilio Stanley .

Rais wa Marekani
Mpaka 1997, wote marais wa zamani, na familia zao, walikuwa zinalindwa na Secret Service mpaka rais kifo. Rais wa mwisho kuwa na ulinzi wa Secret Service maisha ni Bill Clinton; George W. Bush na baadae marais wote watakuwa zinalindwa na Secret Service kwa upeo wa miaka kumi baada ya kuacha ofisi. [27]

Rais wa Marekani
Rais huchaguliwa kupitia jopo la wapigakura kwa muda wa miaka minne. Tangia mwaka 1951, utawala wa marais umemekuwa ni mihula miwili kutokana na marekebisho ya katiba ya ishirini na mbili. Arobaini na tatu wamekuwa rais kwa kuchaguliwa na kuhudumia jumla ya mihula hamsini na sita ya muda wa miaka isiyozidi minne [3] Tarehe 20 Januari 2017, Donald Trump amekuwa rais wa arobaini na tano.

Kuomintang
Iliundwa mwaka 1919 na Sun Yat-sen kama chama cha Jamhuri ya China. Mfuasi wake kama kiongozi wa chama alikuwa Chiang Kai-shek. Kuomintang ilitawala China hadi 1949 iliposhindwa na Wakomunisti chini ya Mao Zedong katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya China. Wafuasi wengi walihamia kisiwa cha Taiwan na kuendeleza chama chao huku.

Joe Biden
Joseph Robinette "Joe" Biden Jr. (amezaliwa 20 Novemba 1942) ni mwanasiasa wa Marekani. Kuanzia mwaka wa 1973 hadi 2009 alikuwa mbunge wa Senati ya Marekani akiwakilisha jimbo la Delaware. Halafu alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Barack Obama kuanzia mwaka wa 2009 hadi 2017, akiwa Mkatoliki wa kwanza na pia Mdelaware wa kwanza kuwa Kaimu Rais.

Boris Yeltsin
Boris Nikolayevich Yeltsin () (kwa herufi za Kirusi huita:Бори́с Никола́евич Е́льцин) (1 Februari 1931 - 23 Aprili 2007) alikuwa rais wa kwanza wa Urusi baada ya mwisho wa ukomunisti. Alitumikia taifa la Urusi kuanzia mwaka 1991 hadi 1999. Mikhail Gorbachev, alimtangulia Boris, wakati huo Urusi iliitwa Umoja wa Kisovyeti. Vladimir Putin amekuja baada ya Boris. Boris Yeltsin alikufa kwa ugonjwa wa moyo mnamo tarehe 23 Aprili mwaka 2007.

Qin Shi Huang
Qin Shi Huang (pia: Qin Shi Huangdi) alikuwa Kaisari wa kwanza wa China.

Sun Yat-sen
Alipanga kuwafukuza watawala wa kijeshi wa China ya kaskazini akaanzisha chuo cha kijeshi cha Whampoa alipomfanya Chiang Kai-shek mkuu wa chuo. Wakati ule aliamua kukubali pia wakomunisti Wachina katika chama cha Kuomintang kwa hiyo hata Zhou Enlai alikuwa mwalimu huko baada ya kifo cha Sun.

Afyuni
Mwaka 1912 robo ya wanaume wote nchini China walitegemea matumizi ya afyuni ya mara kwa mara. Tatizo hili liliendelea hadi kukomeshwa kwa biashara yake chini ya utawala wa Wakomunisti wa Mao Dzedong.

Zheng He
Zheng He alizaliwa katika familia ya Wachina Wasislamu kwenye jimbo la Yunnan kwa jina la Ma He. Baba yake aliwahahi kusafiri Maka kwa hajj. Katika vita kijana alikamatwa kama mfungwa akafikishwa kwneye makao makuu ya Kaisari wa China. Hapa alihasiwa kuwa towashi jinsi ilivyokuwa kwa watumishi wa wafalme huko China.

Gatundu
Gatundu ni mji uliopo eneo la kati la Kenya katika Kaunti ya Kiambu. Mji huu una umaarufu kwa kuwa rais wa kwanza wa Kenya, Jomo Kenyatta na mwana wake rais Uhuru Kenyatta, waliishi karibu na hapa. Unapatikana juu ya kilima kilichozingirwa na Mto Thiririka na Mto Muthurumbi.

Sun Yat-sen
Lakini mamlaka ya serikali ya mapinduzi ilikuwa dhaifu mno; haikuwa na jeshi kubwa, majimbo ya kusini yalitangaza uhuru kama nchi za pekee na jeshi kubwa la kialme katika kaskazini likasubiri jinsi gani mambo yangeendelea. Sun alilazimishwa kupatana na mkuu wa jeshi wa China kaskazini jenerali Yuan Shikai. Yuan aliahidi msaada wa jeshi lake kumaliza wafuasi wote wa Kaisari Pu Yi na kumlazimishi kukubali mwisho wa utawala wake. Sun alikubali kumwachia nafasi ya rais wa jamhuri. Kwa hiyo akajiuzulu tayari katika Februari 1912 na Yuan akachaguliwa rais mpya tar. 14 Februari 1912 aliyehamisha serikali mjini kwenda Beijing.

Mamie Eisenhower
Mamie Geneva Doud Eisenhower (14 Novemba 1896 - 1 Novemba 1979) alikuwa mke wa Rais-Jenerali wa zamani wa Marekani Bw. Dwight D. Eisenhower. Alianza kuwa Mwanamke wa Kwanza wa Marekani kuanzia mwaka 1953 hadi 1961. Mamie na Eisenhower walioana mnamo mwezi Julai ya mwaka wa 1916.

Pol Pot
Long live maadhimisho ya miaka 17 ya Chama cha Kikomunisti wa Kampuchea (hotuba), New York: Kundi la Kampuchean Wakazi katika Amerika, 1977 Hotuba yaliyotolewa na comrade Pol Pot, Katibu wa Kamati Kuu ya Chama cha Kikomunisti wa Kampuchea "Katika karamu kupewa kwa heshima ya ujumbe wa chama cha Kikomunisti cha China na serikali ya Jamhuri ya Watu wa China.Phnom Penh, Novemba 5, 1978." [Phnom Penh]: Wizara. ya vyombo vya Habari na Taarifa, Wizara ya Mambo ya Nje, ya Kidemokrasia Kampuchea, 1978 Mahojiano na wawakilishi wa Hong Kong wa magazeti Wen wei po na Ta kun pao, Phnom Penh, septemba 21, 1978 [Phnom Penh]: Wizara. ya vyombo vya Habari na Taarifa, Wizara ya Mambo ya Nje, ya Kidemokrasia Kampuchea, 1978 Mahojiano ya Comrade Pol Pot, Katibu wa Kamati Kuu ya Chama cha Kikomunisti wa Kampuchea, Waziri Mkuu wa Serikali ya Kidemokrasia Kampuchea ya ujumbe wa Yugoslavia waandishi wa habari katika ziara ya Kidemokrasia Kampuchea, Machi 17, Mwaka 1978 [Phnom Penh]: Wizara. ya vyombo vya Habari na Taarifa, Wizara ya Mambo ya Nje, ya Kidemokrasia Kampuchea, 1978 Mazungumzo na ujumbe wa Sweden-Kampuchea Urafiki Chama [agosti 1978] [Phnom Penh]: Wizara. ya vyombo vya Habari na Taarifa, Wizara ya Mambo ya Nje, ya Kidemokrasia Kampuchea, 1978 Hebu kuendelea kushikilia imara juujuu bendera ya ushindi wa utukufu Chama cha Kikomunisti wa Kampuchea ili kutetea Demokrasia Kampuchea, kubeba juu ya ujamaa mapinduzi na kujenga ujamaa: hotuba yaliyotolewa na Comrade Pol Sufuria juu ya tukio la maadhimisho ya miaka 18 ya mwanzilishi wa Chama cha Kikomunisti ya Kampuchea, Phnom Penh, septemba 27, mwaka 1978 [Phnom Penh]: Wizara. ya vyombo vya Habari na Taarifa, Wizara ya Mambo ya Nje, ya Kidemokrasia Kampuchea, 1978 Mazungumzo na ujumbe wa Chama cha Ubelgiji-Kampuchea, Phnom Penh, agosti 5, mwaka 1978 [Phnom Penh]: Wizara. ya vyombo vya Habari na Taarifa, Wizara ya Mambo ya Nje, ya Kidemokrasia Kampuchea, 1978

Jaramogi Oginga Odinga
Jaramogi Ajuma Oginga Odinga (* takriban 1911 – 20 Januari 1994) alikuwa mwalimu, mfanyabiashara, mwanasiasa na kiongozi wa Waluo nchini Kenya. Alikuwa makamu wa rais wa kwanza wa Kenya.

Kalenda ya Kichina
Mambo ya serikali na mipango ya kiuchumi hufuata kalenda ya Gregori. Lakini sikukuu za kidesturi zinafuata kalenda ya Kichina, kwa mfano mwaka mpya wa Kichina. Kalenda hii hutumiwa pia kwa kupanga tarehe za arusi, mazishi au kuhamia nyumba kwa sababu Wachina wengi huamini kuna tofauti kati ya siku za bahati nzuri na bahati mbaya.
Kalenda wa Kichina inafuata mwendo wa mwezi pamoja na mwendo wa jua kwa hiyo inaunganisha tabia za kalenda ya mwezi na kalenda ya jua.

Macau
Hali halisi eneo ni rasi ya Macau pamoja na visiwa viwili vidogo, jumla ni km² 30.3 na kuna wakazi 642,900 (mwaka 2015). Tarehe 23 Oktoba 2018 rais wa China Xi Jinping alizindua rasmi daraja la baharini refu kuliko yote duniani (kilometa 55) linalounganisha Hong Kong, Macau na China bara (mji wa Zhuhai).

Jamhuri ya China
Yenye wafuasi wengi ni Ubuddha (35.1%), Utao (33%), Ukristo (3.9%, wakiwemo Waprotestanti 2.6% na Wakatoliki 1.3%) na Yiguandao (3.5). Wenyeji wengi ni Wakristo.

Jamhuri ya Watu wa China
Lugha rasmi ni Kichina cha Mandarin kinachotumiwa na asilimia 70 za wananchi.

Jamhuri ya China
Siku hizi uhusiano kati ya China zote mbili ni mgumu. Wananchi wengi wa Jamhuri ya China wameanza kujitazama kama Wataiwan si Wachina tena. Lakini serikali ya Beijing inatazama Taiwan kama jimbo lililoasi.

Petro Zhou Rixin
Petro Zhou Rixin (Zhujiahe, 1881 hivi - Loujiazhuang 20 Julai 1900) alikuwa mlei wa China aliyefia Ukristo kwa kukatwa kichwa.

Jamhuri ya Watu wa China
—Authorized government portal site to China

Jamhuri ya Watu wa Zanzibar
Rais Amani Abeid Karume ambaye ni mwana wa rais wa kwanza na alikuwa mgombea wa CCM alichaguliwa mara ya pili na wananchi wote tarehe 30 Oktoba 2005 katika kura iliyopingwa na chama cha upinzani CUF.

Jamhuri ya China
Serikali ya jamhuri ilidai mamlaka juu ya China yote ingawa hali halisi viongozi wa kijeshi na wapinzani mbalimbali walishika utawala katika maeneo kadhaa.

Familia ya Jakaya Kikwete
Familia ya Jakaya Kikwete ni jina la kutaja familia ya Rais wa awamu ya 4 wa Tanzania . Huhesabiwa kama Familia ya Kwanza ya Tanzania.[1]

Agata Lin Zhao
Agata Lin Zhao (1817 hivi - Maokou 28 Januari 1858) alikuwa mwanamke mlei katekista wa China aliyefia Ukristo.

Jamhuri ya Watu wa China
Uongozi huo ni kundi dogo la wakubwa wa chama na jeshi. Mwanasiasa muhimu ni Xi Jinping. Kwa sasa yeye anaunganisha vyeo vya Katibu Mkuu wa Chama cha Kikomunisti, Rais wa Jamhuri ya Watu wa China na mwenyekiti wa Kamati Kuu ya Kijeshi. Kwa jumla katika mapokeo ya Kikomunisti vyeo vya chama ni muhimu kuliko vyeo vya serikali ingawa katiba na sheria inasema tofauti.

Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk (Thesalonike, leo nchini Ugiriki, 1881; Istanbul, Uturuki, 10 Novemba 1938) alikuwa mwanzilishi na rais wa kwanza wa Jamhuri ya Uturuki. Jina lake lilikuwa Mustafa Kemal. Baadaye alipewa cheo cha "Atatürk", kinachomaanisha "Baba wa Waturuki".

Jamhuri ya Watu wa China
China kuna makabila 56 tofauti. Wahan ndio kabila kubwa zaidi nchini China kwa idadi ya watu ikiwa na asilimia 92.

Achieng Oneko
Uchaguzi wa ubunge wa kwanza ulifanyika mnamo siku ya uhuru mwaka wa 1963 na Achieng Oneko alishinda kiti cha eneo bunge la Mji wa Nakuru. Jomo Kenyatta akawa rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kenya na kwa haraka akamteuwa Achieng Oneko kama Waziri wa Habari, Utangazaji na Utalii. Hata hivyo, mwaka wa 1966 Oneko alijiondoa serikalini na kujiunga na chama kipya cha Kenya People's Union, chama cha kijamii kilichokuwa kinaongozwa na sahibu wake Oginga Odinga

Sun Yat-sen
Anakumbukwa na kuheshimiwa China yote kama baba wa China ya kisasa.

Rais wa Marekani
Rais wa Marekani ni mkuu wa nchi na kiongozi wa serikali ya Marekani na ni rasmi juu ya siasa katika Umoja wa Mataifa kwa kuathiriwa na kutambuliwa. Rais analiongoza tawi la serikali ya shirikisho na ni mmoja wa wanaochaguliwa katika uchaguzi wa kitaifa (mwingine akiwa makamu wa rais wa Marekani). [1]

Bendera ya China
Bendera ya Jamhuri ya Watu wa China ilionyeshwa rasmi mara ya kwanza tar. 1 Oktoba 1949 baada ya ushindi wa Wakomunisti juu ya Kuomintang katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya China.

Jamhuri ya Watu wa Zanzibar
Rais wa kwanza alikuwa Abeid Amani Karume hadi mwaka 1972.

Mao Zedong
Dhidi ya wapinzani wake ndani ya chama alianzisha tangu mwaka 1966 "mapinduzi ya utamaduni" iliyoharibu mapokeo mengi na sehemu kubwa ya urithi wa kihistoria ya China.

Kichina
Idadi ya wasemaji wa lugha za Kichina ni takriban 1,200,000,000 au zaidi ya watu bilioni moja. Hadi mwanzo wa karne ya 20 tofauti kati ya lugha na lahaja illikuwa kubwa sana. Tangu mapinduzi ya China ya 1911 aina ya lugha rasmi imejengwa inayoitwa Mandarin. Siku hizi inajadiliwa au angalau kueleweka kati ya idadi kubwa ya Wachina wote. Bado wasemaji wa lugha zote za Kichina huelewana kupitia mwandiko - kama ni wasomi.

Jamhuri ya Watu wa China
China (pia: Uchina, Sina; kirefu: Jamhuri ya Watu wa China) ni nchi kubwa ya Asia ya Mashariki ambayo ndiyo nchi yenye watu wengi kuliko zote duniani.

Historia ya Kenya
Mwaka mmoja baadaye, Kenyatta akawa rais wa kwanza wa Kenya juu ya uanzishwaji wa jamhuri.

Jamhuri ya Watu wa China
Nasaba ya Qin (221 – 207 KK) Nasaba ya Han (206 KK – 220 BK) Kipindi cha milki tatu (220 – 280) Nasaba ya Jin (265 – 420) Kipindi cha nasaba za kusini na kaskazini (420 – 581) Nasaba ya Sui (581 – 618) Nasaba ya Tang (618 – 907) Nasaba tano na milki kumi (907 – 960) Nasaba ya Song (960 – 1279) Nasaba ya Yuan (1279 - 1368) Nasaba ya Ming (1368 - 1644) Nasaba ya Qing (1644 - 1911)

Orodha ya Marais wa Marekani
Kumeapishwa marais 43, na kumekuwa na marais 44, kwa sababu rais Grover Cleveland alihudumu mihula miwili isiyofuatana, na kwa hivi anahesabiwa mara mbili, kama rais nambari 22 na nambari 24. Marais wanne walifariki kawaida wakiwa mamlakani (William Henry Harrison, Zachary Taylor, Warren G. Harding, na Franklin D. Roosevelt), mmoja akajiuzulu (Richard Nixon), na wanne wakauawa (Abraham Lincoln, James A. Garfield, William McKinley, na John F. Kennedy). Rais wa kwanza wa Marekani alikuwa George Washington, aliyeapishwa 1789 bada ya kupigiwa kura na wajumbe wote katika kongamano. William Henry Harrison alihudumu kwa muda wa siku 31 pekee, mwaka 1841, naye Franklin D. Roosevelt akahudumu kwa muda mrefu zaidi kuliko wote, miaka 12. Rais wa sasa ni Barack Obama, aliyeapishwa 20 Januari 2009.

Nasaba ya Qing
Mwisho wa karne ya 19 vikundi mbalimbali ndani ya nasaba ya Qing walianza kuvutana juu ya matengenezo ya utaratibu wa kijamii na kisiasa. Malkia Cixi alizuia mabadiliko haya. Hadi kifo chake mwaka 1908 alitawala China iliyoendelea kushuka katika hali ya nusukoloni ya nchi za Ulaya. Kabla kifo chake alimteua mtoto Pu Yi kama kaisari mpya lakini utawala wa Qing ilipinduliwa katika mapinduzi ya China ya 1911 iliyomaliza nasaba ya Qing pamoja na ufalme katika China. Pu Yi alilazimishwa kuachana na cheo cha Kaisari mwaka 1912.

Konfusio
Konfusio (pia:Confucius kutoka Kichina: Kǒngzǐ (孔子) au Kǒng Fūzǐ (孔夫子) -- Mwalimu Kong) (551 KK - 479 KK) alikuwa mwalimu na mwanafalsafa muhimu kabisa wa kale huko Uchina.

Rais wa Marekani
Baadhi ya marais wamekuwa muhimu baada ya kuacha kazi ofisi. Maarufu mifano inajumuisha William Howard Taft 's umiliki kama Jaji Mkuu wa Marekani na Herbert Hoover' s kazi ya serikali reorganization baada World War II. Grover Cleveland, ambaye kugombea reelection alishindwa mwaka wa 1888, alichaguliwa rais tena miaka minne baadaye mwaka 1892 . Aliwahi marais wawili wa zamani baada ya kuondoka katika Congress ya White House; John Quincy Adams alichaguliwa na Baraza la Wawakilishi, kuwahudumia huko kwa miaka kumi na saba, na Andrew Johnson alirudi Seneti mwaka 1875. John Tyler kutumikia katika ugawaji Congress ya Marekani ya makundi wakati wa Civil Vita na alichaguliwa kwa makundi Baraza la Wawakilishi, lakini alikufa kabla ulioitishwa. Zaidi hivi karibuni, Richard Nixon alifanya safari nyingi za kigeni kwa nchi pamoja na China na Urusi, na alikuwa lauded kama mzee Scientist. [28] Imekuwa Jimmy Carter global kampeni za haki za binadamu, na uchaguzi arbiter kimataifa kufuatilia, na mpokeaji wa Tuzo ya Amani ya Nobel. Bill Clinton imechukua baadhi ya kazi kama 'mzee Scientist', wengi mashuhuri kwa ushiriki wake katika mazungumzo ambayo imesababisha ya kutolewa kwa Journalist s mbili Marekani, Laura Ling na Euna Lee kutoka Korea ya Kaskazini. Bill Clinton pia imekuwa aktiv kisiasa tangu kumalizika muda wake wa urais, kufanya kazi pamoja na mke wake, Hillary Clinton tarehe yake ya kugombea urais.

Ming (nasaba)
Nasaba ya Ming ilitawala China kati ya 1368 na 1644.

Laozi
Marejeo ya kwanza yapo katika maandiko ya mwanahistoria Sima Qian aliyeishi mnamo 145-86 KK na aliyekusanya hadithi tofautitofauti juu ya maisha ya Laozi. Kutokana na tofauti za hadithi hizo Sima Qian mwenyewe alisema hakuwa na uhakika kama Laozi aliishi kweli. Kuna wataalamu wanaodai ya kwamba ni habari za walimu mbalimbali zilizounganishwa kwa jina la "Laozi".Ushahidi wa kale wa kitabu chake Tao te jing unapatikana kwenye bao za mwanzi za karne ya 4 KK. Wanaakiolojia walikuta bao 800 zenye maandishi katika kaburi moja na sehemu za maandishi zinalingana na maneno ya Tao te Jing jinsi inavyojulikana kutokana na nakala za baadaye. Kwa hiyo mafundisho ambayo baadaye yalijulikana chini ya jina la Laozi yamethibitishwa kwa zamani ile.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Mnyama mgani wa baharini ni mkubwa zaidi?

Nyangumi
Oda nyingine ndogo ya Cetacea ni Mysticeti, ambayo hujumuisha nyangumi wa bluu, ambaye ndiyo mnyama mkubwa kuliko wote aliyeripotiwa kuishi, nyangumi mwenye nundu, na wanyama wengine wanaokula kutoka kwenye maji ya baharini kutumia michirizi mirefu iliyopo badala ya meno, ambayo ndiyo walikopatia jina lao.

Papa Mbingusi
Mbingusi mkubwa na kichwa-figo wameorodheshwa kwenye orodha nyekundu ya 2008 ya World Conservation Union (IUCN) kama walio hatarini, ambapo mbingusi "smalleye" ni waliotajwa kama wasiokuwa na uwezo. Hali waliyopewa papa hawa ni matokeo ya uvuvi wa kupita kiasi na mahitaji ya mapezi yao, urembo ghali. Miongoni mwa wengine, wanasayansi walionyesha wasiwasi wao kuhusu hatma ya mbingusi kichwa-figo katika Jumuiya ya Marekani kwa ajili ya mkutano wa kila mwaka wa maendeleo ya sayansi huko Boston. Vijana huogelea zaidi katika maji ya kina kifupi kando kando ya fukwe kote ili kuepuka wahasimu.

Tegu
Mategu ni aina za minyoo yaliyo bapa (minyoo-bapa) katika oda Cestoda na faila Platyhelminthes. Mategu waliokomaa huishi kama vidusia katika mfumo wa mmeng'enyo wa chakula wa vertebrata ambapo hufyunda virutubishi katika giligili ya utumbo. Lava wa takriban spishi zote hukua katika spishi nyingine ya mwenyeji kuliko yule wa wazazi na mara nyingi katika arithropodi. Wenyeji wakubwa wana spishi kubwa za mategu, k.m. "Polygonoporus giganticus" wa nyangumi ana urefu wa m 30, na wenyeji wadogo wana mategu wadogo, k.m. "Vampirolepis murini" wa virukanjia ana urefu wa mm 8-15. Tegu anayedusia mwanadamu mara nyingi, "Taenia saginata" (Tegu wa Ng'ombe), ana urefu wa 20 m.

Hifadhi ya Serengeti
Kuna pia aina nyingine nyingi za wanyama, kati yao "watano wakubwa" wanaovuta watalii hasa yaani tembo, simba, chui, fisi, kifaru na nyati. Inakadiriwa mamalia 70 kubwa na baadhi ya spishi 500 avifauna (yaani ndege) hupatikana huko. Tofauti hii ya juu upande wa spishi ni shughuli makazi mbalimbali kuanzia misitu ya riverine, mabwawa, kopjes mbuga na misitu. [4] Nyumbu bluu, swara, punda milia na nyati ni baadhi ya mamalia kubwa ambao kwa kawaida hupatikana katika kanda hii.

Pasifiki
Pasifiki ni bahari kubwa kuliko zote duniani.

Kifaru
Faru mweupe ndiyo mnyama mkubwa wa ardhini baada ya tembo. Anakaribiana kidogo na faru wa India na kiboko. Faru weupe wana mwili uliojaa, na kichwa kikubwa, shingo fupi na kifua kipana. Faru anaweza kuzidi uzito wa kilogramu 3,500 na urefu wa mita 3.5 – 4.6 kuanzia kichwani na mabega ya urefu wa sentimeta 180 – 200. Uzito wa faru mweupe uliovunja rekodi ni ule wa kilogramu 4,500.[2] Ana pembe mbili huku ile ya mbele ikiwa kubwa zaidi hata kufikia urefu wa sentimeta 90 – 150. Faru weupe pia wana nundu kubwa inayoshikilia vichwa vyao vizuri. Huwa na nywele kadhaa hasa kwenye masikio yao na mkiani, sehemu nyingine za mwili zikiwa zimesambaa kidogo tu.

Ndege (mnyama)
Ngeli Aves: Ndege Nusungeli Neornithes: Ndege waliopo hadi sasa Oda ya juu Palaeognathae: Oda Struthioniformes: K.m. mbuni, emu, kiwi, n.k. Oda Tinamiformes: Tinamu Oda ya juu Neognathae: Oda Anseriformes: Mabata Oda Galliformes: K.m. kanga, kwale, tausi, kuku, n.k. Oda Charadriiformes: K.m. vitwitwi, chekehukwa, shakwe, sululu, n.k. Oda Gaviiformes: Wazamaji Oda Podicipediformes: Vibisi Oda Procellariiformes: Albatrosi, walinzi, walinzi wazamaji na ninga-bahari Oda Sphenisciformes: Ngwini Oda Pelecaniformes: Wari, kwarara, domomwiko, vumatiti, yangeyange, vingoyo na koikoi Oda Phaethontiformes: Ndege-mawingu Oda Suliformes: Ndegejinga, minandi, minandi-pwani na mbizi Oda Ciconiiformes: Makorongo Oda Cathartiformes: Tumbusi wa Dunia Mpya Oda Phoenicopteriformes: Heroe Oda Accipitriformes: K.m. tai, tumbusi, vipanga, shakivale n.k. Oda Falconiformes: Kozi Oda Gruiformes: Makorongo, viluwiri, kukuziwa, shaunge, fuluwili na viguudau Oda Otidiformes: Tandawala Oda Mesitornithiformes: Mesite Oda Pteroclidiformes: Firigogo Oda Columbiformes: Njiwa, ninga, hua na pugi Oda Psittaciformes: Kasuku, kwao na cherero Oda Cuculiformes: Kekeo, dudumizi na kua Oda Musophagiformes: Shorobo na gowee Oda Opisthocomiformes: Hoatzini Oda Strigiformes: Bundi, kungwi, vitaumande na mititi Oda Caprimulgiformes: K.m. virukanjia, potuu, ndege-mafuta, domo-chura n.k. Oda Apodiformes: Teleka na kolibri Oda Coraciiformes: Viogajivu, jore, keremkerem, detepwani, kurea na midiria Oda Bucerotiformes: Hondohondo, kwembekwembe, fimbi, mumbi, goregore, domomundu na hudihudi Oda Piciformes: Vigong'ota, viseleagofu, viongozi na walembe Oda Trogoniformes: Lukungu Oda Coliiformes: Kuzumburu Oda Passeriformes: Zaidi ya nusu ya spishi za ndege, k.m. shomoro, kunguru, mikesha, chiriku n.k.

Nyati wa Afrika
Kama mmoja wa "Wakubwa tano" au "Kifo cheusi" katika Afrika, nyati wa Afrika anajulikana kama mnyama hatari sana, wakiua watu zaidi ya 200 kila mwaka. Nyati wakati mwingine huripotiwa kuua watu zaidi katika Afrika kuliko mnyama mwingine yeyote, ingawa wakati mwingine hudaiwa kusababishwa na kiboko au mamba. Nyati huwa na sifa mbaya miongoni mwa wawindaji kama mnyama hatari sana, kwa sababu ya wanyama waliojeruhiwa wakiripotiwa kuvizia na kushambulia wawindaji.

Isopodi mkubwa
Wakati wanakutana na chanzo muhimu cha chakula, isopodi wakubwa wanakula kwa ulafi kufikia kiwango cha kuhatarisha uwezo wao wa kujongea. Mtaala kuchunguza yaliyomo katika mfumo wa umeng'enyaji wa mwaka 1651 sampuli za Bathynomus giganteus zilionyesha kwamba kumbe samaki waliliwa zaidi, ikifuatiwa na cephalopods na decapods, hasa carideans na galatheids. [3]

Amerika ya Kusini
Nandu (aina ya mbuni wa Amerika Kusini) Ndege kama tukani, tinamu na kolibri (Trochilidae, Kiing. hummingbird) wasio na spishi za karibu penginepo Kima wa Dunia Mpya (Platyrrhini) Rodentia wa pekee kama nungubandia (Cavia porcellus) (Kiing. guinea pig) na panya-chinchila Kundi la pekee la mamalia linaloitwa Xenarthra, lenye mla-sisimizi (anteater), mwendapole au slothi (sloth) na armadilo (armadillo). Jagwa anayefanana kiasi na chui mkubwa Pia spishi nyingi za samaki zinazopatikana huko tu, kwa mfano samaki mashuhuri wa piranya.

Mende
Miongoni mwa spishi zinazofahamika sana ni mende wa Amerika, ambaye ana urefu wa milimita 30, mende wa Ujerumani mwenye urefu wa milimita 15, na mende wa Asia anayekaribia urefu wa milimita 25. Mende wa kisasa ni wakubwa kidogo kuliko mende wa kale.

Kangaruu
Kangaroo ndio wanyama pekee wakubwa wanao jongea kwa kuruka. Mwendo kasi wake wa kuruka kwa kawaida ni km 20 - 25 kwa saa na anaweza kukimbia mpaka kwa kilometa 70 kwa saa kwa umbali mfupi, japo anaweza kukimbia kwa kilometa 40 kwa saa kwa hata kilometa mbili. Mwendo huu umezoeleka kwake kwa sababu yeye si tu kukimbia maalum, lakini mara nyingi hukimbia kutafuta chakula na maji.

Ubongo
Bongo za binadamu na jamaa wengine wa nyani huwa na miundo sawa na bongo za mamalia wengine, lakini ni kubwa ikilinganishwa na ukubwa wa mwili.[26] Wingi wa ukubwa huu hutokana na upaukaji mkubwa wa gamba, ukilenga hasa katika maeneo yanayohudumia kuona na mawazo ya awali.[42] Mtandao wa mchakato wa kuona katika jamaa ya nyani ni chanagamano sana, ikijumuisha angalau maeneo 30 yanayoweza kutofautika, ikiwa na miunganiko ya mitandao ya kuajabia. Haya yote yakichukuliwa pamoja, uchakataji wa hisi za kuona hutumia zaidi ya nusu ya gamba-jipya ya wanyama jamaa ya nyani.[43] Sehemu nyingine ya ubongo ambayo imekuwa kubwa zaidi ni gamba-mbele ya ubongombele, ambayo kazi ni vigumu kueleza kwa maneno machache, lakini inayohusika na upangaji, kumbukumbu inayotumika, motisha, tahadhari, na udhibiti utendaji.

Furukombe wa Afrika
Furukombe mara nyingi hula samaki, ambao, anapowaona kutoka mtini aliposimama, anashuka chini haraka na kuwanyakua kutoka majini kwa kutumia makucha yake makubwa na kupaa juu tena kumla samaki Yule. Ikiwa furukombe atampata samaki mwenye zaidi ya uzani 1.8 (paudni 4) atakuwa mzito sana kuruhusu kupaa angani, kwa hivyo atamvuruta majini hadi afikie ufuo wa maji. Ikiwa samaki ni mzito kiasi kwamba hawezi kupaa kabisa, atamuangusha majini na kuelekea hadi ufuo ulio karibu zaidi. Pia samaki Yule hula ndege wa majini, mamba wachanga na mizoga.

Nyasi-bahari
Nyanja za nyasi-bahari zinaweza kuwa ama monospesifiki (yenye spishi moja) au zenye spishi zilizochanganywa. Katika maeneo ya wastani, kwa kawaida spishi moja au chache hutawala (kama vile nyasi-bahari majani-mikunga "Zostera marina" katika Atlantiki ya Kaskazini), lakini nyanja za kitropiki kwa kawaida ni anuwai zaidi, spishi 13 zikiwa zimeandikwa nchini Ufilipino.

Kaa (mnyama)
Kaa wanapatikana katika bahari zote duniani, lakini kaa wengi wanaishi kwenye maji baridi na nchi kavu, hata kwenye sehemu za kitropiki. Kaa wana ukubwa mbalimbali kwa mfano kuanzia pea crab mwenye urefu wa milimita kadhaa, mpaka kwa kaa wa Kijapani (Japanese spider crab wenye mpaka jumla ya urefu (pamoja na miguu yake) wa mita 4.

Konyeza-vichanio
Konyeza-vichanio (kutoka Kiing. comb jelly) ni wanyama wadogo hadi wakubwa kiasi wa bahari ambao huainishwa katika faila Ctenophora (kutoka Kiyunani κτείς = kichanio, na φέρειν = kubeba). Hawakaziki kamwe lakini huogelea majini kama konyeza wengine. Na kama wanyama-upupu wote mwili wa konyeza-vichanio umeumbwa kwa tabaka la kolajini (collagen) na proteoglycans lililofunikwa na seli nje na ndani, lakini unene wa matabaka haya ya seli ni seli mbili kinyume na matabaka ya wanyama-upupu ambayo yana seli moja tu. Tabaka la nje la seli liitwa epidermi (epiderm) na tabaka la ndani liitwa gasterodermi (gastroderm). Kati ya mwili ni uwazi ulio na kipenyo kikubwa kiasi juu (“mdomo”) na vipenyo vidogo viwili chini (“mikundu”). Kipande cha juu cha uwazi huu ni kama koromeo na mdomo wake unaweza kufungwa. Kipande cha chini ni kama tumbo. Takriban spishi zote zina safu nane za “vichanio” vilivyoumbwa kwa vijisinga vingi ambavyo vinapiga chini ili kusukuma mnyama mbele (asili ya jina lao). Spishi nyingi zina minyiri miwili inayotumika kwa kukamata mawindo kwa msaada wa seli za kunata (colloblasts).

Bata bukini
Pacific white-fronted goose Pink-footed goose Swan goose Lesser white-fronted goose Bar-headed goose Brent goose Black brant Canada goose Cackling goose Barnacle goose Red-breasted goose Hawaiian goose Cape Barren goose Snow goose Emperor goose Ross's goose

Koypu
Koypu (kutoka Kimapuche: koypu) au panya-mito (kutoka Kiingereza: river rat) ni mnyama mgugunaji mkubwa kiasi na spishi pekee ya familia Myocastoridae. Kinyume na jina lake “panya-mito” mnyama huyu si panya wa kweli, kwa sababu panya ni wana wa familia Muridae. Koypu wanatokea Amerika ya Kusini kwa asili lakini wamewasilishwa sasa katika Amerika ya Kaskazini, Ulaya, Asia na Afrika, na wafugaji wa wanyama-sufu hasa. Sikuhizi Kenya ni nchi pekee katika Afrika ambapo wanaendelea kuishi porini. Hata kama wanaendelea kutathminiwa kwa ajili ya sufu yao, katika nchi nyingi wanafikiriwa kama spishi mvamizi kwa sababu ya mwenendo wake mharibifu wa kula na kuchimba.

Ndovu
Tembo ndiyo mamalia wa nchi kavu wakubwa kuliko wote sasa. Tembo hubeba mimba kwa miezi 22, muda mrefu kuliko wanyama wote wa ardhini. Ndama wa tembo akizaliwa huwa na uzito wa kilogramu 120. Tembo huishi kwa miaka 50-70, lakini tembo aliyevunja rekodi aliishi miaka 82.

Papa Mbingusi
Aina inayojulikana inaanzia kutoka m 0.9 hadi m 6 (futi 3.0 kwa 19.7) kwa urefu na uzito kuanzia kilo 3 hadi 580 (lb 6.6 kwa 1,278.7). [1][2] Wao kwa kawaida ni kijivu hafifu na kivulivuli cha ukijani. Matumbo yao ni myeupe inayowaruhusu kujichanganya kwenye bahari wakati wakiangaliwa kutoka chini na kunyemelea mawindo yao. [3] vichwa vyao vina michomozo ya pembeni ambayo huwapa umbo kama nyundo.

Furukombe
Furukombe, fukombe, kwazi, yowe au tai mlasamaki ni ndege mbua wa nusufamilia Haliaeetinae katika familia Accipitridae. Ndege hawa ni baina ya tai wakubwa kabisa. Uzito wao unatofautiana kutoka kg 2 (furukombe wa Sanford) mpaka 9 (furukombe wa Steller). Manyoya yao yana rangi ya kahawa mpaka nyeusi lakini kichwa, mkia, kidari na tumbo ni nyeupe kufuatana na spishi. Furukombe wa Madagaska, wa Sanford na wa Ulaya wana kichwa hudhurungi. Spishi zote zinatokea karibu na maji ama baridi au ya bahari. Hula samaki hasa lakini ndege wengine, mizoga na mara kwa mara wanyama wadogo pia. Hujenga tago lao kwa vijiti juu ya mti au mwamba. Jike hutaga mayai 1-3.

Mbuni
Mbuni ni ndege wakubwa, huku asili yao ikiwa ni Afrika. Hawa ni ndege wasio na uwezo wa kuruka. Wanapatikana kwenye oda ya Struthioniformes, pamoja na ndugu aitwaye kiwi. Mbuni ni wa pekee sana sababu ya muonekane wake, wa shingo na miguu mirefu pamoja na uwezo wake mkubwa wa kukimbia, karibu ya maili 45 kwa saa. Huu ni mwendokasi mkubwa zaidi kwa ndege yeyote ardhini. Mbuni ndiyo ndege mkubwa kuliko wote wanaoishi duniani, wakiwa pia ndio watagaji wa mayai makubwa kuliko wote pia.

Nguruwe-kaya
Nguruwe wa nyumbani hutambulika kwa jina la kisayansi 'Sus scrofa'. Walianza kufugwa karibu miaka 5,000 mpaka 7,000 iliyopita. Walizaliwa na rangi ya kahawia na kuendelea kuwa wa kijivu. Meno chonge ya juu huwa kama ndovu za kipekee zilizopinda nje na kuelekea juu. Urefu wa nguruwe huweza kufikia milimita 900 – 1800 na uzito wa kg 50 – 350.

Papa (samaki)
Alopias pelagicus, Karage Mdogo (Pelagic thresher) au Kinengwe Alopias superciliosus, Karage Macho-makubwa (Bigeye thresher) au Kinengwe Alopias vulpinus, Karage wa Kawaida (Common thresher) au Kinengwe Carcharhinus albimarginatus, Papa Mapezi-ncha-nyeupe (Silvertip shark) Carcharhinus amblyrhynchos, Papa-miamba Kijivu (Grey reef shark) Carcharhinus amboinensis, Papa Macho-nguruwe (Pigeye shark) Carcharhinus falciformis, Papa Bunshu (Silky shark) Carcharhinus humani, Papa-miamba wa Human (Human's whaler shark) Carcharhinus leucas, Papa-fahali (Bull shark) Carcharhinus limbatus, Papa Mapezi-ncha-nyeusi (Blacktip shark) Carcharhinus longimanus, Papa Mapezi-ncha-fedha (Oceanic whitetip shark) Carcharhinus macloti, Papa Pua-ngumu (Hardnose shark) Carcharhinus melanopterus, Papa Karaji (Blacktip reef shark) Carcharhinus plumbeus, Papa Kahawia (Sandbar shark) Carcharhinus sealei, Papa Doa-jeusi (Blackspot shark) Carcharhinus sorrah, Papa Mkia-doa (Spot-tail shark) Carcharias taurus, Papa Meno-chakavu (Sand tiger shark) Carcharodon carcharias, Papa Mweupe Mkubwa (Great white shark) Eridacnis radcliffei, Papa-paka Mdogo (Pygmy ribbontail catshark) Eridacnis sinuans, Papa-paka wa Afrika (African ribbontail catshark) Etmopterus sentosus (Thorny lanternshark) Galeocerdo cuvier, Papa Ngusi (Tiger shark) Hemipristis elongata (Snaggletooth shark) Hexanchus griseus, Papa Matamvua-sita Kijivu (Bluntnose sixgill shark) Hexanchus nakamurai, Papa Matamvua-sita Macho-makubwa (Bigeyed sixgill shark) Holohalaelurus grennian (Grinning Izak) Holohalaelurus melanostigma (Crying Izak) Hypogaleus hyugaensis (Blacktip tope) Isurus oxyrinchus, Papa Nyamzani au Nyamarasi (Shortfin mako shark) Loxodon macrorhinus (Sliteye shark) Mustelus manazo (Starspotted smooth-hound) Mustelus mosis (Arabian smooth-hound) Nebrius ferrugineus, Papa Usingizi Hudhurungi au Guigui (Tawny nurse shark) Negaprion acutidens (Sicklefin lemon shark) Prionace glauca, Papa Buluu (Blue shark) Pristiophorus nancyae, Papa-msumeno wa Afrika (African dwarf sawshark) Pseudoginglymostoma brevicaudatum, Papa Usingizi Mkia-mfupi (Short-tail nurse shark) Rhincodon typus, Papa Nyangumi, Zambarani au Vaame (Whale shark) Rhizoprionodon acutus, Papa Marbui (Milk shark) Scoliodon laticaudus, Papa Sumbwi (Spadenose shark) Sphyrna lewini, Papa Mbingusi Mapengo au Nyundo (Scalloped hammerhead) Sphyrna mokarran, Papa Mbingusi Mkubwa au Nyundo (Great hammerhead) Squalus mitsukurii, Papa Mdogo (Shortspine spurdog) Squatina africana (African angelshark) Stegostoma fasciatum, Papa Chui (Zebra or Leopard shark) Triaenodon obesus, Papa Suruanzi (Whitetip reef shark)

Isopodi mkubwa
Bathynomus giganteus mara nyingi huchukuliwa kama isopodi mkubwa kabisa duniani, lakini inawezekana kuna spishi nyingine kubwa vile ambazo hazikufanyiwa utafiti bado.(kwa mfano, Bathynomus kensleyi). [1]

Ubongo
Baadhi ya matawi ya mageuzi ya wauti yameleta mabadiliko makubwa katika sura za ubongo, hasa katika ubongombele. Ubongo wa papa unaonyesha sehemu za kimsingi katika njia ya moja kwa moja, lakini katika samaki wenye mifupa (wengi wa kisana ni wa aina hii), ubongombele "umepiduliwa", kama soksi imepinduliwa ndani nje. Katika ndege, pia kuna mabadiliko makubwa katika umbo.[28] Moja ya miundo mikuu katika ubongombele wa nedege, kigongo cha ventrikali ya nyuma, kwa muda mrefu kilidhaniwa kulingana na ganglia ya msingi kwa wanyama, lakini sasa inadhaniwa kulingana na zaidi na gamba la nje.[29]

Mnyama
ingawa lugha hii hutumiwa tu kwa wanyama wakubwa zaidi, kwa kawaida wenye uti wa mgongo (kwa Kilatini: Chordata).

Panya (Rattus)
Spishi zinazofahamika za panya ni panya mweusi ("Rattus rattus") na panya kahawia ("Rattus norvegicus"). Kundi hili huitwa kama panya wa Dunia ya Kale ama panya wa kweli na limeanzia huko Asia, panya ni wakubwa kuliko panya pori wa Dunia ya Kale, ambao ni ndugu zao na huwa na uzito zaidi ya gramu 500 mwituni.

Nilgai
Madume wana pembe nyeusi mbili zenye umbo la pia zitokazo kichwa kwa kukaribiana tu nyuma ya macho. Pembe hizo huendelea juu, lakini hupinda mbele kidogo; zina urefu wa sm 15–24 kwa nilgai mzima. Ingawa kwa kawaida pembe hizo ni laini, pembe za madume wazee zaidi zinaweza kuwa na migongo ya duara karibu na tako lao.[1]

Yangeyange (Jenasi)
Yangeyange ni ndege wakubwa wa jenasi mbalimbali ya nusufamilia Ardeinae katika familia Ardeidae wenye miguu mirefu, shingo ndefu na domo refu na jembamba. Hupinda shingo yao wakiruka angani. Ndege hawa ni weupe au weusi au rangi hizi mbili (pengine kijani au buluu). Spishi nyingine huitwa kulasitara au dandala. Yangeyange wengine hupenda kula samaki, wengine hula wadudu na wanyama wadogo kama vyura na mijusi. Hujenga matago yao kwa matawi juu ya miti, matete au mafunjo.

Punda
†Equus calobatus, Punda Miguu-mirefu (Stilt-legged Onager) †Equus cumminsii, Punda wa Cummin (Cummin’s Ass) †Equus francisci au Equus tau, Punda Kibete (Pygmy Onager) †Equus hydruntinus, Punda wa Ulaya (European Ass) †Equus lambei, Punda wa Yukon (Yukon Wild Ass)

Ngisi
Ukubwa wa takriban spishi zote ni chini ya sm 60 lakini ngisi mkubwa inaweza kufika m 13 na ngisi dubwana inafika hata m 14. Ngisi dubwana mkubwa kuliko wote waliokamatwa alivuliwa mwaka 2007 karibu na Antakitiki. Uzito wake ulikuwa kg 495 na urefu wake m 10.

Mamba (mnyama)
Aligatori wa Amerika Alligator mississippiensis Aligatori wa Uchina Alligator sinensis Kaimani mweupe Caiman crocodilus llanos Kaimani pua-pana Caiman latirostris Kaimani wa Yacare Caiman yacare Mamba wa Amerika Crocodylus acutus mexico Mamba wa Orinoco Crocodylus intermedius Mamba wa maji baridi Crocodylus johnsoni Mamba wa Ufilipino Crocodylus mindorensis Mamba wa Mexiko Crocodylus moreletii Mamba wa Guinea Mpya Crocodylus novaeguineae Mamba wa Uhindi Crocodylus palustris Mamba wa maji ya chumvi Crocodylus porosus Mamba wa Kuba Crocodylus rhombifer Mamba wa Uthai Crocodylus siamensis Ghariali Gavialis gangeticus Kaimani mweusi Melanosuchus niger Kaimani mdogo wa Cuvier Paleosuchus palpebrosus Kaimani mdogo wa Schneider Paleosuchus trigonatus Ghariali bandia Tomistoma schlegelii

Aktiki
Mimea hii inalisha mamalia kadhaa kama aina za sungura, panya, maksai maski au mbawala aktiki. Hao huvindwa na wanyama walanyama kama vile mbweha aktiki na mbwa mwitu. Kando ya bahari pale pasipoganda kuna mamalia wanaokamata samaki kama sili na aina za nyangumi. Dubu aktiki huvinda wanyama wote wengine akipendelea sili na samaki.

Kiboko (mnyama)
Viboko ni miongoni mwa mamalia wakubwa. Wanaweza kuishi majini na nchi kavu. Ujazo-nene wao unawaruhusu kuzama na kuogelea chini kabisa mwa mto. Viboko nao huchukuliwa kama wanyama wakubwa, lakini tofauti na wanyama wengine wakubwa, viboko huishi kwenye maji baridi ya mito na maziwa. Kutokana na umbo lao kubwa, ni vigumu kupima uzito wao wakiwa mwituni. Makadirio mengi ya uzito yanatokana na operesheni za kuwapunguza zilizofanyika mnamo 1960. Wastani wa uzito wa kiboko dume ni kg 1500-1800. Viboko jike ni wadogo kidogo wakiwa na wastani wa uzito wa kg 1300-1500. Viboko wakubwa dume wanaweza kuwa wakubwa sana mpaka kufikia kg 3200 na hata mara kadhaa kufikia kg 4500. Viboko dume huendelea kukua muda wote wa maisha yao, huku majike hufikia uzito wa juu wakifikia umri wa miaka 25.

Papa Mbingusi
Katika utamaduni wa asili wa Hawaii, papa wanachukuliwa kuwa miungu ya bahari, walinzi wa wanadamu, na wasafishaji wa bahari dhidi viumbe vya ziada. Baadhi ya hawa papa wanaaminika kuwa wanafamilia ambao walikufa na kuzaliwa upya katika umbo la papa. Hata hivyo, baadhi ya Papa huchukuliwa ni wala watu, pia wanajulikana kama niuhi. Papa hawa ni pamoja na papa mweupe mkubwa, papa ngusi na papa-fahali. Papa mbingusi, anayejulikana pia kama mano kihikihi, hachukuliwi kama mla watu au niuhi; anachukuliwa kuwa moja ya papa mwenye kuheshimiwa zaidi baharini, ni aumakua. Familia nyingi za Hawaii huamini kuwa wanaye aumakua anayewaangalia na kuwalinda dhidi ya niuhi. Papa mbingusi anafikirika kuwa ni mnyama wa uzazi kwa baadhi ya watoto. Watoto wa Hawaii ambao huzaliwa na papa mbingusi kama ishara ya mnyama wanaaminika kuwa askari mashujaa na wamemaanishwa kusafiri baharini. Ni nadra sana kwa papa mbingusi kupita maji ya Maui, lakini wenyeji wengi wa Maui huamini kwamba papa mbingusi akipita kuogelea ni ishara kwamba miungu wanazichunga familia zao, na bahari ni safi na tulifu. [12]

Pweza mwigaji
Pweza mwigaji ndiye mnyama pekee wa baharini ajulikanaye mpaka sasa mwenye kuweza kuiga aina mbalimbali za wanyama. Wanyama wengi wanaweza kuiga aina tofauti ili kuepuka au kuwatisha mahasimu, lakini pweza mwigaji pekee anaweza kuiga namna tofauti za maumbo ili kuepuka mahasimu.

Kuzi (samaki)
Kuzi ni wadogo, spishi kubwa kabisa, kuzi wa Kalifornia ("Atherinopsis californiensis"), anafikia urefu wa sm 44 lakini wengi zaidi ni chini ya sm 20 na kadhaa hazikuandikwa kwa zaidi ya sm 5. Kwa kawaida mwili umerefuka. Hulka bainifu zinajumuiya mapezimgongo mawili yaliyojitokeza sana, lile la kwanza likiwa limeundwa kwa miiba kinamo na lile la pili likiwa na mwiba mmoja unaofuatiwa na tindi laini. Pezimkungu pia lina mwiba mmoja unaofuatiwa na tindi laini. Mapeziubavu huwa juu na hakuna mrabafahamu. Kuna mlia mpana wa rangi ya fedha mbavuni. Magamba ni makubwa kiasi.

Madhara ya ongezeko la joto duniani
Spishi wengi wa maji yasiyokuwa na chumvi na mimea na wanyama wa maji yenye chumvi wanategemea maji yanayotiokana na theluji ili kuhakikisha makao baridi ambao wameyazoea. Baadhi ya spishi za samaki ambao si wa maji yasiyokuwa na chumvi wanahitaji maji baridi ili kuishi na kuzaana, na hili ni kweli hasa kwa Salmoni na aina ya samaki wa [Cutthroat trout. Kupungua kwa maji kutoka theluji kunasababisha maji kidogo katika vijito yanaoweza kuruhusu spishi hizi kustawi. Spishi mmoja muhimu aitwaye Krilli wa Baharini, anapendelea maji baridi na ndiye chanzo msingi cha chakula kwa viumbe mamalia kama vile nyangumi wa Bluu. Mabadiliko kwa mawimbi ya bahari, kwa sababu ya ongezeko la maji yasiyokuwa na chumvi kutoka theluji inayoyeyuka, na mabadiliko yanayowezekana kutokana na mzunguko wa thermohaline wa bahari za Dunia, huenda kukaathiri maeneo ya kushikia samaki ya sasa ambayo binadamu wanategemea pia.

Kangaruu
Kangaruu (kutoka Kiing.: kangaroo) ni jina la wanyama mamalia wa spishi mbalimbali walio wenyeji wa Australia. Wote ni wala majani wanaobeba watoto wao wachanga ndani ya pochi ya ngozi iliyopo nje ya mwili juu ya tumbo wakiwa spishi zinazojulikana zaidi ya wanyama wa ngeli ndogo ya marsupialia. Familia ya spishi zao huitwa kwa jina la bioloja "Macropodidae" yaani wenye miguu mikubwa (Kigiriki makrós (kubwa) na poús (mguu)). Kuna spishi zaidi ya 60 zinazojulikana.

Isopodi mkubwa
Ingawa Bathynomus warekodiwa kukutwa katika maji vuguvugu kama 20 °C (68 °F), wao hupatikana hasa katika maeneo ya baridi sana. [10] Kwa mfano, wakati wa utafiti wa fauna wa kina kirefu cha bahari ya Exuma sound nchini Libya, Bathynomus giganteus alipatikana kwamba wa kawaida katika maji kati ya 3.25 na 13 °C (37.8 na 55.4 °F), lakini wengi zaidi katika joto la chini. [11] Kwa kulinganisha, matokeo ya awali yanaonyesha kwamba Bathynomus doederleinii huacha ulishaji wakati hali ya joto iko chini ya 3 °C (37 °F). [12] Ukomo huu wa hali joto ya chini unaweza kuelezea ukosekanifu wao katika maeneo ya ukanda wa baridi ambapo bahari katika vina vinavyopendwa zaidi na Bathynomus mara nyingi ni baridi. [12] Wao wanadhaniwa kupendelea tabaka la chini lenye tope au udongo mfinyanzi linalopelekea maisha ya faragha.

Sokwe Mtu
Masokwe mtu ni wanyama wakubwa wa jenasi "Pan" katika familia Hominidae (masokwe wakubwa). Masokwe hawa wanaishi katika maeneo ya tropiki ya Afrika.

Nyangumi
Spishi nyingi za nyangumi ni kubwa sana. Nyangumi buluu (Blue whale) anaweza kufikia uzito wa tani 200 na urefu wa mita 33. Nyangumi wadogo ni hasa familia ya pomboo ambao wale wadogo wanafikia urefu wa mita na nusu tu.

Ndege-mawingu
Ndege-mawingu ni ndege wa bahari katika jenasi "Phaethon", jenasi pekee ya familia Phaethontidae. Ndege hawa ni weupe na wana mileli mirefu katikati ya mkia. Hupitisha maisha yao yote baharini isipokuwa wakati wa majira ya kuzaa. Wanaweza kuogelea na kwa hivyo wana ngozi kati ya vidole; kwa kweli hawatembei vizuri. Huwakamata samaki na ngisi wakipiga mbizi au huwakamata panzi-bahari (samaki wanaoruka juu ya maji). Jike hutaga yai moja tu ndani ya tundu au mwanya wa mwamba visiwani kwa bahari.

Ubongo
Gamba la ubongondio ni sehemu ya ubongo inayotofautisha tofauti kati ya mamalia na wauti wengine, jamii ya nyani kutoka kwa wanyama wengine, na binadamu na wanyama wengine wa jamii ya nyani. Ubongonyuma na ubongokati wa mamalia kijumla huwa sawa na yale ya wauti wengine, lakini tofauti kubwa hutokea katika ubongombele, ambao haujakuwa kwa ukubwa tu, bali pia umebadilika katika umbo.[39] Miongoni mwa wauti wasio mamalia , sehemu ya juu ya ubongonyuma imefunikwa kwa safu zisizo tete kwa ulinganisho ziitwazo paliamu.[40] Katika mamalia, paliamu hugeuka na kuwa katika muundo moja changamani wa safu 6 iitwaye gamba-jipya au gamba-sawa. Katika jamii ya nyani, gamba-jipya imekuwa kubwa sana, hasa sehemu iitwayo ndewe ya mbele. Kwa binadamu, upanukaji huu wa ndewe ya mbele hukithiri, na sehemu nyingine za gamba pia huwa kubwa kabisa na changamani. Haipokampasi ya mamalia pia ina muundo tofauti.

Mkunga (samaki)
Mikunga wengi sana huishi katika maji kame ya bahari na huingia kwenye mchanga, matope au katikati ya miamba. Takriban spishi zote za mikunga hukiakia usiku na kwa hivyo huonekana kwa nadra. Wakati mwingine huonekana wakiishi pamoja katika mashimo yaitwayo "mashimo ya mikunga". Spishi fulani za mikunga huishi katika maji ya kina kirefu zaidi ya matako ya mabara na ya miteremko yao yenye kina cha hadi m 4,000. Wanajenasi wa "Anguilla" hukaa maji baridi kwa muda mrefu, lakini hata hawa wanarudi baharini ili kuzaliana.

Isopodi mkubwa
Isopodi mkubwa ni mfano mzuri wa viumbe vikubwa kabisa katika kina cha bahari, vile ni wakubwa zaidi ya isopodi wa kawaida ambao ni hadi sentimita 5 (inchi 2.0).

Kiboko (mnyama)
Kiboko (Hippopotamus amphibius) ni mamalia mkubwa wa familia ya Hippopotamidae. Nyumbani kwake ni bara la Afrika.

Mnyama Ngozi-miiba
Wanyama ngozi-miiba (kutoka Kiholanzi ) ni wanyama wa bahari ambao wana ngozi yenye miiba na ulinganifu wa pembetano ingawa wahenga wao walikuwa na uwenzipacha. Hata lava wao wana uwenzipacha lakini hukuza pande tano wakiwa wazima. Mifano ya wanyama ngozi-miiba ni viti vya pweza, changa-maji, shashile, chani na kojojo.

Kiboko (mnyama)
Viboko wana urefu wa mita 3.3 mpaka 5.2, kujumuisha na mkia wenye urefu wa sm 56, inayojumuisha pembe kubwa na nywele upande wa kulia kulingana na jinsia yake, na urefu wa karibia mita 1.5 kwenye mabega yake. Japokuwa ni wanyama wakubwa, viboko wana uwezo wa kukimbia sana kuliko hata binadamu wakiwa nchi kavu. Makadiriio ya mwendokasi wao ni kutoka km 30 mpaka 40 au hata 50 kwa saa. Kiboko anaweza akabakia na mwendo huu kwa umbali wa walau mita mia kadhaa tu.

Nyangumi
Nyangumi wa bluu ndiye mamalia mkubwa zaidi aliyepata kuishi, na pia mnyama mkubwa, kufikia mpaka mita 35 kwa urefu na uzito wa tani 150.

Nyangumi
Nyangumi-chujio (Mysticeti) wanaotambuliwa kwa aina ya chujio katika domo lao iliyoundwa kwa keratini na ambayo hutumika kwa kuchujia planktoni kutoka majini. Hawa ndio nyangumi wakubwa kuliko wote. Nyangumi-meno (Odontoceti) wanaotumia meno yao kwa kuwinda samaki na ngisi, na pengine (nyangumi mwuaji) mamalia wengine wa maji kama sili na simba-bahari na hata nyangumi wengine.

Kongoni
Kongoni ni wanyamapori wakubwa wa jenasi "Alcelaphus" katika familia Bovidae. Kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi "A. buselaphus cokii" lakini siku hizi nususpishi zote huitwa kongoni. Wanatokea savana za Afrika tu. Rangi yao ni ya mchanga lakini tumbo na matako ni nyeupe. Wana kichwa kirefu na pembe zao zimepindika na zina umbo wa zeze zikionwa kutoka mbele. Wanyama hawa hula manyasi.

Isopodi mkubwa
Bathynomus anaweza kugawanywa katika spishi ya "wakubwa" ambapo waliokua kwa ujumla ni kati ya sentimita 8 na 15 (inchi 3.1 na 5.9) kwa urefu na spishi ya "wakubwasana" ambapo waliokua kwa ujumla ni kati ya sentimita 17 na 50 (inchi 6.7 na 19.7). [1] Mmoja ya wale "mkubwasana", Bathynomus giganteus, anafikia urefu wastani kati ya sentimita 19 na 36 (inchi 7.5 na 14.2), [3] akiwa na uzito na urefu wa takriban kilo 1.7 na sentimita 76 (inchi 30) kwa mtiririko huo. [5]

Nyegere
NYEGERE (Honey burger)
a.k.a "The fearless animal"
TABIA NA MAMBO YAKE MENGINE
Nyegere ni mnyama mwenye wivu na
mapenzi makubwa sana kwa jike
lake, hutembea nyuma ya jike huku
akiwa ameziba sehemu za siri za jike,
hata jani tu likiigusa sehemu ya siri
ya jike litararuliwa na kupokea
kichapo cha hatari,maana wivu wake
ni kuwa jani laitakuwa "limefaidi
utamu" wa jike
Nyegere anaweza kununua ugomvi
mpaka kijiji cha sita, walina asali
ndio waathirika wakubwa wa hasira
za Nyegere,anaweza kuujambia
mzinga akala kidogo asali na
kupeleka kwa mke,mlina asali akifika
na kupakua, nyegere ana uwezo ya
kufuatilia harufu ya aliyeiba asali
yake mpaka nyumbani, na akifika
anavunja mlango na kuingia ndani
na kumvamia mwizi wa asali yake
(ukizingatia milango ya vijijini si
imara). Watu wengi vijini
wameuwawa kwa namna hii.
Huko Singida aliwahi kusafiri zaidi ya
kilomita saba usiku kwa usiku
anafuata harufu ya mtu aliyelina
mzinga wa asali aliyoijambia,
alipofika akavunja mlango na kukuta
wamelala watu wanne kwenye mkeka
mmoja,akabagua yule mwizi wake,
akagawa kichapo halafu akarudi
porini kimya kimya
Ni mnyama mdogo anayekula nyoka,
kenge, majani, matunda, kenge,
mizoga ya binadamu, chui, simba,
duma, ndege n.k...kwa kifupi anakula
kila kitu na ngozi yake ni ngumu
sana kiasi kwamba mishale na mikuki
au risasi ni ngumu kupenya..ukitaka
kumuua ni kumpiga katika fuvu la
kichwa chake na kitu kizito au risasi
kichwani,katika guines world book of
records yeye ndio the most fearless
creature on the planet mwili wake
haudhuriki na sumu ya nyoka wa
kawaida na ikitokea ameumwa na
nyoka mwenye sumu kali na sumu
ikapenya kwenye damu yake
itamfanya alale kwa masaa kadhaa tu
kisha ataendelea na mambo yake.
Ana meno makali/magumu sana
yenye uwezo wa kupasua hata jumba
la kobe. .Ashawahi kukutwa
akipigana na simba na hata tembo
na vifaru katika nyakati tofauti.
Ni mvivu katika maswala ya nyumba
yake hivyo basi anapojisikia uvivu
hujilaza sehemu yoyote
inayomfaa..ishaonekana akiwa
kajiliza katika pango la mbwa mwitu
kama kwake.
Wanapatikana India,Kusini
magharibi barani Asia na Afrika.

Ngole
Nyoka huyu ni mrefu kiasi, kwa wastani sentimeta 100-160 lakini anaweza kufika zaidi ya sm 180. Kichwa chake kina umbo wa yai na macho makubwa. Magamba ya mgongo ni membamba na yana miinuko mikubwa kiasi. Rangi ya madume ni kijani na kingo za magamba ni nyeusi au buluu, lakini majike wanaweza kuwa kahawia. Kuna namna nyeusi pia.

Nilgai
Nilgai wana kimo cha mita 1.1–1.5 mabegani, urefu wa kichwa-mwili wa mita 1.7–2.1, na urefu wa mkia wa sm 45–50. Madume ni wakubwa kuliko majike, wakiwa na uzito wa kilo 109–288, hata hadi kilo 308, kulinganishwa na uzito wa majike wazima wa kilo 100–213.[1]

Ngarara
Ngarara, kama Beloniformes wote, wanaweza kufanya miruko mifupi nje ya maji kwa mbio za hadi km 60 kwa saa. Kwa sababu ngarara huogelea karibu na uso wa maji, mara nyingi huruka kupitia sitaha ya mashua madogo badala ya kuzunguka. Utenzi huu wa kuruka unaongezwa sana na mwanga wa bandia usiku. Wavuvi wa usiku na wazamaji katika maeneo ya Bahari ya Pasifiki wamekuwa "wakishambuliwa" na makundi ya ngarara waliochochewa ghafla wakiruka juu ya maji kuelekea chanzo cha mwanga kwa kasi kubwa. Madomo yao makali yanaweza kusababisha majeraha ya kutoboa mbali yakikonyoleka mara nyingi ndani ya mwathirika. Kwa jamii nyingi za jadi za Visiwa vya Pasifiki, ambazo huvua samaki juu ya miamba ya marijani kutoka kwenye mashua madogo, ngarara huwa hatari ya kuumia zaidi kuliko papa.

Walarasi
Vifuko vya hewa chini ya koo shingoni mwa walarasi, shingo lililo fupi na nene, vifuko hivyo vina uwezo wa kuvimba na hewa ili kumpa uwezo wa kuelea wima na kichwa chake juu ya maji. Pia vinatumiwa kama vyumba vya mvumo vinavyotoa sauti kama kengele chini ya maji. Kinyume ya vikono vya nyuma, haya ni marefu kama yaliyo mapana, lakini yana unene na gegedu na vidole vitano kama vikono vya nyuma. Wanapoogelea, yanatumiwa mara kwa mara kupiga kasia katika mwendo ulio chini lakini mara nyingine hutumiwa kuelekeza. Masikio yao madogo yana kunyanzi ya ngozi nje yao ili kufanya vichwa vyao vinyooke ili waogelee vyema zaidi majini. Walarasi ni mdogo kuliko tembo-bahari aliye mkubwa kabisa kati ya Pinnipedia (wanyama wenye miguu-mapezi).

Papa Mbingusi
Mbingusi wakubwa wamewekwa mateka katika vituo kadhaa, ikiwa ni pamoja na Atlantis Paradise Island Resort (Bahamas), Adventure Aquarium (New Jersey), Georgia Aquarium (Atlanta), maabara ya kibanzi baharini (Florida) na maonyesho ya mwamba wa Papa katika ghuba ya Mandalay (Las Vegas). [13] Aquarist Dean Trinh kwa ufanisi amekuza vitoto vya mbingusi kichwa-figo, ambao alidai walikusanywa kwa mkono kutoka kwenye mazingira ambayo huenda vinginevyo wangekabiliwa na matarajio ya njaa. Aquarists wengine wamebaini umuhimu wa kutoa chumba cha kutosha kwa ajili ya mbingusi kuogelea mara kwa mara na kwa utoaji wa mitambo ya mifumo ya uchujaji ili kudumisha ubora wa maji yanayofaa kwa ajili ya maisha ya Papa. [14] Katika 2015, wamiliki wa klabu ya usiku ya Atlantis katika Adelaide, Australia Kusini, walitangaza mipango ya kuweka papa mbingusi wawili katika tanki mcheduara lenye mita 3 (futi 10) za kipenyo juu ya majengo yao. [15] Pendekezo lililosababisha wanaharakati wa haki za wanyama kuanza ombi la wito wa kuachana na wazo. Ombi lililovutia saini 35,000 katika wiki mbili. [16]

Papa Mbingusi
Sphyrna lewini, Papa Mbingusi Kichwa-figo (Scalloped hammerhead) Sphyrna mokarran, Papa Mbingusi Mkubwa (Great hammerhead) Sphyrna zygaena, Papa Mbingusi Laini (Smooth hammerhead)

Primates
AIna ndogo ya primates ni Lemuri-panya ya Berthe yenye urefu wa sentimita 10 pekee na uzito wa gramu 38. Aina kubwa ni ngagi (gorilla) yenye kilogramu hadi 275,

Bata bukini
Anser albifrons (Greater White-fronted Goose) Anser a. albifrons (Eurasian White-fronted Goose) Anser a. elgasi (Tule Goose) Anser a. flavirostris (Greenland White-fronted Goose) Anser a. frontalis (Pacific White-fronted Goose) Anser a. gambeli (Gambel White-fronted Goose) Anser brachyrhynchus (Pink-footed Goose) Anser caerulescens (Snow Goose) Anser canagicus (Emperor Goose) Anser cygnoides (Swan Goose) Anser erythropus (Lesser White-fronted Goose) Anser fabalis (Bean Goose) Anser f. fabalis (Western Bean Goose) Anser f. johanseni (Johansen Bean Goose) Anser f. middendorffi (Middendorf's Bean Goose) Anser indicus (Bar-headed Goose) Anser rossii (Ross's Goose) Anser serrirostris (Tundra Bean Goose) Anser s. rossicus (Russian Bean Goose) Anser s. serrirostris (Siberian Bean Goose) Branta bernicla Brant Goose) Branta b. bernicla (Dark-bellied Brant Goose) Branta b. hrota (Pale-bellied Brant Goose) Branta b. nigricans (Black Brant) Branta canadensis Canada Goose) Branta hutchinsii (Cackling Goose) - zamani iliainishwa katika B. canadensis Branta hylobadistes (Nēnē-nui au Woods-walking Goose) kabla ya historia Branta leucopsis (Barnacle Goose) Branta ruficollis (Red-breasted Goose) Branta sandvicensis (Hawaiian Goose au Nēnē) Cereopsis novaehollandiae (Cape Barren Goose) pengine inaainishwa katika familia ndogo Cereopsinae

Papa (samaki)
Papa ni kundi la spishi 500 za samaki wenye kiunzi cha gegedu badala ya mifupa. Gegedu ni dutu ya kunyambuliwa kama mpira mgumu lakini laini kuliko mifupa kamili. Karibu spishi zote za papa wanaishi katika maji ya chumvi baharini.

Mkunga (samaki)
Mikunga ni samaki waliorefuka wenye urefu wa sm 5 katika Mkunga Taya-moja ("Monognathus ahlstromi") hadi m 4 katika Mkunga-chui Mkubwa Mwembamba. Waliokomaa wana uzito kutoka g 30 hadi zaidi ya kg 25.

Panzi-bahari
Panzi-bahari, panzi-maji, panzimai au ndegemaji ni samaki wa baharini wa familia Exocoetidae katika oda Beloniformes ambao wanaweza kuruka juu ya maji na kwenda mbali kiasi, mpaka mamia ya mita. “Mabawa” yao ni mapeziubavu kwa kweli. Katika spishi za jenasi "Cheilopogon" na "Cypselurus" hata mapezitumbo yanatumika kama mabawa na kwa hivyo huitwa “panzi-bahari mabawa-manne”. Uwezo huu usio wa kawaida katika samaki ni utaratibu wa asili wa utetezi kuepuka mbuai. Pengine pezimgongo ni refu na huitwa tanga.

Ngagi
Ngagi ni wanyama wakubwa wa jenasi "Gorilla" katika familia Hominidae. Ngagi wanaishi katika maeneo ya tropiki ya Afrika.

Kanga (ndege)
Kanga ni ndege wa familia Numididae. Jina hili ni jina la kawaida la ndege hawa, lakini spishi za Afrika ya Mashariki wana majina mengine kama chelele, chepeo, kololo, kororo na kicheleko (tazama orodha ya spishi). Kanga ni wakubwa kuliko kwale na wana rangi nyeusi na madoa meupe. Kichwa chao hakina manyoya lakini spishi tatu zina manyoya juu ya utosi. Kanga mweusi na kanga kidari-cheupe hawajulikani sana, lakini mwenendo wao unasadikiwa kufanana na ule wa spishi nyingine. Hula mbegu, wadudu, makoa na nyungunyungu, na hutaga mayai ardhini. Kanga huwa mwenzi mmoja tu maisha yao yote.

Nyasi-bahari
Nyanja za nyasi-bahari ni mifumekolojia anuwai yenye kuzalisha, na zinaweza kuhifadhi mamia ya spishi zinazohusishwa kutoka kwa faila zote, kwa mfano samaki wachanga na wapevu, miani na viani ya kiepifiti na inayoishi huria, moluska, daa-manyoya na minyoo-kuru. Spishi chache zilizingatiwa awali kujilisha moja kwa moja kwenye majani ya nyasi-bahari (kwa sababu moja maudhui yao ya chini ya lishe), lakini ukaguzi wa sayansi na mbinu bora za kufanya kazi zimeonyesha kuwa kula kwa nyasi-bahari ni kiungo muhimu katika mfuatano wa ulishano, na kulisha mamia ya spishi zinazojumuisha kasa, nguva, samaki, mabata bukini, mabata-maji, chani na kaa. Spishi fulani za samaki ambazo zinatembelea au kujilisha kwa nyasi-bahari hulea wachanga wao kwenye kapa au miamba ya kupakana.

Bocho
Kama wengi wa samaki-chambo wengine wana kichwa kipana sana na kinywa kikubwa kinachobeba meno marefu na makali yaliyopindika nyuma. Pia kama vile samaki-chambo wengine mwiba wa kwanza wa pezimgongo umebadilishwa katika kifaa cha uvuvi kwa mshipi (illicium) kinachobeba chambo cha umbo wa kibonge chenye nyama (esca). Kifaa cha uvuvi kiko kwenye ncha ya pua juu ya kinywa na hutumika ili kuvutia mawindo. Mabocho pia wana miiba miwili au mitatu ya pezimgongo iliyopo nyuma zaidi kichwani na pezimgongo tofauti lenye miiba mmoja hadi mitatu lililopo nyuma zaidi kwenye mwili mbele ya pezi-shahabu. Katika jenasi za asili za mabocho ("Sladenia" na "Lophiodes"), miingilio ya matamvua huendelea hadi mbele ya misingi iliyorefuka ya mapeziubavu. Katika jenasi zilizogeuka ("Lophiomus" na "Lophius"), na katika samaki-chambo wengine wote, miingilio ya matamvua haiendelei hadi mbele ya misingi ya mapeziubavu. Mabocho wakubwa kabisa huweza kuzidi urefu wa m 1.5.

Mkunga-ute
Mikunga-ute ni wanyama wa baharini wa oda Myxiniformes katika ngeli Myxini wanaofanana na mikunga wa kawaida lakini ni wanyama tofauti sana. Wao ni ukoo wa kale wa samaki bila mataya. Ndio wanyama pekee wanaojulikana walio na fuvu lakini wasio na uti wa mgongo, ingawa wana vetebra zilizonywea. Pamoja na mikunga wafyonzaji (ngeli Hyperoartia) wanaunda ngeli ya juu Cyclostomata (maana: wenye kinywa cha mviringo).

Nyati-maji
Nyati-maji ni mnyama mkubwa anayejulikana sana, aliye wa spishi "Bubalus bubalis" katika nusufamilia Bovinae. Spishi hii ina nususpishi tano ndani yake:

Papa (samaki)
Papa mkubwa kabisa ni papa nyangumi (Rhincodon typus) anayefikia urefu wa mita 14 na uzito wa tani 12 ambaye ni pia samaki mkubwa kabisa duniani na hula planktoni. Spishi ndogo kabisa ni Etmopterus perryi, wenye urefu wa sentimita 21 tu.

Nguchiro-bukini
Wanyama hawa ni kama nguchiro wadogo. Mdogo kuliko wote ni nguchiro-bukini miraba-myembamba (g 500) na mkubwa ni nguchiro-bukini wa Grandidier (g 1500). Rangi yao ni kahawia, kahawianyekundu au kijivu na wana miraba mwilini au mkiani isipokuwa spishi mbili za jenasi Salanoia.

Ndovu
Tembo wa savanna wa Afrika, ndiyo tembo mkubwa kuliko wote. Ndiyo mnyama wa ardhini aliye mkubwa kuliko wote, huku tembo dume akiwa na urefu wa mita 3.2 mpaka 4 mabegani na uzito wa kg. 3,500 mpaka 12,000. Tembo jike huwa mdogo kiasi huku wengi wakiishia urefu wa mita 3 tu.

Kasa
Kasa ni aina za makobe wakubwa kiasi wanaoishi baharini. Hutaga mayai yao katika mchanga wa fuko za kanda za tropiki na nusutropiki. Kama makobe wote kiwiliwili cha kasa kimefunikwa kwa gamba gumu liitwalo galili, lakini hawawezi kuvuta kichwa na miguu ndani ya galili.

Isopodi mkubwa
Ingawa kwa kawaida ni waokotezaji, isopodi hawa hasa ni wala nyama na hula nyangumi wafu, samaki na ngisi; pia wanaweza kuwinda wanyama wanaosonga polepole kama vile sea cucumbers, sponges, radiolarians, wadudu, na zoobenthos wengineo, na pengine hata samaki hai. Wao wanajulikana kwa kushambulia samaki waliokamatwa na mvulio.

Nilgai
Nilgai ni mnyama mkubwa wa pori wa spishi Boselaphus tragocamelus katika familia Bovidae. Huyo ndiye mnyama pekee katika jenasi Boselaphus.[1] Nilgai, anayeitwa nilgau pia, ndiye palahala mkubwa kabisa wa Asia. Ni mmoja wa wanyama pori wa kawaida kuonekana Uhindi ya kati na kaskazini, na huona mara nyingi katika ardhi ya shamba au pori. Madume wazima hufanana kidogo na ng'ombe, na hujulikana pia kama "fahali wa buluu". Nilgai wanaishi Uhindi na sehemu za Nepali ya kusini na Pakistani ya mashariki. Spishi hiyo imetoweka Bangladesh.

Panzi-bahari
Viumbehai vidogo kama vile panzi-bahari ni malengo kwa viumbe vikubwa zaidi. Huwa na wakati mgumu hasa wa kutorokea mbuai na kuishi mpaka waweze kuzaa, inayosababisha kuwa na ukakamavu wa chini. Pamoja na shida za uhusiano, visababishi vya mazingira yasiyo hai pia vinachangia. Mikondo ya bahari yenye nguvu huwafanyia samaki wadogo vigumu sana kuishi katika makazi haya. Utafiti unadokeza kwamba visababishi vigumu vya mazingira katika makazi ya panzi-bahari yamesababisha mageuko ya mapezi yaliyobadilika. Kwa matokeo ya haya, panzi-bahari wamepata uteuzi wa asili ambapo spishi hupata sifa za kipekee ili kukabiliana na mazingira yao. Wakiruka angani, panzi-bahari huwaepuka mbuai wao. Ongezeko hili la kasi na uwezo wa kugeuka haraka ni faida ya kuokoka kwa panzi-bahari ikilinganishwa na spishi nyingine katika mazingira yao. Pia imependekezwa kwamba kuruka angani siyo tu maarifa ya kuepuka mbuai, kwa sababu panzi-bahari wameonwa wakiruka kutoka kwa maji bila kuwepo kwa mbuai. Nadharia nyingine pia zimependekezwa zinazojumuisha kuokoa nishati na kuingia kwenye mazingira tajiri kwa chakula .

Mkunga-ute
Ngozi inaunganishwa na mwili kwenye jongo la katikati la mgongo na kwenye tezi za ute na hujaa na karibu na theluthi ya kiasi cha damu ya mwili, ikitoa hisia ya gunia lililojaa na damu. Inadhaniwa kuwa hii ni utohozi kwa kukabiliana na mashambulio ya mbuai. Ngozi ya mkunga-ute wa Atlantiki, mwakilishi wa nusufamilia Myxininae, na mkunga-ute wa Pasifiki, mwakilishi wa nusufamilia Eptatretinae, hutofautiana kuwa mwisho huwa na nyuzi za misuli zilizomo ndani ya ngozi. Msimamo wa kupumzika wa mkunga-ute wa Pasifiki huelekea kuwa ameviringana, huku ule wa mkunga-ute wa Atlantiki umenyooka.

Mamba (mnyama)
Mamba au ngwena ni spishi kubwa za reptilia za oda Crocodilia. Mamba wanaishi majini na hupatikana maeneo mengi ya kitropiki katika Afrika, Asia, Australia na Amerika. Mamba hupenda kuishi katika maji baridi kama vile maziwa, mito, ardhi tepe-tepe. Mamba hula hasa wanyama wenye uti wa mgongo kama vile samaki, reptilia na mamalia na wakati mwingine hata wale wasio na uti wa mgongo kama vile jamii ya konokono , moluski na kaasi kutegemeana na aina yao hasa. Mamba bado ni mlolongo wa viumbe wa kale na husemekana kuwa wamekadiriwa kidogo mno, tangu enzi zile za mirosana.

Masai Mara
Paa wengine wengi wanapatikana hapa, wakiwemo swala wa aina ya Thomson na Gant, swalapala na kongoni Kuna pundamilia wengi kwenye hifadhi ya mbuga hiyo{/0 Nyanda hizo ni makazi ya twiga wa aina tofauti ya Masai Mara pamoja na twiga wa kawaida. Paa mkubwa wa aina ya Roan na mbweha mwenye masiko kama ya popo anayetembea usiku wanaonekana pia kwenye mipaka ya mbuga hiyo. Masai Mara ni kituo kikubwa cha utafiti wa fisi mwenye mabaka. Kuongezea ni kwamba kuna zaidi ya aina 450 ya ndege wa msituni, ikiwa ni pamoja na mwewe, kongoti, ndege wadogo, hondohondo, korongo wenye shungi kichwani, tai , na vipanga wafupi wa kiafrika.

Bata
Bata hula aina mbalimbali ya chakula kama vile kama vile nyasi, mimea ya majini, samaki, wadudu, amfibia wadogo , minyoo na moluski.
Bata wanaoogelea na bata wa baharini wanakula wanyama chini kabisa ya kina cha maji. Ili kuweza kuzama kwa urahisi, bata wanaoogelea ni wazito kuliko bata aina ya dabbling, hivyo inakuwa vigumu kwa wao kuruka.
Bata hawa wa dabbling hula kwenye uso wa maji au ardhini, au chini ya ardhi kwa kadiri ya uwezo atakaoweza kufikia bila ya kuzama kabisa.[4] Kuzunguka mdomo wa bata kuna umbo mithili ya kitana, iitwayo "pecten". Hii huchuja majimaji kwa kuyapitisha kwenye pande za mdomo na kubakiza chakula chochote ndani. "Pecten" pia hutumika kupuna manyoya.
Baadhi ya spishi kama vile "smew", "goosander" na "mergansers" wanauwezo wa kumeza samaki wakubwa.
Bata wengine wana midomo bapa mahsusi kwa kazi za kuzoa na kuvuta kama vile kuvuta magugumaji, kuvuta minyoo na moluski nje ya matope, kutafuta lava wa wadudu, na kazi kubwa.

Punda
Punda ni wanyama wakubwa kiasi wa nusujenasi Asinus ya jenasi Equus katika familia Equidae wafananao na farasi mdogo. Spishi moja (Equus kiang), ambayo inatokea Asia, huitwa kiang'. Punda anayejulikana sana ni yule anayefugwa (Punda-kaya), lakini kuna punda porini pia. Watu huwatumia punda wafugwao kwa kubeba mizigo, kuvuta magari au kuwarakibu. Punda wanaweza kuzaliana na farasi lakini watoto wao (baghala au nyumbu) hawazai tena kwa kawaida.

Nyangumi
Nyangumi ni jina la jumla la mamalia wa majini wa oda ya Cetacea. Neno nyangumi wakati fulani humaanisha wanyama wote wa oda ya Cetacea, lakini katika lugha ya kawaida huwaacha wanyama wa familia ya Delphinoidea, kama vile pomboo.

Fungo-bukini
Fungo-bukini ni wanyama wadogo hadi wakubwa kiasi wa Madagaska wanaoainishwa katika nusufamilia Euplerinae wa familia Eupleridae na ambao wanafanana na fungo wa bara la Afrika. Pamoja na nguchiro-bukini (nusufamilia Galidiinae) wana mhenga mmoja aliyekuwa aina ya nguchiro na aliyevuka Mlango wa Msumbiji miaka milioni 20 iliyopita.

Kulungu pembe-nne
Kulungu pembe-nne ni miongoni mwa wanyama wadogo zaidi wa familia bovidae wa Asia, akiwa na kimo cha sm 55–64 tu mabegani, na uzito wa kilo 17–22. Ana umbo dogo wenye miguu myembamba na mkia mfupi. Manyoya yake ni kahawia au kahawianyekundu, yakibadili kuwa meupe katika sehemu za ndani za miguu. Mchirizi mweusi wa nywele upo nje ya kila mguu, na ana maeneo meusi puani na sehemu za nyuma za masikio. Majike wana matiti manne, yaliyopo nyuma katika fumbatio.[1]

Bamvua (mnyama)
Bamvua ni gegereka wadogo wa familia Galigidae katika ngeli Maxillopoda. Kuna spishi 559 katika jenasi 37. Jenasi kubwa zaidi ni "Caligus" yenye spishi 268 na "Lepeophtheirus" yenye spishi 162. Bamvua ni vidusia wa nje ambao wanakula ute, tishu ya epidermi na damu za samaki wa bahari waliotumika kama mlisha. Vidusia hawa wanaweza kuwa shida kubwa katika ufugaji wa samaki, k.m. ule wa samoni katika bahari.

Nyangumi
Mysticeti Balaena mysticetus (Bowhead Whale) Eubalaena japonica (North Pacific Right Whale) Balaenoptera omurai (Omura's Whale) Eschrichtius robustus (Grey Whale) Odontoceti Berardius bairdii (Baird's Beaked Whale) Cephalorhynchus commersonii (Commerson's Dolphin) Cephalorhynchus eutropia (Chilean Dolphin) Cephalorhynchus hectori (Hector's Dolphin) Delphinapterus leucas (Beluga) Hyperoodon ampullatus (Northern Bottlenose Whale) Inia boliviensis (Bolivian River Dolphin) Inia geoffrensis (Amazon River Dolphin) Lagenorhynchus acutus (Atlantic White-sided Dolphin) Lagenorhynchus albirostris (White-beaked Dolphin) Lagenorhynchus australis (Peale's Dolphin) Lagenorhynchus cruciger (Hourglass Dolphin) Lagenorhynchus obliquidens (Pacific White-sided Dolphin) Lipotes vexillifer (Baiji) imekwisha sasa Lissodelphis borealis (Northern Right Whale Dolphin) Mesoplodon bidens (Sowerby's Beaked Whale) Mesoplodon bowdoini (Andrews's Beaked Whale) Mesoplodon carlhubbsi (Hubbs's Beaked Whale) Mesoplodon perrini (Perrin's Beaked Whale) Mesoplodon peruvianus (Pygmy Beaked Whale) Mesoplodon stejnegeri (Stejneger's Beaked Whale) Mesoplodon traversii (Spade-toothed Whale) Monodon monoceros (Narwhal) Neophocaena phocaenoides (Finless Porpoise) Orcaella brevirostris (Irrawaddy Dolphin) Orcaella heinsohni (Australian Snubfin Dolphin) Phocoena dioptrica (Spectacled Porpoise) Phocoena sinus (Vaquita) Phocoena spinipinnis (Burmeister's Porpoise) Phocoenoides dalli (Dall's Porpoise) Platanista gangetica (Ganges River Dolphin) Platanista minor (Indus River Dolphin) Pontoporia blainvillei (La Plata Dolphin) Sotalia fluviatilis (Tucuxi) Sotalia guianensis (Costero) Sousa chinensis (Pacific Humpback Dolphin) Tasmacetus shepherdi (Shepherd's Beaked Whale) Tursiops australis (Burrunan Dolphin)

Ndovu
Kama ilivyo kwa binadamu, wanapokuwa wanazoea kutumia sana mkono wa kulia ama kwa wengine wa kushoto, vivyo hivyo tembo nao huwa na ubobezi katika kutumia aidha pembe ya kushoto au kulia. Pembe inayotumika sana, huitwa penge kuu, kuwa fupi kidogo, na iliyolika kidogo kwenye ncha yake kutokana na matumizi. Tembo wote wa Afrika, dume na jike, huwa na pembe kubwa zinazoweza kufikia mita 3 kwa urefu na uzito wa kilo tisini. Tembo wa Asia huwa na pembe kwa dume pekee, lakini pembe zao huwa nyembamba na nyepesi, huku nzito kuliko zote kwao ilikuwa na uzito wa kg 39 Pembe kwa spishi zote huundwa kwa kalsiamu fosfeti, huku sehemu ya tishu hai ikiwa ni ndogo mno. Watu hutaka kupata pembe za tembo kwa wingi nao kumepelekea sana kuadimika kwa tembo hao kutokana na uwindaji wa tembo.

Mbuni wa Kawaida
Mbuni wa kawaida wako katika ngeli ndogo ya Palaeognathae pamoja na ndege wengine kama Kiwi na Emu. Ndege hawa wenye shingo na miguu mirefu huweza kukimbia karibu maili 43 kwa saa. Ndege hawa ni wakubwa kuliko aina zote za ndege na hutaga mayai makubwa kuliko ndege wa aina yoyote duniani.

Koho
Mwili wa koho ana sm 50-66 na upana wa mabawa ni sm 127-180. Mgongo wake una rangi ya kahawa na kidari na tumbo ni nyeupe. Mara nyingi kidari kina michirizi kahawia. Kichwa ni cheupe chenye kinyago. Vidole vyote vina urefu sawa na vina kucha za mviringo bila mfuo kinyume na vipanga na jamaa. Kidole cha nje kinaweza kugeuzwa kuelekea nyuma, kiasi kwamba koho anaweza kushika mawindo kwa vidole viwile mbele na viwili nyuma. Hii inafaa hasa akikamata samaki wenye kuteleza. Koho hula samaki takriban pekee, lakini pengine hukamata wagugunaji, amfibia, watambaazi na ndege wengine. Hutengeneza tago lao kwa vijiti juu ya mti, mhimili ya huduma za umma au mwamba. Jike huyataga mayai 2-4.

Ngisi
Ngisi ni wanyama wa bahari wenye minyiri kumi. Minane baina ya hiyo huitwa mikono na miwili mingine ni minyiri kweli. Kwa urefu wote wa chini ya mikono kuna vikombe vya kumung'unyia vilivyo na vikulabu mara nyingi. Minyiri inabeba vikombe kama hivi juu ya bako mwishoni.

Isopodi mkubwa
Isopodi wakubwa wamerekodiwa katika Atlantiki ya Magharibi kutoka Georgia (USA) hadi Brazili, ikiwa ni pamoja na Ghuba ya Meksiko na Karibi. [1] Spishi tatu zijulikanazo za Atlantiki ni Bathynomus obtusus, Bathynomus miyarei na Bathynomus giganteus, na wa mwisho wa hawa alirekodiwa kutoka Marekani tu. [1] Spishi nyingine zote zilizobakia zimezuiwa katika Indo-Pasifiki. [1] Isopodi mkubwa hajulikani kutoka Atlantiki Mashariki au Pasifiki ya Mashariki. [1] Spishi kubwa kabisa (spishi tano) ni utajiri upatikanao Mashariki mwa Australia.

Kiboko (mnyama)
Kiboko huishi kwa miaka 40 mpaka 50. Kiboko aitwaye Donna, anayeishi akiwa na umri mkubwa kuliko wote sasa 57, huko Mesker Park Zoo katika Evansville, Indiana. Kiboko aliyewahi kuripotiwa kuwa na umri mkubwa zaidi aliitwa Tanga, aliishi huko Munich, Ujerumani na alifariki mnamo 1995 akiwa na umri wa miaka 61. Macho, masikio na pua za kiboko yapo juu ya fuvu la kichwa. Hii huwaruhusu kuzamisha sehemu kubwa ya mwili wao kwenye maji au matope na kupata ubaridi kujizuia na mwanga mkali wa jua. Mifupa yao imejengwa kuweza kubeba uzito wa mnyama wote. Kama mamalia wengine waishio majini, kiboko pia wana nywele chache za mwilini.

Kipanya
Kipanya hupatikana katika oda ya wagugunaji (Rodentia). Spishi inayofahamika sana ni kipanya-nyumbani (Mus musculus). Pia ni mfugo maalum. Kwenye maeneo mengine, vipanya huwa maarufu. Wagugunaji hawa huliwa na ndege wakubwa kama vile vipanga na kozi. Wanafahamika kwa kuhamia makazi ya watu kutafuta chakula na makazi yao. Japo wakifugwa vipanya hawa huweza kuishi kwa miaka miwili na nusu, kwa kawaida vipanya huishi kwa wastani wa miezi minne huko porini, kumpakakana na kuwinda mara kwa mara. Jamii za paka, mbwa-mwitu, bweha, ndege mbua, nyoka na hata jamii fulani za artropoda huwawinda sana vipanya. Hata hivyo humpakakana uwezo wao mkubwa wa kuishi mazingira mbalimbali, vipanya huonwa kuwa ndio jamii ya pili kuishi duniani yenye uwezo mkubwa wa kudumu mazingira baada ya binadamu.

Bata bukini
Anser albifrons, Bata Bukini Paji-jeupe (Greater White-fronted Goose) Anser a. albifrons, Bata Bukini Paji-jeupe wa Ulaya (Eurasian White-fronted Goose) Anser anser, Bata Bukini wa Ulaya (Greylag Goose) Anser a. anser, Bata Bukini Magharibi (Western Greylag Goose) Anser a. domesticus, Bata Bukini Kaya wa Ulaya (Domesticated goose) Anser a. rubrirostris, Bata Bukini Mashariki (Eastern Greylag Goose) Anser cygnoides, Bata Bukini wa Uchina (Swan Goose) haitokei porini kwa Afrika Anser cygnoides domesticus, Bata Bukini Kaya (Chinese and African Goose) Anser fabalis, Bata Bukini Mbuga (Taiga Bean Goose) Anser f. fabalis, Bata Bukini Mbuga Magharibi (Western Bean Goose) Anser serrirostris, Bata Bukini Tundra (Tundra Bean Goose) Anser s. rossicus, Bata Bukini Tundra wa Urusi (Russian Bean Goose)

Nungunungu
Nungu ni miongoni mwa spishi 29 za wanyama wagugunaji (rodent) wa familia ya Erethizontidae au Hystricidae. Nungu wanatofautiana kwa ukubwa. Nungu aitwaye Rothschild's Porcupine wa Amerika ya Kusini ana uzito pungufu ya kilo moja; wa Afrika anaweza kukua mpaka kufikia kilo 10. Familia mbili hizi za nungu ni tofauti kabisa na ingawa wote wapo kwenye tawi la Hystricognathi wa oda ya Rodentia, hawahusiani sana. Nungu kumi na moja wa Dunia ya kale, wengi walikuwa ni wa nchi kavu huku wakiwa wakubwa kidogo na wana miiba iliyojikusanya kwa makundi. Inaaminika kuwa wametokana na hystricognaths wengine takribani miaka milioni 30 mapema zaidi kuliko nungu wa dunia ya leo.
Nungu wa dunia ya leo wana umbo ndogo kwa kawaida (japokuwa nungu wa Amerika ya Kaskazini wanafikia kama sm 85 kwa urefu na uzito wa kilogramu 18), huku miiba yao ikiwa imejishikiza mmoja mmoja badala ya kwa makundi na ni wakweaji wazuri, na hutumia muda wao mwingi juu ya miti. Nungu wa dunia ya leo miiba yao ilijitokeza na kukua kwa kujitegemea na wanahusiana zaidi na familia nyingine za wanyama wagugunaji kuliko namna wanavyofahamiana na nungu wa dunia ya kale. Nungu kwa wastani wana uwezo wa kuishi muda mrefu na wanashikilia rekodi miongoni mwa familia yao ya rodent kwa kuishi kwa kiasi cha muda mrefu zaidi, ambayo imevunjwa hivi karibuni na panya aina ya Naked Mole Rat (Heterocephalus glaber).

Isopodi mkubwa
Isopodi mkubwa ni mojawapo ya spishi karibu 20 za isopodi wakubwa (crustacea wenye uhusiano wa mbali na kamba na kaa, ambao ni dekapodi) katika jenasi Bathynomus. Wapo tele katika maji baridi, kina cha Atlantiki, Pasifiki na bahari ya Hindi. [1][2]

Nungunungu
Nungnungu au nungu ni wanyama wagugunaji wenye ngozi yenye miiba iliyochongoka wanayotumia kujilinda na maadui. Walienea katika ulimwengu wa sasa na ulimwengu wa zamani. Katika wanyama wagugunaji ni watatu kwa ukubwa, wakitanguliwa na capybara na buku. Nungu wana urefu kati ya sm 20–25. Uzito wao wakaribia kg 5.4–16. Wana umbo la duara, wakubwa na wataratibu kweli. Nungu huwa katika rangi mbalimbali ya kijivu, na mara chache nyeupe. Kujihami kwa miiba kwa nungu hufanana na kule kwa kalunguyeye (Erinaceomorpha) na ekidna (Monotremata).

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.