Question: Mamalia ni nini?

Mamalia
Mamalia ni wanyama ambao wanawanyonyesha watoto wao maziwa kwa kutumia viwele vyao.

Malaria
Vimelea hivyo huzaa ndani ya seli nyekundu za damu, na kusababisha dalili kama vile anemia, maumivu kidogo ya kichwa, shida ya kupumua, takikadia, n.k., aidha kuna dalili nyingine za jumla kama vile homa, baridi, kichefuchefu, ugonjwa kama mafua, na katika hali mbaya zaidi kupoteza fahamu na hata kifo.

Mmenyuko wa mzio
Mmenyuko wa mzio (kwa Kiingereza anaphylaxis, kutoka maneno ya Kigiriki ἀνά, ana, dhidi, na φύλαξις, phylaxis, ulinzi) ni ugonjwa mkali wa mzio (kwa Kiingereza allergy) ambao huanza ghafla na huweza kusababisha kifo.[1] Mmenyuko mkali ya mzio kawaida una dalili kadhaa, zikiwa ni pamoja na upele wa kuwasha, kuvimba koo na shinikizo la chini la damu. Chanzo cha kawaida ni kuumwa na wadudu, kumeza vyakula na dawa.

Amerika ya Kusini
Nandu (aina ya mbuni wa Amerika Kusini) Ndege kama tukani, tinamu na kolibri (Trochilidae, Kiing. hummingbird) wasio na spishi za karibu penginepo Kima wa Dunia Mpya (Platyrrhini) Rodentia wa pekee kama nungubandia (Cavia porcellus) (Kiing. guinea pig) na panya-chinchila Kundi la pekee la mamalia linaloitwa Xenarthra, lenye mla-sisimizi (anteater), mwendapole au slothi (sloth) na armadilo (armadillo). Jagwa anayefanana kiasi na chui mkubwa Pia spishi nyingi za samaki zinazopatikana huko tu, kwa mfano samaki mashuhuri wa piranya.

Wazazi
Mzazi wa kibiolojia ni mtu ambaye gamete yake imetoa mtoto, mzazi wa kiume kupitia manii, na mwanamke kupitia kijiyai. Wazazi hao, baba na mama, ni jamaa ya kwanza na kuchangia asilimia 50 ya maumbile ya mtoto.

Malaria
Kimelewa cha msingi (mahsusi) cha kimelea hicho na njia ya uenezi na vekta zake ni mbu jike wa jenasi ya Anopheles, binadamu na wanyama wengine wenye uti wa mgongo ni vimelewa wa ziada. Kwanza mbu wachanga humeza vimelea kwa kufyonza damu ya mwanadamu aliyeambukizwa kisha mbu huyo wa aina ya<i data-parsoid='{"dsr":[17423,17436,2,2]}'>Anopheles hubeba mbegu za vimilea za Plasmodium katika matezi ya mate yao. Mbu huambukizwa baada ya kufyonza damu kutoka kwa binadamu aliyeambukizwa. Baada ya kumezwa, gameti za vimelea viliyofyonzwa pamoja na damu hujigawanya kwa msingi wa mbegu za kiume au za kike na kisha kuungana katika utumbo wa mbu. Hii hubuni ukineti inayopenya wambo wa utumbo wa mbu na kuzalisha uusisi katika ukuta wa utumbo. Uusisi inapopasuka, inatoa spora(sporozoites)vinayohama katika mwili wa mbu kuelekea katika matezi ya mate ya mbu, ambapo huwa tayari kumwambukiza binadamu mwingine. Aina hii ya maambukizi wakati mwingine hujulikana kama uhamisho kituo wa kabla(anterior station transfer). Spora huingizwa ndani ya ngozi, pamoja na mate, wakati mbu anapofyonza mlo wake mwingine wa damu.

Nimonia
Nimonia hutokana hasa na maambukizi yanayosababishwa na bakteria au virusi na kwa viwango vidogo na kuvu naparasiti. Ingawa kuna zaidi ya aina 100 za ajenti za maambukizi zilizogunduliwa, ni chache tu zinahusika kwa vingi vya visa. Maambukizi yanayohusisha mchanganyiko wa virusi na bakteria yanaweza kutokea kwa hadi asilimia 45 ya maambukizi kwa watoto na asilimia 15 ya maambukizi kwa watu wazima.[6] Huenda ajenti inayosababisha isiweze kubainishwa katika takriban nusu ya visa licha ya kupima kwa makini.[15]

Msambia
Msambia au mplamu wa Japani ("Eriobotrya japonica") ni kichaka kikubwa au mti mdogo wa familia Rosaceae. Matunda yake yaliyo matamu au machungu kidogo huitwa masambia. Ikiwa yameiva yana rangi ya manjano.

Mata
Mata (kutoka Kiingereza matter: kwa Kiswahili pia "maada") ni neno pana linalojumlisha vyote vinavyoweza kuonekana, kusikika, kuguswa, kuchunguzwa n.k., ikiwemo hasa mata ya kawaida inayoundwa na atomi ambazo tena zinaundwa na kiini cha protoni na neutroni, kikizungukwa na wingu la elektroni.[1][2]

Mafua ya kawaida
Dalili za kawaida dalili za mafua ni pamoja na kikohozi, mafua, kuziba kwa pua, na koo linalouma.Dalili zingenezo ni pamoja na kuumwa misuli (myalgia), kuwa mchovu, kuumwa na kichwa, na kupoteza hamu ya kula. Kuumwa koo huwa ni hali inayowapata karibia asilimia 40% ya watu. Kikohozi ni hali inayowapata asilimia 50% ya watu Kuumwa misuli hutokea kwa nusu ya watu. Homa sio dalili ya kawaida inayowapata watu wazima, lakini ni kawaida kwa watoto wachanga, na watoto wadogo Kikohozi kinachosababishwa na mafua ya kawaida si kali sana ukilinganisha na kikohozi kinachosababishwa na homa ya mafua (homa). Kikohozi na homa zinaonyesha dalili kubwa ya homa ya mafua (Influenza) kwa watu wazima Idadi kubwa ya virusi vinavyosababisha mafua ya kawaida, vinaweza visiwe na dalili yoyote Rangi ya kamasi wakati wa kukohoa hupita katika njia ya hewa na kamasi na inaweza kuwa na rangi tofauti/3} (kamasi) zinaweza kutofautiana kwa rangi nyeupe hadi kuwa ya njano au kijani. Rangi ya kamasi haionyeshi kama ugonjwa huo umesababishwa na bakteria au na virusi.

Magamaga
Magamaga ni ndege wadogo wa jenasi mbalimbali katika familia Cisticolidae. Wanafanana na videnenda lakini mkia wao ni mrefu zaidi na hawana michirizi mizito. Karibu na nusu ya spishi za "Prinia" zinatokea Asia lakini spishi zote nyingine zinatokea Afrika. Hawa ni ndege wa maeneo wazi yenye manyasi marefu na vichaka. Hula wadudu. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe ndani ya manyasi au kichaka karibu na ardhi; mara nyingi tago limefunika. Jike huyataga mayai 2-5.

Homa
Homa ni hali ya wanyama kuwa na halijoto ya mwili juu ya halijoto ya kawaida (37 °C katika mamalia).

Utungisho katika wanyama
Utungisho wa ndani hutokea ndani ya mwili wa kiumbe cha kike. Kawaida kiumbe wa kiume huwa na uume au ogani nyingine inayoingiza manii ndani ya njia ya uzazi. Mamalia wote, reptilia na ndege na hata baadhi ya wanyama wasio na uti wa mgongo ("invertebrates"), ikijumuisha konokono, minyoo, na wadudu, hutumia utungisho wa ndani. Utungisho wa ndani siyo muhimu kuwa kiinitete kinachotengenezwa kuendelea kubakia ndani ya mwili wa kiumbe cha kike. Katika nyuki wa asali, kwa mfano, malkia huweka mayai yaliyorutubishwa katika vyumba maalum ndani ya sega. Vyumba hivi huwekewa chakula ili nyuki wadogo waweze kuvitumia kadiri wanavyokua.

Maziwa ya mama
Wanawake huweza kutoa maziwa baada ya kujifungua chini ya ushawishi wa homoni za prolaktini na okistosini. Maziwa ya kwanza kutolewa hujulikana kama kolostramu, ambayo huwa na kiwango cha juu cha imunoglobulini IgA ambayo huzingira njia ya utumbo. Hii husaidia kulinda mtoto mchanga mpaka mfumo wa kinga yake unafanya kazi vizuri, na inajenga athari ya kupumzika, huondoa mekoniamu na kusaidia kuzuia kujengwa upya kwa bilirubini (sababu muhimu ambayo huchanjia ugonjwa wa macho kugeuka manjano).

Upinzani wa kimaumbile kwa malaria
kimelea cha malaria "Plasmodium vivax" inakadiriwa kuambukiza watu milioni 75 kila mwaka. "P. vivax" ina usambazaji mpana katika nchi za hari, lakini ni haipo au ni nadra katika kanda kubwa katika Afrika ya Kati na Magharibi, kama ilivyothibitishwa hivi majuzi na uandishi wa aina ya PCR. Pengo hili katika usambazaji imekuwa kutoka na ukosefu wa uelezaji wa kipokezi antigeni cha Duffy cha kemokine (DARC) kwenye seli nyekundu za watu wengi wanaoishi sehemu ya kusini mwa Sahara. watu waliona na Duffy hasi ni homozigoti kwa aleli ya DARC, hubeba nukletidi moja yenye mabadiliko ya kijeni(DARC 46 T → C), ambayo hutatiza shughuli za kufanikisha kwa kusumbua eneo la uunganishaji la hGATA1 dhana ya erithroidi mfuatano yenye kunakiliwa .
Katika uchunguzi mkubwa ambao umetajwa wa vino na vitro, Miller na wengine waliripoti kwamba kundi la damu la Duffy huwa ni kipokezi kwa P. vivax na ukosefu wakundi la damu la Duffy kwenye seli nyekundu ni sababu ya kinga kwa "P. vivax" miongoni mwa watu wenye asili ya kiafrika. Hii imekuwa mfano maarufu wa kinga asili kwa chombo cha kuambukiza kwa sababu ya ukosefu wa kipokezi cha agenti kwenye seli zililengwa.
Hata hivyo, uchunguzi umekusanywa unaonyesha ripoti hiyo ya awali inahitaji kupitiwa zaidi ili ifuzu. "P. vivax" huweza kuambukizwa kwa Tumbili wa squirrel (Saimiri boliviensis na "sciureus S.)," na Barnwell na wengine wamepata ushahidi kwamba "P. vivax" huingia lwenye seli za tumbili wa samiri bila kutegemea chochote wenye kundi la damu la Duffy, kuonyesha kwamba P. vivax ina njia mbadala ya kuingilia seli hizi. protini ya uunganishaji ya Duffy, moja na moja tu ya kipande cha uvamizi kwa DARC, haijiunganishi kwa erithrositit za samiri bali ingawa seli hizi huonyesha DARC na kwa waziwazi huambukizwa na "P. vivax."
Swali ni kama kwamba uchunguzi huu ni wenye umuhimu kwa maambukizi ya binadamu ya P. vivax kwa kawaida. Ryan na wengine walionyesha ushahidi wa maambukizi ya P. vivax miongoni mwa makundi ya watu ya Duffy-hasi wakazi katika eneo la Magharibi mwa Kenya. Huko kivyao, Cavasini na wengine wametoa ripoti kwamaba maambukizi ya P.vivax miongoni mwa watu walio na antijeni-hasi ya Duffy kutoka eneo la Brazili la Amazonaskanda ya Amazoni. "P. vivax" na udhihirishaji wa antigeni ya Duffy ilitambuliw kwa njia ya ginotipi na njia nyingine. uchunguzi wa baadaye katika nchi ya Madagaska umepanua uchunguzi huu. watu wa Malagasi katika kisiwa hiki huwa na mchanganyiko wa watu wa Duffy chanya na Duffy-hasi wenye asili ya makabila mbalimbali. katika maeneo nane muhimu yanayofunika sehemu mbalimbali za kisiwa hiki 72% ya makundi ya watu walikuwa Duffy-hasi, kama inavyoonyeshwa na genotipi na mtindo wa sitometri. "P. vivax" ya chanya ilipatikana katika 8.8% ya 476 idadi iliyodhaniwa ya watu wa Duffy-hasi. na malaria ya P. vivax ya kliniki ilipatikana katika watu 17 vile. shughuli ya uginotipi ya watengenezaji wa polimofiki na setilite ndogo zaidi walipendekeza kwamaba aina nyingi za ' P.{/ zilikuwa zinavamia seli nyekundu za watu walio na Duffy- hasi. Waandishi walipendekeza kwamba miongoni mwa makundi ya watu ya Malagasi kulikuwa na wakazi wa kutosha wa Duffy-chanya wenye kudumisha maambukizi ya mbu na ya ini. Kutokana na maelezo haya ya ndani ni kwamba aina za ' P. vivax zaweza kuibuka, kwa kutumia vipokezi badala ya kutumia Duffy kuingia katika seli nyekundu na kujizidisha. kutokana na hizi ripoti nyingi kutoka sehemu mbalimbali za ulimwengu ni dhahiri kusema kwamba aina kadhaa za "P.vivax" zimekuwa zikiambukizwa kwa wanadamu amabo hawadhirishi DARC kwenye seli zao nyekundu. matokeo ya maambukizi ya mara kwa mara hayajajulikana. Utambulishaji wa kimelea na molekuli mwenyeji amabyo huruhusu uvamizi wa kibinafsi wa Duffy wa erithrositi za binadamu ni jukumu muhimu siku zijazo, kwa sababu itaweza kuwezesha maendeleo ya utengenezaji chanjo.

Malaria
Tafiti za kisayansi kuhusu malaria zilipata mafanikio muhimu ya kwanza mwaka 1880, wakati daktari wa jeshi la Ufaransa Constantine Alphonse Laveran aliyekuwa akifanya kazi katika hospitali ya kijeshi nchini Algeria alipotambua kwa mara ya kwanza vimelea ndani ya chembechembe nyekundu za damu ya watu waliokuwa wakiugua malaria. Kwa hiyo, alipendekeza kwamba ugonjwa wa malaria unasababishwa na kiumbe huyo, mara ya kwanza kabisa ambapo kijiumbe mwenye seli moja (Protista) alitambuliwa kusababisha ugonjwa. [109] Kwa sababu hii na vumbuzi nyingine za baadaye , alipokea Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka 1907. Kimelea cha malaria kiliitwa Plasmodium na wanasayansi wa Kiitalia Ettore Marchiafava na Angelo Celli. [110] Mwaka mmoja baadaye, Carlos Finlay, daktari wa Kuba aliyekuwa akitibu wagonjwa wa homa ya manjano huko Havana, alitoa ushahidi madhubuti kuwa mbu walihusika katika kusambaza ugonjwa huo miongoni mwa binadamu. [111] Kazi hii ilifuata mapendekezo ya awali ya Yosia C. Nott, [112] na Patrick Manson kuhusu maambukizi ya homa ya mitoki. [113]

Malaria
Tatizo mojawapo la aina zote za unyunyizaji wa viuadudu majumbani ni usugu unaotokana na mabadiliko ya mbu. Kulingana na utafiti uliochapishwa kuhusu Mosquito Behavior and Vector Control, spishi wa mbu wanaoathiriwa na IRS ni wale wanaopumzika na kuishi majumbani (endophilic), kutokana na mwasho unasababishwa na dawa za kunyunyizia, vizazi vyao wanabadilika kuelekea spishi wanaopumzika na kuishi nje (exophilic), kumaanisha hawaathiriki - ikiwa wanaathirika kwa vyovyote - na IRS, na kufanya mbinu hii kuwa isiyofaa kwa kiasi fulani katika kujilinda.

Malaria
Ndani ya chembechembe nyekundu za damu, vimelea huendelea kuongezeka, kwa uzazi nafsi, mara nyingine hujipenyeza nje ya chembe wenyeji na kuvamia chembechembe nyekundu zilizokuwa hazijaambukizwa. Mizunguko kadhaa kama hiyo ya kujiongezea nguvu hutokea. Kwa hivyo, maelezo yanayofahamika ya kukumbwa na homa ya ghafla hutokea wakati merozoiti wanapojipenyeza na kuambukiza chembechembe nyekundu za damu.

Ngozi
Melanini ni kemikali inayokaa ndani ya epidemisi yenye kazi ya kuzuia au angalau kupunguza athira za mnururisho wa jua. Mnururisho huo unaweza kuwa wa hatari kama jua ni kali na kuchoma seli, hasa kusababisha kansa. Uwezo wa kutengeneza melanini unarithiwa. Hivyo watu "weusi" huzaliwa na kiwango kikubwa cha melanini ya kudumu kwenye ngozi. Watu "weupe" wana kiwango kidogo.

Malaria
Vilima vya chini ya Mlima Himalaya na mabonde ya Terai ama ya Doon nchini Nepal na India huwa na visa vingi vya malaria kutokana na hali ya hewa ya joto na vinamasi vinavyohimiliwa wakati wa kiangazi na chemichemi inayotiririka kutoka vilima vya juu. Misitu iliyokuwa na malaria ilitunzwa kimakusudi na watawala wa Nepal kama mbinu ya kujihami. Binadamu waliojaribu kuishi katika eneo hili walikufa kwa wingi kuliko katika nyanda za juu zaidi au sehemu kame Tambarare za Ganges, hata hivyo, wenyeji wa Tharu walikuwa wameishi katika eneo hili kwa muda mrefu kiasi cha kuwa na kinga kupitia kwa mabadiliko katika jeni nyingi. Ndoa za tabaka au kabila zilionekana kufungia hali hiyo mingoni mwa wenyeji wa Tharu. Vinginevyo jeni hizi pengine zingekuwa zimesambaa karibu kote Kusini mwa Asia na kwingineko kwa sababu ya thamani yao dhahiri na kutokuwa na madhara ikilinganishwa na Anemia ya Seli Mundu.

Upinzani wa kimaumbile kwa malaria
uchunguzi wa kwanza wenye utaratibu wa hipothesia ya malaria ulifanywa na Anthony Allison katika Afrika Mashariki katika mwaka wa 1953. uchunguzi wake wa kwanza hapo awali awali ulibainisha ikiwa heterozigoti wa munduu seli huwa wamelindwa dhidi ya maambukizi makali ya P.falciparum{. Hii ilihitaji kufanywa kazi na watoto walio na miezi minne hadi miaka minne, pale ambapo upatajji wa ugonjwa na vifo kutokana na malaria ni mkubwa zaidi makubwa zaidi. Utafiti huo ulifanyika katika vijiji vya Uganda ambapo dawa za kukinga malaria hazikutumiwa. Allison aligungdua kwamba watoto katika kundi hili la miaka waliokuwa na HbS walikuwa kwa kiwango cha chini muhimu cha visa vya vimelea vya malaria kuliko wale wa walio na HbA. Kuugua maradhi kukali na na vifo kutokana na malaria havikuwa vinajulikana kama kuwa na uhusiano wa visa vya juu vya vimelea. Uchunguzi huu umeonyesha kuwa mara katika sehemu mbalimbali za Afrika, na uwezekano wa uonyeshaji wa malaria kali ( malaria ya akili na upungufu wa damu mwili mkali - anaemia) ni nadra katika- heterozigoti wa mundu seli. Katika utafiti wa baadaye hali ya ubebaji wa HbS ilipatikana kuwa na uhusiano hasi na uwezekano wa hali ya za malaria ya "" P.falciparum, huku uhusiano huu hasi wa hali za mbebaji wa HbC na α-thalassemia ulikuwa umedhibitiwa kwa malaria ya akill na upungufu wa damu mwilini mkali, mtawalia. Matokeo haya yalipendekeza kwa nguvu kuwa, chini ya hali kali ya maambukizi ya P.falciparum, heterozigoti (AS) wadogo wa mundu seli huishi maisha bora zaidi kuliko wale walio na himoglobini ya kawaida (AA) huku homozigoti wa mundu seli (ss) kuishi kiwango cha chini miongoni mwa ginotipi hizi tatu.

Malawi
Malawi (zamani Unyasa au Nyasaland) ni nchi ya Afrika ya kusini-mashariki ikipakana na Tanzania, Msumbiji na Zambia.

Malaria
Malaria inakisiwa kuwa nashinikizo kubwa kwa jieni ya binadamu katika siku za hivi karibuni. [121] Hii ni kutokana na vifo vingi na maradhi yanayosababishwa na malaria, hasa spishi ya P. falciparum.

Malaria
Dalili tambulika za malaria hutokea kwa namna ya mzunguko wa baridi ya ghafla ikifuatiwa na kutetemeka kisha homa na kutokwa jasho kunakodumu kwa masaa manne hadi sita, dalili hizi hujitokeza kila baada ya siku mbili kwa maambukizi ya P. vivax na P. ovale , huku ikijitokeza kila baada ya siku tatu kwa P. malariae. [8] P. falciparum yaweza kuwa na homa inayojitokeza kila kati ya saa 36-48 au homa isiyoshadidi lakini inayoendelea. Kwa sababu zisizofahamika vyema, lakini ambazo zinaweza kuhusiana na shinikizo ya hali ya juu katika fuvu la kichwa, watoto walio na malaria mara nyingi hudhihirisha mkao usiokuwa wa kawaida, ishara ya uharibifu wa ubongo. [9] Imegunduliwa kuwa malaria husababisha matatizo ya kutambua, hasa kwa watoto. Husababisha kuenea sana kwa anemia katika kipindi cha kukua haraka kwa ubongo na pia uharibufu wa moja kwa moja wa ubongo. Uharibifu huu wa kinurolojia hutokana na malaria ya ubongo ambayo ni hatari mno kwa watoto. [10] [11] malaria ya ubongo huhusishwa na uweupe wa retina, [12] ambayo inaweza kuwa na manufaa kama ishara ya kutofautisha malaria na visababishi vingine vya homa. [13]

Nimonia
Nimonia ni maradhi yanayotokea sana yanayoathiri takriban milioni 450 za watu kwa mwaka na yanayotokea katika kila sehemu ya dunia.[6]Ni kisababishi kikubwa cha vifo katika kila rika ambapo husababisha milioni 4 (asilimia saba ya vifo vyote duniani) kila mwaka.[6][64] Viwango ni vya juu zaidi kwa watoto chini ya miaka mitano na watu wazima walio na umri wa zaidi ya miaka 75.[6] Hutokea takriban mara tano zaidi katika ulimwengu unaostawi kuliko katikaulimwengu uliostawi.[6] Nimonia ya virusi huchangia takriban visa milioni 200.[6] Nchini Marekani, katika mwaka wa 2009, nimonia ilikuwa kisababishi cha 8 kati ya visababishi vinavyoongoza vya vifo.[11]

Nyangumi
Nyangumi ni wanyama wa bahari, na pengine wa maji matamu, katika oda Cetacea wanaofanana na samaki, lakini ni mamalia: kwa hivyo hawatagi mayai kama samaki bali huzaa watoto kama mamalia wote na huwanyonyesha.

Mbwa-kaya
Mbwa (Canis lupus familiaris) ni mnyama anayefugwa na binadamu tangu muda mrefu. Kibiolojia anahesabiwa kati ya mamalia wala nyama.

Nyangumi
Nyangumi ni jina la jumla la mamalia wa majini wa oda ya Cetacea. Neno nyangumi wakati fulani humaanisha wanyama wote wa oda ya Cetacea, lakini katika lugha ya kawaida huwaacha wanyama wa familia ya Delphinoidea, kama vile pomboo.

Jinsia
Kuna pia njia ya kujizalisha ambayo ni namna ya pekee ya uzalioni kijinsia. Mimea kama karanga na pia wanyama kadhaa mfano vyawa na samaki kadhaa wanaweza kuanzisha wadogo bila manii ya kiume. Wanyama kama mategu ni huntha wanaobeba manii pamoja na vijiyai mwilini na wanazaa ndani yao.

Mamalia
Prototheria ni mamalia wanaotaga mayai au kubeba watoto wao ndani ya mfuko wa mwilini kwa muda fulani baada ya kuzaa Theria ni mamalia wa kawaida na spishi nyingi zimo humo.

Mimba
Mimba ni mtoto wa mamalia ambaye anakua katika tumbo la uzazi la mama yake hadi azaliwe.

Papa Mbingusi
Uzazi hutokea mara moja tu kwa mwaka kwa papa mbingusi, na mara nyingi hutokea kwa papa wa kiume kumuuma papa wa kike kwa ukali mpaka yeye anakubaliana kujamiana naye. [9] Papa mbingusi anaonyesha ile hali ya uzazi na wakike kujifungua ili kuishi vijana. Kama papa wengine, utungisho ni ndani ambapo wakiume anahamisha manii kwa mwanamke kupitia moja ya viungo viwili vya intromittent vinavyoitwa claspers. Kiinitete kikuacho mara ya kwanza kinahimilishwa kwa kifuko cha kiiniyai. Wakati upatikanaji wa kiiniyai umekwisha, kifuko cha kiiniyai kilichoisha kinabadilishwa katika muundo linganifu na kondo la mamalia (huitwa "yolk sac plasenta" au "pseudoplacenta"), njia ambayo mama huwasilisha riziki hadi kuzaliwa. Mara papa mtoto anapozaliwa, hapewi huduma na wazazi kwa njia yoyote. Kawaida kuna mkumbo mmoja wa vitoto kati ya 12 hadi 15; isipokuwa mbingusi mkubwa ambaye huzaa mkumbo mmoja wa vitoto kati ya 20 hadi 40. Hawa papa watoto husongamana pamoja na kuogelea kuelekea maji joto hadi watakapofikia umri wa kutosha na ukubwa wa kutosha kuishi peke yao. [9]

Upofu
Kauli zinazodai kwamba baadhi ya spishi za mamalia "huzaliwa zikiwa vipofu" inamaanisha kuwa huwa zinazaliwa zikiwa zimefunga macho yao imefungwa na kope zao fused kwa pamoja, na macho wazi baadaye. Mfano moja ni sungura. Katika binadamu kope huwa zimeunganishwa kwa muda kabla ya kuzaliwa, lakini hufunguka tena kabla ya wakati wa kawaida wa kuzaliwa, lakini watoto waliozaliwa mapema sana wakati mwingine huzaliwa na macho yao yakiwa yameunganishwa, na hufunguka baadaye. wanyama wengine kama vile panya fuko iliyo kipofu huwa vipofu kwa kweli vipofu na hutegemea hisia zingine.

Shetani wa Tasmania
Shetani wa Tasmania (kutoka Kiing.: Tasmanian devil, Kisayansi: "Sarcophilus harrisii") ni mnyama wa Marsupialia wa Tasmania mwenye manyoya meusi ambaye anapatikana katika maeneo ya porini ya kisiwa cha Australia kwenye makao ya Tasmania ikiwemo kisiwa kidogo cha Maria ambapo kuna mpango wa utunzaji wa wanyama wasio na magonjwa.

Malaria
Kawaida, watu hupata ugonjwa wa malaria kwa kung'atwa na mbu wa kike wa jamii ya Anopheles aliyeambukizwa. Mbu aina ya Anopheles pekee ndio wanaoweza kusambaza malaria, na ni lazima wawe wameambukizwa kupitia damu waliyofyonza kutoka kwa mtu aliyeambukizwa. Mbu akimng'ata mtu aliyeambukizwa, kiasi kidogo cha damu huchukuliwa, damu hiyo huwa na vimelea vya malaria. Wiki moja baadaye, wakati mbu anapofyonza mlo wake mwingine wa damu, vimelea hivyo huchanganyika na mate ya mbu na kuingia katika mfumo wa damu ya anayeng'atwa.

Kinyamadege
Kinyamadege au domobata ni mamalia wa Australia aliye na mdomo wa bata, miguu yenye utando kati vidole kama ile ya fisi-maji na mkia kama biva. Ni moja ya spishi tano za mamalia wanaotaga mayai, lakini ananyonyesha watoto wake kama mamalia wote wengine.

Mamalia
Wana damu moto na kupumua kwa mapafu.

Nyangumi
Kulingana na mazingira yao (tofauti na na wanyama wengine), nyangumi hupumua kwa hiari yao, wanaamua ni wakati gani wa kupumua. Mamalia wote hulala lakini nyangumi hawawezi kulala kwa muda mrefu sababu wanaweza zama majini na kufa. Husemekana ni nusu tu ya ubongo wa nyangumi hulala na sehemu nyingine hufanyakazi, hivyo nyangumi huwa halali moja kwa moja lakini hupumzika vya kutosha. Mara nyingi nyangumi hulala huku jicho moja tu likiwa limefungwa. Baadhi ya nyangumi huwasiliana kwa sauti za kimuziki, zikijulikana kama nyimbo za nyangumi. Sauti hizi zaweza kuwa kubwa sana kutegemeana na spishi zao. Nyangumi waitwao sperm husikika wakitoa sauti za kugonga gonga tu, kwasababu wao wana meno na hutoa pia mwangwi unaoweza kusikika kwa maili nyingi.

Tiba asilia ya homoni
DHEA ni mtangulizi wa androjeni ambayo inakosa kibali cha FDA na Afya Kanada kwa ajili ya matumizi ya wanawake, na kwa sasa haipatikani Kanada kama maandalizi ya famasia lakini huuzwa kama dawa ya kawaida katika maduka ya dawa au kuingizwa katika maandalizi yaliyochanganywa nchini Marekani . Katika mwili hugeuzwa na kuwa Testosteroni, na kisha estrojeni, hakuna matokeo ya kisayansi thabiti yanayounga mkono matumizi yake, au habari za usalama na viwango vya juu vya DHEA vimehusishwa na kansa ya matiti.

Sili
Sili (Kisayansi: Phocidae) ni familia ya mamalia wenye vikono vinavyofanana na mapezi ya samaki.

Upinzani wa kimaumbile kwa malaria
Katika mawaka wa 1910 daktari mmoja wa Chicago, James B. Herrick, alichunguza mundu viini katika damu ya mwanafunzi mmoja aliye na ugonjwa wa upungufu wa damu mwilini (anaemia),Walter Clement Noel. katika mwaka wa 1927 Vernon Hahn na Elizabeth Biermann Gillespie alionyesha kuwa kuingiliwa kwa seli za damu nyekundu ilikuwa ni kutokana na kiwango cha chini cha oksijeni. Katika baadhi ya watu binafsi mabadiliko hayo hutokea katika shinikizo la sehemu ya [12] imefikia katika mwili, na hutoa ugonjwa wa upungufu wa damu mwilini- anemia na matatizo mengine, yanayozingatiwa kuwa ni uginjwa wa mundu-kiini. Kwa watu wengine uviringwaji hutokea tu katika sehemu zilizo na presha ya chini sana, hawa huwa ni wabebaji a athari za mundu-kiini.
Awamu ya kisasa ya utafiti kuhusu ugonjwa huu ilianzishwa na mwakemia mashuhuri Linua Pauling mnamo mwaka wa 1949. Pauling alithibitisha kwamba himoglobin(HB)katika ugonjwa wa mundu- kiini haikuwa ya kawaida: inapondolewa oksijeni inabadilika kuwa chembechembe ndefu, nyembamba na yenye umbo ya mzunguko ambazo hupoteza umbo asili ya seli za damu nyekundu kuwa na umbo la mundu. Katika maabara yake uchunguzi wa kielektoforetiki ulionyesha kuwa mundu seli HB (S) kwali si ya kawaida, ikiwa na PH(kiwango cha asidi au alkaline) katika hali ya uhai iliyo ya chini kuliko ile ya watu wazima wa kawaida HB (A). Katika wabebaji wa mundu seli kuna karibu kiasi sawa cha HbA na HbS, huku katika watu waliona na ugonjwa wa mundu seli karibu HB ni ya aina ya S, isipokuwa kiasi kidogo cha HB ya kilenga. uchunguzi huu ulionyesha kuwa wagonjwa wengi wa ugonjwa wa mundu seli wako na jeni yenye asili moja yenye kufasiri HbS, huku wabebeji wa ugonjwa huu huwa ni wa jeni za asili tofauti kwa ugonjwa huu. Watu wanaopokea jeni mundu-seli na mwingine wa mabadiliko ya kijeni ya ugonjwa huu sehemu sawa. kwa mfano wa jeni ya thalasemia, anaweza pia kuwa na aina ya ugonjwa wa mundu-kiini. Pauling pia alianzisha neno "ugonjwa wa molukula", ambayo, pamoja na dawa za molekula", ambalo limetumiwqa sana .
maendeleo mengine muhimu sana yalivumbuliwa na Vernon Ingram katika mwaka wa 1959 kuwa HbS inatofautiana na HBS na amino asidi moja tu inayobadilishwa katika mnyororo wa peptidi nyingi (β6Glu → Val). Baadaye ilitambuliwa kwamba matokeo kutokana na ubadilishaji wa thimine badala ya adenine katika kodoni ya DNA kwa Glu (GAG → GTG). Hii ilikuwa mfano wa kwanza katika aina yoyote ya wanyama ya athari za mabadiliko katika ptotini.

Malaria
Baadhi ya merozoiti hugeuka kuwa gameti za kiume au za kike . Mbu anapong'ata ngozi ya mtu aliyeambukizwa, mara moja huwa na uwezo kufyonza gameti zilizo damuni. Muunganiko wa mbegu za kiume na kike za vimelea hutokea katika utumbo wa mbu, na hivyo kumfanya mbu kuwa kimelea cha msingi wa ugonjwa huo. Spora mpya hukua na kusafiri kuelekekea katika tezi ya mate ya mbu, na hivyo kukamilisha mzunguko. Wanawake wajawazito hasa huwa kivutio kwa mbu, [32] malaria kwa wanawake wajawazito ni kisababishi kikuu cha uzazimfu, vifo vya watoto wachanga na uzaaji wa watoto wasio na uzito unaostahili, [33] hasa katika maambukizi ya P. falciparum, lakini pia kutokana na maambukizi ya spishi nyingine, kama vile P. vivax. [34]

Malaria
Kwa sasa malaria imeenea katika ukanda wote wa ikweta, katika maeneo ya Amerika, sehemu nyingi za Asia, na sehemu kubwa ya Afrika, hata hivyo, ni katika mataifa ya Afrika kusini kwa Sahara ambapo 90% ya vifo vya malaria hutokea. [97] Usambaaji kijiografia wa malaria ndani ya maeneo makubwa ni changamano, maeneo yaliyo na malaria na yasiyo na malaria aghalabu hupakana.[98] Katika maeneo kame, mikurupuko ya malaria inaweza kutabiriwa kwa kiasi cha usahihi kwa kutazama ramani ya mvua. [99] Malaria imeenea zaidi katika maeneo ya vijijini kuliko miji; hii ni tofauti na homa ya kidingapopo ambayo inaenea zaidi katika mijini.[100] Kwa mfano, miji ya Vietnam, Laos na Kambodia kimsingi haina malaria, lakini ugonjwa huo upo katika maeneo mengi vijijini. [101] Tofauti na hivyo,katika Afrika malaria ipo katika maeneo ya mijini na vijijini, ingawa hatari yake ni ndogo katika miji. [102] Uenezi wa malaria duniani haujakadiriwa tangu miaka ya 1960. Hata hivyo, wakfu wa Wellcome Trust, ya Uingereza, umefadhili mradi waMalaria Atlas Project [103] kurekebisha hili, inatoa njia ya kisasa na imara zaidi ya kutathmini [[]]madhara/0} ya ugonjwa wa malaria sasa na baadaye .

Nta ya sikio
Nta ya sikio, kwa kimatibabu hujulikana pia kama serumeni (kutoka Kiing.: cerumen), ni dutu kama nta iliyo na rangi ya majivu, ya machungwa au ya manjano na hutolewa katika mifereji ya masikio ya wanadamu na wanyama wengine wa jamii ya mamalia. Hufanya kazi ya kulinda ngozi ya mfereji wa sikio, inasaidia kusafisha na kulainisha mfereji, na pia hukinga masikio dhidi ya bakteria, kuvu, wadudu na maji.

Ova
Ova (kutoka neno la Kilatini "ovum" kwa kupitia Kiingereza) au kijiyai ni kiini cha uzazi wa kike (gameti) katika viumbe wanaozaa kwa kujamiiana. Kijiyai ni kikubwa sana (kinaonekana kwa macho) kuliko seli za manii za motile (mara 100,000). Wakati yai na manii hukutana, ndipo mimba huundwa, ambayo hukua haraka kuwa kiumbe kipya.

Kwelea
Kwelea ni ndege wadogo wa jenasi "Quelea" katika familia Ploceidae ambao wanatokea Afrika. Wanafanana na kwera lakini hawana rangi ya manjano. Rangi zao ni kahawia na michirizi myeusi juu na nyeupe au pinki chini na wana kichwa, kidari na/au domo nyekundu au pinki. Ndege hawa hula mbegu hasa lakini wadudu pia, hususa makinda madogo. Hulifuma tago lao kwa majani ya manyasi na hulining'inizia kitawi. Matago yao hupatikana katika makundi makubwa. Jike huyataga mayai 2-4.

Damu moto
Damu moto ni damu ya baadhi ya viumbe hai, hususan mamalia na ndege.

Kimelea
Kimelea ("pia:" kidusia; kwa Kiingereza "parasite") ni kiumbehai ambaye anaishi ndani au juu ya kiumbehai mwingine wa spishi tofauti na kupata virutubishi kutokana na mwili wa kiumbe huyo, ambaye kwa kawaida ni mkubwa zaidi, bila kumpa kiumbe mwenyeji faida yoyote. Kinyume chake, mara nyingi analeta hasara au kusababisha ugonjwa.

Malaria
Malaria inatokea katika maeneo ya kitropiki na yanayokaribia tropiki ikiwa ni pamoja na sehemu za Amerika, Asia na Afrika. Mwaka 2015 duniani kulikuwa na maambukizi milioni 214 ya malaria, [1] na watu 438,000 walikufa, wengi wao (90%) wakiwa barani Afrika, hasa watoto wachanga katika mataifa ya kusini kwa jangwa la Sahara. [2]

Malaria
Malaria si ungonjwa unaohusishwa tu na umaskini bali pia husababisha umaskini na ni kikwazo kikubwa kwa maendeleo ya kiuchumi. Maeneo ya hali ya joto yameathirika zaidi, hata hivyo kiwango cha athari kamili ya malaria hufika katika baadhi ya maeneo yenye joto la wastani na misimu isiyotabirika Ugonjwa huu umehusishwa na athari mbaya za kiuchumi katika maeneo ambayo umeenea sana. Mwishoni mwa karne ya 19 na mapema katika karne ya 20, ugonjwa huu ndio uliosababisha kudorora kwa uchumi kwa majimbo ya kusini mwa Marekani. [125]. Ulinganisho wa Pato wastani la Taifa kwa kila mtu mnamo mwaka 1995, iliyorekebishwa kuzingatia tofauti za uwezo wa kununua, kati ya nchi zilizo na zisizo na malaria ulionyesha tofauti za aina tano($ 1.526 dola dhidi ya $ 8.268 USD). Katika nchi ambazo malaria inapatikana kwa wingi, Pato Wastani la Taifa kwa kila mtu limeongezeka (kati ya 1965 na 1990) kwa 0.4% tu kwa kila mwaka, ikilinganishwa na 2.4% kwa kila mwaka katika nchi nyingine. [126] Umaskini ni kisababishi na athari, hata hivyo, kwa sababu maskini hawana uwezo wa kifedha kuzuia au kutibu ugonjwa huo. Watu wa pato la chini nchini Malawi katika mwaka wa (1994) walitumia 32% ya pato lao la kila mwaka katika kugharamia ugonjwa huu ikilinganishwa na 4% ya watu wa pato la chini. Kijumla, athari ya kiuchumi ya malaria kwa Afrika inakadiriwa kugharimu dola za kimarekani $ billion 12 kila mwaka. Athari za kiuchumi ni pamoja na gharama za huduma za afya, siku za kazi kupotea kutokana na ugonjwa huu, siku kupotezwa katika elimu, uzalishaji kupungua kutokana na uharibifu wa ubongo kufuatia malaria ya ubongo, na hasara ya uwekezaji na utalii. [92] Katika baadhi ya nchi zilizo athiriwa sana na malaria, ugonjwa huu hugharimu hadi 40% ya fedha zilizotengwa kwa matumizi ya afya ya umma, kati ya 30-50% ya wagongwa waliolazwa, na hadi 50% ya wagonjwa wanaotibiwa na kuruhusiwa kurudi nyumbani. [127]

Ukimwi
Sarkoma ya Kaposi - aina ya kansa ambayo kwa kawaida huathiri ngozi (mara nyingi husababisha vidonda vyekundu au zambarau, au majeraha juu ya ngozi). Wakati mwingine huathiri tu ngozi, bali pia mifumo mingine katika mwili. Retinitis - virusi zinashambulia nyuma ya jicho. Pneumocystis carinii (kifupi PCP) - aina ya pneumonia, magonjwa ya kuambukiza ya mapafu. PCP ni maambukizi ya kawaida kwa wagonjwa wa UKIMWI. Toxoplasmosis - ugonjwa unaosababishwa na vimelea, ambao unaweza kusababisha matatizo katika mifumo ya ubongo na mingine katika mwili. Kansa ya kizazi - ambayo huwa inaenea.

Mkalatusi
Spishi mbalimbali zimeenezwa duniani kutokana na tabia zao za kukua haraka na hivyo kuwa chanzo cha ubao, kuwa na mafuta ndani yake yenye manufaa mbalimbali na wezo wao wa kukausha kinamasi na hivyo kupunza hatari ya malaria. Hivyo kuna pia upinzani dhidi ya kupanda mikalatusi kwa sababu zinatumia maji mengi[1].

Malaria
Mbinu ya kutasisha mdudu inajitokeza kama mbinu ya kudhibiti mbu. Maendeleo kuelekea transijeni, au wadudu waliogeuzwa vinasaba, zinaonyesha kwamba mbu mwitu wanaweza kubadilishwa kuwa sugu kwa malaria. Watafiti katika Imperial College London walibuni mbu wa kwanza wa malaria ulimwenguni aliyegeuzwa vinasaba, [47] huku spishi wa kwanza sugu kwa Plasmodium akizinduliwa na watafiti kutoka Case Western Reserve University Ohio mwaka wa 2002. [48] Mafanikio ya kubadilisha kizazi cha sasa na kizazi kilicho na vinasaba vipya, yanategemea mfumo kadhaa, kama vile vipengele vinavyoweza kubadilishwa kuruhusu nadharia nyingine za jenetikia mbali na ya Mendel. Hata hivyo, mbinu hii ina matatizo mengi na mafanikio yako mbali mno. [49] Mbinu nyingine ya usoni zaidi ya kudhibiti vekta ni uwezekano wa kutumia mwanga wa leza kuua mbu wanaoruka. [50]Pia inadaiwa kuwa harufu ya ndege wafugwao ikiwapo kuku huweza kuwafukuza wadudu warukao ikiwamo mbu wa malaria[51]

Nimonia
Visa vya nimonia ya bakteria na ya virusi hujitokeza kwa dalili sawa.[12] Visababishi vingine huhusishwa na sifa bainifu za kiafya zinazotokea sana bali zisizo maalum. Nimonia inayosababishwa na Legionella inaweza kutokea pamoja na maumivu ya fumbatio, kuhara, au kuchanganyikiwa,[13] ilhali nimonia inayosababishwa na Streptokokasi numoniae huhusishwa na makohozi yenye rangi ya kutu,[14] na nimonia inayosababishwa na Klebsiellainaweza kuwa na makohozi yenye damu ambayo mara nyingi huelezwa kama "jeli ya zambarau".[8] Makohozi yenye damu (yaitwayohemoptisisi) pia yanaweza kutokea katika kifua kikuu, nimonia isiyo na gram, usaha kwenye mapafu na aidha mara nyingi katikabronkitisi kali.[11] Nimonia ya maikoplasma inaweza kutokea kwa kuhusiana na kuvimba kwa tezi za shingo, maumivu ya jointi, au maambukizi kwenye sikio la kati.[11] Nimonia ya virusi hujitokeza sana kwa kukoroma kuliko nimonia ya bakteria.[12]

Melanesia
Jina lake limeundwa na maneno ya Kigiriki ya νῆσος "kisiwa" na μέλας "cheusi" yaani "visiwa vyeusi". Mpelelezi na nahodha Mfaransa Jules Dumont d'Urville alitunga jina hili 1832 akitaka kutaja tabia ya wakazi wazalendo waliokuwa na rangi nyeusi-nyeusi.

Panya (Rattus)
Panya ni wanyama wenye maumbo madogo, jamii ya wanyama wagugumaji (rodents) wenye mkia mrefu ambao ni wa familia ya juu ya "Muroidea". "Panya wa kweli" ni wa jenasi "Rattus", na wale ambao ni muhimu kwelikweli kwa binadamu na panya wengi, "Rattus rattus", pamoja na panya wa kahawia, "Rattus norvegicus". Wanyama wengi wa jenasi ya "rodent" na familia zao pia huitwa panya na wanafanana na vitu vingi na panya wa kweli.

Kima (mnyama)
Kima ni mamalia yeyote wa hali ya juu katika familia ya juu Cercopithecoidea (kima wa Dunia ya Kale) na oda ndogo Platyrrhini (Kima wa Dunia Mpya), kwa hivyo kima wa juu wasio Prosimii (nusuoda ya zamani) au masokwe na nyani. Kuna takriban spishi 264 wanaofahamika wa kima wanaowakilisha kundi kubwa la mamalia wa hali ya juu. Kima huonwa kama ni mwenye akili sana na tofauti na masokwe; kima daima huwa na mkia. Kima wa Dunia ya Kale wanafanana zaidi na masokwe kuliko kima wa Dunia Mpya.

Primates
Primates ni jina la kitaalamu la kundi la mamalia wanaojumlisha lemuri, nyani na sokwe wote pamoja na binadamu.

Malaria
Vimelea vya malaria ni wa jenasi ya Plasmodium (Faila Apicomplexa). Katika binadamu malaria husababishwa na P. falciparum, P. malariae, P. ovale, P. vivax na P. knowlesi. [19] [20] P. falciparum ndiyo iliyoenea zaidi na huchangia takriban 80% ya maambukizi yote ya malaria, na pia inahusishwa na karibu 90% ya vifo vinavyotokana na malaria. [21] Vimelea vya spishi ya Plasmodium huambukiza pia ndege, mitambaazi, nyani, sokwe na panya. [22] Kumedhibitishwa maambukizi kadhaa ya wanadamu na spishi zinazoambukiza nyani malaria, yaani P. knowlesi, P. inui, P. cynomolgi, [23] P. simiovale, P. brazilianum, P. schwetzi na P. simium, hata hivyo, isipokuwa kwa P. knowlesi, hizo nyingine hazina umuhimu kwa afya ya umma. [24] Ingawa malaria ya ndege inaweza kuua kuku na batamzinga, ugonjwa huu hausababishi hasara kubwa kiuchumi kwa wafugaji wa kuku. [25] Hata hivyo, tangu kuingizwa kiajali na binadamu imeeneza ugonjwa na kuua idadi kubwa ya ndege wa Hawaii, ambao walikuwa wamekua katika mazingira bila kimelea hicho na kwa hivyo hawakuwa na kinga yoyote dhidi yake. [26]

Mmenyuko wa mzio
Kuchunguza mzio kunaweza kusaidia kubaini kilichosababisha mtu-husika kupata maradhi ya anaphylaxis. Kuchunguza mzio wa ngozi (kama vile kuchunguza vipande vya ngozi) hupatikana kwa aina fulani ya chakula au sumu.[11] Uchunguzi wa damu ili kubaini chembe-chembe mahususi ni muhimu katika kuthibitisha vizio vinavyotokana na maziwa, mayai, njugu, mafuta ya miti na samaki.[11] Uchunguzi wa ngozi unaweza kuthibitisha uwepo wa vizio vya penicillin, hata hivyo hakuna uchunguzi wa ngozi kwa minajili ya matibabu mengine.[11] Anaphylaxis isiyohitaji kinga ya mwili, inaweza kuchunguzwa tu kwa kupekua historia ya mhusika au kumweka karibu na kizio ambacho yamkini kilisababisha mmenyuo hapo awali. Hakuna uchunguzi wa damu au ngozi kwa anaphylaxis isiyohitaji kinga.[24]

Tiba asilia ya homoni
Kila mwezi jarida la "Harvard la Mtazamo wa Afya ya Wanawake," linalochapishwa na Shule ya Utabibu ya Harvard, inasema kwamba "aslia" haina maana ya moja kwa moja ya "salama", na kwamba "asila" inaweza kutumika kuonyesha bidhaa yoyote inayotokana na mnyama, mmea, au chanzo cha madini - ambayo inajumuisha homoni ambazo hazifanani kibayolojia kama vile Premarin, vile vile molekuli ya kuondolewa katika vyanzo vya maharage na viazi vikuu vinavyotumika katika maandalizi mengi ya kibiashara ya homoni zinazofanana kibayolojia na zisizofanana.

Aathari
Aathari ni masalio ya vitu na utamaduni wa watu fulani.
Mfano wa masalia ni magofu ya kale, vitu vya utamaduni na kadhalika.

Primates
Sawa na mamalia wengine wale wanaokula hasa majani wanapumzka muda mrefu zaidi wakihitaji muda mrefu kumeng'enya chakula chao.

Malaria
Chanjo ya kwanza ambayo imebuniwa na kufanyiwa majaribio nyanjani, ni SPf66, iliyoandaliwa na Manuel Elkin Patarroyo mwaka 1987. Inatoa mchanganyiko wa mazindikomwili chanjo kutoka kwa spora (kutumia marudio ya CS) na vimelea vya merozoiti. Katika awamu ya kwanza ya majaribio umadhubuti wa 75% ulipatikana na chanjo ikaonekana kuhimiliwa vizuri na watafitiwa na ilikuwa na uwezo wa kuanzisha kingamwili. Awamu za IIb na III ya majaribio haikuridhisha sana, umadhubuti ulishuka kwa kiwango cha kati ya 38.8% na 60.2%. Jaribio lilifanyika Tanzania mwaka wa 1993 na kuonyesha umadhubuti wa 31% baada ya kufuatilia wahusika kwa mwaka, hata hivyo hivi karibuni (ingawa kuna utata) utafiti uliofanywa nchini Gambia haukuonyesha madhara yoyote. Licha ya muda mrefu na tafiti nyingi zilizofanywa, bado haijulikani jinsi chanjo ya SPf66 hutoa kinga; kwa hivyo inawezekana isiwe ufumbuzi wa tatizo la malaria.

Kimalay ya Baba
Kimalay ya Baba ni lugha ya Kiaustronesia nchini Singapuri na Malaysia inayozungumzwa na Wamalay. Mwaka wa 1986 idadi ya wasemaji wa Kimalay ya Baba nchini Singapuri imehesabiwa kuwa watu 10,000. Pia kuna wasemaji 2000 nchini Malaysia (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimalay ya Baba iko katika kundi la Kimalayiki. Wengine huiangalia kama krioli.

Astronomia
Astronomia (kutoka maneno ya Kigiriki ἄστρον astron "nyota" na νόμος nomos "sheria")[1] ni elimu juu ya magimba ya ulimwengu kama vile nyota, sayari, miezi, vimondo, nyotamkia, galaksi kuhusu nyendo zao, nafasi, umbali, ukubwa na sheria zinazotawala tabia zake.

Masalia
Masalia ni mabaki ya mwili au ya vitu vya mtu anayeheshimika hasa kwa msingi wa dini.

Ndovu
Jamii:Majina ya mamalia kwa Kiswahili Jamii:Wanyama wa Afrika Jamii:Wanyama wa Asia Jamii:Wanyama wa Biblia

Reptilia
Reptilia (kutoka Kilatini "reptilis" mwenye kutambaa; pia: mtambaazi, mtambaachi, mnyama mtambaaji[1]) ni kundi la wanyama wenye damu baridi, ngozi ya magamba badala ya nywele au manyoya wakipumua kwa mapafu. Siku hizi wataalamu hupendelea jina Sauropsida.

Chuchu
Ziwa la mamalia wa kike na wa kiume limetengenezwa kwa muundo mmoja. Uzalishaji wa maziwa kwa ajili ya kunyonyesha unadhibitiwa na homoni. Hii ina manaa kwamba wanaume hawawezi kutumia matiti kuzalisha maziwa (isipokuwa ikiwa wana matatizo na homoni zao).

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula
Mfumo wa Mmeng'enyo wa Chakula (pia: mwanya wa chakula[1]) ni jumla ya viungo mwilini mwa binadamu na mamalia wengine vinavyofanya kazi ya kuingiza chakula mwilini, kukisagasaga, kukisafirisha ndani ya mwili, kukimeng'enya, kuondoa lishe ya mwili ndani yake, na kuondoa mabaki nje ya mwili. Kwa hiyo mfumo wa mmeng'enyo wa chakula ni njia yote kuanzia mdomo hadi mkundu.

Maziwa ya mama
Kiasi cha maziwa kinachotolewa hutegemea ni mara ngapi mama hunyonyesha na/au kusukuma maziwa, mama anayenyonyesha mtoto wake zaidi au kukamua,ndivyo anavyotoa maziwa zaidi.[8][9][10][11][12] Ni jambo la manufaa kunyonyesha kwa mahitaji - nyonyesha wakati mtoto anataka badala ya kufuata ratiba. Kama ni kukamua, pampu ya umeme ya gradi ya juu husaidia mama ili dakti zote zichochewe. Baadhi ya akina mama hujaribu kuongeza ugavi wa maziwa yao kupitia njia zingine - kwa kuchukua mmea wa fenugreek, ambao umetumika kwa mamia ya miaka kuongeza upatikanaji[13] (chai ya "maziwa ya mama" huwa na fenugreek pamoja na mimea nyingine yenye kuongeza ugavi), pia kuna dawa nyingine ambazo zimependekezwa zinazoweza kutumika, kama vile Domperidone (matumizi yasiyobandikwa) na Reglan. Dawa zenye kuongeza ugavi wa maziwa hujulikana kama galaktagogu.

Malaria
Watu walio na jeni ya aina moja ya damu iliyobadilika kabisa (Homozygous) huwa na ugonjwa kamili wa seli mundu ambao ni nadra kuishi zaidi ya umri wa kubaleghe. Hata hivyo, katika maeneo ambapo malaria imeenea, maenezi ya jeni inayosababisha seli mundu ni takribani 10%. Uwepo wa jeni nne zinazotoshelezana kwa pamoja (haplotype) za hemoglobini mundu unaashiria kwamba kumekuwa na mabadiliko ya kujitegemea ya jeni angalau mara nne katika maeneo ambayo malaria imeenea, hii inaonyesha faida ya mabadiliko katika maeneo hayo yaliyoathiriwa. Aidha kuna mabadiliko mengine ya jeni ya HBB yanayosababisha molekyuli za hemoglobini zilizo na uwezo wa kutoa kinga sawa na hiyo dhidi ya maambukizi ya malaria. Mabadiliko hayo husababisha hemoglobini ya aina za HbE na HbC, ambazo kwa kawaida hupatikana Kusini Mashariki mwa Asia na Afrika Magharibi, kwa usanjari huo.

Mmenyuko wa mzio
Vyakula vingi vinaweza kuchochea Mmenyuko kali ya mzio, hata wakati chakula kinaliwa kwa mara ya kwanza.[10] Katika tamaduni za Magharibi, chanzo kuu cha kawaida ni kula au kugusana na njugu, ngano, miti ya njugu karanga, samakigamba, samaki, maziwa, na mayai.[3][5] Katika Mashariki ya Kati, ufuta ni chakula kichochezi cha kawaida. Katika bara Asia, mchele na maharagwe garbanzo mara nyingi husababisha mmenyuko kali ya mzio.[5] Matukio kali kwa kawaida husababishwa na kula chakula,[10] lakini baadhi ya watu wana mmenyuko kali wakati chakula kichocheli kinagusa baadhi ya sehemu ya mwili. Watoto wanaweza kupita mmenyuko wao. Kufikia umri wa miaka 16, asilimia 80 ya watoto walio na anaphylaxis kwa maziwa au mayai na asilimia 20 na tukio moja la mmenyuko kali ya mzio kwa njugu karanga wanaweza kuwa vyakula hivi bila matatizo.[11]

Dimenshia
Dimenshia ni kategoria pana ya magonjwa ya ubongo yanayosababisha upunguaji wa muda mrefu na mara kwa mara wa polepole katika uwezo wa kufikiria na kukumbuka kiasi kwamba utendakazi wa kawaida wa mtu unaathiriwa.[1] Dalili zingine zinazotokea sana ni matatizo ya kihisia, matatizo ya lugha, na upungufu katika motisha.[1][2] Ufahamu wa mtu hauathiriwi.[1] Ili utambuzi uweze kufaulu, ni lazima kuwe na mabadiliko kutoka kwa utendakazi wa kawaida wa akili ya mtu na upungufu mkubwa kuliko utokanao na kuzeeka.[1][3] Magonjwa haya pia yana athari kubwa kwa watunzaji wa mtu.[1]

Viungo Vinavyosafisha Mwili
Kila kiumbe hai kinahitaji hewa ya oksijeni ili kiweze kuishi. Kila kiumbe kina namna ya kujipatia hewa hii muhimu kwa uhai. Kwa mfano samaki huipata kutoka majini kwa kutumia matamvua, mimea hutumia majani wakati wa usiku. Hali kadhalika wanyama wa jamii ya mamalia hujipatia hewa kwa kutumia mapafu. Binadamu ana mapafu mawili yaliyo ndani ya kifua. Kwa maelezo zaidi kuhusu mapafu angalia mapafu.

Kingamwili
Kati ya wakati wa Hippokrates na karne ya 19, ambapo misingi ya mbinu za kisayansi iliwekwa, magonjwa yalihusishwa na mabadiliko au kutolingana katika moja ya giligili nne (damu, kohozi, nyongo njano au nyongo nyeusi). [3] Nadharia ya miasma, iliyosema kwamba magonjwa kama vile kipindupindu au Tauni Nyeusi yalisababishwa na miasma, aina hatari ya "hewa mbaya" [2]ilikuwa maarufu wakati huo. Ikiwa mtu angefichuliwa kwa miasma, angeweza kupata ugonjwa.

Simba
Simba (jina la kisayansi: Panthera leo[1]; kwa Kiingereza lion) ni mnyama mkubwa mla nyama (carnivore) wa familia ya felidae[2] katika ngeli ya mamalia. Maana yake ni kwamba simba hufanana na paka mkubwa.

Utungisho katika wanyama
Kuna namna kadhaa za uboreshaji wa mlolongo mzima wa kuzalia unaohusisha utungisho wa ndani. Kwa sababu manii na mayai muda wote huwa vinalindwa ndani ya miili ya kike au kiume, huwa yanaletwa karibu sana wakati wa kujamiiana, na hivyo manii na mayai machache hutengenezwa. Wanyama wengi katika kundi hili hutoa ulezi mrefu kwa vitoto vyao. Kwa wanyama wengi, pamoja na binadamu, kuna viungo viwili katika mwili wa kiumbe cha kike ambavyo husaidia zaidi katika kutunza kiinitete. Moja ni mji wa mimba ("uterus") ambao hutunza mtoto kabla ya kuzaliwa; na kingine ni placenta, ambacho kina mishipa mingi ya damu inayotoa virutubisho kwa kitoto na kutoa taka.

Ubongo
Kwa bahati mbaya, historia ya mabadiliko ya sehemu hizi katika mamalia, hasa gamba lenye safu sita, ni vigumu kufuatilia.[41] Hii kwa kiasi kikubwa ni kutokana na tatizo la kukosa kiungo. Wahenga wa mamalia, waitwao sinapsidi, waligawanyika kutoka kwa wahenga wa wanyama watambaao na ndege wa kisasa yapata miaka milioni 350 iliyopita. Hata hivyo, mgawanyiko wa hivi karibuni ulio na mabadiliko dhahiri miongoni mwa mamalia ulikuwa mgawanyiko kati ya monotrimata (kinyamadege na ekidna), wambeleko (panya opusu, kangaruu, n.k) na wanyamakondo (wengi mamalia wanaoishi), ambayo ilifanyika takribani miaka milioni 120 iliyopita. Bongo za monotrimata na wambeleko ni tofauti na zile za wanyamakondo kwa namna fulani, lakini zina gamba na haipokampasi zenye umbo la kimamali. Kwa hivyo, maumbo haya lazima yaligeuka kati ya miaka milioni 350 na 120 iliyopita, kipindi ambacho hakijaacha ushahidi wowote ila visukuku ambavyo havihifadi tishu laini kama ubongo.

Nimonia
Nimonia hutambuliwa hasa kwa msingi wa mchanganyiko wa ishara zinazoonekana na kwa eksirei ya kifua.[35]Hata hivyo, inaweza kuwa vigumu kudhibitisha kisababishi hasa, kwa sababu hakuna kipimo mahususi kinachoweza kutofautisha kati ya nimonia itokanayo na bakteria na isiyotokana na bakteria.[6][35] Shirika La Afya Duniani limefafanua kiafya nimonia ya watoto kwa msingi wa kikohozi au upumuaji mgumu na kiwango cha haraka cha kupumua, kujivuta ndani kwa kifua, au kiwango kilichopungua cha fahamu.[36] Kiwango cha haraka cha kupumua hufafanuliwa kama zaidi ya pumzi 60 kwa kila dakika kwa watoto chini ya umri wa miezi 2, pumzi 50 kwa dakika kwa watoto wa umri wa miezi 2 hadi mwaka 1, au zaidi ya pumzi 40 kwa dakika kwa watoto wa umri wa mwaka 1 hadi miaka 5.[36] Kwa watoto, kiwango kilichoongezeka cha kupumua na kujivuta ndani kwa sehemu ya chini ya kifua ni vyepesi kuhisi kuliko kusikiza milio ya kifua kwa stethoskopu.[10]

Chuchu
Chuchu ni kichirizi kinachounganisha kwa viwele. Mamalia wa kike (wakiwemo wanawake) hutumia chuchu kwa ajili ya kunyonyesha watoto wadogo.

Malaria
Unyunyizaji majumbani (IRS) ni hali ya kunyunyizia viuadudu kwenye kuta za ndani ya nyumba katika maeneo yaliyoathirika na malaria. Baada ya kufyonza, spishi nyingi za mbu hupumzika juu ya kitu kilicho karibu huku akimeng'enya mlo wake wa damu, kwa hivyo iwapo kuta za majumba zitanyunyuziwa viuadudu, mbu wanaopumzika huenda wakauawa kabla kumng'ata mhasiriwa mwingine, na kumhamishia vimelea vya malaria

Papa Mbingusi
Katika utamaduni wa asili wa Hawaii, papa wanachukuliwa kuwa miungu ya bahari, walinzi wa wanadamu, na wasafishaji wa bahari dhidi viumbe vya ziada. Baadhi ya hawa papa wanaaminika kuwa wanafamilia ambao walikufa na kuzaliwa upya katika umbo la papa. Hata hivyo, baadhi ya Papa huchukuliwa ni wala watu, pia wanajulikana kama niuhi. Papa hawa ni pamoja na papa mweupe mkubwa, papa ngusi na papa-fahali. Papa mbingusi, anayejulikana pia kama mano kihikihi, hachukuliwi kama mla watu au niuhi; anachukuliwa kuwa moja ya papa mwenye kuheshimiwa zaidi baharini, ni aumakua. Familia nyingi za Hawaii huamini kuwa wanaye aumakua anayewaangalia na kuwalinda dhidi ya niuhi. Papa mbingusi anafikirika kuwa ni mnyama wa uzazi kwa baadhi ya watoto. Watoto wa Hawaii ambao huzaliwa na papa mbingusi kama ishara ya mnyama wanaaminika kuwa askari mashujaa na wamemaanishwa kusafiri baharini. Ni nadra sana kwa papa mbingusi kupita maji ya Maui, lakini wenyeji wengi wa Maui huamini kwamba papa mbingusi akipita kuogelea ni ishara kwamba miungu wanazichunga familia zao, na bahari ni safi na tulifu. [12]

Mamalia
Ukubwa unatofautiana sana, kuanzia spishi ndogo aina ya popo mwenye urefu wa sentimita 4 pekee hadi spishi kubwa nyangumi buluu mwenye urefu wa mita 33.

Malaria
Spishi tano za vimelea vya Plasmodium huweza kumwambukiza binadamu; aina iliyo mbaya zaidi husababishwa na Plasmodium falciparum. Malaria inayosababishwa na Plasmodium vivax, Plasmodium ovale na Plasmodium malariae husababisha ugonjwa usio shadidi sana kwa binadamu na aghalabu haijui. Spishi ya tano, Plasmodium knowlesi, husababisha malaria kwa nyani aina ya makaku lakini inaweza pia kumwambukiza binadamu. Kundi hili la spishi ya Plasmodium linalosababisha ugonjwa kwa binadamu kwa kawaida hujulikana kama vimelea vya malaria.

Nimonia
Bwana William Osler, anayejulikana kama, "baba wa uganga wa kisasa", alitambua vifo na ulemavu unaosababishwa na nimonia huku akiieleza kama "nahodha wa visababishi vya vifo" katika mwaka wa 1918 kwa sababu ilikuwa imezidi kifua kikuu kama mojawapo ya visababishi vikuu vya vifo wakati huo. Msemo huu ulianzishwa na John Bunyan akirejelea "uharibifu" (kifua kikuu)[87][88] Osler pia alieleza nimonia kama "rafiki ya mzee" kwa sababu mara nyingi kifo kilikuwa cha haraka na kisicho na maumivu kulipokuwa na njia nyingi za kufa polepole zenye maumivu.[15]

Nimonia
Katika mwaka wa 2008, nimonia ilitokea katika takriban watoto milioni 156 (milioni 151 katika ulimwengu unaostawi na milioni 5 katika ulimwengu uliostawi).[6] Ilisababisha vifo milioni 1.6 au asilimia 28-34 ya vifo vya waliokuwa chini ya miaka mitano, ambapo asilimia 95 vilitokea katika ulimwengu unaostawi.[6][10]Nchi zilizoathiriwa pakubwa na ugonjwa huu ni: India (milioni 43), Uchina (milioni 21) na Pakistan (milioni 10).[77] Ndicho kisababishi kikuu cha vifo vya watoto katika nchi zenye mapato ya chini.[6][64]Vingi vya vifo hivi hutokea katika kipindi cha uchanga. Shirika la Afya Duniani linakadiria kuwa kimoja kati ya vifo vitatu vya watoto wachanga hutokana na nimonia.[78] Takriban nusu ya vifo hivi vinaweza kuzuiliwa kinadharia, kwa sababu husababishwa na bakteria ambayo chanjo yake thabiti ipo.[79]

Nimonia
Nimonia (kutoka Kiingereza "Pneumonia") ni hali ya kuvimba ya pafu—inayoathiri hasa vifuko vya hewa viitwavyo alveoli.[1][2] Husababishwa na maambukizi ya virusi au bakteria na kwa nadra kwa vimelea, baadhi ya dawa na magonjwa mengine kama ugonjwa wa kinga nafsia.[1][3]

Ukimwi
UKIMWI ni ugonjwa wa mfumo wa kingamwili wa binadamu unaosababishwa na virusi vya ukosefu wa kinga mwilini.[2]Mwanzoni, baada ya kuambukizwa, mtu anaweza kukumbwa na kipindi kifupi cha maradhi ya aina ya mafua. Kwa kawaida, hali hii hufuatwa na kipindi kirefu kisicho na dalili. Ugonjwa huu huendelea kutatiza kingamwili jinsi unavyozidi, hivyo kumfanya mtu kuwa katika hatari zaidi ya kupata maambukizi, ikiwa ni pamoja na maambukizi nyemelezi, na kansa ambayo kwa kawaida hayawaathiri watu walio na kingamwili njema.

Msalvia (mmea)
Msalvia (ujulikanao pia kama Salvia divinorum, sage of the diviners, ska maría pastora, seer's sage, yerba de la pastora ama kwa kifupi salvia) ni mmea ambao utumizi wa majani yake kwa njia ya kutafuna, kuvuta kama sigara au kupika kama chai unasababisha namna ya ulevi.[1] Majani ya mmea huu yana vidonge aina ya opioindi zinazosababisha ukumbusho-wazimu (hallucination).[2] Kwa vile mmea huu haujifanyiwa utafiti kwa kina, madhara yake na usalama wa matumizi yake kwa muda mrefu bado haujathibitishwa.

Nyangumi
Nyangumi-chujio (Mysticeti) wanaotambuliwa kwa aina ya chujio katika domo lao iliyoundwa kwa keratini na ambayo hutumika kwa kuchujia planktoni kutoka majini. Hawa ndio nyangumi wakubwa kuliko wote. Nyangumi-meno (Odontoceti) wanaotumia meno yao kwa kuwinda samaki na ngisi, na pengine (nyangumi mwuaji) mamalia wengine wa maji kama sili na simba-bahari na hata nyangumi wengine.

Antibiotiki
Vivyo hivyo, plasmodia, kijidudu kinachosababisha malaria, kimejenga ukinzani dhidi ya antibiotiki mbalimbali, wakati huo huo, mbu ambao wanabeba plasmodia katika miili yao, wamekuwa pinzani dhidi ya dawa za kuua wadudu ambazo zilikuwa zinatumika kuwaua. Matokeo yake ingawa malaria iliwahi kuonyesha dalili ya kupotea, sasa imeenea sana Afrika, Mashariki ya Kati, Asia Kusini na sehemu za Amerika ya Kilatini. Zaidi ya yote ugunduzi wa antibiotiki mpya sasa umekuwa siyo aghalabu kama ilivyokuwa zamani.

Malaria
Malaria imewaambukiza binadamu kwa zaidi ya miaka 50,000, na Plasmodium huenda imekuwa kijasumu kwa binadamu tangu spishi hiyo ilipoanza kuishi. [104] Vimelea vinavyohusiana kwa karibu na vimelea vya malaria kwa binadamu vinapatikana miongoni mwa sokwe kwa wingi. [105] Maelezo kuhusu homa za kipekee za malaria yamenakiliwa katika maandiko ya kihistoria, kuanzia mwaka 2700 KK huko Uchina. [106] Neno malaria lina usuli wake katikaKiitaliano cha enzi ya kati: mala aria - "hewa mbaya"; ugonjwa huo zamani uliitwa ague au Marsh fever kutokana na ukuruba wake na mabwawa na maeneo ya kinamasi. [107] Kuna nyakati ambapo visa vya malaria vilikuwa vingi Ulaya na Amerika Kaskazini, ambako sasa ugongwa huo haujaenea [108] ingawa unaweza kuletwa na mgeni aliyesafiri kutoka nchi nyingine .

Papa (samaki)
Papa wengi ni wavindaji wanaokula samaki na wanyama wengine wa baharini. Spishi kadhaa wanahofiwa kwa sababu kushika wanadamu. Lakini papa wakubwa sana hula planktoni kama nyangumi wakubwa.

Maziwa ya mama
Mbali na kutoa chakula muhimu kwa watoto maziwa ya mama, yaani, maziwa inayotolewa kwa matiti, ina idadi mahsusi ya matumizi ya kithamani, hasa matumizi kama dawa, kwa watoto na watu wazima. Imekuwa ikitumika kidawa kwa maelfu ya miaka.[28] Tabia ya aniti bakteria na uponyaji wa maziwa ya mama mara nyingi hupuuzwa, hata kwa akina mama wanaonyonyesha wenyewe.[29] Maziwa ya mama , kama yatakamuliwa na kuhifadhiwa vizuri, ni suluhisho tasa na yanaweza kutumika kwa njia za aina mbalimbali ili kukuza uponyaji na kusafisha majeraha. Maziwa ya matiti ina kingamwili{za nguvu na antitokisini ambazo watu wengi wanaamini hukuza uponyaji na afya bora kwa ujumla. Hata hivyo, maziwa haya hukosa uwezo wa kinga dhidi ya magonjwa kama mama anayenyonyesha ameambukizwa na aina ya maradhi ya kuambukiza kama vile HIV na magonjwa mbalimbali ya bakteria kama kunndi Bsterepokokasi, kwani maziwa ya matitit yanaweza kusambaza magonjwa haya kwa watoto na watu wengine.[30]

Pomboo
Kama nyangumi wote wana maisha yanayofanana na samaki lakini si samaki, bali mamalia wanaozaa watoto hai na kuwanyonyesha maziwa kwa kutumia viwele vyao. Wana damu moto na kupumua kwa mapafu, maana yake hawawezi kukaa chini ya maji muda wote kama samaki, bali wanapaswa kufika kwenye uso wa maji na kupumua kabla ya kuzama chini tena kwa muda mrefu.

Maziwa ya mama
Wanyama wote wa aina ya mamalia huzalisha maziwa, lakini muundo wa maziwa kwa kila aina inatofautiana sana na aina nyingine ya maziwa mara nyingi sana huwa tofauti na maziwa ya binadamu. Kama sheria,maziwa ya wanyama wa mamalia wanaonyonyesha mara kwa mara (ikiwa ni pamoja na watoto wa binadamu) ni ya kiwango cha chini, au huwa majimaji zaidi, kuliko maziwa ya wanyama ambao watoto wao hunyonya kwa kiwango kidogo. Maziwa ya binadamu inaonekana kuwa nyepesi na tamu kuliko maziwa ya ng'ombe.

Chui milia
Chui milia (pia: babara kutoka Kiarabu: ; Kisayansi: "Panthera tigris") ni mnyama mkubwa mla nyama wa familia ya felidae katika ngeli ya mamalia kwa hiyo chui milia hufanana na paka mkubwa.

Mapenzi
Maumbo ya kibiolojia ya jinsia huona mapenzi kama hisia za mamalia, kama vile njaa au kiu.[7]

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Je, papa Gregori alizaliwa lini?

Historia ya Kanisa
Wamonaki wengine pia walichangia sana uenezaji wa Ukristo Ulaya, k.mf. Augustino wa Canterbury (+605), aliyetumwa Uingereza na Papa Gregori I (540-604), mmonaki wa kwanza kufikia Upapa, halafu Bonifas (672-754), mtume wa Ujerumani na mfiadini.

Papa Gregori I
Papa Gregori I (Roma, Italia, takriban 540 – Roma, 12 Machi 604) alikuwa papa kuanzia 3 Septemba 590 hadi kifo chake.

Papa Gregori I
Lakini mapema, kutokana na sifa na mang’amuzi yake, Papa Pelagio II alimfanya shemasi akamtuma kama balozi kwenye ikulu ya Konstantinopoli, alipobaki miaka sita akiendelea kuishi kimonaki na wenzake kadhaa kati ya fahari za mazingira ya Kikaisari. Majukumu yake makuu yalikuwa kukomesha mabaki ya mabishano kuhusu ubinadamu wa Kristo na hasa kupata msaada wa Kaisari dhidi ya uvamizi wa Walombardi nchini Italia. Hata miaka hiyo ilimuandaa kwa kazi zake za baadaye.

Gregori Palamas
Makanisa hayo yanamheshimu hasa katika Dominika ya pili ya Kwaresima kuu (Dominika ya Gregori Palamas) pamoja na kumwadhimisha katika sikukuu yake tarehe 14 Novemba.

Mtumishi wa Mungu
Tofauti na hilo ni jina "Servus Servorum Dei" (Mtumishi wa mtumishi wa Mungu), ambalo kuanzia Papa Gregori I linatumiwa na Mapapa kujitambulisha.

Gregori Mtendamiujiza
Wakati huo Gregori alikuwa na miaka 40, akaongoza jimbo lake miaka 13. Inasemekana kwamba alipofariki walikuwa wamebaki watu 17 tu wasio Wakristo. Inawezekana miujiza yake ilichangia mafanikio yake makubwa katika umisionari.

Ndugu Wadogo
Akipokea ombi lao, Papa Gregori IX (1227-1241) alitoa tamko rasmi la kwanza juu ya kanuni (1230), akitumia mamlaka yake ya Kipapa na hasa ujuzi wake wa nia ya Fransisko (ndiye aliyemsaidia kutunga kanuni alipokuwa bado Kardinali, jina lake Ugolino).

Papa Gregori XIII
Kalenda mpya hakuitunga mwenyewe, lakini aliita wataalamu katika kamati maalumu na kukubali mapendekezo waliyotoa tarehe 24 Februari 1582.

Gregori Mtendamiujiza
Gregori alizaliwa Kaisarea Mpya (makao makuu ya mkoa wa Ponto, leo nchini Uturuki) mwaka 213 hivi.

Gregori wa Nazianzo
Baada ya kujiunga na Basili (358) kwenye monasteri ya Annisoi, katika mkoa wa Ponto, na kumsaidia kutunga Filokalia, alirudi nyumbani alipotarajia kuishi upwekeni zaidi. Kumbe mwaka 361 baba yake aliamua kumpa upadrisho. Kwanza alikimbia, lakini baadaye alikubali kufuata maongozi ya Mungu yaliyozidi kumpeleka asikotaka mwenyewe, na akishinda silika yake ya aibu alitumia vipawa vyake kama mwandishi na mhubiri mahiri kwa ajili ya Kanisa.

Papa Fransisko
Papa Fransisko, S.I. (kwa Kilatini Franciscus, jina la awali Jorge Mario Bergoglio) ni askofu wa Roma, na hivyo pia Papa wa Kanisa Katoliki duniani kote, tangu tarehe 13 Machi 2013.

Gregori wa Nazianzo
Gregori, aliyezaliwa miaka 4 baada ya Mtaguso wa kwanza wa Nisea (325) uliolaani uzushi wa Ario, aliathiriwa na mapambano hayo ya kiimani maisha yake yote.

Papa Vitalian
Papa Vitalian alikuwa papa kuanzia 30 Julai 657 hadi kifo chake tarehe 27 Januari 672.

Papa Gregori XIV
Papa Gregori XIV (11 Februari 1535 – 16 Oktoba 1591) alikuwa papa kuanzia tarehe 5 Desemba 1590 hadi kifo chake.

Papa Gregori XII
Papa Gregori XII (alifariki 18 Oktoba 1417) alikuwa papa kuanzia tarehe 30 Novemba 1406 hadi 4 Julai 1415. Mwaka wake wa kuzaliwa haujulikani (umekadiriwa kuwa kati ya 1326 na 1345).

Gregori wa Nazianzo
Mwaka 372 Basili, akiwa askofu mkuu wa Kaisarea wa Kapadokia, alimteua kuwa askofu wa Sasima. Kutokana na upinzani wa Kaisari, Gregori hakuweza kwenda kamwe, akatawa huko Seleukia, lakini alipofiwa baba yake alirudi Nazianzo, aongoze Kanisa la huko.

Gregori wa Spoleto
Gregori wa Spoleto alikuwa padri aliyefia dini ya Ukristo katika mji wa Spoleto, Italia tarehe 24 Desemba 304 wakati wa dhuluma ya kaisari Diocletian.

Papa Gregori XII
Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Angelo Correr.

Mmonaki
Wamonaki wengine pia walichangia sana uenezaji wa Ukristo Ulaya, k.mf. [[Augustino wa Canterbury]] (+605), aliyetumwa [[Uingereza]] na [[Papa Gregori I]] (540-604), mmonaki wa kwanza kufikia Upapa, halafu [[Bonifas]] (672-754), mtume wa [[Ujerumani]] na [[mfiadini]].

Antoni wa Padua
Alitangazwa mtakatifu na Papa Gregori IX mapema sana, tarehe 13 Mei 1232, na mwalimu wa Kanisa na Papa Pius XII mwaka 1946 kwa jina la "Doctor Evangelicus" (Mwalimu wa Kiinjili), kutokana na mafundisho yake kujaa roho na maneno ya Injili ya Yesu Kristo.

Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaPichaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezo22 Septemba 1503 – 18 Oktoba 150370pxPius IIIPapa Pius Tertius, Episcopus RomanusFrancesco Todeschini PiccolominiSiena, Toscana, Italia31 Oktoba 1503 – 21 Februari 1513Julius II,Papa Iulius Secundus, Episcopus RomanusGiuliano della RovereAlbissola, Savona, ItaliaMpwa wa Sixtus IV; aliitisha Mtaguso wa tano wa Laterano, 1512. 9 Machi 1513 – 1 Desemba 1521Leo XPapa Leo Decimus, Episcopus RomanusGiovanni di Lorenzo de' MediciFlorence, ItaliaMwana wa Lorenzo de Medici, alimtenga Martin Luther na Kanisa. 9 Januari 1522 – 14 Septemba 1523Adrian VIPapa Hadrianus Sextus, Episcopus RomanusAdriaan Floriszoon BoeyensUtrecht, Dola la Ujerumani (siku hizi ni Uholanzi) Papa pekee kutoka Uholanzi na wa mwisho asiye Mwitalia hadi Yohane Paulo II (mwaka 1978). Alikuwa mwalimu wa Kaisari Karoli V26 Novemba 1523 – 25 Septemba 153470pxKlementi VIIPapa Clemens Septimus, Episcopus RomanusGiulio di Giuliano de' MediciFlorence, Italia13 Oktoba 1534 – 10 Novemba 1549Paulo IIIPapa Paulus Tertius, Episcopus RomanusAlessandro FarneseCanino, Viterbo, ItaliaAlifungua Mtaguso wa Trento mwaka 1545.29 Novemba 1549 – 29 Machi 1555Julius IIIPapa Iulius Tertius, Episcopus RomanusGiovanni Maria Ciocchi del MonteRoma, Italia9 Aprili 1555 – 30 Aprili au 1 Mei 1555Marcello IIPapa Marcellus Secundus, Episcopus RomanusMarcello CerviniMontefano, Macerata, Marche, Italia23 Mei 1555 – 18 Agosti 1559Paulo IVPapa Paulus Quartus, Episcopus RomanusGiovanni Pietro CarafaCapriglia, Campania, Italia26 Desemba 1559 – 9 Desemba 1565Pius IVPapa Pius Quartus, Episcopus RomanusGiovanni Angelo MediciMilano, ItaliaAlifungua upya Mtaguso wa Trento 1562, na kuumaliza mwaka 15637 Januari 1566 – 1 Mei 1572Pius V, O.P. Mtakatifu Pius VPapa Pius Quintus, Episcopus RomanusMichele GhislieriBosco, Alessandria, ItaliaAlimtenga Elizabeth I wa Uingereza na Kanisa, 1570. Sikukuu yake ni 30 Aprili.13 Mei 1572 – 10 Aprili 1585Gregori XIIIPapa Gregorius Tertius Decimus, Episcopus RomanusUgo BoncompagniBologna, ItaliaAlibuni Kalenda ya Gregori, 158224 Aprili 1585 – 27 Agosti 1590Sixtus V, O.F.M. Conv.Papa Xystus Quintus, Episcopus RomanusFelice PerettiGrottammare, Marche, Italia15 Septemba 1590 – 27 Septemba 1590Urban VIIPapa Urbanus Septimus, Episcopus RomanusGiovanni Battista CastagnaRoma, Italia5 Desemba 1590 – 15 /16 Oktoba 159170pxGregori XIVPapa Gregorius Quartus Decimus, Episcopus RomanusNiccolò SfondratiCremona, Lombardia, Italia29 Oktoba 1591 – 30 Desemba 1591Inosenti IXPapa Innocentius Nonus, Episcopus RomanusGiovanni Antonio FacchinettiBologna, Italia30 Januari 1592 – 3 Machi 1605Klementi VIIIPapa Clemens Octavus, Episcopus RomanusIppolito AldobrandiniFano, Marche, Italia1 Aprili 1605 – 27 Aprili 1605Leo XIPapa Leo Undecimus, Episcopus RomanusAlessandro Ottaviano de' MediciFlorence, Italia16 Mei 1605 – 28 Januari 1621Paulo VPapa Paulus Quintus, Episcopus RomanusCamillo BorgheseRoma, Italia9 Februari 1621 – 8 Julai 1623Gregori XVPapa Gregorius Quintus Decimus, Episcopus RomanusAlessandro LudovisiBologna, Italia6 Agosti 1623 – 29 Julai 1644Urban VIIIPapa Urbanus Octavus, Episcopus RomanusMaffeo BarberiniFlorence, Italia15 Septemba 1644 – 7 Januari 1655Inosenti XPapa Innocentius Decimus, Episcopus RomanusGiovanni Battista PamphiljRoma, Italia7 Aprili 1655 – 22 Mei 1667Alexander VIIPapa Alexander Septimus, Episcopus RomanusFabio ChigiSiena, Toscana, Italia20 Juni 1667 – 9 Desemba 1669Klementi IXPapa Clemens Nonus, Episcopus RomanusGiulio RospigliosiPistoia, Toscana, Italia29 Aprili 1670 – 22 Julai 1676Klementi XPapa Clemens Decimus, Episcopus RomanusEmilio AltieriRoma, Italia21 Septemba 1676 – 11/12 Agosti 1689Inosenti XI Mwenye heri Innocent XIPapa Innocentius Undecimus, Episcopus RomanusBenedetto OdescalchiComo, Lombardia, ItaliaSikukuu yake ni 22 Agosti.6 Oktoba 1689 – 1 Februari 1691Alexander VIIIPapa Alexander Octavus, Episcopus RomanusPietro Vito OttoboniPadova, Veneto, Italia12 Julai 1691 – 27 Septemba 1700Inosenti XIIPapa Innocentius Duodecimus, Episcopus RomanusAntonio PignatelliSpinazzola, Puglia, Italia23 Novemba 1700 – 19 Machi 1721Klementi XIPapa Clemens Undecimus, Episcopus RomanusGiovanni Francesco AlbaniUrbino, Marche, Italia8 Mei 1721 – 7 Machi 1724Inosenti XIIIPapa Innocentius Tertius Decimus, Episcopus RomanusMichelangelo de’ Conti; Mikael Angelo ContiPoli, Lazio, Italia29 Mei 1724 – 21 Februari 1730Benedikto XIII, O.P.Papa Benedictus Tertius Decimus, Episcopus Romanus Pierfrancesco OrsiniGravina, Puglia, Italia12 Julai 1730 – 6 Februari 1740Klementi XIIPapa Clemens Duodecimus, Episcopus RomanusLorenzo CorsiniFlorence, Italia17 Agosti 1740 – 3 Mei 1758Benedikto XIVPapa Benedictus Quartus Decimus, Episcopus RomanusProspero Lorenzo LambertiniBologna, Italia

Gregori wa Tours
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Novemba.

Bonaventura wa Bagnoregio
Baada ya kuteuliwa na Papa Gregori X kuwa kardinali mnamo Mei 1273, akiwa askofu wa Albano Laziale, kwa agizo lake aliandaa kwa bidii Mtaguso wa pili wa Lyon ulioanza mwaka 1274 hasa kwa lengo la kurudisha umoja kati ya Wakatoliki na Waorthodoksi, lakini katikati yake akafa na muungano uliofikiwa ukaja kuvunjika tena.

Gregori wa Nazianzo
Kwa Wakatoliki ni pia (tangu 1568, alipotangazwa na Papa Pius V) mwalimu wa Kanisa.

Papa Klementi II
Papa Klementi II (1005 – 9 Oktoba 1047) alikuwa papa kuanzia tarehe 25 Desemba 1046 hadi kifo chake. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Suidger wa Morsleben.

Tarasius Mtakatifu
Tarasius Mtakatifu (kwa Kigiriki: Άγιος Ταράσιος, Agios Tarasios; Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, 730 hivi – Konstantinopoli, 25 Februari 806) alikuwa Patriarki wa mji huo kuanzia 25 Desemba 784 hadi kifo chake.

Papa Gregori I
Aliporudi Roma, mwaka 586, akarejea monasterini, lakini Papa huyo alimfanya katibu wake. Ilikuwa miaka migumu kwa mvua za mfululizo, mafuriko na njaa mjini Roma na sehemu mbalimbali za Italia. Hatimaye tauni ilifyeka watu wengi, Pelaji II akiwa mmojawao.

Kalenda ya Gregori
kila mwaka wa nne utakuwa na siku 366 badala ya 365 kwa kuongeza tarehe 29 Februari. Mifano: 1892, 1996; 2004, 2008, 2012 kila mwaka ambao namba yake inagawiwa kwa 100 utakuwa na siku 365 (siyo 366 kwa sababu miaka hii inagawiwa kwa 4 pia!). Mifano: 1700, 1800, 1900, 2100 kila mwaka ambao namba yake inagawiwa kwa 400 utakuwa tena na siku 366 (siyo 365 kwa sababu miaka hii inagawiwa kwa 100 pia!). Mifano: 1600, 2000, 2400, 2800

Augustino wa Canterbury
Augustino wa Canterbury (kwa Kilatini "Augustinus Cantiacorum")
alizaliwa Roma, Italia, 13 Novemba 534 akafariki Canterbury, Uingereza, 26 Mei 604) alikuwa mmonaki kutoka Italia aliyetumwa na Papa Gregori I kama askofu mmisionari huko Uingereza mwaka 597.

Papa Gregori XIII
Alizaliwa kwa jina la Ugo Buoncampagni akafuata masomo ya sheria na kuwa profesa wa sheria kwenye chuo kikuu cha Bologna.

Gregori wa Nazianzo
Mafundisho yake kuhusu Kristo, yanayotetea pia usahihi wa jina “Mama wa Mungu” kwa Bikira Maria, yalikuja kupitishwa na Mtaguso wa Efeso (431) na Mtaguso wa Kalsedonia (451).

Papa Gregori XV
Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Alessandro Ludovisi.

Papa Gregori II
Papa Gregori II alikuwa papa kuanzia 19 Mei 715 hadi kifo] chake tarehe 11 Februari 731.

Papa Gregori VII
Papa Gregori VII, O.S.B. (Soana, Toscana, kati ya 1020 na 1025 – Salerno, Campania, 25 Mei 1085) alikuwa papa kuanzia 22 Aprili 1073 hadi kifo chake ugenini.

Papa Agatho
Papa Agatho alikuwa papa kuanzia 27 Juni 678 hadi kifo chake tarehe 10 Januari 681.

Papa Gregori I
Alipokuwa na umri wa miaka 25 tu alifuata nyayo za baba yake katika shughuli za utawala na mwaka 572 alichaguliwa kuwa mkuu wa jiji la Roma. Kutokana na ugumu wa nyakati hizo, kazi hiyo ilimdai awajibike katika masuala mengi tofauti ikimuandaa kwa majukumu yake ya baadaye.

Papa Gregori I
Hata hivyo maisha hayo hayakuweza kumridhisha. Kwa hiyo, baada ya muda mfupi aliyaacha, na akivutiwa na mfano wa Benedikto wa Nursia, aligeuza nyumba yake mjini kuwa monasteri na kujifanya mmonaki, halafu akajitahidi katika maisha ya sala na kutafakari Biblia na maandishi ya mababu wa Kanisa. Pia alianzisha monasteri 6 katika kisiwa cha Sicilia. Maisha hayo ya kuhusiana na Bwana tu yalimuandaa kutoa mafundisho yake bora na yalizidi kumvutia hadi mwisho, kama alivyoandika mara nyingi baadaye.

26 Mei
Tarehe 26 Mei ni siku ya 146 ya mwaka (ya 147 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 219.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Papa Eleuteri, mfiadini, ya mtakatifu Filipo Neri, padri, ya mtakatifu Mariana wa Yesu, bikira, na ya watakatifu Andrea Kaggwa na Ponsyano Ngondwe. wafiadini.

Gregori Mtendamiujiza
Gregori Mtendamiujiza, au Gregori wa Kaisarea Mpya, (213 hivi – 270 hivi) alikuwa askofu wa karne ya 3 maarufu kwa miujiza mingi aliyoipata kutoka kwa Mungu.

Papa Gregori IX
Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Ugolino dei Conti.

Benedikto wa Nursia
Wabenedikto wanaadhimisha sikukuu yake tarehe ya kufa, lakini kalenda ya Kanisa la Roma inaiadhimisha tarehe 11 Julai tangu Papa Paulo VI alipomtangaza msimamizi mkuu wa Ulaya tarehe 24 Oktoba 1964. Waorthodoksi wanamuadhimisha tarehe 14 Machi.

Papa Benedikto V
Papa Benedikto V alikuwa papa kuanzia 22 Mei hadi 23 Juni 964. Jina lake la kuzaliwa halijulikani.

Gregori wa Narek
Gregori alizaliwa Andzevatsik mwaka 950 hivi katika familia ya wakleri wasomi. Baba yake, Khosrov Mkuu, kisha kufiwa mapema mke wake, alipata kuwa askofu mkuu akaandika vitabu muhimu vya teolojia.

Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezo12 Desemba 1254 – 25 Mei 1261Alexander IVPapa Alexander Quartus, Episcopus RomanusRinaldo dei Conti di Segni; Rinaldo ContiAnagni, Italia29 Agosti 1261 – 2 Oktoba 1264Urban IVPapa Urbanus Quartus, Episcopus Romanus Jacques PantaléonTroyes, Ufaransa5 Februari 1265 – 29 Novemba 1268Klementi IVPapa Clemens Quartus, Episcopus RomanusGui Faucoi le Gros Mtakatifu-Gilles, Ufaransa29 Novemba 1268 – 1 Septemba 1271hakuna papa1 Septemba 1271 – 10 Januari 1276Gregori X, Mwenye heri Gregori XPapa Gregorius Decimus, Episcopus RomanusTebaldo ViscontiPiacenza, Emilia-Romagna, ItaliaAlianzisha Mtaguso wa pili wa Lyon, 1274. Sikukuu yake ni 10 Januari.21 Januari 1276 – 22 Juni 1276Inosenti V, O.P. Mwenye heri Inosenti VPapa Innocentius Quintus, Episcopus RomanusPierre de TarentaiseSavoy, UfaransaSikukuu yake ni 22 Juni.11 Julai 1276 – 18 Agosti 1276Adrian VPapa Hadrianus Quintus, Episcopus RomanusOttobuono FieschiGenova, Italia8 Septemba 1276 – 20 Mei 1277Yohane XXIPapa Ioannes Vicesimus Primus, Episcopus RomanusPedro HispanoLisbon, UrenoAlikufa maabara yake ya kisayansi ilipoporomoka. 25 Novemba 1277 – 22 Agosti 1280Nikolasi III,Papa Nicolaus Tertius, Episcopus RomanusGiovanni Gaetano OrsiniRoma, Italia22 Februari 1281 – 28 Machi 1285Martin IVPapa Martinus Quartus, Episcopus RomanusSimon de BrionTouraine, Ufaransa2 Aprili 1285 – 3 Aprili 1287Honorius IVPapa Honorius Quartus, Episcopus RomanusGiacomo SavelliRoma, Italia22 Februari 1288 – 4 Aprili 1292Nikolasi IV, O.F.M.Papa Nicolaus Quartus, Episcopus Romanus Girolamo MasciAscoli Piceno, Marche, Italia4 Aprili 1292 – 5 Julai 1294hakuna papa5 Julai 1294 – 13 Desemba 1294Selestini V, O.S.B. Mtakatifu Selestini VPapa Coelestinus Quintus, Episcopus RomanusPietro da MorroneMolise, ItaliaAlijiuzulu. Sikukuu yake ni 22 Juni.24 Desemba 1294 – 11 Oktoba 1303Bonifasi VIIIPapa Bonifacius Octavus, Episcopus RomanusBenedetto CaetaniAnagni, Italia22 Oktoba 1303 – 7 Julai 1304Benedikto XI, O.P. Mwenye heri Benedikto XIPapa Benedictus Undecimus, Episcopus RomanusNiccolò BoccasiniTreviso, ItaliaSikukuu yake ni 7 Julai.5 Juni 1305 – 20 Aprili 1314Klementi VPapa Clemens Quintus, Episcopus RomanusBertrand de Got Bordeaux, UfaransaUpapa wa Avignon. Alilazimishwa kufuta Shirika la Hekalu kwenye Mtaguso wa Vienne, 1311-1312. 20 Aprili 1314 – 7 Agosti 1316hakuna papa7 Agosti 1316 – 4 Desemba 1334Yohane XXIIPapa Ioannes Vicesimus Secundus, Episcopus RomanusJacques d'Euse; Jacques Duèse Cahors, UfaransaUpapa wa Avignon20 Desemba 1334 – 25 Aprili 1342Benedikto XII, O.Cist.Papa Benedictus Duodecimus, Episcopus Romanus Jacques Fournier Saverdun, UfaransaUpapa wa Avignon7 Mei 1342 – 6 Desemba 1352Klementi VIPapa Clemens Sextus, Episcopus RomanusPierre Roger Limoges, UfaransaUpapa wa Avignon18 Desemba 1352 – 12 Septemba 1362Inosenti VIPapa Innocentius Sextus, Episcopus RomanusÉtienne Aubert; Stefano Aubert Beyssac, UfaransaUpapa wa Avignon28 Septemba 1362 – 19 Desemba 1370Urban V, O.S.B. Mwenye heri Urban VPapa Urbanus Quintus, EpiscopusGuillaume Grimoard; Guillaume de GrimoardLanguedoc, UfaransaUpapa wa Avignon. Sikukuu yake ni 19 Desemba.30 Desemba 1370 – 26 Machi 1378Gregori XIPapa Gregorius Undecimus, Episcopus RomanusPierre Roger de BeaufortLimoges, UfaransaUpapa wa Avignon; alirudi Roma8 Aprili 1378 – 15 Oktoba 1389Urban VIPapa Urbanus Sextus, Episcopus RomanusBartolomeo PrignanoNapoli, ItaliaFarakano la Magharibi2 Novemba 1389 – 1 Oktoba 1404Boniface IXPapa Bonifacius Nonus, Episcopus RomanusPietro TomacelliNapoli, ItaliaFarakano la Magharibi17 Oktoba 1404 – 6 Novemba 1406Inosenti VIIPapa Innocentius Septimus, Episcopus RomanusCosimo Gentile MiglioratiAbruzzo, ItaliaFarakano la Magharibi30 Novemba 1406 – 4 Julai 1415Gregori XIIPapa Gregorius Duodecimus, Episcopus RomanusAngelo CorrerVenice, ItaliaFarakano la Magharibi; alijiuzulu kwenye Mtaguso wa Konstanz.4 Julai 1415 – 11 Novemba 1417hakuna papa11 Novemba 1417 – 20 Februari 1431Martin VPapa Martinus Quintus, Episcopus RomanusOddone ColonnaRoma, ItaliaAlianzisha Mtaguso wa Basel, 14313 Machi 1431 – 23 Februari 1447Eugenio IV, Can.Reg.Papa Eugenius Quartus, Episcopus RomanusGabriele CondulmerVenice, ItaliaAlimvisha taji Mfalme Mkuu Sigismund mjini Roma mwaka 1433.6 Machi 1447 – 24 Machi 1455Nikolasi V,Papa Nicolaus Quintus, Episcopus RomanusTommaso ParentucelliSarzana, Liguria, ItaliaAlimvisha taji Mfalme Mkuu Frederick III mjini Roma mwaka 1452.8 Aprili 1455 – 6 Agosti 1458Kalisti IIIPapa Callistus Tertius, Episcopus RomanusAlfonso de BorgiaXàtiva, Valencia, Hispania Papa wa kwanza kutoka Hispania19 Agosti 1458 – 15 Agosti 1464Pius IIPapa Pius Secundus, Episcopus RomanusEnea Silvio PiccolominiSiena, Italia30 Agosti 1464 – 26 Julai 1471Paulo IIPapa Paulus Secundus, Episcopus Romanus Pietro BarboVenice, Italia9 Agosti 1471 – 12 Agosti 1484Sixtus IV, O.F.M.Papa Xystus Quartus, Episcopus RomanusFrancesco della RovereSavona, ItaliaAliagiza Kikanisa cha Sistina29 Agosti 1484 – 25 Julai 1492Inosenti VIIIPapa Innocentius Octavus, Episcopus RomanusGiovanni Battista CyboGenova, Italia11 Agosti 1492 – 18 Agosti 1503Alexander VIPapa Alexander Sextus, Episcopus RomanusRodrigo de Lanzòl-BorgiaXàtiva, Valencia, HispaniaAligawa dunia yote isiyo Ulaya kati ya Hispania na Ureno mwaka 1493.

10 Januari
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Papa Agatho, ya mtakatifu Paulo wa Tebe, mkaapweke, ya mtakatifu Papa Miltiades, ya mtakatifu Gregori wa Nisa, askofu, na ya mwenye heri Papa Gregori X

Gregori wa Nazianzo
Tangu zamani anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi, halafu na Waanglikana kama mtakatifu na mmojawapo kati ya mababu wa Kanisa muhimu zaidi.

26 Novemba
Tarehe 26 Novemba ni siku ya 330 ya mwaka (ya 331 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 35.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Papa Siricius, ya mtakatifu Silvesta Guzzolini, abati, ya mtakatifu Umile wa Bisignano, mtawa, na ya mtakatifu Leonardo wa Portomaurizio, padri

Gregori Mtendamiujiza
Kati ya waamini waliochangia ustawi wa Kanisa, maaskofu wa Asia Ndogo wanashika nafasi muhimu, na kati yao Gregori ana mahali pa pekee, ingawa tunajua kidogo tu kuhusu uchungaji wake, na maandishi yake kuhusu teolojia yamepotea kwa kiasi kikubwa.

Papa Gregori I
Lakini mwenyewe, aliposikia kuwa Patriarki wa Konstantinopoli alijiita "Patriarki wa ekumene", aliitikia kwa kujiita "Servus servorum Dei" (yaani "Mtumishi wa watumishi wa Mungu"), jina linalotumiwa hata leo na kila Papa. Akijali umoja wa kidugu katika Kanisa lote, yeye aliona unyenyekevu unatakiwa kuwa adili la msingi la kila askofu kama lilivyokuwa kwa Kristo aliyetuosha miguu. Jina hilo alilojichagulia lilidhihirisha kabisa namna yake ya kuishi na kutenda.

Papa Benedikto I
Papa Benedikto I (Benedikto Bonosio) alikuwa papa kuanzia 2 Juni 575 hadi kifo chake tarehe 30 Julai 579.

Historia ya Wokovu
Dionisi Mdogo, mmonaki aliyeanzisha (mwaka 533 hivi) mtindo wa kuhesabu miaka kuanzia kuzaliwa Yesu kurudi nyuma (K.K.) au kwenda mbele (B.K.), alikosea hesabu zake. Leo tunakisia Yesu alizaliwa mwaka 6 hivi K.K. kwa sababu alizaliwa Bethlehemu chini ya Herode Mkuu aliyefariki mwaka 4 K.K. Huyo alipojaribu kumuua mtoto Yesu, familia takatifu ilikimbilia Misri mpaka baada ya kufa kwake. Hapo ikarudi Galilaya hata Yesu akajulikana kwa jina la kijiji cha Nazareti kilichodharauliwa na Wagalilaya pia. Ndipo alipokulia na kuishi akifanya kazi ya ufundi.

Papa Theodor I
Papa Theodor I alikuwa papa kuanzia 24 Novemba 642 hadi kifo chake tarehe 14 Mei 649.

Papa Gregori I
Inawezekana kusema ndiye Papa wa kwanza kutumia mamlaka upande wa siasa pia, lakini bila kuweka pembeni majukumu yake ya kiroho kama mtu aliyeungana kweli na Mungu na hivyo aliweza kuona la kufanya. Kwake ilikuwa muhimu kila mmoja atafakari matukio ya maisha katika mwanga wa Neno lake kwa sababu historia ya wokovu haikumalizika zamani, bali inaendelea moja kwa moja hata katika nyakati ngumu kama zile alizopitia mwenyewe.

Papa Gregori VII
Alitangazwa na Papa Gregori XIII kuwa mwenye heri (1584), halafu (1728) kuwa mtakatifu na Papa Benedikto XIII.

Papa Benedikto XVI
Papa Benedikto XVI (amezaliwa 16 Aprili 1927; jina la Kilatini: Benedictus XVI; kwa Kiitalia: Benedetto XVI) alikuwa papa tangu 19 Aprili 2005 baada ya kifo cha Papa Yohane Paulo II hadi alipoamua kung'atuka tarehe 28 Februari 2013 kwa sababu ya afya yake kudodora.

Kalenda ya Gregori
Papa Gregori XIII kama kiongozi wa kiroho wa dunia ya kikatoliki (sehemu kubwa ya Ulaya) alitaka kusahihisha kasoro zilizoonekana katika kalenda ya awali. Tangu zamani za Waroma wa Kale hesabu ya wakati ilifuata Kalenda ya Juliasi iliyoanzishwa na Julius Caesar mwaka 46 KK. Kalenda hii ilikuwa na tatizo la kuwa urefu wa mwaka wake ulipita muda kamili ya mwaka wa jua kwa dakika 11 na sekondi 14 yaani mwaka wa kalenda hii ilikuwa mrefu mno muda wa dakika 11 kila mwaka. Kosa lilikuwa ndogo mwanzoni lakini lilizidi kuongezeka.

Papa Konstantin
Papa Konstantin alikuwa papa kuanzia 25 Machi, 708 hadi kifo chake tarehe 9 Aprili, 715. Jina lake la kuzaliwa pia lilikuwa Constantinus.

Papa Stefano VII
Papa Stefano VII alikuwa papa kuanzia mwezi wa Desemba 928 hadi kifo chake mwezi wa Februari 931. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Stefano de Gabrielli.

Papa Gregori XVI
Papa Gregori XVI, O.S.B.Cam. (18 Septemba 1765 – 1 Juni 1846) alikuwa papa kuanzia tarehe 2 Februari 1831 hadi kifo chake.

Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaPichaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezo6 Julai 1758 – 2 Februari 1769Klementi XIIIPapa Clemens Tertius Decimus, Episcopus RomanusCarlo della Torre RezzonicoVenice, Veneto, Italia19 Mei 1769 – 22 Septemba 177470pxKlementi XIV, O.F.M. Conv.Papa Clemens Quartus Decimus, Episcopus RomanusGiovanni Vincenzo Antonio GanganelliSant'Arcangelo di Romagna, ItaliaAlifuta Shirika la Yesu.15 Februari 1775 – 29 Agosti 1799Pius VIPapa Pius Sextus, Episcopus RomanusGiovanni Angelo BraschiCesena, ItaliaAlilaumu Mapinduzi ya Ufaransa na kufukuzwa na jeshi la Kifaransa kuanzia 1798 hadi kifo chake.14 Machi 1800 – 20 Agosti 1823Pius VII, O.S.B.Papa Pius Septimus, Episcopus RomanusBarnaba ChiaramontiCesena, ItaliaAlifukuzwa na jeshi la Kifaransa kutoka 1809 hadi 1814.28 Septemba 1823 – 10 Februari 1829Leo XIIPapa Leo Duodecimus, Episcopus RomanusAnnibale Sermattei della GengaFabriano, Marche, Italia31 Machi 1829 – 1 Desemba 1830Pius VIIIPapa Pius Octavus, Episcopus RomanusFrancesco Saverio CastiglioniCingoli, Marche, Italia2 Februari 1831 – 1 Juni 1846Gregori XVI, O.S.B. Cam.Papa Gregorius Sextus Decimus, Episcopus Romanus Bartolomeo Alberto CappellariBelluno, Veneto, Italia16 Juni 1846 – 7 Februari 1878Pius IX, ' Mwenye heri Pius IXPapa Pius Nonus, Episcopus RomanusGiovanni Maria Mastai-FerrettiSenigallia, Marche, ItaliaAlifungua Mtaguso wa kwanza wa Vatikano. Sikukuu yake ni 22 Juni.20 Februari 1878 – 20 Julai 1903Leo XIIIPapa Leo Tertius Decimus, Episcopus RomanusGioacchino Vincenzo Raffaele Luigi PecciCarpineto Romano, Lazio, Italia4 Agosti 1903 – 20 Agosti 1914Pius X Mtakatifu Pius XPapa Pius Decimus, Episcopus RomanusGiuseppe Melchiorre SartoRiese, Treviso, Veneto, ItaliaSikukuu yake ni 21 Agosti.3 Septemba 1914 – 22 Januari 1922Benedikto XVPapa Benedictus Quintus Decimus, Episcopus RomanusGiacomo Della ChiesaGenova, Italia6 Februari 1922 – 10 Februari 1939Pius XIPapa Pius Undecimus, Episcopus RomanusAchille Ambrogio Damiano RattiDesio, Milan, ItaliaAliutia sahihi Mkataba wa Laterano na Italia ulioanzisha Vatikani kuwa nchi inayojitegemea.2 Machi 1939 – 9 Oktoba 1958Pius XII Mtumishi wa Mungu Pius XIIPapa Pius Duodecimus, Episcopus RomanusEugenio Maria Giuseppe Giovanni PacelliRoma, Italia28 Oktoba 1958 – 3 Juni 1963Yohane XXIII Mtakatifu Yohane XXIIIPapa Ioannes Vicesimus Tertius, Episcopus RomanusAngelo Giuseppe RoncalliSotto il Monte, Bergamo, ItaliaAlifungua Mtaguso wa pili wa Vatikano; pengine huitwa "Papa Mwema". Sikukuu yake ni 11 0ktoba.21 Juni 1963 – 6 Agosti 1978Paulo VI Mwenye heri Paulo VIPapa Paulus Sextus, Episcopus RomanusGiovanni Battista Enrico Antonio Maria MontiniConcesio, Brescia, Italia Papa wa mwisho aliyevishwa Tiara. Sikukuu yake ni 26 Septemba.26 Agosti 1978 – 28 Septemba 1978Yohane Paulo I Mtumishi wa Mungu Yohane Paulo IPapa Ioannes Paulus Primus, Episcopus RomanusAlbino LucianiForno di Canale (sasa Canale d'Agordo), Veneto, Italia Papa wa kwanza aliyetumia majina mawili.16 Oktoba 1978 – 2 Aprili 2005Yohane Paulo II Mtakatifu Yohane Paulo IIPapa Ioannes Paulus Secundus, Episcopus RomanusKarol Józef WojtyłaWadowice, PolandPapa wa kwanza kutoka Poland na wa kwanza asiye Mwitalia baada ya miaka 455. Sikukuu yake ni 22 Oktoba.

Papa Gregori I
Hivyo tarehe 3 Septemba 590 alishangiliwa na wakleri, maseneta na umati wa watu kwa kauli moja awe Papa wa 64. Ndiye mmonaki wa kwanza kufikia Upapa, ingawa hakutaka, hata akajaribu kukimbia, lakini bure. Ilimbidi akubali mapenzi ya Mungu, akaanza mara kuwajibika.

Papa Nikolasi I
Papa Nikolasi I au Nikolasi Mkuu (takriban 820 – 13 Novemba 867) alikuwa papa kuanzia 24 Aprili 858 hadi kifo chake.

Papa Klementi IV
Papa Klementi IV (23 Novemba mwaka usiojulikana – 29 Novemba 1268) alikuwa papa kuanzia tarehe 5 Februari 1265 hadi kifo chake.

Visensya Gerosa
Wote wawili walitangazwa wenye heri na Papa Pius XI tarehe 30 Mei 1926, halafu watakatifu na Papa Pius XII tarehe 18 Mei 1950.

Gregori wa Spoleto
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake, lakini pia tarehe nyingine kadiri ya mahali.

Kalenda ya Gregori
Ni Papa Gregori XIII aliyeita wataalamu waliofanya makadirio mapya. Alifuata mapendekezo ya mtabibu Mwitalia Aloisius Lilius pamoja na padre na mwanahisabati Mjerumani Christopher Clavius.

Papa Sergio III
Papa Sergio III alikuwa papa kuanzia 29 Januari, 904 hadi kifo chake tarehe 14 Aprili, 911. Jina lake la kuzaliwa pia lilikuwa Sergius.

Gregori Mletamwanga
Wakati huo alitawala Tiridates III, mwana wa Khosrov II. Huyo aliagiza Gregori afungwe miaka 12 au 14 ndani ya kisima karibu na Artashat. Alitolewa mwaka 297 hivi ili amponye Tiridates III, aliyechanganyikiwa kabisa baada ya kusalitiwa na kaisari wa Dola la Roma Diocletian aliyevamia na kuteka maeneo mengi ya magharibi mwa . Armenia Kubwa.

Gregori wa Narek
Gregori ya Narek anaheshimiwa kama mtakatifu na Kanisa Katoliki la Armenia na Kanisa Katoliki lote, jina lake likiwemo katika orodha rasmi kwenye tarehe 27 Februari.

Gregori Grassi
Kabla ya hapo alitangazwa na Papa Pius XII kuwa mwenye heri tarehe 27 Novemba 1946.

Gregori wa Tours
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Kalenda ya Gregori
Theresa wa Avila (mtakatifu wa kanisa katoliki) aliaga dunia mwaka 1582 katika usiku kati ya 4 Oktoba kwenda 15 Oktoba yaani katika usiku ambako Hispania ilibadilisha kalenda yake. Washairi Mwingereza William Shakespeare na Mhispania Miguel de Cervantes walikufa wote tarehe 23 Aprili 1616 ingawa Shakespeare alikufa siku 11 baada ya Cervantes - lakini mmoja alikufa nchini Hispania (iliyotumia tayari kalenda ya Gregori) na mwingine nchini Uingereza (bado ilifuata kalenda ya Juliasi)

Papa Gregori I
Alilinda pia Roma dhidi ya uvamizi wa Agilulf, mfalme wa Walombardi, lakini, kinyume na Kaisari aliyewaona ni washenzi na wavamizi tu ambao wadhibitiwe au kuangamizwa, Gregori, kwa mtazamo wa kichungaji, alijenga nao uhusiano mpya ili kuwaleta kwenye Kanisa Katoliki kutoka uzushi wa Ario, kama alivyofanya pia na Wagoti wa Hispania na walioendelea kufuata dini za jadi.

Hipoliti wa Roma
Hipoliti wa Roma (170–235) alikuwa mwanateolojia muhimu zaidi wa Kanisa la Roma katika karne ya 3. Labda alizaliwa mjini Roma. Lakini alipendelea kuandika kwa Kigiriki kuliko kwa Kilatini ambacho kilikuwa kinazidi kutumika katika Kanisa hilo badala ya lugha ya kimataifa iliyotumika tangu wakati wa Mitume Petro na Paulo.

Gregori Mletamwanga
Gregori alikuwa mtoto wa watu wa koo bora za Armenia na Parthia Anak Mparthia na Okohe.

Mwalimu wa Kanisa
Halafu mapapa wakaendelea kuongeza wengine. Wa mwisho kutangazwa kwa sasa ni Gregori wa Narek (12 Aprili 2015).

10 Desemba
Tarehe 10 Desemba ni siku ya 344 ya mwaka (ya 345 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 21.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Papa Gregori III, na ya mtakatifu Yohane Roberts, padri na mfiadini

Kalenda
Hata leo hii kuna kalenda mbalimbali zinazotumiwa duniani. Kalenda inayotumiwa zaidi kimataifa ni kalenda ya Gregori inayohesabu miaka tangu Kristo kuzaliwa. Kalenda hii imepokea muundo wake kutoka kalenda ya Roma ya Kale hasa miezi na idadi ya siku zao.

Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezoJuni 1003 – Desemba 1003Yohane XVIIPapa Ioannes Septimus Decimus, Episcopus RomanusSicconeRoma25 Desemba 1003 – Julai 1009Yohane XVIIIPapa Ioannes Duodevicesimus, Episcopus RomanusGiovanni Fasano; PhasianusRoma31 Julai 1009 – 12 Mei 1012Sergius IVPapa Sergius Quartus, Episcopus RomanusPietro BoccapecoraRoma18 Mei 1012 – 9 Aprili 1024Benedikto VIIIPapa Benedictus Octavus, Episcopus RomanusTheophylactus II, wa watawala wa TusculumRomaAprili/Mei 1024 – 20 Oktoba 1032Yohane XIXPapa Ioannes Undevicesimus, Episcopus RomanusRomanus, wa watawala wa TusculumRoma1032 – 1044Benedikto IXPapa Benedictus Nonus, Episcopus RomanusTheophylactus III wa watawala wa TusculumRomaawamu ya kwanza; alijiuzulu kwa kupewa fedha1045Sylvester IIIPapa Silvester Tertius, Episcopus RomanusYohane, Askofu wa SabinaRomaUchaguzi wake haukuthibitishwa, kwa hiyo haangaliwi kama papa rasmi.1045 – 1046Benedikto IXPapa Benedictus Nonus, Episcopus RomanusTheophylactus III wa watawala wa TusculumRomaawamu ya pili; aliondolewa katika Mkutano wa SutriAprili/Mei 1045 – 20 Desemba 1046Gregori VIPapa Gregorius Sextus, Episcopus Romanus Johannes GratianusAliondolewa katika Mkutano wa Sutri24 Desemba 1046 – 9 Oktoba 1047Klementi IIPapa Clemens Secundus, Episcopus RomanusSuidgerSaxonia, UjerumaniNovemba 1047 – 1048Benedikto IXPapa Benedictus Nonus, Episcopus RomanusTheophylactus III wa watawala wa Tusculumawamu ya tatu; aliondolewa na Kanisa kabisa.17 Julai 1048 – 9 Agosti 1048Damasus IIPapa Damasus Secundus, Episcopus RomanusPoppoTirol, Austria12 Februari 1049 – 19 Aprili 1054Leo IX Mtakatifu Leo IXPapa Leo Nonus, Episcopus RomanusBruno, Lodi wa DagsbourgAlsace, UfaransaSikukuu yake ni 19 Aprili13 Aprili 1055 – 28 Julai 1057Vikta IIPapa Viktor Secundus, Episcopus RomanusGebhard, Lodi wa Calw, Tollenstein, na HirschbergUjerumani2 Agosti 1057 – 29 Machi 1058Stefano IX, O.S.B.Papa Stephanus Nonus, Episcopus RomanusFrederic de Lorraine; Frederik wa LorrainePengine huhesabiwa kama Stefano X6 Desemba 1058 – 27 Julai 1061Nikolasi IIPapa Nicolaus Secundus, Episcopus Romanus Gérard de Bourgogne; Gerard wa Burgundy 30 Septemba 1061 – 21 Aprili 1073Alexander IIPapa Alexander Secundus, Episcopus Romanus Anselmo da BaggioBaggio, Milano, Italia22 Aprili 1073 – 25 Mei 1085Gregori VII, O.S.B. Mtakatifu Gregori VIIPapa Gregorius Septimus, Episcopus RomanusHildebrandSoana, Toscana, ItaliaAliweka mipaka ya matumizi ya neno "Papa" limaanishe Askofu wa Roma tu. Sikukuu yake ni 25 Mei24 Mei 1086 – 16 Septemba 1087Vikta III, O.S.B. Mwenye heri Viktor IIIPapa Viktor Tertius, Episcopus RomanusDesiderio; Desiderius; DauferiusItalia ya KusiniSikukuu yake ni 16 Septemba12 Machi 1088 – 29 Julai 1099Urban II, O.S.B. Mwenye heri Urban IIPapa Urbanus Secundus, Episcopus RomanusOdo wa LageryUfaransaAlianzisha Vita vya msalaba. Sikukuu yake ni 29 Julai13 Agosti 1099 – 21 Januari 1118Paskali II, O.S.B.Papa Paschalis Secundus, Episcopus RomanusRanieroRomagna, Italia24 Januari 1118 – 28 Januari 1119Gelasius II, O.S.B.Papa Gelasius Secundus, Episcopus RomanusGiovanni ConiuloGaeta, Lazio, Italia2 Februari 1119 – 13 Desemba 1124Kalisti IIPapa Callistus Secundus, Episcopus RomanusGuido, Lodi wa BurgundyUfaransaAlifungua Mtaguso wa kwanza wa Laterano mwaka 112315 Desemba 1124 – 13 Februari 1130Honorius IIPapa Honorius Secundus, Episcopus RomanusLamberto ScannabecchiImola, Romagna, Italia14 Februari 1130 – 24 Septemba 1143Inosenti IIPapa Innocentius Secundus, Episcopus RomanusGregorio PapareschiRoma, ItaliaAlianzisha Mtaguso wa pili wa Laterano, 113926 Septemba 1143 – 8 Machi 1144Selestini IIPapa Coelestinus Secundus, Episcopus RomanusGuidoCittà di Castello, Umbria, Italia12 Machi 1144 – 15 Machi 1145Lucius IIPapa Lucius Secundus, Episcopus RomanusGerardo Caccianemici dal OrsoBologna, Italia15 Februari 1145 – 8 Julai 1153Eugenio III, O.Cist. Mwenye heri Eugenio IIIPapa Eugenius Tertius, Episcopus RomanusBernardo PignatelliPisa, Toskana, ItaliaSikukuu yake ni 8 Julai8 Julai 1153 – 3 Desemba 1154Anastasius IVPapa Anastasius Quartus, Episcopus RomanusCorradoRoma4 Desemba 1154 – 1 Septemba 1159Adrian IV, Can.Reg.Papa Hadrianus Quartus, Episcopus RomanusNicholas BreakspearUingereza Papa pekee kutoka Uingereza 7 Septemba 1159 – 30 Agosti 1181Alexander IIIPapa Alexander Tertius, Episcopus RomanusRolando BandinelliSiena, Toskana, ItaliaAlianzisha Mtaguso wa tatu wa Laterano, 11791 Septemba 1181 – 25 Novemba 1185Lucius IIIPapa Lucius Tertius, Episcopus RomanusUbaldo AllucingoliLucca, Toskana, Italia25 Novemba 1185 – 19 Oktoba 1187Urban IIIPapa Urbanus Tertius, Episcopus RomanusUberto CrivelliMilano, Italia21 Oktoba 1187 – 17 Desemba 1187Gregori VIIIPapa Gregorius Octavus, Episcopus RomanusAlberto di MorraBenevento, Campania, ItaliaAlishauri kuanzisha Vita vya msalaba vya tatu19 Desemba 1187 – 27 Machi 1191Klementi IIIPapa Clemens Tertius, Episcopus RomanusPaulino ScolariRoma30 Machi 1191 – 8 Januari 1198Selestini IIIPapa Coelestinus Tertius, Episcopus RomanusGiacinto BoboneRoma8 Januari 1198 – 16 Julai 1216Inosenti IIIPapa Innocentius Tertius, Episcopus RomanusLotario dei Conti di SegniGavignano, Lazio, ItaliaAlianzisha Mtaguso wa nne wa Laterano, 121518 Julai 1216 – 18 Machi 1227Honorius IIIPapa Honorius Tertius, Episcopus RomanusCencio SavelliRoma19 Machi 1227 – 22 Agosti 1241Gregori IXPapa Gregorius Nonus, Episcopus RomanusUgolino dei Conti di SegniAnagni, Lazio, Italia25 Oktoba 1241 – 10 Novemba 1241Selestini IV,Papa Coelestinus Quartus, Episcopus RomanusGoffredo CastiglioniMilano, Italia25 Juni 1243 – 7 Desemba 1254Inosenti IVPapa Innocentius Quartus, Episcopus RomanusSinibaldo FieschiGenova, ItaliaAlifungua Mtaguso wa kwanza wa Lyon, 1245

Papa Innocent II
Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Gregorio Papareschi.

Agostino wa Hippo
Agostino alizaliwa tarehe 13 Novemba 354 mjini Thagaste katika mkoa wa Numidia. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Aurelius Augustinus". Wakati ule Ukristo ulikuwa tayari dini iliyokubaliwa katika Dola la Roma; dhuluma dhidi ya Wakristo zilikuwa zimekwisha rasmi mwaka 313 kwa Hati ya Milano iliyotolewa na Konstantino Mkuu ili kuruhusu uhuru wa dini.

Lorenzo Ruiz
Lorenzo Ruiz (Binondo, Manila, Ufilipino 1600 hivi – Nagasaki, Japani 29 Septemba 1637), ni Mfilipino wa kwanza kutangazwa mtakatifu na Kanisa Katoliki.

Gregori wa Narek
Gregori alifafanua kifumbo "Wimbo Ulio Bora" (mwaka 977, ambapo alipata upadirisho) na kuandika vitabu vingi vya mashairi, sala na hotuba, mbali ya Historia ya msalaba wa Aparan na kitabu kimoja dhidi ya Watondrakiti (Wapauliciani).

Gregori wa Tours
Gregori ya Tours (Clermont-Ferrand, Auvergne, 30 Novemba 538 hivi - Tours, 17 Novemba 594) alikuwa mwanahistoria na askofu wa Tours katika Ufaransa wa leo.

Papa Leo VIII
Papa Leo VIII alikuwa papa kuanzia mwezi Julai 964 hadi kifo chake tarehe 1 Machi 965. Jina lake la kuzaliwa halijulikani.

Papa Gregori I
Pia aliandika maisha ya watakatifu kadhaa wa Italia walioishi si zamani sana, kama vile Benedikto wa Nursia ambaye tunamfahamu kwa njia hiyo tu. Ni kwamba rafiki yake, Petro shemasi, alidhani wakati ule maadili yameharibika kiasi cha kuzuia upatikanaji wa watakatifu kama walivyotokea zamani. Basi, Gregori alimuonyesha kwamba, kinyume chake, utakatifu unawezekana daima, hata katika mazingira magumu. Masimulizi ya maisha yao yanaendana na hoja za kiteolojia zinazofafanua masuala mbalimbali.

Papa Sergio IV
Papa Sergio IV alikuwa papa kuanzia tarehe 31 Julai 1009 hadi kifo chake tarehe 12 Mei 1012. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Pietro Martino Boccapecora.

Historia ya teolojia
Baadaye Tertuliani (155 hivi - 230 hivi), Hipoliti wa Roma (hadi 235), Origen (182 hivi - 251 hivi), Sipriani mfiadini (hadi 258). Mzushi aliyefuatwa na wengi zaidi wakati huo ni Arios (256-336).
Baada ya Mtaguso wa kwanza wa Nisea (325) kufikia uamuzi muhimu kuhusu mabishano yaliyotangulia, walizidi kujitokeza wanateolojia bora: Atanasi wa Aleksandria (298-373), Mababu wa Kapadokia (hasa Basili Mkuu, Gregori wa Nazianzo na Gregori wa Nisa mwishoni mwa karne ya 4), Ambrosi (340 hivi -397), Yohane Krisostomo (347-407), Jeromu (347 hivi - 420), Agostino wa Hippo (354-430), Sirili wa Aleksandria (376-444), Leo Mkuu (400 hivi - 461) na Gregori Mkuu (540 hivi - 604).

Papa Sergio I
Papa Sergio I alikuwa papa kuanzia 15 Desemba 687 hadi kifo chake tarehe 8 Septemba 701. Alimfuata Papa Konon akafuatwa na Papa Yohane VI.

Papa Gregori I
Katika maandishi yake, hakukusudia kamwe kutoa mafundisho mapya, bali kuwa mwangwi mnyenyekevu wa mapokeo ya Kanisa. Alieneza mafundisho ya Augustino wa Hippo, akisisitiza kama yeye hali ya dhambi ya binadamu, nafasi ya kwanza ya neema katika wokovu pamoja na imani katika uteuzi wa watakaookoka uliofanywa na Mungu.

Babu wa Kanisa
Upande wa Magharibi ni: Ambrosi, Agostino wa Hippo, Jeromu na Papa Gregori I.

Kalenda ya Gregori
Tatizo kwa maisha ya kanisa lilikuwa ya kwamba tarehe ya Pasaka liliendelea kusogea nyuma polepole na haikufuata tena utaratibu uliowekwa na mtaguso wa Nikea. Azimio hili katika mwaka 325 BK lilisema ya kwamba Pasaka itasheherekewa Jumapili ya kwanza baada ya mwezi mpevu wa kwanza baada ya 21 Machi (tarehe ya sikusare machipuo ambayo ni siku ya usawa wa mchana na usiku hivyo mwanzo wa majira ya kuchipua katika kaskazini ya dunia). Wakati wa Papa Gregori XIII tarehe ya sikusare ilikuwa imewahi siku 10 na kufika tayari 11 Machi! Kwa sababu hiyo mtaguso wa Trento wa kanisa katoliki katika mwaka 1563 uliamua kusahihisha kalenda.

Gregori wa Narek
Tangu utotoni hadi kifo chake, Gregori aliishi katika monasteri hiyo maarufu kama Narekavank, kwenye Ziwa Van, huko Vaspurakan, Ufalme wa Armenia, leo nchini Uturuki.

Papa Gregori IX
Baada ya utabiri kutimia, ndiye aliyemtangaza mtakatifu huko Assisi mwaka 1228.

Veronika Giuliani
Papa Pius VII alimtangaza mwenye heri mnamo Juni 1804, halafu Papa Gregori XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 26 Mei 1839.

Papa Gregori I
Alirekebisha liturujia ya Kiroma, akipanga matini ya zamani na kutunga mengine mapya, pamoja na kushughulikia muziki wa ibada za Kilatini ambao kwa heshima yake unaitwa wa Kigregori.

Historia ya Kanisa
Mbali ya Atanasi, katika karne ya 4 na ya 5 Kanisa la Mashariki lilizaa mababu wengine bora: Basili Mkuu (Kaisarea wa Kapadokia, leo Kayseri, nchini Uturuki, takriban 329 – Kaisarea wa Kapadokia, 1 Januari 379, Gregori wa Nazianzo (Arianzo, leo Güzelyurt nchini Uturuki, 329 - Arianzo, 25 Januari 390) na Yohane Krisostomo (Antiokia wa Siria, leo Antakya, nchini Uturuki, 347 hivi - Comana Pontica, Uturuki, 14 Septemba 407). Wote walikuwa maaskofu na wote walipitia kwanza umonaki. Ndio waliofafanua kwa dhati zaidi mafumbo ya Ukristo, kuanzia lile la Utatu mtakatifu, na ndio waliobaki kielelezo kwa liturujia na uchungaji bora.

27 Februari
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Gregori wa Narek, mmonaki mwalimu wa Kanisa, na ya mtakatifu Gabriele wa Bikira Maria wa Mateso, mtawa

Gregori wa Nazianzo
Gregori wa Nazianzo (Arianzo, leo Güzelyurt nchini Uturuki, 329 - Arianzo, 25 Januari 390) alikuwa askofu, mwanateolojia na mwanashairi maarufu kutoka katikati ya nchi ambayo leo inaitwa Uturuki.

Gregori wa Narek
Papa Fransisko alimtangaza mwalimu wa Kanisa tarehe 12 Aprili 2015.

Gregori wa Nazianzo
Aliporudi kwao tu, ndipo alipobatizwa, ingawa mama yake alikuwa amemtoa kwa Mungu siku ileile ya kuzaliwa.

Papa Gregori VI
Papa Gregori VI alikuwa papa kuanzia tarehe 1 Mei 1045 hadi 20 Desemba 1046. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Johannes Gratianus.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.