Question: Je,vita vya pili duniani iliisha lini?

Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Vita Kuu ya Pili ya Dunia ilikuwa vita iliyodumu kuanzia mwaka 1939 hadi 1945 kati ya Ujerumani, Italia, Japani na mataifa yaliyoshikamana nazo (Romania, Hungaria na Bulgaria) dhidi ya nchi nyingi za dunia (ziliitwa mataifa ya ushirikiano) kati yake hasa Uingereza, Uchina, Urusi na Marekani.

Shirika la Msalaba Mwekundu
Mwaka mmoja kabla mwisho vita, ICRC ilipokea Tuzo ya Amani ya 1917 kazi yake maridhawa wakati wa vita. Ilikuwa tuzo ya kipekee ya Amani ya Nobel iliyopeanwa katika kipindi cha 1914-1918. Mwaka wa 1923, Kamati ilifanya mabadiliko katika sera yake kuhusu uteuzi wa wanachama wapya. Hadi wakati huo, wananchi kutoka mji wa Geneva tu ndio walioweza kujiunga na Kamati. Kizuizi hiki kililegezwa na kujumuisha raia wa Uswizi. Kama matokeo ya moja kwa moja ya Vita vya kwanza vya Dunia, itifaki moja ilionngezwa katika Mkataba wa Geneva na kupitishwa mwaka wa 1925 ambayo ilipiga marufuku matumizi ya gesi zenye sumu na silaha za baiolojia kama silaha. Miaka minne baadaye, Mkataba wa awali ulihaririwa upya na Mkataba wa pili wa Geneva "uliohusiana na ule wa Namna ya kuwashughulikia Wafungwa wa Vita" ilianzishwa. Matukio ya Vita vya kwanza vya Dunia pamoja na shughuli za ICRC vilichangia pakubwa kuongezeka kwa sifa na mamlaka ya Kamati katika jumuiya kimataifa na kupelekea kuongezeka kwa uhodari wake.

Amani
Tangu vita kuu za dunia kulikuwa na majaribio mengi kuhakikisha amani kwa njia ya mapatano kati ya nchi zote za dunia. Shirikisho la Mataifa lilianzishwa mwaka 1919 likashindwa kuzuia vita kuu ya pili ya dunia ikafuatwa na Umoja wa Mataifa ulio na shabaha ya kupunguza na kuzuia vita kwa njia ya ushirikiano.

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia
Vita ilipigwa kwa ukali miaka ya 1914-1918. Wajerumani waliingia ndani ya Ufaransa lakini walikwama kabla ya kufikia jiji kuu la Paris. Kwa muda mrefu mstari wa mapambano ulibaki palepale.

Historia ya tarakilishi
Kabla ya vita kuu ya pili ya Dunia Tarakilishi analojia za umakanika na umeme zilionekana kuwa ni kazi iliyo katika “hali ya ustadi”.

Dunia
Umri wa dunia hukadiriwa kuwa miaka bilioni 4.5[1][2].

Habsburg
Wakati wa vita za Napoleoni Kaisari Franz II wa Ujerumani alilazimishwa kuacha taji la kaisari la Dola Takatifu lakini alijitanganza kuwa Kaisari Franz I wa Austria akaanzisha cheo cha maikasari wa Austria walioendelea hadi mwisho wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia 1918.

NSDAP
NSDAP ilipigwa marufuku na mataifa washindi tar. 10 Mei 1945 baada ya mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Nembo la chama ni marufuku katika Ujerumani hadi leo.

Chekoslovakia
1945 baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia umoja wa Ucheki na Slovakia ukarudishwa chini ya usimamizi wa Urusi. Warusi walihakikisha ya kwamba Chama cha Kikomunisti kilipata serikali. Utawala wa kikomunisti ulidumu hadi 1989. Baada ya kuanguka kwa ukuta wa Berlin utawala huu ulikwisha mwisho wa mwaka 1989.

Tokyo
Tokyo iliharibiwa na moto katika historia yake pia na matetemekjo ya ardhi na mabomu wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Ilijengwa upya na kukua kuwa jiji kubwa duniani.

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia
Wataalamu wasio wachache wanasema mwisho wa vita kuu ya kwanza ulipanda tayari mbegu za Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

1945
1945 ilikuwa mwaka wa mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Majaribio ya Ujerumani na Japani ya kutawala dunia yalishindwa na mataifa yalitafuta ushirikiano mpya. Ilikuwa pia chanzo cha vita baridi kati ya vikundi wa washindi wa vita kuu baada ya Umoja wa Kisovyeti kujenga utawala wake juu ya nchi za Ulaya ya Mashariki.
bila tarehe

Historia ya Eritrea
Waitalia walishindwa katika Vita Vikuu vya Pili ya Dunia mwaka 1941, ambapo Waingereza waliteka Ethiopia pamoja na Eritrea.

Tuzo ya Nobel ya Kemia
1940-42 "Tuzo ya Nobel haikutolewa kwa sababu ya" Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

Tehran
Mwaka 1943 Stalin, Winston Churchill na John D. Rockefeller viongozi wa mataifa ya ushirikiano ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia walikutana hapa kwa Mkutano wa Teheran walipopatana kuhusu mipango yao ya vita.

Warshawa
Warshawa imekuwa mji tangu karne ya 15 ikawa mji mkuu wa Poland mwaka 1596. Iliharibiwa mara nyingi katika historia yake hasa wakati wa vita kuu ya pili ya dunia. Wapoland walijaribu kuasi dhidi ya Wajerumani waloshika mji kati ya 1939 na 1944; pamoja na vofo vingi asilimia 90% za nyumba zote ziliharibiwa.

Syria
Syria ya kisasa imepata kuwa nchi ya kujitawala kwa hatua mbalimbali tangu mwaka 1936 hadi kukamilisha uhuru wake baada ya Vita vikuu vya pili vya dunia mwaka 1946.[3]

Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Jina limetokana na vita ya miaka 1914-1918 iliyoona mapambano kati ya Ujerumani na wenzake dhidi ya nchi nyingi. Vita ya 1914/1918 iliitwa "Vita Kuu ya Dunia" kwa sababu mapigano yalienea pande nyingi za dunia, tofauti na vita zilizotangulia.

Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Kuanzia mwaka 1943 mataifa ya ushirikiano yalianza kusogea mbele pande zote. Warusi walisukuma Wajerumani polepole warudi nyuma. Waamerika na Waingereza walipeleka wanajeshi Italia ya Kusini. Italia ilifanya mapinduzi: dikteta Mwitalia Mussolini aliondolewa madarakani na serikali mpya ilijiunga na mataifa ya ushirikiano.

Austria
Baada ya Vita Vikuu vya Pili vya Dunia Austria ilirudishwa kuwa nchi ya pekee ikabaki hivyo.

1918
Novemba: Mwisho wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Poland
Baada ya vita vikuu vya pili, Polandi ikawa chini ya utawala wa Kikomunisti hadi ilipofaulu kujikomboa (1989).

Prussia
Mwisho wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia ufalme wa Prussia kama vile katika sehemu zote za Ujerumani ilifutwa katika mapinduzi ya Ujerumani ya 1918. Wilhelm II akajiuzulu na kukimbilia Uholanzi. Prussia ilikuwa jimbo jamhuri ndani ya jamhuri la shirikisho la Dola ya Ujerumani.

Dwight D. Eisenhower
Eisenhower alihamishwa kikazi mahali mbalimbali siyo Marekani tu lakini pia nje, k.m. Panama na Ufaransa. Mara nyingi alifanya kazi ya ofisi ingawa alipendelea kazi ya kijeshi yenyewe. Nafasi yake alifika wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Kuanzia mwaka wa 1942, Eisenhower alikuwa kamanda, kwanza upande wa Afrika Kaskazini, akiwa na makao makuu mjini Algiers, halafu aliongoza uvamizi wa Italia, na mwishoni alitayarisha uvamizi wa Normandy tarehe 5 Juni 1944.

Shirika la Msalaba Mwekundu
Misingi ya kisheria ya ICRC kufanaya kazi wakati wa Vita Kuu vya Pili vya Dunia ilikuwa ni Mikataba ya Geneva iliyohaririwa mwaka wa 1929. Shughuli za Kamati zilikuwa sawa na zile za wakati wa Vita Kuu vya kwanza: kuwatembelea na ufuatiliaji wa kambi za Wafungwa-wa-Vita, kuandaa misaada kwa raia, na ubadilishanaji wa habari kuhusu wafungwa na watu waliopotea. Mwishoni mwa vita, wajumbe 179 walipata kuwatembelea Wafugwa wa vita 12,750 kambini katika nchi 41. Uwakala wa Wafungwa-wa-Vita (Zentralauskunftsstelle für Kriegsgefangene) ulikuwa na wafanyakazi 3,000, na daftari ya kadi ya kufuatilia wafungwa ikiwa na rekodi milioni 45, na jumbe milioni 120 ziliweza kubadilishanwa kwa Uwakala huo. Mojawapo ya pingamizi kuu ilikuwa kwamba Shirika la Kijerumani la Msalaba Mwekundu, liloendeshwa na Nazi lilikataa kushirikiana na masharti ya Geneva pamoja na ukiukaji hadharani kama vile kufurushwa kwa Wayahudi kutoka Ujerumani na Kambi za mauaji ya halaiki yaliyoendeshwa na serikali ya Ujerumani. Aidha, washiriki wengine wawili katika mgogoro huo, Umoja wa Kisovyeti na Japan, walikuwa si wanachama wa Mikataba ya Geneva ya 1929 na haikuwa lazima kwa wao kufuata sheria za mikataba.

Mkimbizi
Kati ya Vita Vikuu vya Kwanza vya Dunia na vya Pili, uhamiaji wa Wayahudi kuelekea Palestina ulihimizwa na harakati ya Kizayuni iliyokuwa inazidi kukuwa lakini ulikatazwa na mamlaka ya Uingereza katika eneo la Palestina. Nchini Ulaya, mateso dhidi ya Wanaksi yalifikia kilele Mauaji ya Kimbari ya Wayahudi yalipotendeka na pia mauaji ya halaiki ya Wayahudi wengi wa barani Ulaya yalipofanyika.

Manchester United F.C.
Kwa miaka kumi iliyofuata, klabu kilishuhudia hali ya kudidimia polepole kabla ya kushushwa ngazi ya chini, Division ya pili katika 1922. Walipandishwa ngazi tena mwaka 1925, wakang'ang'ana kufika nusu ya msimamo wa ligi, na wakashushwa ngazi tena mwaka wa 1931. Katika miaka minane iliyotangulia Vita vya Pili vya Dunia, klabu kilididimia na kuwa klabu yo-yo, kikafikia kiwango chao cha chini zaidi cha nafasi ya 20 katika Divisheni ya Pili mwaka wa 1934. Walipandishwa tena katika msimu wa mwisho kabla ya Vita vya Pili vya Dunia. Walijihakikishia nafasi yao katika kiwango cha juu baada ya vita kwa kumaliza katika nafasi ya 14 katika msimu wa 1938-39.

Maximilian Kolbe
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia alifungwa na wafuasi wa Nazi katika kambi ya wafungwa wa siasa kule Auschwitz. Hatimaye alijitolea kushika nafasi ya mfungwa mwenzake aliyechaguliwa kuachwa bila ya chakula hadi kufa pamoja na wengine 9. Aliwaandaa hao wote kukabili kifo kwa tumaini la Kikristo na bila ya chuki, na alipobaki peke yake aliuawa kwa sindano ya sumu.

Ujerumani ya Magharibi
Kati ya 1949 na 1990 ilikuwa jina la dola katika magharibi na kusini ya Ujerumani. Iliundwa katika maeneo ya kanda za utawala wa nchi washindi wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia Marekani, Uingereza na Ufaransa.

Somalia ya Kiitalia
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia koloni ya Italia ilivamiwa na Uingereza tangu 1941. 1949 Somalia ilirudishwa mkononi mwa Italia kwa niaba ya Umoja wa Mataifa.

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia
Sehemu kubwa ya Ulaya iliwahi kuwa na kipindi kirefu cha amani tangu vita kati ya Ufaransa na Ujerumani mnamo 1870-1871. Mataifa ya Ulaya yalikuwa na mfumo wa mikataba na mapatano kati yao yaliyolenga kuhakikisha uwiano wa mataifa. Mataifa makubwa ya Ulaya yalikuwa Uingereza, Ufaransa, Ujerumani, Urusi na Italia pamoja na milki ya Austria-Hungaria.

Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Mwaka 1944 askari wa mataifa ya ushirikiano waliingia Ufaransa wakielekea Ujerumani. Wakati huohuo Warusi walisogea mbele zaidi wakikaribia mipaka ya Ujerumani. Huko Asia Japan ilipoteza sehemu kubwa sana ya meli zake za kivita na Jeshi la Marekani lilikaribia visiwa vya Japani tayari.

Idi Amin
Aliingia jeshini huko Jinja akifanya kazi ya msaidizi jikoni akiendelea kupokea mafunzo ya kijeshi.[11] Baadaye Amin alidai ya kwamba alilazimishwa kuhudumia huko Burma katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia.[2][12][13] Mwaka 1947 alihamishiwa Gilgil, Kenya. Mwaka 1949 alitumwa kaskazini kwa kupigania waasi Wasomalia huko. Tangu mwaka 1952 kikosi chake kilihudhuria katika juhudi za kupambana na wanamgambo wa Maumau karibu na Mlima Kenya.

Pearl Harbor
Pearl Harbor ilikuwa maarufu kutokana na mashambulio ya ghafla ya Japani dhidi ya manowari za Marekani yaliyotokea hapa tar. 7 Desemba 1941. Hatua hii ilisababisha Marekani kuingia katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia na kujiunga rasmi na mataifa ya ushirikiano.

Yosefina Bakhita
Wakati wa Vita vikuu vya pili (1939–1945) wakazi wa Schio walitegemea ulinzi wake, na kweli mabomu mengi yaliyorushwa kijijini hayakuua mtu yeyote.
Miaka ya mwisho alisumbuliwa na maradhi na maumivu mengi, akitumia baiskeli ya magurudumu matatu, lakini hakupotewa na tabasamu yake. Alipoulizwa anajisikiaje, jibu lilikuwa, "Bwana anavyotaka".

Visiwa vya Marshall
Baada ya vita kuu ya pili ya dunia vilikuwa chini ya Marekani.

Vita Kuu ya Dunia
Kwa kawaida vita mbili za karne ya 20 huitwa "Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia" (1914-1918) na "Vita Kuu ya Pili ya Dunia" (1939-1945).

Vita baridi
Mwaka 1945 Marekani ilikuwa nchi pekee duniani yenye silaha za nyuklia. Lakini Umoja wa Kisovyeti iliweza kufuata na mwaka 1949 ikalipua bomu la nyuklia.

Historia ya Hungaria
Katika vita kuu ya pili ya dunia Hungaria ikaingia upande wa Ujerumani ukaendelea kuwatesa Wayahudi wake wa kushikamana na siasa ya Hitler na mwishowe ikashindwa pamoja na Ujerumani. Hungaria ikavamiwa na jeshi la Umoja wa Kisovyeti na mabwana hao wapya walihakikisha ya kwamba chama cha kikomunisti ilishika serikali. Hivyo Hungaria ikawa sehemu ya Mapatano ya Warshawa ikasimama upande wa mashariki katika kipindi cha vita baridi.

Algiers
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia Algeria ilikuwa chini ya serikali ya Kifaransa katika maeneo yasiyovamiwa na Ujerumani hadi kuingiliwa na wanajeshi Wamarekani na Waingereza mwaka 1942. Baadaye ikawa mji mkuu wa "Ufaransa Huru" hadi mwisho wa vita.

Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Kwa namna fulani vita iliyoanza 1939 ilikuwa marudio ya vita iliyotangulia. Hivyo imekuwa kawaida kuzitaja vita hizi kama Vita Kuu ya Kwanza na ya Pili ya Dunia.

Dola la Ujerumani
Kipindi hiki kilikwisha katika mapinduzi ya Kijerumani ya Novemba 1918 mwishoni wa vita kuu ya kwanza ya dunia. Kaisari Wilhelm II akajiuzulu na kuondoka nchini.

Prussia Mashariki
Washindi wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia walimaua kutenganisha jimbo hili na Ujerumani na kuigawa kati ya Poland na Urusi. Wenyeji wazalendo karibu wote walikimbia au walifukuzwa baada ya vita, kwa jumla watu milioni 2.5; wengi walikufa walipokimbia katika majira baridi ya Januari na Februari 1945.

Prussia ya Magharibi
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia Polandi ilishindwa na Ujerumani mwaka 1939. Maeneo ya Prussia Magharibi yaliingizwa tena katika muundo wa Dola la Ujerumani. Katika miaka michache ya utawala wa Kijerumani uliokuwa mikononi wa chama cha Nazi wakazi Wapolandi waliteswa na hasa wakazi Wayahudi walitafutwa na kuuawa katika maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya.

Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Katika miaka iliyofuata nguvu ya Ujerumani na Japani ilipungua. Hasa uwezo wa kiuchumi wa Marekani ulizalisha mitambo na silaha kwa mkasi usiopatikana kwa Wajerumani na Wajapan. Ukali wa utetezi wa Warusi ulichosha nguvu za Wajerumani.

Kundi la Ross
Ilipofika Vita ya Pili ya Dunia,kampuni hii ilikuwa ikiendesha biashara ya samaki katika matawi ya Leeds,leicester na Fleetwood na ,vilevile, makao yao ya Grimsby.

Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Mnamo Mei 1940 Wajerumani walishambulia Ufaransa pamoja na nchi za Uholanzi, Ubelgiji na Luxemburg. Vita hii ilikwisha haraka: Wajerumani walishinda na kupiga pia kikosi cha Waingereza huko Ufaransa. Baadaye walisitasita kushambulia Uingereza yenyewe. Mipango yao ilihitaji mbinu za kuvuka bahari. Wakajaribu kuvuruga nguvu ya kijeshi ya Waingereza kwa mashambulizi ya ndege lakini hawakuwa na uwezo wa kutosha. Katika shambulizi dhidi ya Ufaransa Waitalia walishiriki upande wa Wajerumani.

Charles de Gaulle
Alijiunga na jeshi 1908 kabla ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Alikamatwa na Wajerumani wakati wa mapigano ya Verdun na kuwa mfungwa wa vita. Baada ya 1918 aliandika vitabu kadhaa juu ya nadharia ya vita na hasa juu ya mahitaji ya kutumia mitambo ya kisasa jeshini akisisitiza haja ya kutegemea vifaru na ndege za kivita.
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia alikuwa mkuu wa kikosi cha vifaru kwa cheo cha kanali. Akiongoza sehemu ya pekee ya jeshi la Ufaransa iliyofaulu kurudisha mashambulio ya Wajerumani alipandishwa cheo cha jenerali. Wakati serikali ya Ufaransa iliandaa kusimamisha vita alikataa akahamia Uingereza tar. 17 Juni 1940 kwa shabaha ya kuendeleza vita.

V-2
V-2 (kifupi cha Kijerumani "Vergeltungswaffe 2", yaani "silaha ya kulipiza kisasi namba mbili") ilikuwa roketi ya kijeshi ya Ujerumani wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Ilikuwa chombo cha kwanza kilichotengenezwa na binadamu kilichofikia anga la nje.

Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Utawala wa Kijerumani ulikwisha katika Vita Kuu ya Dunia ya Kwanza (1914 - 1918) kutokana na uvamizi wa Uingereza na Ubelgiji.

Somalia ya Kiingereza
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia eneo likatwaliwa na Italia katika Agosti 1940 lakini lilichukuliwa tena na Uingereza katika Machi 1941.

Hawaii
Marekani iliingia katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia kwa shambulio la Japani dhidi ya manowari za Marekani katika bandari ya Pearl Harbour tarehe 7 Desemba 1941.

Historia ya Uholanzi
Uholanzi haukutaka kushiriki Vita vikuu vya kwanza vya dunia, lakini katika vita vikuu vya pili ulivamiwa na Ujerumani (1940-1945).

Ukristo barani Afrika
Baada ya vita vikuu vya pili duniani kote makanisa mengi yaliyoongozwa na wamisionari yalianza kuandaa viongozi wenyeji kushika madaraka. Mapambano ya kupata uhuru wa kisiasa yaliharakisha mwendo huu hata ndani ya makanisa yaliyochelewa kufanya maandalizi hayo.

Shirikisho la Mataifa
Septemba 1939 Ujerumani ilivamia Poland. Baada ya siku chache ilionekana ya kwamba vita kuu ya pili imeanza - Shirikisho la Mataifa lilishindwa katika dhumuni lake la kuzuia marudio ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia.

Shirika la Msalaba Mwekundu
Mapema kama mwaka wa 1934, rasimu ya pendekezo la kuongezwa kwa mkataba mwingine kwa ajili ya ulinzi wa raia wakati wa vita ulipitishwa na Kongamano la Kimataifa la Msalaba Mwekundu. Kwa bahati mbaya, serikali nyingi hazikuwa makini kutekeleza Mkataba huo na hivyo basi kutoidhinishwa kabla ya mwanzo wa Vita vya pili vya Dunia.

Karne ya 2
Karne ya 2 ilikuwa kipindi cha miaka mia moja kati ya 101 na 200. Kikamilifu kilianza tarehe 1 Januari 101 na kuishia 31 Desemba 200. Namba zake zinafuata hesabu ya miaka "baada ya Kristo".

Vita Kuu ya Dunia
Wanahistoria wengine hudai ya kwamba hali halisi vita kuu ya kwanza ilizohusu dunia yote ilikuwa vita ya miaka saba (1756-1763) kati ya Uingereza na madola ya Kijerumani ya Uprusi na Hannover dhidi ya Ufaransa, Urusi, Austria, Sweden, Saksonia na Hispania. Mapigano yalitokea Ulaya, Amerika ya Kaskazini, Visiwa vya Karibi, India, Asia ya Mashariki, Afrika na baharini kote duniani.

Kaisari Wilhelm II
Wataalamu wanaona ya kwamba alikuwa na wajibu kubwa kwa kutokea kwa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Baada ya kupinduliwa wakati wa upinduzi wa Ujerumani wa 1918 alihamia Uholanzi alipokufa na kuzikwa kwa sababu hakutaka kuzikwa katika Ujerumani isiyo na utaratibu wa kifalme.

Iceland
Wakati wa Vita Kuu ya Dunia ya Pili Denmark ilivamiwa na Ujerumani na Althing iliamua ya kwamba kuanzia sasa kisiwa kitajitawala kabisa. Mwaka 1944 Iceland ilipata uhuru kamili.

Vita baridi
Vita baridi vilianza baada ya vita kuu ya pili ya dunia. Marekani, Uingereza na Ufaransa zilikuwa nchi washindi wa vita hii dhidi ya Ujerumani. Urusi ulikuwa na siasa ya kikomunisti lakini washindi wengine walifuata siasa ya kidemokrasia pamoja na uchumi wa kibepari. Ikumbukwe kuwa, Urusi ilijitoa kwenye vita vya kwanza vya dunia baada ya kufanya mapinduzi ya Kikomunisti mwaka 1917 hivyo kuachana na ushiriki wa vita hivyo vya mabepari.

Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Vita hii ilianza huko Ulaya tarehe 1 Septemba 1939 kwa mashambulizi ya Wajerumani dhidi ya Poland. Wengine huhesabu mashambulizi ya Japani dhidi ya Uchina tarehe 7 Julai 1937 kuwa mwanzo wa vita. Mwisho wake ulikuwa huko Ulaya tarehe 9 Mei 1945 halafu huko Asia tarehe 2 Septemba 1945.

Shirika la Msalaba Mwekundu
Mwaka wa 1906, Mkataba wa Geneva wa 1864 uliundwa upya kwa mara ya kwanza. Miaka moja baadaye, Mkataba wa Hague X, ulioratibishwa katika Mkutano wa Pili wa Kimataifa wa Amani mjini Hague, uliupanua Mkataba wa Geneva kujumuisha pia Vita vya majini. Muda mfupi kabla ya Vita Kuu vya Kwanza vya Dunia kuanza mwaka wa 1914, na miaka 50 baada ya kuanzishwa kwa ICRC na kupitishwa kwa Mkataba wa Geneva, tayari kulikuwa na Vya vya kitaifa 45 duniani kote. Vuguvugu hili lilikuwa limeenea hadi nje ya Ulaya na Amerika ya Kaskazini hadi ya Amerika ya Kati na Kusini (Argentina, Brazil, Chile, Cuba, Mexico, Peru, El Salvador, Urugwai, Venezuela), Asia (Jamhuri ya China, Japan, Korea, Siam), na Afrika (Jamhuri ya Afrika Kusini).

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia
Mwaka 1918 iliona mwisho wa vita. Jeshi la Uturuki lilishindwa hadi serikali ya milki kuomba kusimamishwa kwa vita. Mataifa ya ushirikiano yalikaribia mipaka ya Ujerumani na hapo mgomo wa wanamaji ilifuatwa na migomo ya wafanyakazi katika viwanda vikubwa iliyosababisha mapinduzi yaliyoangusha serikali ya Kaisari Wilhelm II. Migomo ya wanajeshi ililazimisha Austria-Hungaria kuomba kusimamisha vita.

Herman Wouk
Herman Wouk (amezaliwa 27 Mei 1915) ni mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Anajulikana hasa kwa riwaya zake zinazoeleza hali ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Mwaka wa 1952 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "The Caine Mutiny".

Historia ya Iceland
Wakati wa Vita Kuu ya Dunia ya Pili Denmark ilivamiwa na Ujerumani na Althing iliamua ya kwamba kuanzia sasa kisiwa kitajitawala kabisa. Mwaka 1944 Iceland ilipata uhuru kamili.

Prussia
Mwaka 1945 mataifa washindi wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia waliamua kutangaza mwisho wa Prussia wakiishtaki kuwa sababu ya tabia ya kivita ya Ujerumani. Maeneo ya Prussia yalifanywa kuwa majimbo katika Ujerumani kwa jumla. Prussia asilia yenyewe iligawiwa kati ya Poland na Urusi, wakazi wake Wajerumani walifukuzwa.

Tuzo ya Nobel ya Amani
1939-43 "Tuzo ya Nobel haikutolewa kwa sababu ya" Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

Vita Kuu ya Dunia
Jina hili limepatikana tangu mwanzo wa karne ya 20 katika miaka kabla ya Vita Kuu ya Kwanza ilipoonekana ya kwamba vita ikianzishwa ingehusu sehemu kubwa ya dunia kutokana na mapatano kati ya mataifa makubwa ya Ulaya yaliyotawala nchi nyingi duniani chini ya mfumo wa ukoloni.

Maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya
Vita Kuu ya Pili ya Dunia ilianza 1 Septemba 1939 kwa uvamizi wa Poland. Poland ilikuiwa na mamilioni raia wa Kiyahudi waliojikuta ghafla chini ya utawala wa Kijerumani.

Funguvisiwa la Kurili
Kwenye mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia mwaka 1945 Umoja wa Kisovyeti ilivamia Kurili na kuitwaa.

Benki ya Dunia
Benki ilianzishwa mwaka 1945 baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Shabaha ilikuwa kusaidia nchi za Ulaya zilizoharibiwa katika vita. Mkopo wa kwanza wa milioni USD 250 ulitolewa kwa Ufaransa.

Maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya
Maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya (pia Kiingereza/Kigiriki: Holocaust, Kiebrania Shoah השואה) yalikuwa mauaji ya Wayahudi milioni 5-6 wa Ulaya wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia kati ya 1940 na 1945. Mauaji haya yalipangwa na kutekelezwa na serikali ya Ujerumani chini ya Adolf Hitler kwa msaada wa serikali za nchi zilizofungamana na Ujerumani au zilizokuwa chini ya jeshi la Ujerumani.

Adolf Hitler
Siasa yake katika mwaka 1939 ilisababisha Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

Michezo ya Olimpiki
Michezo hii ya kisasa imeendelea kila baada ya miaka minne isipokuwa 1916, 1940 na 1944 kwa sababu ya Vita Kuu ya Kwanza na ya Pili ya Dunia.

Dola la Ujerumani
Utawala wake ulilenga kwa vita kuu ya pili ya dunia iliyoanza 1 Septemba 1939. Katika miaka ya kwanza ya vita hii Ujerumani ilitawala sehemu kubwa ya Ulaya. 1942 jina lilibadilishwa kuwa "Dola la Ujerumani Kubwa" "(Kijer.: Grossdeutsches Reich)" na maeneo mengi ya Poland na Ulaya ya Mashariki yalitangazwa kuwa shemu za Dola.

Shirika la Msalaba Mwekundu
Inajulikana kuwa wakati wa Vita vya pili vya Dunia, afisa wa Jeshi la Uswizi Maurice Rossel alitumwa Berlin kama mjumbe wa Shirika la Kimataifa la Msalaba Mwekundu, hivyo basi alitembelea Auschwitz mwaka wa 1943 na Theresienstadt wa 1944. Claude Lanzmann alimhoji kuhusu aliyoyashuhudia mwaka wa 1979, na kutoa makala ya Visitor from the living. [3]

Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Kwa jumla takriban watu milioni 60 walikufa kutokana na vita hivi. Makadirio hutaja wanajeshi milioni 25 na raia milioni 35. Taifa lililopoteza watu wengi ni Urusi walipokufa kati ya milioni 20-28, idadi kubwa wakiwa raia.

Force Publique
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia koloni ya Kongo ilikuwa sehemu ya "Ubelgiji huru" kwa sababu Ubelgiji yenyewe ilivamiwa na Ujerumani. Vikosi vya Force Publique vilishiriki na Uingereza katika vita dhidi ya Waaitalia katika Ethiopia. Askari wa Force Publique walihudumia pamoja na wanajeshi Waingereza katika Misri, Palestina, Somalia, Madagaska na Burma.

Donald "Flash" Gordon
Donald "Flash" Gordon (17 Julai 1920) ni rubani shujaa wa vita wa Marekani. Alipiga risasi zaidi ya ndege 7 za Ujapani katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Alikuwa rubani wa kivita wa Kikosi cha Wanamaji wa Marekani na alipokea tuzo ya "Distinguished Flying Cross".

Alan Paton
Paton alijitolea wakati wa Vita Vikuu vya Pili vya Dunia, lakini alikataliwa. Baada ya vita alitembea, kwa kutumia pesa zake, kutazama magereza Duniani kote. Alitembelea Sandinavia, Uingereza, Bara Ulaya na Marekani. Wakati alipokuwa nchini Norwei, aliandika riwaya yake marufu "Lia, Nchi Nayoipenda", ambayo aliimaliza wakati wa safari yake, huku akiikamilisha siku kabla ya Krisimasi mjini San Francisco mnamo mwaka wa 1946. Pale, alikutana na Aubrey na Marigold Burns, ambao walisoma rasimu ya kitabu chake na wakapata mchapishaji wa kukichapisha. Mhariri Maxwell Perkins, maarufu kwa kuhariri riwaya za Ernest Hemingway na Thomas Wolfe, aliongoza riwaya ya kwanza ya Paton ilipokuwa ikichapshwa na wachapioshaji wa Scribner.

Eritrea
Waitalia walishindwa katika Vita Vikuu vya Pili ya Dunia mwaka 1941, ambapo Waingereza waliteka Ethiopia pamoja na Eritrea.

Mdororo Mkuu
Mdororo Mkuu ulikuwa mbaya sana, lakini kwa msaada wa kila mmoja, kukawa na afadhali, na kila kitu kikaja kuwa sawa. Kati ya miaka 1939 na 1944 watu wengi wakapata kazi tena kwa sababu ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia, na huo Mdororo Mkuu ukawa unaelekea ukingoni na maisha yakawa kawaida na si kama hapo awali.

Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Mwaka wa 1941 uliona vita kubadilika kutoka vita ya Kiulaya kuwa vita ya kidunia.

Vita baridi
Vita baridi ilikuwa kipindi cha ugomvi kati ya makundi mawili ya nchi duniani miaka 1945 - 1989. Upande mmoja zilikuwa nchi zilizoshikama na Marekani: kati ya nchi hizo, nyingi zilikuwa ni za Ulaya Magharibi ambazo zilishikana na Umoja wa Kujihami uliojulikana kama NATO. Upande mwingine nchi zilizoshikamana na Umoja wa Kisovyeti na madola ya Ulaya ya Mashariki.

Alan Turing
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia Turing aliongeza jitihada za kuvunja siri ya mawasiliano ya jeshi la Ujerumani. Wajerumani walitumia mashine iliyoitwa enigma na mashine hii ilibadilisha kila ujumbe uliowasilishwa kwa redio kuwa mfululizo wa namba. Kundi la Turing liliofaulu kutambua mbinu wake na baadaye Waingereza walielewa ujumbe kutoka nyambizi za Kijerumani.

Dwight D. Eisenhower
Dwight David Eisenhower (14 Oktoba 1890 – 28 Machi 1969) alikuwa mwanajeshi na mwanasiasa kutoka nchi ya Marekani. Watu wengi walikuwa humwita Ike (tamka Aik). Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia alikuwa jenerali mkuu aliyeongoza uvamizi wa Normandy tarehe 5 Juni 1944. Kuanzia mwaka wa 1953 hadi 1961 alikuwa Rais wa 34 wa Marekani. Kaimu Rais wake alikuwa Richard Nixon.

Manchuria
Kati ya 1931 na 1945 Manchuria ilikuwa nchi lindwa iliyosimamiwa na Japani kwa jina la "Manchukuo" iliyorudishwa kwa China baada ya vita kuu ya pili ya dunia.

Uholanzi
Uholanzi haukutaka kushiriki Vita vikuu vya kwanza vya dunia, lakini katika vita vikuu vya pili ulivamiwa na Ujerumani (1940-1945).

Historia ya Urusi
Warusi walipoteza askari milioni kadhaa, lakini waliweza kuwazuia Wajerumani wasiteke Moscow na Leningrad. Kwa msaada wa Marekani Warusi waliweza kurudisha jeshi la Ujerumani na kusogea magharibi. Umoja wa Kisovyeti ukawa kati ya nchi washindi wa vita kuu ya pili ya dunia.

Mto Marne
Mto Marne ulikuwa eneo la vita viwili wakati wa Vita vya Kwanza vya Dunia. Vita ya kwanza vilikuwa mgeuko wa Vita vya Kwanza vya Dunia World katika mwaka wa 1914. Vita vya pili vilipiganwa miaka minne baadaye, katika mwaka wa 1918.
Katika karne ya 19 na 20, Marne ulipendeza wachoraji wasanii wengi miongoni mwao ni:

Łomża
Mnamo mwezi wa Septemba 1939, Łomża ilikuwa katika sehemu ya USSR. Mnamo mwezi wa Juni 1941, ilichukuliwa na Ujerumani kwenye saa ya kuzuka kwa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Mwishoni mwa 1944, USSR wakauchukua tena mji na kuurejesha kwa Poland ya leo.

Kipindupindu
Janga la pili la kipindupindu lilikuwa mnamo 1829-1851 kilipoenea nchini Urusi, Hungaria, Ujerumani na Uingereza. Zaidi ya watu 55,000 walikufa katika Uingereza pekee.[6] Mwaka 1831, watu 150,000 walikufa kutokana na janga hili nchini Misri.[7]

Vita ya Korea
Vita ya Korea ya karne ya 20 ilitokea kati ya 1950 hadi 1953.

Josef Stalin
Alitawala Urusi kama dikteta kwa unyama na kusababisha vifo vya mamilioni ya watu. Alifaulu kujenga uchumi na jeshi la Umoja wa Kisovyeti na kutetea nchi dhidi ya mashambulio ya Ujerumani wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Alikuwa kati ya washindi wa Vita Kuu ya Pili akapanusha utawala wake juu ya nchi za Ulaya ya Mashariki na ya Kati kama vile Poland, Uceki, Hungaria, Romania, Bulgaria na sehemu ya mashariki ya Ujerumani.

Urusi
Mwaka 1939, mwanzoni mwa vita kuu ya pili ya dunia Stalin alipatana na Ujerumani wa Adolf Hitler kugawa maeneo ya Poland na nchi za Baltiki kati yao lakini mwaka 1941 Hitler alishambulia pia Umoja wa Kisovyeti.

Shirika la Msalaba Mwekundu
Wakati wa Vita vya Abyssinian kati ya Ethiopia na Italia kutoka 1935 hadi 1936, Shirika hilo lilitoa mchango wa vifaa vya msaada wa thamani karibu faranga milioni 1.7 za Uswizi. Kutokana na kukataa kwa serikali ya Kiitaliano chini ya Benito Mussolini kushirikiana kwa vyovyote na Msalaba Mwekundu, bidhaa hizi zilifikishwa tu Ethiopia. Wakati wa vita hivi, takriban watu 29 walipoteza maisha yao huku akiwa chini ya ulinzi wa wazi wa Msalaba Mwekundu, wengi wao kutokana na mashambulizi ya Jeshi la Kiitaliano. Wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Uhispania kati ya 1936 na 1939, mara tena Shirika hilo lilijiunga na ICRC kutoa misaada kwa usaidizi wa Vyama 41 vya kitaifa. Mwaka wa 1939 kabla ya Vita vya Pili vya Dunia kuanza, Shirika hilo lilihamisha makao yake makuu kutoka Paris hadi Geneva ili kufaidika na sera ya Uswisi ya kutoegemea upande wowote.

Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Mwaka 1945 iliona mwisho wa vita. Mataifa mengi yaliyokuwa mbali, kama Argentina, Peru au Mongolia, yalitangaza pia hali ya vita dhidi ya Ujerumani na Japani. Pia nchi zilizowahi kushikamana na Wajerumani waligeukia mataifa ya ushirikiano. Ujerumani yenyewe ilivamiwa kutoka Magharibi na Mashariki. Warusi walifika mji mkuu wa Berlin na Adolf Hitler alijiua tarehe 30 Aprili 1945; wanajeshi wake walitia sahihi mkataba wa kusalimu amri tarehe 8-9 Mei 1945.

Myanmar
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia Japan ilitwaa karibu nchi yote.

Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Wajapani walishambulia Marekani pamoja na makoloni ya Waingereza na Waholanzi huko Asia. Hitler alitangaza pia vita dhidi ya Marekani akitaka kuwasaidia Wajapani ingawa Japan haikushambulia Urusi.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Mesopotamia ya Kale ina jina gani katika karne ya 21?

Liturujia ya Mesopotamia
Liturujia ya Mesopotamia ni liturujia maalumu yenye asili katika Mesopotamia ya kale, ambayo kimapokeo inatajwa kama imetokana na Mtume Thoma, na inatumiwa hasa na Wakristo Waashuru na Wakaldayo wa Iraq na nchi za kandokando, pamoja na Wamalabari wa India kusini, wengi wao wakiwa Wakatoliki na waliobaki Waorthodoksi wa Mashariki, ambao wote wametokana na wale waliotengwa na Mtaguso wa Efeso (431).[1][2]

Ghana
Kuna ushahidi kutoka kwa maarifa ya mambo ya kale ambao unaonyesha kwamba watu wameishi katika eneo linalojulikana siku hizi kama Ghana kutoka karibu miaka ya 1500 KK (Kabla ya Kristo).[14]

Aleppo
Aleppo ni kati ya miji ya zamani zaidi duniani, akikaliwa tangu milenia ya 6 KK. labda kutokana na biashara kati ya Mediteranea na Mesopotamia.

Waamori
Waamori (kwa Kisumeri 𒈥𒌅 "MAR.TU"; kwa Kiakadi "Tidnum" au "Amurrūm"; kwa Kimisri "Amar"; kwa Kiebrania אמורי "ʼĔmōrī"; kwa Kigiriki Ἀμορραῖοι) walikuwa watu wa jamii ya Wasemiti kutoka Syria walioenea pia katika maeneo makubwa ya Mesopotamia kusini kuanzia karne ya 21 KK hadi mwisho wa karne ya 17 KK, wakianzisha idadi kadhaa ya miji-dola muhimu, hasa Babuloni.

Liturujia ya Mesopotamia
Yanafanyika masomo matano, manne au walau matatu, kutoka: (a) Torati; (b) Manabii, yaani vitabu vingine vya Agano la Kale; (c) Matendo ya Mitume; (d) Nyaraka za Mtume Paulo; (e) Injili. Mawili ya mwisho hayaachwi kamwe.

Fizikia
Kwa mujibu wa Asger Aaboe, chanzo cha astronomia ya kimagharibi kinaweza kupatikana Mesopotamia, na juhudi zote za watu wa magharibi kuelekea sayansi ya uhalisia zimerithiwa kutoka astronomia ya kale ya Kibabuloni.

Sagita (kundinyota)
Sagita (Sagitta) ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema السهم "as-sahm" kwa maana ya “mshale” . Waarabu walitafsiri hapa jina la Ptolemaio aliyetaja nyota hizi vile kwa jina la Βέλος "Velos" katika orodha yake ya Almagesti.
Sagitta - Sagita ni kati ya kundinyota 48 zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika kitabu cha Almagesti wakati wa karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 zinazoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia kwa jina la Sagitta. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Sge'.

Majina ya nyota
Wakati violwa vipya vilipogunduliwa katika mfumo wa Jua wanaastronomia waliendelea kutumia majina kutoka mitholojia ya Kiroma au ya Kigiriki, kwa mfano majina ya Uranus na Neptun kwa sayari za mbali, na pia majina ya miezi ya sayari hizo. Tangu mwanzo wa karne ya 21 UKIA ilichagua pia majina kutoka mitholojia ya mataifa mbalimbali ya Dunia hata nje ya mapokeo ya Kigiriki - Kiarabu.

Aleksander Mashuhuri
Katika kitabu cha Kizoroastria cha kipindi cha kati ya Uajemi kilichoitwa Arda Wiraz Nāmag Aleksander anajulikana kama “Aleksander aliyelaaniwa” kwa sababu alishinda milki ya Uajemi na aliangamiza mji mkuu wake ulioitwa Persepolis. Lakini katika habari za baadaye za Uajemi, mpaka Irani ya siku hizi, anaitwa Eskandar na hata alishangiliwa wakati Ukuta Mkuu wa Sadd-e Eskandar ulijengwa wakati wa Ufalme wa Parthia.

Kizazi kipya cha viongozi wa Afrika
Katika miaka ya 1980 na 1990, mataifa mengi yaliyo kwenye Afrika chini ya Sahara yalikuwa yakifanya uchaguzi wa vyama vingi. Vita Baridi, vita vya kushirikiana kati ya Marekani na Umoja wa Kisovyeti na vilevile Ubaguzi wa rangi katika Afrika ya Kusini ulikuwa umefika mwisho. Kizazi kipya cha viongozi wa Afrika walikuwa wamechaguliwa na waliahidi kubadili bara lao. Ndoto hii ilijulikana kama African Renaissance. (kuzaliwa tena kwa Afrika) Dhana hii mara nyingi hufafanuliwa tofauti na big man syndrome - uongozi katika miongo miwili ya kwanza baada ya uhuru ambao mtu mmoja alimiliki mamlaka yote na hivyo kuitwa "big men" wa siasa za Afrika .
Wakati rais wa zamani wa Marekani Bill Clinton alipofanya ziara yake ya Afrika mnamo Machi 1998, alisaidia kueneza wazo hili wakati aliposema kuwa aliweka tumaini katika kizazi kipya cha viongozi wa Afrika waliojitolea kuleta demokrasia na mageuzi ya kiuchumi. Ingawa Bill Clinton hakubainisha viongozi hao wa Afrika kwa majina, kwa ujumla inadhaniwa kwamba alikuwa akimaanisha, miongoni mwa wengine, Yoweri Museveni wa Uganda, Paul Kagame wa Rwanda, Meles Zenawi ya Ethiopia na Isaias Afewerki wa Eritrea. Tangu wakati huo, viongozi wengine wameongezwa kwenye orodha hii, nao ni pamoja na Jerry Rawlings wa Ghana, Joaquim Chissano wa Msumbiji na Thabo Mbeki wa Afrika ya Kusini.
Kwa upande mwingine, mabingwa wa uhuru wa Afrika katika miaka ya 1960, km. Kwame Nkrumah, Julius Nyerere, Patrice Lumumba, Jomo Kenyatta, Kenneth Kaunda, Robert Mugabe, na mara kwa mara Pan-Africanists W.E.B Du Bois na Marcus Garvey - wakati mwingine huitwa "kizazi cha zamani cha viongozi wa Afrika" (katika miaka ya 1960 pia walikuwa wakiitwa "kizazi kipya cha viongozi Watukufu" na "kizazi kipya cha Pan-Africanists", na kinyume cha mambo - "kizazi kipya cha viongozi wa Afrika").

Rhodesia ya Kusini
Rhodesia ya Kusini lilikuwa jina la koloni la Uingereza katika nchi ya Kusini mwa Afrika iliyopata uhuru kwa jina la "Zimbabwe" tangu mwaka 1980.

Galatia
Galatia ni jina la mkoa wa zamani katikati ya nchi inayoitwa leo Uturuki.

Zimbabwe
Jina Zimbabwe linatoka katika jina "dzimba dzamabwe" kumaanisha "nyumba ya mawe" kwa lugha ya Kishona. Nyumba hiyo ya mawe , ambayo imehifadhiwa kama eneo la kihistoria, ilikuwa Milki ya Mwenemtaba ambaye ufalme wake uliongoza eneo hilo miaka ya kale.

Historia ya Ghana
Kuna ushahidi kutoka kwa maarifa ya mambo ya kale ambao unaonyesha kwamba watu wameishi katika eneo linalojulikana siku hizi kama Ghana kutoka karibu miaka ya 1500 KK (Kabla ya Kristo).[1]

Mwandiko wa kikabari
Vipande vya udongo wa mfinyanzi vilikaushwa na vingine kuchomwa kama tofali au vigae. Kwa njia hii viliweza kudumu katika mazingira makavu kwa miaka elfu kadhaa hadi leo. Mikusanyiko ya vigae vya mwandiko wa kikabari ilikuwa kama maktaba au hifadhi za nyaraka na ile iliyodumu hadi leo ni chanzo cha habari nyingi kuhusu utamaduni wa Mesopotamia ya Kale.

Kanisa la Asiria
Kanisa la Asiria, jina lake rasmi ni Kanisa Takatifu Katoliki la Mitume la Asiria la Mashariki,(kwa Kiaramu ܥܕܬܐ ܩܕܝܫܬܐ ܘܫܠܝܚܝܬܐ ܩܬܘܠܝܩܝ ܕܡܕܢܚܐ ܕܐܬܘܪܝܐ, "ʻIttā Qaddishtā w-Shlikhāitā Qattoliqi d-Madnĕkhā d-Āturāyē"), ni Kanisa la Waashuru ambalo kihistoria lilikuwa na kiini chake katika Mesopotamia ya kaskazini.

Eratosthenes
Alichora ramani ya dunia isiyohifadhiwa lakini ilitajwa mara nyingi katika maandiko ya watu wa kale. Eratosthenes alijua bara 3 za Ulaya, Libya (Afrika) na Asia. Asia ilijulikana kwake hadi Uhindi, nchi iliyofikiwa na Aleksander Mkuu. Alijua ya kwamba Afrika, iliyojulikana kwa jina la Libya wakati ule, ilizungukwa kwa maji kutokana na taarifa ya msafara wa Wamisri miaka 300, kabla yake lakini hakujua ya kwamba inaenea pia kusini kwa ikweta.

Astronomia ya kimagharibi
Wagiriki walipokea habari nyingi kutoka wataalamu wa Babeli na Mesopotamia (Iraki ya leo).

Nyotamkia ya Halley
Katika utaratibu wa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ilipokea jina la 1P/Halley. Namba 1 inataja nafasi yake ya kuwa nyotamkia ya kwanza iliyotambuliwa kisayansi, herufi P (ing. ""periodic"") inamaanisha ni nyotamkia inayorudi katika muda usiozidi miaka 200, Halley ni jina la mtambuzi. Nyotamkia zote zilizothibitishwa kuwa na obiti ya kurudia zimepokea namba pamoja na herufi P na jina la mtambuzi.

Algiers
Tangu karne ya 16 BK Algiers ikawa mji wa kujitawala ndani ya Dola la Uturuki. Imekuwa mara kwa mara makao makuu ya maharamia wa Mediteranea ya magharibi. Maharamia hao walishambulia jahazi za Wakristo kama Waitalia, Wafaransa, Wahispania na kadhalika na kuteka abiria pamoja na mabaharia. Waliuzwa kama watumwa au kurudishwa kwao baada ya kulipiwa pesa. Maharamia waliweza pia kushambulia miji ya Wakristo mwambaoni mwa Mediteranea na kutwaa wakazi kama watumwa. Hali hiyo ilisababisha tena na tena majaribio ya nchi za Ulaya kuvamia Algiers lakini bila kufaulu hadi karne ya 19.

Milki ya Osmani
Wakati wa karne ya 19 Milki ya Osmani ikaitwa "Mzee mgonjwa wa Ulaya" (pia: "Mgonjwa wa Bosporus") na ilikuwa hasa mashindano kati ya Urusi, Ufaransa, Uingereza na Austria-Hungaria yaliyozuia kushindwa kwake kwa sababu kila nchi kubwa ya Ulaya ilihofia ya kwamba nchi nyingine ingejipatia sehemu kubwa za Milki ya Osmani, hivyo walizuiliana. Lakini nguvu yake iliendelea kufifia.

Mafuta ya petroli
Tangu nyakati za kale mafuta ya petroli ilitokea kiasili kutoka ardhi katika nchi kama Mesopotamia kusini. Pale ilipoonekana kama ziwa iliunganika na oksijeni ya hewa na kuganda kuwa lami. Ile lami asilia iliwahi kutumiwa na watu wa kale; kwa kuikoroga na mchanga watu waliweza kuziba mapengo kati ya bao za jahazi.

Namibia
Mwaka 1978 Umoja wa Mataifa uliamua ya kwamba Afrika ya Kusini-Magharibi unapaswa kupewa uhuru. Baada ya miaka ya vita vya kupigania uhuru kati ya SWAPO na jeshi la Afrika Kusini, mchakato wa kimataifa wa kuelekea uhuru ulianza mwaka 1988 na hatimaye mwaka 1990 nchi ilipata uhuru wake kwa jina la Namibia.

Sokotra
Sokotra imejulikana tangu zamani za Wagiriki wa Kale kama kituo cha biashara kati ya nchi za Bahari ya Shamu na Uhindi. Katika Periplus ya Bahari ya Eritrea inaitwa "Dioskouridou". Mtaalamu G.W.B. Huntingford amedai ya kwamba asili ya jina ni lugha ya Kihindi Sanskrit "dvipa sukhadhara" (kisiwa cha heri).

Khartoum
Khartoum ilianzishwa mwaka 1820/21 na mtawala wa Misri Mehmed Ali kama kambi la jeshi mahali mito miwili ya Nile inapokutana. Wafanyabiashara wenyeji na Wamisri hawakuchelewa kujenga karibu. Kituo kipya ikawa kitovu cha biashara kwa ajili ya maeneo makubwa ya Sudan, hasa biashara ya meno ya ndovu, mpira wa miti, manyoya ya mbuni kwa ajili ya masoko ya Ulaya na watumwa kwa ajili ya masoko ya Misri, Uturuki na Uarabuni.

Umar ibn al-Khattab
Wakati wa uongozi wa Umar eneo la Waarabu likakua sana. Jeshi zilitwaa Mesopotamia na Uajemi. Milki ya Uajemi iliporomoka kabisa baada ya ushindi wa Waislamu mwaka 642. Majimbo ya Palestina, Syria, Misri na Afrika ya Kaskazini yalitwaliwa na Bizanti lakini milki hii ilifaulu kujitetea katika eneo lililopungukiwa.

Gilgamesh
Gilgamesh alikuwa mfalme wa tano wa mji wa Uruk uliokuwa mji muhimu wa Wasumeri katika Mesopotamia ya kale. Babake Lugalbanda alikuwa mfal,e wa tatu wa mji huu. Gilgamesh alitawala mnamo mwaka 2600 KK.

Imhotep
Imhotep (pia Immutef, Im-hotep au Ii-em-Hotep; aliitwa "Imuthes" (Ἰμούθης) na Wagiriki wa Kale; kwa hieroglifi "ỉỉ-m-ḥtp" "anayekuja kwa amani"; takriban karne ya 27 KK (~ 2650–2600 KK)) alikuwa mwandishi na mtaalamu wa Misri ya Kale.

Kerubi
Asili yake ni katika visasili vya historia ya awali, hasa vya Mesopotamia.

Afrika
Neno "Afrika" limetokana na lugha ya Kilatini ya Roma ya Kale.[1][2] Waroma kwa jina hilo hawakumaanisha bara lote bali eneo katika Tunisia ya leo tu.

Afrika
Katika ramani za kale kutoka Ulaya maneno yote matatu ya "Afrika", "Lybia" na "Ethiopia" yanapatikana yakitumika kama jina la bara zima. Jina la "Afrika" limekuwa la kawaida kuanzia karne ya 16 BK.

Rhodesia
Rhodesia ni jina la kihistoria kwa ajili ya maeneo ya nchi za kisasa Zimbabwe na Zambia wakati wa ukoloni kuanzia 1895.

Mauritania
Jina limeteuliwa kutokana na Mauritania ya kale iliyokuwa ufalme wa Waberber kusini kwa Mediteranea katika eneo la Algeria na Moroko ya leo.

Wamandayo
Wamandayo ni wafuasi wa dini ya Mesopotamia wanaohesabika kuwa 60,000-70,000.

Dalmatia
Jina la "Dalmatia" limetokana na zamani za Roma ya Kale na hasa kabila la "Dalmatae" waliopigana na Waroma wa Kale.

Baghdad
Baadaye ilikuwa makao makuu ya utawala wa Mesopotamia katika Dola la Uturuki. Tangu 1921 ilitawaliwa na Uingereza pamoja na Iraq yote. Tangu 1936 ilikua mji mkuu wa Iraq kama nchi ya kujitegemea.

Hefziba
Jina lake limejitokeza katika 2 Fal 21:1.

Waiksosi
Waiksosi (kutoka Kimisri "heqa khaseshet", "watawala wa kigeni"; kupitia Kigiriki Ὑκσώς, Ὑξώς, Yuksos) walikuwa watu mchanganyiko kutoka Asia Magharibi, waliohamia mashariki mwa Delta la Nile kabla ya mwaka 1650 KK. Ujio wao ulikomesha nasaba ya kumi na tatu ya Misri na kuanzisha Kipindi cha kati cha pili.

Barua
Barua za kale kabisa zinazojulikana zimehifadhiwa kutoka Mesopotamia ya Kale ambako watu waliandika juu ya vigae vya mwandiko wa kikabari kwa kutumia mwandiko wa kikabari. Labda kulikuwa na barua za kale zaidi lakini hazikuhifadhiwa hadi leo.

Ketusi (kundinyota)
Ketusi ni kati ya kundinyota zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK kwa jina Kassiopeia. Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 ya Umoja wa kimataifa wa astronomia kwa jina la Cetus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Cet'.

Jamhuri ya Masedonia
Mwanzoni palikuwa na matatizo ya kutumia jina hilo kwa sababu ya upinzani wa Bulgaria na Ugiriki zinazodai kuwa "Masedonia" ni sehemu ya urithi wao wa kitaifa. Kwa muda nchi ilijulikana rasmi kama "Masedonia iliyokuwa jamhuri ya Yugoslavia" lakini yenyewe iliamua kujiita "Jamhuri ya Masedonia" tu.

Amarna
Katika eneo hili pia kuna makumbusho makubwa ya Misri ambayo yanajumuisha mabaki ya mji mkuu wa zamani, uliojengwa upya na kujengwa upya na Pharaoh Akhenaten ya kipindi cha karne ya kumi na nane, cha mtawala wa Kinasaba.(c. 1353) na kuachwa mda mfuoi baadae.. Jina ka mji huu lililotungwa na wamisri linaandikwa hivi, Akhetaten (or Akhetaton tafsiri inabadilika katika lugha mbalimbali, katika lugha ya kiingereza, tafsiri ya Akhetaten inamaanisha "Horizon ya Aten."

Karne ya 21
Karne ya 21 ni karne ya kisasa kufuatana na Kalenda ya Gregori. Ilianza tarehe 1 Januari 2001 na itamalizika tarehe 31 Desemba 2100.

Zambia
Jina limetokana na mto Zambezi. Jina la zamani za ukoloni (hadi 1964) lilikuwa "Northern Rhodesia".

Puntland
Jina linatokana na nchi ya Punt ya Kale inayotajwa katika maandiko ya Misri ya Kale. Hadi leo haijulikani jina hili linataja kweli sehemu gani, lakini wataalamu wengi huamini ilikuwa mahali fulani kwenye pwani ya Somalia.

Milki ya Osmani
Mwaka 1453 Waosmani walitwaa mji wa Konstantinopoli na kumaliza Milki ya Bizanti wakifanya mji kuwa mji mkuu wao.
Katika karne ya 16 Waosmani waliendelea kupanua milki yao kwenye Balkani upande wa Ulaya, Kaukazi, Mesopotamia upande wa Asia na katika Afrika ya Kaskazini.

Jamhuri ya Masedonia
Sehemu kubwa ya Masedonia ya Kale leo hii iko ndani ya Ugiriki na pia Bulgaria. Jamhuri ya leo ina tabia ya pekee kwa sababu ilikuwa sehemu ya Yugoslavia hadi 1991.

Farasi
Wanyama hawa walibadilisha pia uso wa vita. Picha kwenye majengo ya Babeli, Mesopotamia na Misri ya Kale zinaonyesha jinsi gani magari yaliyovutwa na farasi yalivyobeba wanajeshi wawili au watatu. Magari haya yalihofiwa sana. Baadaye maendeleo ya teknolojia ya viti ya farasi yalisababisha kutokea kwa wanajeshi wa kupanda walioweza kushambulia kwa vikosi vikubwa.

Aleksander Mashuhuri
Pia anajulikana katika desturi za Mashariki ya Kati kama Dhul-Qarnayn kwa Kiarabu na Dul-Qarnayim kwa Kiyahudi na Kiaramu, yaani "mtu mwenye pembe mbili", huenda kwa sababu picha kwenye sarafu za wakati wa utawala wake ilimwonyesha kama anazo pembe mbili za kondoo dume za mungu Ammon wa Misri.

Kanisa la Wakaldayo
Kanisa Katoliki la Wakaldayo (kwa Kiaramu ܥܕܬܐ ܟܠܕܝܬܐ ܩܬܘܠܝܩܝܬܐ , "ʿītha kaldetha qāthuliqetha") ni mojawapo kati ya Makanisa Katoliki ya Mashariki, likifuata mapokeo ya Mesopotamia na kutumia liturujia ya Mesopotamia.

Karne ya 21 KK
Karne ya 21 KK (= kabla ya Kristo) ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe 1 Januari 2100 KK na kuishia tarehe 31 Desemba 2001 KK.

Ethiopia
Ethiopia mara nyingi linaelezwa kuwa neno la Kigiriki cha Kale Αἰθιοπία Aithiopia lililotokana na Αἰθίοψ "Aithiops" ; maana yake "uso" (ὄψ) "kuwaka" (αιθw) hivyo labda "uso uliochomwa" ama sura nyeusi. Lakini jina hili halikumaanisha hasa nchi ya Ethiopia ya leo lakini nchi zote zenye watu wenye rangi nyeusinyeusi. Kwa muda mrefu watu wa Ulaya waliita Afrika yote kwa jina "Ethiopia". Pia si wazi kama neno la Kiafrika lenye maana tofauti limechukuliwa na Wagiriki kwa maana ya neno lao la "aithiops".

Finisia
Finisia (au Foinike kutoka Kigiriki Φοινίκη: phoiníkē; kwa Kimisri tau(i)-fenchu, idebu-fenchu) ilikuwa jina lililotumika kwa kanda ya pwani ya mashariki ya Bahari Mediteranea katika nchi za leo Israel, Lebanon na Syria.

Damietta
Katika Misri ya kale, mji huu ulikuwa unajulikana kama Tamiat, lakini uliendelea kupoteza umuhimu kufuatia kuja kwa ustaarabu wa Helleic, muda mfupi baada ya kujengwa kwa Alexandria.

Uruk
Uruk ilikuwa mahali muhimu katika maendeleo ya miji katika Mesopotamia wakati wa milenia ya 4 KK. Kipindi chake cha kustawi hasa kilikuwa mnamo mwaka 2900 KK ilipokuwa na wakazi 50,000 – 80,000 waliokalia eneo la kilimita za mraba 6 ndani ya kut zake.

Kusini
Jina "kusini" laaminiwa limetokana na neno lenye asili ya Misri ya Kale kwa ajili ya nchi ya Kushi iliyokuwepo upande wa kusini wa Misri katika Nubia (au Sudani ya leo) pamoja na Uarabuni ya Kusini. Jina la Kushi lapatikana pia katika masimulizi ya Biblia likimtaja mmoja wa wana wa Hamu katika kitabu cha Mwanzo 10:16 kama baba wa watu wa Kushi. Hili neno lilitumiwa na mabaharia Waarabu pia kutaja mwelekeo wa kusini na kwa umbo la "kusi" hasa upepo wa kusini.

Milki ya Osmani
Milki ya Osmani (pia: Ottomani) ilikuwa dola kubwa lililotawala upande wa mashariki wa Mediteranea pamoja na nchi nyingi za Mashariki ya Kati kati ya karne ya 14 na mwaka 1922.

Kwame Nkrumah
Aliendelea kuongoza serikali na mwaka 1957 wakati wa uhuru alibadilisha jina la nchi kuwa Ghana. Hii ilikuwa koloni la kwanza kupata uhuru katika Afrika ya Magharibi, baada ya Liberia. Mwaka huohuo alifunga ndoa na Fathia Helen Ritzk, Mkristo wa Kikopti kutoka nchi ya Misri.

Mesopotamia
Mesopotamia ni jina la kihistoria kwa mabonde ya mito Frati na Hidekeli yanayogawiwa leo kati ya nchi za Uturuki, Syria na Irak.

Maya
Maya ni jina la ustaarabu uliostawi kusini mwa Meksiko ya leo (rasi ya Yucatan) pamoja na Gwatemala, Belize na sehemu za Honduras na El Salvador kuanzia mwaka 2000 hivi KK hadi waliposhindwa na Wahispania kutoka Ulaya (karne ya 16 na ya 17 BK).

Historia ya Uturuki
Wakati wa karne ya 19 Milki ya Osmani ikaitwa "Mzee mgonjwa wa Ulaya" (pia: "Mgonjwa wa Bosporus") na ilikuwa hasa mashindano kati ya Urusi, Ufaransa, Uingereza na Austria-Hungaria yaliyozuia kushindwa kwake kwa sababu kila nchi kubwa ya Ulaya ilihofia ya kwamba nchi nyingine ingejipatia sehemu kubwa za Milki ya Osmani, hivyo walizuiliana. Lakini nguvu yake iliendelea kufifia.

Abrahamu mkaapweke
Abrahamu mkaapweke (alifariki mwaka 366) alikuwa mmonaki wa Mesopotamia katika karne ya 4 BK aliyetumwa kama mmisionari huko Beth-Kiduna.

Historia ya awali
Historia ya awali ni kipindi kirefu sana cha historia, kikichukua miaka yote tangu binadamu walipotokea duniani mpaka historia andishi ilipoanza (huko Mesopotamia miaka 3,300 hivi KK).

Bahari ya Mediteranea
Katika lugha ya Biblia Kiebrania iliitwa "Bahari ya Magharibi" au "Bahari Kuu"; Waroma wa Kale waliotwala nchi zote zinazopakana na Bahari ya Mediteranea waliita "mare nostrum" yaani "bahari yetu". Waarabu na Waturuki wanaiita "Bahari Nyeupe" (Kitur. Akdeniz au Kiarab. البحر الأبيض al-baHr-al-abyaD)

Babeli
Babeli ulikuwa mji wa kale katika Mesopotamia, muhimu kwa karne nyingi kama mji mkuu wa milki zilizotawala maeneo makubwa ya Mashariki ya Kati.

Piramidi
Piramidi za Mesopotamia au zigurat hazikujengwa kama makaburi bali kama sehemu za makaburi ikiaminiwa ya kwamba miungu wanakaa juu yao. Mara nyingi Mnara wa Babeli unaotajwa katika Biblia (Mwanzo 11) umetazamiwa kama zigurat.

Historia ya Jamhuri ya Masedonia
Jamhuri ya leo ina tabia ya pekee kwa sababu ilikuwa jimbo la kujitawala la Yugoslavia hadi 1991. Wanaolikalia ni hasa Waslavi wanaozungumzwa lugha iliyo karibu na Kibulgaria na pia Kiserbia. Si rahisi kujua watu wa sehemu hizi walianza lini kujisikia watu wa pekee na tofauti na majirani yaom hasa Wabulgaria. Inaonekana hii ilitokea hasa wakati wa karne ya 20. Kwa vyovyote, baada ya mwisho wa shirikisho la Yugoslavia, Masedonia nayo ilitafuta uhuru wake.

Afrika ya Mashariki
Tangu uenezaji wa ukoloni wa Kizulnguupande wa Mashariki wa bara ulianza kuitwa Afrika ya Mashariki. Somalia, Eritrea na Ethiopia za leo zilitawaliwa na Italia kama "Afrika ya Mashariki ya Kiitalia" (Africa Orientale Italiana) katika miaka ya 1936 hadi 1941, Kenya ilitwaliwa na Uingereza kwa jina la "Afrika ya Mashariki ya Kiingereza" (East Africa Protectorate au pia British East Africa) hadi 1920, Tanganyika pamoja na Rwanda na Burundi zilijulikana kama "Afrika ya Mashariki ya Kijerumani" (Deutsch Ostafrika) hadi 1919 na Msumbiji iliitwa mara nyingi "Afrika ya Mashariki ya Kireno" (África Oriental Portuguesa) hadi uhuru.

2081 KK
Makala hii inahusu mwaka 2081 KK (kabla ya Kristo).

Abu Bakr
Baada ya kushinda vita hizi Abu Bakr alituma jeshi lake dhidi ya Bizanti na Uajemi. Hapo kaskazini Waarabu walikutana na milki mbili kubwa zilizochoka baada ya vita ya miaka 30 kati yao. Zaidi ya hapo Wajemi walikuwa katika kipindi cha vita ya wenyewe kwa wenyewe. Jemadari Khalid bin Walid alishambulia Hira katika Mesopotamia na upande wa Bizanti jeshi la Waarabu likaingia katika Palestina.

Ur
Ur ilikuwa mji katika Mesopotamia ya kale. Mahali pake ni katika Iraq ya leo kusini ya Baghdad. Inaaminiwa ilikuwa kati ya miji ya kwanza kabisa duniani.

Jihadi ya Kiislamu ya Misri
Kundi lilijiita lenyewe Jihadi ya Kiislamu الجهاد الإسلامي na Jeshi la ukombozi wa mahali patakatifu.[1] Lilianza shughuli zake katika dekadi ya 1970. Lilitangazwa marufuku na Umoja wa Mataifa kama kundi linaloshirikiana na Al Qaida. [2] Linaitwa "Jihadi ya Misri" kwa kuitofautisha na vikundi vingine vinavyotumia pia jina la "Jihad". Mwaka 2001 Al Qaida na mabaki ya Jihadi ya Kiislamu ya Misri waliungana kwa jina la 'Qaida al-Jihad'.[3]

Palestina
Palestina (kwa Kiarabu: فلسطين filasṭīn, falasṭīn; kutoka Kilatini: Palaestina; kwa Kiebrania: פלשתינה Palestina) ni jina la eneo lililoko upande wa Mashariki wa Bahari ya Mediteranea kati ya mkingo wa bahari hiyo na mto Yordani.

Afrika
Wakati huo Wagiriki wa Kale walitumia zaidi jina la Libya kwa ajili ya nchi kusini kwa Bahari ya Mediteraneo.

Sumeri
Sumeri ilikuwa kati ya tamaduni za juu za kwanza katika Asia ya Magharibi na hasa Mesopotamia (Iraq ya leo). Labda ilikuwa utamaduni wa kwanza wa kujenga miji.

Koreshi Mkuu
Mwaka 539 KK vita viliingia katika Mesopotamia yenyewe. Jeshi la Babeli lilishindwa kwenye mapigano ya Opis iliyopo kando ya mto Hedekeli takriban 160 km kaskazini kwa Babeli; vikosi vya Waajemi walifika siku mbili baadaye mjini Babeli wakaingia bila upinzani na kumkamata mfalme Nabonidi. Tarehe 23 Oktoba Koreshi aliingia Babeli kama mshindi akapokea cheo cha mfalme wa Babeli.
Mwaka uliofuata alimpa mwanawe Kambisi cheo cha mfalme wa Babeli na Koreshi mwenyewe alijiita "Mfalme wa wafalme".

Historia ya Uturuki
Katika karne ya 16 Waosmani waliendelea kupanua milki yao kwenye Balkani upande wa Ulaya, Kaukazi, Mesopotamia upande wa Asia na katika Afrika ya Kaskazini.

Euklides
Euklides (takr. 365 KK - 300 KK, kwa Kigiriki Εὐκλείδης, Eukleidēs, yaani Mashuhuri, kwa Kiingereza Euclid[1]) alikuwa mwanahisabati wa Misri ya Kale. Anaitwa pia Euklides wa Aleksandria ili kumtofautisha na Euklide wa Megara, akihesabiwa pia kati ya wataalamu wa Ugiriki ya Kale maana mji wa Aleksandria nchiniMisri iliundwa na Wagiriki na kukaliwa na Wagiriki hasa kwa karne nyingi, hivyo inahesabiwa zaidi kama sehemu ya utamaduni wa Ugiriki kuliko Misri.

Historia ya Jamhuri ya Masedonia
Sehemu kubwa ya Masedonia ya Kale leo hii iko ndani ya Ugiriki na pia Bulgaria. Leo hii wakazi wengi wa Masedonia ya kihistoria nje ya Ugiriki wanatumia lugha za Kislavoni wakati ndani ya Masedonia ya Kigiriki wanatumia lugha ya Kigiriki.

Pembemraba (kundinyota)
Lacaille alikaa miaka miwili kwenye Rasi ya Tumaini Jema (Afrika Kusini) alipotazama nyota za anga ya kusini ambazo wakati ule zilianza tu kujulikana kati ya wanaastronomia wa Ulaya. Alipima nyota 10,000 akazipanga katika kundinyota na kutunga majina kwa kundinyota mpya 14. Jina la Kifaransa lilitafsiriwa kwa Kilatini na kufupishwa kama "Norma“(Triangulum Australe).
Chaguo la jina lilikuwa dalili ya kipindi cha Zama za Mwangaza ambako Lacaille alitumia majina ya zana za siku zake kwa kutaja nyota, si tena majina ya mitholojia ya kale.
Pembemraba au Norma ipo kati ya kundinyota 88 zinazoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia kwa jina la Norma. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Nor'.

Uandishi
Kufikia milenia ya 4 KK, biashara na utawala huko Mesopotamia vilizidi uwezo wa kumbukumbu ya binadamu na kuhitaji maandishi; vilevile katika Misri ya Kale na Amerika ya Kati.

Liturujia ya Mesopotamia
Mwaka wa liturujia umegawanyika katika vipindi vya wiki sabasaba hivi, vinavyoitwa Shawu'i: Majilio (yanayoitwa Subara, "Kupashwa Habari"), Epifania, Kwaresima, Pasaka, Mitume, Joto, Elia na Msalaba, Musa na "Kutabaruku" (Qudash idta).

Ogaden
Ogaden ni jina la kimataifa la eneo kubwa la Ethiopia ya mashariki. Zamani ilikuwa jina la jimbo linaloitwa leo mkoa wa Somali la Ethiopia.

Finisia
Utamaduni wa Finisia uliathiriwa na milki za Mesopotamia, Misri ya Kale na eneo la Mediteranea ya Mashariki. Kutokana na biashara yao watu wa Finisia waliwasiliana na majirani wote wakapokea athira kutoka kila upande na kuzibeba penginepo.

Nuhu
Nuhu anajulikana na kuheshimiwa katika dini ya Uyahudi, Ukristo na Uislamu kama mfano wa mwadilifu aliyeokolewa na Mungu katika safina wakati wa gharika kuu. Kadiri ya Biblia aliishi huko Mesopotamia.

Mke wa Kurusi (kundinyota)
Mke wa Kurusi ilijulikana kwa jina hili kwa miaka mingi na mabaharia Waswahili walioitumia kupata njia baharini wakati wa usiku.
Jina la Mke wa Kurusi lina sehemu mbili; “mke” ni kifupi cha mwanamke na “kurusi” linamaanisha “kiti” kutokana na jina la Kiarabu كرسي kursi. Jina lote ni tafsiri ya Kiarabu ذات الكرسي "dhat al-kursi" yani “Bibi wa kiti” ambayo tena ni tafsiri tu ya Kilatini “mulier sedis” yenye maana hiyihiyo. Yote inarejelea mitholojia ya Ugiriki ya Kale iliyoona hapa picha ya malkia maridadi Cassiopeia akikalia kiti chake cha kifalme. Cassiopeia alikuwa mke wa mfalme Kifausi (Cepheus) akajivunia kuwa yeye mwenyewe na binti yake Mara (Andromeda) ni wazuri kushinda mabinti wa Poseidon mungu wa bahari. Hapo Poseidon aliamua kumwadhibu kwa kutuma dubwana Kestusi dhidi yake. Cassiopeia pamoja na mumewe mfalme Kifausi waliamua kumtua binti Mara-(Andromeda) kama sadaka kwa Ketusi kwa kumfunga kwenye ufuko wa bahari ili aliwe na dubwana huyu lakini shujaa Farisi (Perseus) akaingia kati na kumwokoa. Baadaye wote waliinuliwa angani kama nyota kwa hiyo tunaona Mke wa Kurusi (Cassiopeia) jirani na kundinyota za Kifausi na Mara, halafu Ketusi na Farisi aliyekuja kumwokoa Mara katika simulizi ya mitholojia..

Manukato
Vitu vilivyowekwa Mesopotamia mnamo mwaka wa 1700 KWK [Maelezo ya 1] Ramayana ya zamani ya Hindi ya Epic inataja karafuu. Warumi alikuwa na karafu katika karne ya 1 WK, kama Pliny Mzee alivyoandika juu yao.

Marduk
Marduk ni jina la mungu mlinzi wa mji wa Babeli (Mesopotamia, leo Iraki). Pamoja na uenezi wa mamlaka ya Babeli katika Mesopotamia ya kale Marduk aliongezewa ibada na heshima na kuitwa mungu mkuu kuliko miungu wote katika dini ya Babeli. Ishara zake zilikuwa joka lake na aina ya jembe.

Abrahamu
Humo anatambulishwa kama mfugaji kutoka Mesopotamia (Iraq), aliyesikia sauti ya Mungu ikimwamuru aondoke katika nchi yake na kusafiri kwenda nchi atakayoonyeshwa: katika nchi hiyo ya ahadi atabarikiwa na kupewa watoto pamoja na mali. Abrahamu akafuata maagizo yote pamoja na mke wake Sarai (baadaye Sara) na kwa hivyo anasifiwa kuwa kielelezo cha mtu anayeitikia neno la Mungu na kuiamini hata hajaona kitu bado. Ndiye mwanzo wa taifa teule la Mungu na baba wa waamini wote.

Vigae vya mwandiko wa kikabari
Mesopotamia ilikuwa kitovu cha ustaarabu wa mapema wa kilimo wa miji kama Sumeri, Akkadi, Babeli na Ashuru. Mwanzo wa maandishi ilikuwa nia ya kushika kumbukumbu tu kuhusu akiba, idadi ya mazao, mifugo na bidhaa nyingine. Polepole waandishi wa Sumeri na Babeli walibuni mwandiko wa picha ulioendelea kuwa mwandiko wa alama zilizowakilisha maneno au silabi. Baada ya maendeleo hayo kuna pia matini marefu yaliyoandikwa kwa njia hii, kwa mfano Utenzi wa Gilgamesh.

Mari
Mari (leo hii Tell Hariri nchini Syria) ilikuwa dola-mji wa ustaarabu wa Mesopotamia baina ya miaka 2900 - 1760 hivi KK.

Sfinksi
Sfinksi (kwa Kiingereza sphinx) ni kiumbe cha visasili katika tamaduni za Misri ya Kale, Ugiriki wa Kale na Mesopotamia. Inajulikana pia katika visasili na sanaa za Asia ya Kusini na Kusini-mashariki.

Jimbo la Sokoto
Tangu uanzishi wake kama jimbo mwaka wa 1976 (kutokana na kugawanywa kwa jimbo la kaskazini-magharibi kuwa majmbo mawili ya Sokoto na Niger, jimbo la Sokoto limetawalwa na magavana na maafisa wengi wa kijeshi wa zamani, kila mmoja wao akipata muda mfupil kutawala.
Sokoto, kama eneo, lina historia ndefu. Wakati wa utawala wa himaya ya Fulani katika karne ya 19, Sokoto lilikuwa jimbo muhimu la Fula na pia lilikuwa mji mkuu wa sehemu lililokuwa linajulikana kama magharibi ya kati ya Sudan.
Kutoka ca. 1900, wakati Waingereza walianza ukoloni, Sokoto, ambayo ililkuwa inazunguka sehemu nzima ya kona ya kaskazini-magharibi ya Nigeria, ikawa mkoa wa "British protectorate" wa Nigeria. Hii haikuwa muda mrefu baada Gando kuongezwa kama mkoa mdogo wa Sokoto. Mikoa hii miwili kisha ilifunlika eneo a eneo maili elfu 35 (eneo a eneo kilomita elfu 90) na wakazi walikadiriwa kuwa zaidi ya laki 5. Mikoa hii ilijumuisha falme za Zamfara na Argunga, au Kebbi.
Ifuatayo kutoka "Encyclopaedia Britannica" ya mwaka wa 1911 inatoa baadhi ya taarifa kutoka mtazamo wa Waingereza waliokuwa katika utawala:

Nadhifa (kundinyota)
Katika unajimu wa kisasa katika Afrika ya Mashariki jina "Nadhifa" halitumiwi tena ikiwa kundinyota inaitwa "Mashuke" au pia Sumbula lakini Sumbula ni jina la nyota angavu zaidi (, au Alfa Virginis). Asili ya "mashuke/ sumbula" ni picha iliyotumiwa kuchora kundinyota hii iliyokuwa binti anayebeba mashuke ya ngano. Waarabu waliopokea kundinyota pamoja na ishara yake kutoka kwa Wagiriki hawakuchora tena mwili wa binti kutokana na kanuni za dini yao walichora mashuke pekee yanayoitwa "sunbula" kwa Kiarabu. Katika mapokeo ya Kiarabu majina ya "nadhifa" na "sunbula" yalitumiwa sambamba.

Mwandiko wa kikabari
Mwandiko wa kikabari ni kati ya aina za mwandiko wa kale sana duniani: ilikuwa kawaida katika Mesopotamia ya kale ukitumiwa na Wasumeri, Wababeli, Waashuri na wengine hata katika nchi jirani.

Liturujia ya Mesopotamia
Hata matoleo ya vitabu vya liturujia hiyo kwa kiasi kikubwa yamefanywa na Wakatoliki. Lugha yake hasa ni Kiaramu.

Koreshi Mkuu
Aliendelea kuthebitisha viongozi wengi na wakuu wa idara mbalimbali waliowahi kuwepo chini ya mfalme wa kale.
Baada ya ushindi juu ya Babeli Koreshi alitawala Asia Ndogo, Mesopotamia na Shamu hadi Palestina mpakani kwa Misri. Hapo aliangalia mipaka yake upande wa mashariki.

Dardaneli
Dardaneli (Kituruki "Çanakkale boğazi") ni mlango wa bahari katika Uturuki. Zamani za Ugiriki ya Kale na Roma ya Kale ulijulikana kwa jina la Hellespont.

Aleksander Mashuhuri
Wakati wa Aleksander Milki ya Uajemi ilikuwa milki iliyotawala eneo kubwa duniani. Wakati wa karne mbili zilizotangulia watawala wa Uajemi waliwahi kuvamia na kuteka Mesopotamia, Shamu, Palestina, Misri, Asia Ndogo pamoja na sehemu za Asia ya Kati. Walijaribu mara kadhaa kuvamia Ugiriki pia lakini waliweza kushindwa kwa matatizo. Katika Asia Ndogo walitawala miji minghi ya Kigiriki iliyokaa ng'ambo ya Bahari ya Aegean. Hivyo Filippo II aliandaa vita dhidi ya Uajemi kwa sababu alitaka kutumia vita dhidi ya maadui wa miaka mingi kuimarisha nafasi yake kati ya Wagiriki. Uvamizi wa kwanza wa Masedonia katika Asia Ndogo ulirudishwa nyuma na Waajemi.

Ufalme
Ukoloni wa karne ya 19 ulisababisha kupotea kwafalme nyingi dunani. Mwanzoni wakoloni walitumia mara nyingi wafalme na watemi waliokuwepo kama makala wa utawala wao ndani za koloni. Lakini kadri walivyounganisha falme mbalimali za kale ndani ya maeneo mapya makubwa yaliyoendelea kuwa mataifa mapya walidhoofisha pia nafasi ya ufalme wa kieneo. Nchi za Afrika zilipopata uhuru mara nyingi zilijitangaza kuwa jamhuri na kwa njia hii falme za kale za Afrika ama zilifutwa au kupoteza madaraka za kiutawala na kubaki kwa jina tu kama taasisi za kiutamaduni.
Kuna nchi 44 dunaini zilizoendela na mfumo wa ufalme hadi karne ya 21. (lnganisha jedwali). Ufalme wa kale ni Japani ambako kuna wafalme tangu zaidi ya miaka 2000. ni United Kingdom,where the present line of Kings and Queens has been around for nearly 1,000 years, Denmark where the royal line has remained unbroken for almost 1,200 years, and Japan, which has records showing a line of Emperors dating back even farther.

Aleksander Mashuhuri
Aleksander alizaliwa mwaka 356 KK kama mwana wa mfalme Filippo II wa Masedonia na malkia Olympias. Masedonia ilikuwa nchi katika kaskazini ya Ugiriki ya Kale na Wgiriki wengi waliwatazama Wamasedonia kama washenzi walio nje ya ustaarabu wa Ugiriki. Tofauti na Ugiriki ya Kale iliyokuwa jamii ya madola-miji Masedonia iikuwa jamii ya miji michache na watu wengi walioishi vijijini. Ilitokea katika karne ya 5 KK tu ya kwamba wanamichezo kutoka Masedonia walikubaliwa kwenye Michezo ya Olimpiki..

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Kuna makabila mangapi nchini Rwanda?

Rwanda
Kwa kawaida vikundi vitatu hutajwa kuwa wakazi wa Rwanda ndio Wahutu, Watutsi, Watwa. Lakini kuna tofauti kali kati ya mawazo kama vikundi hivyo ni makabila, mataifa ya pekee au matabaka ya kijamii. Hali halisi wanatumia lugha ileile ya Kinyarwanda na wanafuata utamaduni uleule.

Wabembe
Katika mwaka wa 1991 idadi ya Wabembe ilikuwa 252.000 (Kongo, Jamhuri ya Kidemokrasia). Ila kwa sasa idadi ya Wabembe haijulikani kikamilifu, kufuatana na kusambaratika kwa kabila hiyo kwenye sehemu zote duniani.

Uganda
Makabila makubwa ni Waganda (17.4%), Wanyankole (9.8%), Wasoga (8.4%), Wakiga (7.0%), Waiteso (6.1%), Waacholi (4.8%), Wagisu (4.1%), Walugbara (4.1%), Walangi (3.2%), Wabunyoro (2.7%). Wengineo ni 30.6%.

Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda
Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda (ing. International Criminal Tribunal for Rwanda, ICTR), au Tribunal pénal international pour le Rwanda (TPIR) kwa Kifaransa, ni mahakama ya kimataifa yaliyoanzishwa mnamo mwezi Novemba mwaka wa 1994 na Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa ili kuwahukumu watu walisababisha mauaji ya kimbari ya Rwanda na hatia zingine kuu za sheria ya kimataifa nchini Rwanda, au raia wa Kirwanda katika nchi jirani, kati ya tarehe mosi Januari na tarehe Desemba mwaka wa 1994

Orodha ya Wafalme wa Rwanda
Ukarasa huu una orodha ya Wafalme "(Mwami" , wingi "Abami)" wa Rwanda. Kumbuka kuwa ushahidi wa kuwepo kwa wafalme hapo awali inatokana na historia simulizi. Tarehe zao ni kadiri za umbali.Royal Rwanda Association of Knighthood and Nobility

Historia ya Rwanda
Mwaka 2003 palitokea uchaguzi wa kwanza.

Kigali
Kigali ni mji mkuu wa Rwanda na pia mji mkubwa kuliko mingine yote nchini.

Laurent Kabila
Alirudi 1996 wakati wa uvamizi wa Kongo ya Mashariki ya wanamigambo wa Hutu kutoka Rwanda. Mabaki ya jeshi la kihutu kutoka Rwanda walikuwa wamekimbilia Kongo 1994 baada ya mauaji ya kizazi ya Rwanda na sasa walishambulia Wabanyamulenge waliokuwa Watutsi wa Kongo. Serikali ya Rwanda ilitafuta njia ya kumaliza wanamigambo hawa kwa sababu walikuwa tishio kwa utaratibu mpya wa Rwanda. Hapa walikuwa tayari kusaidia kujenga vikosi vya Wakongo waliokuwa tayari kupambana na Wahutu katika Kongo

Mkoa wa Ruvuma
Makabila makubwa katika Ruvuma ni Wayao, Wangoni, Wamatengo, Wandendeule, Wabena na Wandengereko.

Rwanda
Rwanda ilikuwa ufalme tangu karne ya 16 kwa jina la Rwanda Rugali.

Ghana
Ghana ni nchi iliyo na makabila mbalimbali; kwa hivyo ni mchanganyiko wa tamaduni wa makabila yake yote, Ashanti, Fante, Akyem, Kwahu, Ga, Ewe, Mamprusi na Dagomba, baina ya mengine. Jambo hili linadhihirika katika upishi, sanaa na desturi ya mavazi ya Ghana.

Kibudu
Kibudu ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabudu. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kibudu imehesabiwa kuwa watu 180,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibudu iko katika kundi la D30.

Wataita
Kuna makabila madogo ya Wataita. Yanaweza kugawanywa katika Wadawida ambao walifanya makazi katika eneo la Dawida, Wasagalla waliotulia katika eneo la Sagalla na Wakasigau waliotulia katika eneo la Kasigau ambalo ni karibu na Milima ya Taita. Wasaghalla huongea Kisagalla, lugha inayokaribiana na Kigiriama au Mijikenda (makabila tisa ambayo huongea lugha zinazokaribiana). Wakasighau hukaribiana na Wapare na Wachagga wa Tanzania lakini ni Wataita.

Wameru (Tanzania)
Wanakadiriwa kuwa milioni 2, wengi wao wakifuata dini ya Ukristo. Lugha yao ni Kirwo.

Rwanda
Rwanda huitwa nchi ya vilima elfu (kwa Kinyarwanda: Igihugu cy'Imisozi Igihumbi; kwa Kifaransa: Pays de Mille Collines): ndivyo sehemu kubwa ya eneo lake inavyoonekana, hasa magharibi.

Mkoa wa Kigoma
Kabila kubwa ni Waha, likifuatwa na Wamanyema, Wabembe na Watongwe. Kuna pia Wavinza, Wanyamwezi, Wasukuma, Wafipa na watu wenye asili ya Kongo, Rwanda na Burundi.

Rwanda
Huko kuna mazingira ya pekee duniani yenye sokwe wa milimani. Wako hatarini kuangamizwa kutokana na uwindaji na upanuzi wa mashamba unaopunguza mazingira wanamoishi.

Washubi
Kabila hili linaongea lugha ya Kishubi ambacho ni Kibantu ingawa Washubi wote si Wabantu. Washubi wanaweza kuelewana lugha na majirani zao Wahangaza, Waha, Warundi na Wanyarwanda na kwa kiasi fulani makabila mengine ya maziwa makuu, ukiacha baadhi ya makabila, kama vile Wasukuma na Wanyamwezi. Mwaka 1987 idadi ya Washubi ilikadiriwa kuwa 153,000 .

Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Kuuawa Habyarimana tarehe 6 Aprili 1994 kulikuwa chanzo muhimu cha mauaji ya kimbari nchini humo. Kuhusiana na kuuawa Habyarimana, Wahutu wenye misimamo ya kufurutu mpaka walihusisha tukio la kutunguliwa ndege yake na wapinzani wa Kitutsi na kulitumia kama kisingizio cha kuanzishia mashambulio na mauaji makubwa na ya kutisha dhidi ya Watutsi, Watwa na Wahutu wenye misimamo ya wastani.

Ujenzi wa taifa
Hata hivyo, mataifa mengi mapya yalikumbwa na "ukabila", migogoro kati ya makundi ya kikabila ndani ya taifa. Wakati mwingine, jambo hili lilikaribia kusababisha kusambaratika kwao, kama vile jaribio la Biafra kujitenga kutoka Nigeria mwaka wa 1970, au Wasomali katika kanda ya Ethiopia ya Ogaden kutaka uhuru kamili. Barani Asia, utengano wa India, Pakistan na Bangladesh ni mfano mwingine ambapo tofauti ziligawanyisha taifa la baada ya ukoloni. Mauaji ya halaiki ya Rwanda na vilevile matatizo yaliyoikumba Sudan na Sudan Kusini mara kwa mara yanaweza kuhusishwa na ukosefu wa mshikamano wa kikabila au wa kidini katika nchi. Imethibitika ni vigumu kuunganisha mataifa yenye asili sawa za kikabila lakini tofauti za kikoloni. Mfano wa kushindikana kwa Shirikisho la Senegambia na matatizo ya Kamerun vinaonyesha ugumu wa kuunganisha maeneo yanayotumia lugha ya Kiingereza na yanayotumia lugha ya Kifaransa.

Msumbiji
Nchini Msumbiji kuna makabila mengi sana, kama vile Wamakua, Wanyungwe, Wayao, Wamakonde na Watsonga.

Gabon
Karibu Wagabon wote ni wa jamii ya Bantu. Gabon hasa ina makabila 40 ambayo yana utamaduni na lugha tafauti.

Historia ya Rwanda
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani.

Wasuba (Kenya)
Ijapokuwa Ekirienyi na Olukunta ni lugha mbili tofauti na wazungumzaji wa lugha hizo hawaelewani kwa urahisi, wakati wa mwamko wa demokrasia nchini Kenya mwaka wa 1991, serikali ya Kenya ilichukua makabila mawili ya Wairienyi na Wakunta na kuwaweka chini ya kabila moja la Wasuba. Kitendo ambacho kiliibua hisia kali ya kisiasa hususan kwa upinzani uliokichukua kama njama ya kueneza ukabila nchini.

Ghana
Ingawa Ghana ni kiambo cha zaidi ya makabila 100 tofauti, haijashuhudia migogoro ya kikabila ambayo imesababisha vita vya wenyewe kwa wenyewe katika nchi nyingi za Kiafrika[27].

Mkoa wa Rukwa
Kabila kubwa zaidi mkoani ndio Wafipa walioko hasa katika wilaya za Sumbawanga na Nkansi. Kati ya makabila mengine kuna Wamambwe-Lungu, Wawanda na Wanyamwanga katika wilaya ya Sumbawanga; kuna pia Wasukuma, Wanyamwezi na Wamasai.

Mkoa wa Morogoro
Makabila mengine makubwa zaidi ni Wangulu, Wakagulu, Wasagala, Wapogolo, Wandamba, Wabena, Wambungu, Wakutu na Wavidunda.

Burundi
Vikundi kati ya wakazi ni hasa Wahutu (~80%), Watutsi (~14%) na Watwaa (mbilikimo) (chini ya 1%). Wote wanatumia lugha ya Kirundi.

Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Mkoa wa Mashariki (kwa Kinyarwanda: Intara y'Iburasirazuba) ni kati ya mikoa mitano ya Rwanda tangu mwaka 2006, ambapo ulianzishwa kwa kuunganisha mikoa ya Umutara, Kibungo na sehemu ya Kigali Vijijini na Byumba. Kwa sasa linaundwa na wilaya 7:

Historia ya Rwanda
Vita kati ya wapinzani kutoka Uganda na jeshi la serikali iliendelea mpakani hadi pande zote mbili zilikutana huko Arusha na kupatana koma kwa vita 1992 chini ya uangalizi wa Umoja wa Mataifa na Umoja wa Afrika.

Rwanda
Wastani wa muda wa maisha ni miaka 40 pekee. Vita vimesababisha idadi kubwa ya wagonjwa wa UKIMWI.

Rwanda
Rwanda pamoja na Burundi zilijiunga na Kenya, Uganda na Tanzania kama wanashirika wa Jumuia ya Afrika Mashariki kwa maendeleo muhimu katika elimu, afya, uchumi na mambo mbalimbali. Mwaka 2017 bunge la Rwanda liliamua kufanya Kiswahili kuwa moja ya lugha rasmi nchini.[1]

Makaburu
Wako takriban theluthi mbili ya Wazungu wa Afrika Kusini au milioni 1.5. Karibu wote ni Wakristo Waprotestanti hasa wa madhehebu ya Kikalvini.

Zambia
Wakazi wa Zambia ni wasemaji wa lugha za Kibantu katika makabila 73. Makubwa ndio Wabemba (21.5%), Watonga, Walozi, Watumbuka, Walunda, Waluvale, Wakaonde, Wankoya na Wanyanja-Wachewa. Hata hivyo lugha rasmi ni Kiingereza.

Tanzania
Nchini Tanzania kuna lugha za kikabila zaidi ya mia moja na ishirini, kwa kuwa kila kabila lina lugha yake.

Rwanda
Kigali ni mji mkuu wenye kiwanja cha ndege cha kimataifa na mahoteli makubwa.

Waarabu
Waarabu ulimwenguni wanahesabiwa kuwa idadi yao imefikia mia tatu milioni (180,000,000), ijapokuwa kuna idadi kubwa vile vile ya watu wa makabila mengine ambao wanaishi kwenye nchi za Kiarabu kama Mairani na Wahindi na Maarmani na Mayahudi na Mabarbari na Waafrika na Mabulushi na Makurdi na Waturuki na wengineo. Kwa upande mwengine, kuna Waarabu wengi sana ambao wametawanyika katika nchi mbali mbali za dunia kwenye mabara yote ya ulimwengu.

Wahutu
Wahutu ni kabila kubwa la watu wanaoishi katika eneo la Maziwa makubwa ya Afrika, hasa Rwanda na Burundi, lakini pia Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Tanzania, hasa baada ya vita vya wenyewe kwa wenyewe. Jumla yao ni zaidi ya milioni 11.5.

Vietnam
Wengi (85.7%) ni Waviet. Wengine ni wa makabila madogomadogo 54 ambayo hakuna linalofikia 2%.

Orodha ya makabila ya Kenya
Ni orodha ya makabila ya watu ambao wamekuwa wanaishi tangu zamani katika eneo ambalo sasa linaitwa Kenya, pamoja na makabila yaliyogawiwa na mipaka baina ya Kenya na nchi za jirani.

Rwanda
Wakati wa ukoloni Wabelgiji walihesabu mwaka 1931 wakazi wa nchi kama ifuatavyo: 84 % Wahutu, 15 % Watutsi na 1 % Watwa.

Paul Kagame
Ijapokuwa ni mmoja kati ya mwanajumuiya ya Watusi, ameonekana kuuanganisha Utusi wake. Huyu ndiye mhusika mkuu wa kuondosha Uhutu na Utusi na vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini humo (Mauaji ya kimbari ya Rwanda).

Rwanda
Kibuye ni mji mdogo ufukoni mwa Ziwa la Kivu. Una wavuvi wengi, kituo cha watalii na nyumba za kihistoria za wamisionari. Hadi mwaka 1994 Watutsi 250,000 waliishi katika wilaya ya Kibuye, lakini tangu uangamizaji wa Watutsi katika vita vya wenyewe kwa wenyewe wamebaki 8000 pekee.

Orodha ya makabila ya Kenya
Kuna karibu makabila asilia arubaini nchini Kenya, yakiwemo:

Rwanda
Jamii:Nchi za Afrika Jamii:Umoja wa Afrika Jamii:Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa

Rwanda
Mwaka 2003 palitokea uchaguzi wa kwanza.

Uislamu nchini Rwanda
Uislamu nchini Rwanda ni dini yenye wafuasi wachache mno nchini humo, inaabudiwa na watu asilimia 2 ya idadi ya wakazi wote wa nchini humo - kwa sensa ya mwaka wa 2012. Wako zaidi upande wa mashariki wa nchi na katika miji mikubwa. Sehemu kubwa ya Waislamu wa Rwanda ni wale wa dhehebu la Sunni.

Waluhya
Katika Kenya kuna koo 18, Uganda koo 4 na Tanzania ukoo mmoja wa Kiluhya. Koo kubwa zaidi ni Wabukusu, Wamaragoli, Wawanga, Wanyore, Waidakho, Wakisa, Waisukha, Watiriki, Wakabras, Wagisu na Wasaamia.

Orodha ya makabila ya Tanzania
Juu ya hiyo, hakuna ufafanuzi wa wazi kusema kikundi fulani ni kabila au siyo. Vikundi kadhaa katika orodha hii vina wenyeji mamia tu, lakini vikundi vingine vina mamilioni ya watu; labda kila kikundi kinaitwa "kabila," lakini ni jamii za aina tofauti kabisa. Vikundi katika ukurasa huu vimeorodheshwa kuwa vikundi tofauti kutokana na ushahidi kutoka Ethnologue kutofautisha lugha zao.

Rwanda
from UCB Libraries GovPubs. at Curlie from the BBC News. Wikimedia Atlas of Rwanda

Kibila
Kibila ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabila. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kibila imehesabiwa kuwa watu 40,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibhele iko katika kundi la D30.

Rwanda
Imepakana na Uganda, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Burundi na Tanzania.

Mkoa wa Mara
Pia, kama makabila, Wakurya-Waghusii, Wakikuyu, na Wameru wa Kenya wana uhusiano wa karibu na asili moja. Makabila mengine yanayohusiana nao ni Wagisu (Uganda) na Waluya (Kenya). Kuna wakati ambapo makundi hayo yote yalikuwa kabila moja, lakini wakatengana kwa kuhamia sehemu za mbali, wakawa makabila tofauti tunayoyajua leo.

Kabila la Yuda
Kabila la Yuda ni mojawapo kati ya makabila ya Israeli ambayo kwa jumla ni 12, kutokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli.

Rwanda
Lugha ya taifa, lugha rasmi na lugha ya mama kwa Wanyarwanda wote ni Kinyarwanda ambayo ni lugha ya Kibantu, mojawapo ya Niger-Kongo.

Orodha ya makabila ya Kenya
Wakikuyu (Agĩkũyũ) 20.78% Waluhya 14.38% Wajaluo 12.38% Wakalenjin 15.46% Wakamba 11.42% Wasomali 8% Wakisii 6.15% Wameru (Meru) 5.07% Wamasai 1.76% Waturkana 1.52% Waembu 1.20% Wataita 0.95% Waswahili 0.60% Wasamburu 0.50%

Kiswahili
Rwanda: tarehe 8 Februari 2017 bunge lilifanya Kiswahili lugha rasmi ya nne baada ya Kinyarwanda, Kifaransa na Kiingereza.

Mkoa wa Mwanza
Makabila makubwa ya Mwanza ndio Wasukuma upande wa bara, halafu Wakerewe na Wakara visiwani.

Historia ya Rwanda
RPF chini ya uongozi wa Paul Kagame iliamua kutumia nguvu zote kwa kulipiza kisasi kwa kuwaua Wahutu wenye msimamo mkali na wengine wengi kufungwa maisha katika jela zenye hali mbaya sana,akilenga kulipiza kisasi cha mauaji. Kwa miezi miwili mauaji na vita zilienda sambamba hadi RPF ilishinda Julai 1994 na kuchukua madaraka ya serikali.

Senegal
Kikundi kikubwa nchini ni Wawolof (43%), wengine ni Wafula wakiwa pamoja na Watukulur (24%), halafu Waserer (14.7%), Wadiola (4%),Wamandinka (3%), Wasoninke.

Wabena (Tanzania)
Wabena ni kabila la watu wa Tanzania wanaoishi hasa katika Mkoa wa Njombe, Wilaya za Njombe na Wanging'ombe, lakini pia za Makete na Wilaya ya Ludewa. Mwaka 2001 idadi ya Wabena ilikadiriwa kuwa 670,000 .

Abakuria
Abakuria wamegawanyika katika "makabila madogo" au koo kumi na sita, nazo ni: Nyabasi, Bakira, Bairege, Bagumbe (wanaoishi katika wilaya za nchini Kenya na Tanzania), Batimbaru, Banyamongo, Bakenye,Basimbiti, Basweta,Barenchoka, Baikoma, Bamerani na mengineyo. Makabila haya madogo yote yapo pia katika kabila la Wakisii nchini Kenya.

Nigeria
Vikundi vikubwa katika jumla la makabila 300 ni Wahausa na Wafula kaskazini (jumla 20-30%), Waigbo (Waibo) kusini (14-18%), Wayoruba katika sehemu za magharibi (20-27%).

Historia ya Rwanda
Mtoto wake Mwami Kigeri V aliwekwa kwenye kiti chake. Tendo hili lilisababisha ghasia na vurugu nchini kwa sababu Wahutu walidai kuwa na neno katika mabadiliko ya serikali. Mwezi wa Novemba 1959 Mwami Kigeri V. alilazimishwa kuondoka nchini akikimbilia Uganda. Watutsi wenye siasa kali walijaribu kumwua kiongozi wa Mouvement Democratique Republicain (MDR) chama kikubwa cha Wahutu. Wahutu walijibu kwa kuwashambulia na kuua Watutsi. Wabelgiji walitumia wanajeshi wao kupoza hali nchini. Katika uchaguzi wa kwanza wa halmashauri ya tarafa na miji kabla ya uhuru ndicho chama cha Parmehutu kilichopata kura nyingi. Viongozi wa Parmehutu walitangaza serikali mpya mwaka 1961. Uchaguzi wa Bunge ulileta kura ya 77% kwa ajili ya chama cha Parmehutu kilichomchagua kiongozi wake Grégoire Kayibanda kuwa Rais.

Sierra Leone
Wakazi asili wamegawanyika katika makabila 16, kila moja likiwa na lugha na utamaduni maalumu; kati yake makubwa zaidi ni Watemne (35%) na Watembe (31%).

Historia ya Rwanda
Jeshi, Waparmehutu na serikali ya kihutu walikimbilia Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo wakiwalazimisha wakazi wengi kuongozana nao hali iliyosababisha kutokea kwa makambi ya wakimbizi makubwa sana katika Kongo ya mashariki yaliyokuwa na idadi ya wahutu milioni mbili. Walio wengi wamerudi baada ya kuimarika kwa serikali mpya.

Kabila
Kwa mfano, katika nchi ya Tanzania kuna makabila zaidi ya 120, kama vile kabila la Wachaga, la Waluguru n.k. Nchini Kenya kuna Wakikuyu, Waribe n.k.

Wakaguru
Ukifuatilia masimulizi ya wazee, hususan wakati wa sherehe za kumaliza msiba (mwidiki) yanaonesha kuwa Wakagulu walitokea maeneo ya Rwanda na Burundi (ya sasa).

Wawanda
Wawanda ni kabila la watu kutoka kusini-magharibi mwa nchi ya Tanzania. Wanapatikana katika mkoa wa Songwe, wilaya ya Mbozi, hususani tarafa ya Kamsamba maarufu kama bondeni, yenye kata za Kamsamba, Chilulumo, Mkulwe, Mpapa na Ivuna.
Mwaka 1987 idadi ya Wawanda ilikadiriwa kuwa 24,000 .

Mkimbizi
Kufuatia Mauaji ya Kimbari ya Rwanda ya mnamo mwaka wa 1994, zaidi ya watu milioni mbili walikimbilia nchi jirani, hususan Zaire. Makambi ya wakimbizi baada ya hapo yalidhibitiwa na serikali ya awali na Wanamigambo wa Kihutu ambao walitumia makambi kama maeneo misingi ya kufanya mashambulizi dhidi ya serikali mpya nchini Rwanda. Hatua chache zilichukuliwa kuitatua shida hiyo na mgogoro haukuisha hadi wakati ambapo waasi walioungwa mkono na Rwanda walipowalazimisha wakimbizi kuvuka mpaka na kurudi Rwanda ndipo Vita vya Kwanza vya Kongo vilipoanza.

Mkoa wa Kilimanjaro
Makabila makubwa mkoani humo ni Wachagga, Wagweno na Wapare, ambapo pia kuna makabila mengine madogomadogo kama Wamasai na Wakamba.

Historia ya Liberia
Liberia ni nchi iliyoundwa na makabila 16 ya asili nchini humo na wahamiaji Weusi toka Marekani na Karibi (5%), mbali na machotara wa aina mbalimbali.

Kamembe
Tofauti nyingine ni kuzagaa kukubwa kwa dini ya Uislamu. Ukilinganisha na kwengineko Rwanda ambako dini iliyo zagaa ni dini ya kikristo ya mazehebu ya kikatoliki, zaidi ya asilimiya 95 ya wakaaji wa mji wa Kamembe ni waislam. Utumiaji wa kiswahili na kujiri kwa kwa dini hii vilifanya Kamembe kutafautiyana kabisa na mahala pengine nchini Rwanda: Ki mila na kiutamaduni. Huku kulifanya wanasiyasa waliyo itawala Rwanda kabla ya serikali ya sasa iliyoko nchini Rwanda kuwashika raia wa Kamembe kama vile raia wasio wa Rwanda. Kwa serikali hizi raia wa Kamembe waliitwa Waswahili. Hii ilisababisha wanyimwe haki zao mbali mbali za kiraia. Japo kuwa haya yalibadilika wakati serikali ya sasa ikiongozwa na RPF iliingiya madarakani nchini Rwanda mnamo mwaka wa 1994. Kamembe ni mmoja ya miji ya Rwanda ambako ziwa Kivu linapatikana.

Wamalila
Wamalila kwa ujumla wanakadiriwa kufikia 120,000 wanaolizunguka bonde hili kwa mujibu wa sensa ya mwaka 2012. Kama ilivyo kawaida ya makabila yote, pia kabila hili lina koo kubwa zenye watu wengi: baadhi ni kama ukoo wa Mwampamba wanaopatikana Ilembo, Masoko, Ikupula na Iyunga; pia ukoo wa Mwasenga, Mwambwiga, Mzumbwe, Mwahalende, Mwasile, Mwashibanda, Mwaigaga na nyingine nyingi.

Pasteur Bizimungu
Mwaka 1990 alijiunga na Rwandese Patriotic Front (RPF) kikundi cha kitutsi kwa pakubwa, ambapo nduguyake, kanali katika jeshi la Rwanda, aliuawa, pengine kwa agizo la serikali.[3] Wakati huo, RPF ilikuwa imechoshwa na uongozi wake Habyarimana na ilikuwa tu ndio imeanza uvamizi wake nchini Rwanda kutoka Uganda. Bizimungu alihamia uhamishoni Ubelgiji (Belgium), ambako alitumikia RPF kama afisa wa habari (Information Officer). Mwaka 1993, Bizamungu alihusika katia majadiliano ya Arusha Accords, ambayo yalisimamisha miaka tatu ya vita ya wananchi kwa wenyewe (Civil War) nchini Rwanda.

Washubi
Jamii ya Washubi iliendelea kuongezeka na kujiimarisha kama milki ya kiutawala ikiwa na mahusiano na milki nyingine jirani, zikiwemo zile za Karagwe (Wanyambo), Buha (Waha), Biharamulo (Wazinza na Wasubi), Burundi (Warundi), Rwanda (Wanyarwanda), Buganda (Waganda) na Ankole (Wanyankole).

Utamaduni wa Nigeria
Utamaduni wa Nigeria umeumbwa na kabila nyingi za Nigeria. Nchi hii ina zaidi ya lugha 250 na tamaduni mbalimbali. Hata hivyo, kabila kubwa ni Hausa - Fulani ambao ndio wengi kaskazini, Igbo ambao ndio wengi kusini-mashariki na Yoruba ambao ndio wengi kusini. Makabila ya Benin yamejaa katika kanda kati Yorubaland na Niger Delta. Asilimia 80 ya Benin huwa Wakristo wakati asilimia 20 iliyobaki huwabudu Ogu. Wanafuatwa na Ibibio / Annang / Efik watu wa pwani ya kusini mashariki mwa Nigeria na Ijaw wa Niger Delta.

Zimbabwe
Wakazi wengi (82%) ni wa kabila la Washona, 14% ni Wandebele, 2% ni wa makabila mengine ya Kiafrika, 1% ni machotara, Wahindi, Wazungu n.k.

Rwanda
Wakazi wa Rwanda ni zaidi ya milioni 11. Banyarwanda milioni 2 wako Uganda na wengi zaidi Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

Jimbo Katoliki la Byumba
Jimbo katoliki la Byumba (kwa Kilatini "Dioecesis Byumbana") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

Historia ya Rwanda
Mnamo Oktoba 1990 Watutsi waliokaa Uganda walianzisha chama cha RPF (Rwanda Patriotic Front) wakiwa na wafuasi wahutu wachache wakavamia Rwanda kwa silaha. Kiongozi wao alikuwa Paul Kagame aliyeondoka Rwanda akiwa mtoto wa miaka minne. Alikuwa amejiunga na jeshi la Yoweri Museveni na kupanda ngazi katika jeshi la Uganda hadi kuwa mkuu wa huduma ya usalama ya kijeshi ya Uganda. Walitaka kulazimisha serikali ibadilishe hali ya Watutsi kuwa raia bila haki. Lakini uvamizi huu ulisababisha kuongezeka kwa ukali dhidi ya Watutsi ndani ya Rwanda na siasa kali kwa upande wa viongozi Wahutu. Kikundi cha kihutu cha Interahamwe na kupewa silaha. Maelfu ya Watutsi Warwanda waliuawa.

Rwanda
Mwanzo wa karne ya 20 ilikuwa sehemu ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani na sababu ya mzozo kati ya Ujerumani na Ubelgiji.

Historia ya Rwanda
Katika miaka ya 1950 ilionekana ya kwamba ukoloni unaelekea mwisho wake. Uhusiano kati ya Wahutu na Watutsi ukawa vigumu kwa sababu Wabelgiji walibadilisha siasa yao yakupendelea Watutsi wakidai haki zaidi kwa ajili ya Wahutu wliokuwa wengi. Ni hasa wamisionari wa katoliki Mapadre Weupe waliosimama upande wa Wahutu wakiona ndio wagandamizwa.

Historia ya Rwanda
Tendo hili lilikuwa mwanzo wa mauaji ambayo hayakuwahi kutokea Afrika. Viongozi wa Interahamwe, wa jeshi la kitaifa na vikundi vikali vya Kihutu walitekeleza mipango ya kukusanya Watutsi kila mahali na kuwaua. Haiwezekani kuwa na idadi kamili lakini makadirio ya chini yanataja Watutsi 750.000 na Wahutu wasio wakali zaidi ya 600000 waliuawa na Interahamwe na wanajeshi wa serikali ya Kihutu. Watu walikimbilia na kutafuta hifadhi makanisani lakini hata huko walichinjwa bila neema. Wahutu waliokataa kushiriki katika mauaji waliuawa pia.

Historia ya Rwanda
Ndani ya Rwanda mahakama za vijijini zinazoitwa "gachacha" zimejaribu kutoa hukumu juu ya wauaji wa mwaka 1994.

Mkoa wa Kagera
Mkoa huu una makabila makubwa mawili ambayo ni: Wanyambo na Wahaya. Wanyambo huishi kwa wingi wilaya ya Kyerwa na Karagwe na Wahaya huishi kwa wingi wilaya ya Bukoba vijijini na Bukoba mjini. Makabila hayo hupenda kula ndizi kwa wingi.

Tanzania
Kuna makabila 125 hivi. Makabila yenye watu zaidi ya milioni moja ni Wasukuma, Wanyamwezi, Wachaga, Waha, Wagogo, Wahaya, Wajaluo na Wamakonde.

Benin
Kuna majimbo 12, nayo ni:Kuna makabila mbalimbali ambayo watu wake wanaongea lugha tofauti sana, k.m. Kihausa, lugha za Kisonghai, lugha za Kimande na lugha za Kifula.

Kabila la Reubeni
Kabila la Reubeni ni mojawapo kati ya makabila ya Israeli ambayo kwa jumla ni 12, kutokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli.

Jamhuri ya Watu wa China
China kuna makabila 56 tofauti. Wahan ndio kabila kubwa zaidi nchini China kwa idadi ya watu ikiwa na asilimia 92.

Historia ya Rwanda
Afrika ina ujuzi sasa; kama ujuzi wa Kiarabu, Kiswahili, Kilingala, Kiwolof, Kiamharic. Utengamano wa siasa mpya lazima utatupa nafasi ya kujenga nchi mpya kama EACU na Rwanda Kazembe.

Rwanda
Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya miaka ya 1990 vilileta uangamizaji mkubwa wa Watutsi. Kati ya asilimia 75 hadi 90 za wakazi Watutsi waliuawa katika wiki chache za mwaka 1994. Baada ya mwisho wa vita Watutsi wengi ambao wenyewe au wazazi wao walikuwa wamekimbilia Uganda na Tanzania walirudi tena Rwanda.

Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Mwaka 1913 takwimu ya Wajerumani ilihesabu wakazi Waafrika 7,645,000, Waasia (Wahindi na Waarabu) 14,898 na Wazungu 5,336, kati yao Wajerumani 4,107. Nusu ya wakazi wote waliishi katika eneo la maziwa makubwa ambako serikali ya kikoloni iliacha maeneo ya Rwanda (wakazi 2,000,000), Burundi (1,500,000) na Bukoba (275,000) kama maeneo lindwa chini ya watawala wa kienyeji waliosimamiwa na afisa mkazi Mjerumani.[1]

Wasuba (Kenya)
Kabila la Wairienyi wanakadiriwa kuwa watu 80,000 hivi, na wanajulikana katika eneo la ziwa kwa wasichana warembo. Kabila hili la Wairienyi wamegawanyika katika makabila madogo manne, nayo ni Wakaksingri, Waregi (Uregi), Wangoe (Ungoe) na Wagassi.

Jamhuri ya Kongo
Sehemu kubwa ya nchi ni misitu, hivyo wakazi wengi (70%) wanaishi mijini upande wa kusini-magharibi wa nchi. Kati yao, 48% ni wa kabila la Wakongo, 20% Wasangha, 17% Wateke, 12% Wam'Bochi. 2% ni Wabilikimo.

Historia ya Rwanda
Sehemu ya viongozi Warwanda walijiandaa kutafuta utaratibu mpya lakini wengine walifanya mipango ya kumaliza swali la Watutsi kabisa wakipanga kuua Watutsi wote nchini.

Burkina Faso
Kabila kubwa nchini ni la Wamossi (karibu nusu ya wananchi wote) wakikaa karibu na Wagadugu. La pili ni la Wabobo hasa katika eneo la Bobo-Dioulasso. Kanda la Sahel katika kaskazini wako Wafula.

Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kwa jumla kuna takriban lugha 242, hasa lugha za Kibantu, zinazozungumzwa nchini (angalia orodha ya lugha). Kati yake, lugha 4 zinatambuliwa kama lugha za kitaifa, nazo ni: Kikongo (Kituba), Kingala (Kongo), Kiluba (Tshiluba) na Kiswahili. Wakati wa ukoloni lugha hizo nne za kitaifa ziliwahi kutumiwa kieneo katika shule za msingi.

Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Inasemekana kuwa watu wapatao laki nane waliuawa, wengi wao wakiwa Watutsi, lakini wakiwemo pia Wahutu wenye misimamo ya wastani.

Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Ujumbe wa majaji wa Ufaransa Jumamosi waliwasili mjini Kigali kwa lengo la kuchunguza chanzo cha mauaji ya kimbari ya Rwanda na kuanguka kwa ndege iliyokuwa imembeba Juvenail Habyarimana rais wa wakati huo wa Rwanda.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.