Question: Mlima kenya iko wapi?

Mlima
Mifano katika Afrika ni Mlima Kilimanjaro na Mlima Kenya.

Mlima Kenya
Mlima Kenya ni eneo kuu la vyanzo vya maji vya mito miwili mikubwa nchini Kenya; Mto Tana na Mto Ewaso Ngiro Kaskazini.[6] Mfumo wa ekolojia wa Mlima Kenya hupatia watu zaidi ya milioni 2 maji.[6] Wiani wa vijito ni kubwa hasa katika miteremko ambayo haijawahi kuwa na barafuto.[31] Vijito na mito inayoanza Mlima Kenya humwaga maji ndani ya Mto Sagana, Mto Tana na Mto Ewaso Ngiso Kaskazini moja kwa moja au kupitia mito mingine. [31][32]

Mlima Kindoroko
Mlima Kindoroko unapatikana kaskazini mwa Tanzania katika Mkoa wa Kilimanjaro.

Mlima Baker
Mlima Baker (kwa Kiing.: "Mount Baker") ni mlima wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na wa Uganda (Afrika).

Ziwa Kyoga
Ziwa Kyoga (pia huandikwa Kioga) ni ziwa kubwa na kina kifupi katika Uganda, karibu 1,720 km ² katika eneo na mwinuko wa 914 m Viktoria Nile hupitia katika ziwa hili katika njia yake kutoka Ziwa Victoria na kuelekea Ziwa Albert. Chanzo kuu kutoka Ziwa Victoria hudhibitiwa na Kituo cha stima cha Nalubaale katika Jinja. Chanzo kingine cha maji ni kanda ya Mlima Elgon kwenye mpaka kati ya Uganda na Kenya. Hata kama Ziwa Kyoga ni sehemu ya mfumo wa Maziwa Makuu, haichukuliwi kama Ziwa kuu. Ziwa Kwania iko karibu.

Kilimanjaro (Volkeno)
Kilimanjaro ni mlima mrefu kuliko yote barani Afrika. Mlima huu uko nchini Tanzania katika Mkoa wa Kilimanjaro. Una urefu wa mita 5,895 (futi 19,340).

Jimbo la Uchaguzi la Mlima Elgon
Jimbo la Uchaguzi la Mlima Elgon ni mojawapo ya Majimbo ya uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Mlima Elgon katika Mkoa wa Mkoa wa Magharibi (Kenya)Magharibi na ni jimbo la pekee katika wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1963.

Mlima Kimhandu
Mlima Kimhandu (au Kimhondu) ni mmoja katika Milima ya Uluguru, safu ya milima katika Tanzania mashariki, km 200 hivi kutoka Bahari ya Hindi. Ni sehemu ya Milima ya Tao la Mashariki (pamoja na Milima ya Taita nchini Kenya, Milima ya Upare, Milima ya Usambara, Milima ya Unguu, Milima ya Rubeho, Milima ya Ukaguru, Milima ya Udzungwa, Milima ya Uvidunda na Milima ya Mahenge).

Mlima Kejanja
Mlima Kejanja ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima Mtingire
Mlima Mtingire ni mmoja katika Milima ya Uluguru, safu ya milima katika Tanzania mashariki, km 200 hivi kutoka Bahari ya Hindi. Ni sehemu ya Milima ya Tao la Mashariki (pamoja na Milima ya Taita nchini Kenya, Milima ya Upare, Milima ya Usambara, Milima ya Unguu, Milima ya Rubeho, Milima ya Ukaguru, Milima ya Udzungwa, Milima ya Uvidunda na Milima ya Mahenge).

Mlima Malanya
Mlima Malanya unapatikana katika mkoa wa Arusha, kaskazini mwa Tanzania.

Mlima Kenya
Mlima Kenya ni volkeno rusu iliyoumbwa takriban miaka milioni 3 baada ya kuumbika wa Bonde la Ufa.[4] Umekuwa na theluji kwa maelfu ya miaka. Theluji hiyo hufanya kuwe na mmomonyoko unaosababishwa na barafuto na kutengeneza mabonde[5]. Barafuto zimepungua kutoka 18 hadi 10[3]. Mlima huu ni chanzo muhimu cha maji kwa Kenya.[6]

Mlima Kenya
Vilele vya Batian, Nelion na Lenana vimepewa majina ya Laibon Mbatian na wanawe ambao walikuwa Wamasai..[7] Kilele cha Terere pia kilipatiwa jina la kiongozi Mmasai. Majina mengine yalitoka kwa majina ya wazungu wapelelezi, k.v. Shipton, Sommerfelt, Tilman, Dutton na Arthur. Kuna majina yaliyotoka kwa wakenya na walowezi maarufu. Majina ya watume John na Peter yalitolewa na Arthur, aliyekuwa mmishonari.[19]

Mlima Gessi
Mlima Gessi ni mlima wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na wa Uganda (Afrika).

Mlima Kenya
Juu ya ukanda wa mianzi ni ukanda wa mpaka wa miti. Miti hapa mara nyingi ni midogo kuliko miti katika misitu ya kitako cha mlima.[34]

Mlima Kavuma
Mlima Kavuma ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima Zulia
Mlima Zulia ni mlima wa Uganda (Afrika).

Mlima Speke
Mlima Speke ni mlima wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na wa Uganda (Afrika).

Mlima Kenya
Jalidi usiku hufanya kuwe na miundo ya kingo za kingo za barafuto. Kuna sentimita chache ardhi jalidi chini ya uso wa ardhi.[11][24] Kupanuka na kupunguka kwa ardhi kwa sababu ya halijoto, hufanya mimea isiweze kumea katika kingo.[19]

Kieyo
Kieyo ni mlima wa volkeno kusini mwa Tanzania.

Umba (mto)
Mdomo wa Umba kwenye bahari hiyo ulipangwa mwaka 1890 baina ya Ujerumani na Uingereza kuwa mpaka wao. Hadi leo sehemu hii ni chanzo cha mstari wa mpaka kati ya Tanzania na Kenya unaoendelea bila kunyoka hadi Ziwa Jipe, ukifuata mitelemko ya mlima Kilimanjaro na kuendelea hadi Ziwa Viktoria.

Milima Aberdare
Aberdares iko katika sehemu ya vyanzo vya maji kwa mabwawa ya Sasumua na Ndakaini, ambazo hutoa zaidi ya maji kwa wakazi wa mji mkuu wa Kenya, Nairobi. Maeneo ya Msitu wa Mlima ni vyanzo vya Mto Tana, mto mkubwa zaidi nchini Kenya, ambayo husambaza maji kwa “Seven Fork hydropower plants” zinaotengeneza zaidi ya asilimia 55 ya jumla ya umeme nchini Kenya.

Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Upande wa Kenya mstari ulichorwa kuanzia Bahari Hindi kwa mdomo wa mto Umba hadi Ziwa Jipe, halafu kufuata mitelemko ya kaskazini ya mlima Kilimanjaro na kutoka hapa hadi Ziwa Viktoria. Mipaka na Uganda ilifuata latitudo ya kwanza ya kusini ya ikweta hadi mpaka na Kongo. Upande wa Kongo mpaka ulifuata sehemu za chini za bonde la Ufa na katikati ya maziwa kama Kivu na Tanganyika.

Namanga, Kenya
Mlima Kilimanjaro unaonekana kusini mwa mji huu. Pia mlima Oldoinyo Orok uko kaskazini magharibi kwa mji huu na hujulikana kama milima ya Namanga.

Mlima Kamakota
Mlima Kamakota ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Kilimanjaro nchini Tanzania.

Embu
Embu ni mji wa Kenya upande wa kusini-mashariki wa Mlima Kenya. Umbali na Nairobi ni km 120. Embu ni makao makuu ya Kaunti ya Embu.

Mlima Kenya
Mahali miti haiwezi kuota ni nyika ya mlima, m 3,000. Mimea ya jenasi Erica hupatikana katika sehemu ya magharibi ambayo huwa nyevu. Vichaka na nyasi hupatikana katika sehemu kame ambayo hushuhudia moto wa pori.[19] [33]

Mlima Kenya
Mwishoni mwa Julai 1930, Shipton na Bill Tilman walikwea vilele vyote. Katika safari hii, Shipton na Tilman walijaribu kukwea vilele vingine, ikiwa ni pamoja na Petro, Dutton, Midget , Pigott na aidha Terere au Sendeyo.[44]

Mlima Kenya
I. Allan, C. Kata, G. Boy, Snowcaps juu ya Ikweta (London, 1989); historia ya Afrika Mashariki milima na ascents yao, ikiwemo ya hivi karibuni zaidi pioneered njia; illustreras.[60]

Mlima Kolosoya
Mlima Kolosoya ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima Kenya
Mwaka 1963, katika siku ya uhuru wa Kenya, Kisoi Munayo alikita bendera ya Kenya juu ya mlima. Mwaka 1997, mlima Kenya uliteuliwa kuwa eneo la urithi wa dunia na UNESCO.[15]

Mlima Mwinangombe
Mlima Mwinangombe ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Kigoma nchini Tanzania.

Kamerun (mlima)
Kamerun ni volkeno hai na mlima mkubwa nchini Kamerun wenye kimo cha m 4095 juu ya UB. Majina mengine ni Fako (jina la kilele cha juu) au Mongo ma Ndemi ("Mlima Mkubwa").

Mlima Kenya
Asili ya vilele vingi ni shughuli za volkeno. Vilele vingi vimekaribia kati mwa mlima. Vinafanana na vilele vya Alpi kwa sababu ya mikunjo.[24] Kuvu, kuvumwani na mimea midogo ya milimani humea katika vilele vya kati.[13] Vizibo vya volkeno vimefunikwa kwa majivu ya volkeno na udongo.[25]

Elgon (mlima)
Wagagai (mita 4,321), kikiwa nchini Uganda. Sudek (mita 4,302 au futi 14,140) nchini Kenya Koitobos (mita 4,222 au futi 13,248),kilele chenye madini aina ya basalt (Kenya) Mubiyi (mita 4,211 au futi 13,816) Masaba (mita 4,161 au 1futi 3,650)

Mlima Emin
Mlima Emin ni mlima wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na wa Uganda (Afrika).

Mlima Karenga
Mlima Karenga uko katika Mkoa wa Iringa nchini Tanzania.

Mlima Kenya
Wakati Saunders alirudi kutoka Naivasha timu okozi, Mackinder, Ollier na Brocherel walijaribu kupanda kilele tena. Walifika kilele cha Batian saa sita mchana tarehe 13 Septemba, na walishuka kutumia njia ileile[10].

Wagikuyu
Wakikuyu ni Wabantu wa kaskazini mashariki. Wanahusiana na makabila jirani: Wameru, Waembu, Wambeere na Wakamba ambao waliishi karibu na Mlima Kenya. Inaaminika kuwa, pamoja na makabila hayo, Wakikuyu walihama kutoka beseni la mto Kongo na kuweka makazi kadhaa na mwishowe kuishi karibu na Mlima Kenya katika tukio linalojulikana kama uenezi wa Wabantu[1].

Wagikuyu
Wakikuyu walimwamini Mungu mmoja, jina lake Ngai au Mũrungu au Mwene Nyaga (mwenye utakatifu) au Mwathi (Bwana). Kafara, pamoja na maombi, kwa Mungu zilitolewa chini ya mti wa mkuyu au mtini (Kik: Mũgumo). Maombi yalielekezwa Mlima Kenya kwani waliamini kuwa ni mojawapo ya makazi ya Mungu akiwa duniani.

Mlima Kenya
Jamii:Mahali pa Urithi wa Dunia katika Afrika

Mlima Kenya
Kuna njia nane za kutembea zinazoelekea kwenye kilele cha juu. Ni, kwa mzunguko wa akrabu, kutoka kaskazini, njia za Meru, Chogoria, Kamweti, Naro Moru, Burguret, Sirimon na Timau[11]. Pia kuna njia inayozunguka vilele inayotumiwa kuunganisha njia tofauti. [53] Kati ya hizi, Chogoria, Naro Moru na Sirimon ndio hutumika zaidi na zina malango. Njia nyingine zinahitaji idhini maalum kutoka kwa Huduma ya Wanyamapori Kenya ili kuzitumia.

Orodha ya milima mirefu duniani
Kwa kutumia marejeo hayo Mlima Everest una nafasi ya sita tu kati ya milima ya Dunia, ilhali milima kadhaa iliyopo karibu na ikweta inasogea mbele, kama milima katika Andes na mlima Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima Msala
Mlima Msala ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Shinyanga nchini Tanzania.

Mkoa wa Kati (Kenya)
Mkoa wa Kati (Central Province) ni mkoa wa Kenya unaoenea kati ya Mlima Kenya, Nairobi na Nyahururu. Eneo lake si kubwa lakini kuna msongamano mkubwa wa watu kulingana na mikoa ya jirani kwa sababu ya hali ya hewa na rutba ya ardhi inayolisha watu wengi. Nairobi iko nje ya mkoa.

Mlima Kenya
Wakati Mlima Kenya ulikuwa hai, shughuli za kivolkeno mbali kiasi na mlima. Kaskazini mashariki, kando ya mlima kuna vizibo vingi vya volkeno na kreta. Kreta ya Ithanguni ndio kubwa zaidi. Inadhaniwa kuwa ilikuwa na theluji wakati huo. Hii inaweza kuonekana kwa kuwa kilele kimelainika. Vilima vidogo huonekana hapo kama ishara kuwa vilikuwa vizibo.[20]

Mlima Benamapinde
Mlima Benamapinde unapatikana katika Mkoa wa Dodoma, katikati ya Tanzania.

Mlima Kenya
I. Allan, Guide to Mlima Kenya (1981; 1991; wengi updates); mamlaka ya kuongoza kwa njia ya peaks.[19]

Mlima Kenya
Mlima Kenya umezungukwa na misitu. Uoto katika misitu unategemea kiwango cha mvua, na spishi hutofautiana zaidi kusini na kaskazini mwa mteremko.[7] Misitu katika kitako cha mlima hutishiwa na binadamu wanaokata miti ili watengeneze mbao na wanyakuzi ardhi.[33]

Mlima Kenya
Krapf pia alibainisha kwamba mito inayotoka Mlima Kenya, na mingine katika eneo la milima, ilikuwa mito ya kudumu. Akagundua kuwa lazima kuna chanzo cha maji mlimani, katika umbo la barafuto.[18] Aliamini ni chanzo cha Nili Nyeupe.[43]

Mlima Ela Nairobi
Mlima Ela Nairobi unapatikana katika mkoa wa Arusha, kaskazini mwa Tanzania.

Mlima Tembwe
Mlima Tembwe ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Kigoma nchini Tanzania.

Ngong, Kenya
"Ngong" ni neno la Kimasai linalomaanisha "nguyu"
kutokana na vilele vinne vya ushi, ambayo inasimama peke yake kutoka eneo tambarare la Nairobi. Vilima vya Ngong, kutoka mteremko wa mashariki, vinaangalia Hifadhi ya Taifa ya Nairobi, na kaskazini mwa mji wa Nairobi. Vilima vya Ngong, kutoka mteremko wa magharibi, vinaangalia Bonde la Ufa futi 4000 chini, ambapo vijiji vya Wamaasai vimekua vikiendelezwa.

Mlima Karema
Mlima Karema ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Rukwa nchini Tanzania.

Jiografia ya Kenya
Eneo hili la milima ndilo la juu zaidi nchini Kenya (na la pili kwa urefu barani Afrika): Mlima Kenya, unaofikia urefu wa mita 5,199 (futi 17,0570) na ni eneo lenye mito ya barafu. Ng'ambo ya mpaka wa Tanzania Mlima Kilimanjaro () huweza kuonekana upande wa kusini.

Mlima Makungwini Mashariki
Mlima Makungwini Mashariki ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima Kenya
Tabianchi hubadilika kulingana na mwinuko. Katika kitako cha mlima, udongo una rutuba na hivyo ni mzuri kwa ukulima. Ukulima ulikuwa ukifanyika hapo kwa miaka.[33]

Mlima
Afrika: Mlima Kilimanjaro (mita 5,963) nchini Tanzania Amerika ya Kaskazini: Mount McKinley (mita 6,194) jimboni Alaska (USA) Amerika ya Kusini: Aconcagua (mita 6,962) nchini Argentina Australia na Pasifiki: Puncak Jaya (mita 5,030) mpakani mwa nchi za Papua New Guinea na Indonesia Ulaya: Elbrus (mita 5,633) nchini Russia Bara la Antaktiki: Vinson Massif (mita 5,140)

Mlima Kenya
Kifungu kutoka National Geographic Adventure magazine (2007) Mathayo Power

Mlima Membe
Mlima Membe unapatikana katika Mkoa wa Iringa nchini Tanzania.

Utalii nchini Kenya
Vivutio vikuu vya utalii ni safari za picha kupitia mbuga za kitaifa na michezo ya uhifadhi ambayo idadi yao ni 19. Vivutio vingine ni pamoja na misikiti katika jiji la Mombasa; mandhari inayojulikana ya Bonde la Ufa; shamba la kahawa mjini Thika; mtazamo wa Mlima Kilimanjaro, ukivuka mpaka kuingia Tanzania;[2] na fukwe zake kando ya Bahari ya Hindi. Hata hivyo kuna mapato mengi ya kitalii nchini Kenya .

Mlima Kenya
Hatimaye, mwaka 1883, Joseph Thomson alipita upande wa magharibi wa mlima na Krapf alithibitisha madai yake.[22] Hata hivyo, upelelezi rasmi wa kwanza ulifanyika mwaka 1887 na Samuel Teleki na Ludwig von Höhnel. Waliweza kufika mita 4,350 kwenye mteremko wa kusini magharibi[9]. Katika safari ya upelelezi huo, waliamini kuwa walikuwa wamegundua volkeno.

Mlima Kenya
Ukanda ulio juu ni ambapo barafuto zimedidimia. Mimea bado haijaweza kuota hapo.[13]

Mlima Kenya
Vilele na vizibo vingine ni pamoja na Piggot (m 4,957), Dutton (m 4,885), John (m 4,883), John Minor (m 4,875), Krapf Rognon (m 4,800), Peter (m 4,757), Slade (m 4,750) na Midget (m 4,700). Vyote vina miinuko inayotengeneza umbo kama la piramidi.[11][24]

Mlima Kenya
Mimea ya mlima hutofautiana na mwinuko na mwelekeo wa mlima.[36] Mwinuko unapoongezeka, mimea huwa na marekebisho spesheli ili kuhimili jalidi na miale ya urujuanimno.[19][34] Kwa mfano, mimea ya jenasi Carduus, katika ukanda wa alpi ya kiafrika, hutumia majani kulinda jicho la ua kutokana na jalidi.[37][35]

Mlima Kenya
Kirinyaga, Mike Resnick, (1989).[12]

Wagikuyu
Wao hukaa hasa katika nyanda za juu za Kenya ya Kati katika mazingira ya Nairobi hadi mlima Kenya. Mlima huu katika lugha yao huitwa "Kĩrĩma kĩrĩ Nyaga". Mlima huu wenye umaarufu kwa kuwa na kimo cha juu ni mahali ambapo wazee, walitolea kafara Mungu wao "Ngai".

Mlima Karambatu
Mlima Karambatu ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima Kigombe
Mlima Kigombe ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.

Mlima Kenya
Dutton EAT, Kenya Mountain (London, 1929); akaunti ya Expedition Mlima Kenya mwaka 1926; illustreras.[7]

Mlima Kenya
Katika miaka ya 1930 ziara zilifanyika zaidi katika nyika ya mlima. Raymond Hook na Humphrey Slade walikwea ili wachore ramani ya mlima na wakapeleka samaki. Februari mwaka 1938, C Carol na Mtu Muthara wakawa mwanamke wa kwanza na Mwafrika wa kwanza mtawalia kupaa Nelion, katika ziara na Noel Symington, mwandishi wa The Night Climbers of Cambridge, na tarehe 5 Machi Una Cameron akawa mwanamke wa kwanza kupaa Batian.[19]

Mlima Kenya
Yohana Msomaji, Mlima Kenya (London, 1989); akaunti ya ujio wa Nelion, pamoja na Iain Allan kama mwongozo; illustreras.[61]

Meru, Kenya
Meru iko pande za Mto Kathita, katika mteremko wa kaskazini mashariki wa Mlima Kenya.

Mlima Kenya
Miamba inayounda Mlima kenya ni pamoja na basalt, rhomb porphyrite, phonolite, kenyte na trachyte.[20] Kenyte iliripotiwa kuonekana mara ya kwanza mwaka 1900 na Gregory katika utafiti wake wa jiolojia ya Mlima Kenya.[21]

Mlima Kenya
Misimu ya Mlima Kenya ni kama ifuatavyo[33]:

Mlima Kenya
Tarehe 28 Julai 1899,[10] Halford John Mackinder aliongoza kundi la wapelelezi 6 kutoka Ulaya, 66 kutoka Uswahilini, Wamaasai 2 na Wakikuyu 96[10]. Walipatana na matatizo mengi njiani[10]. Mackinder aliendelea kupanda mlima. Alikita kambi m 3,142[10] katika Bonde la Höhnel. Alifanya jaribio la kwanza kufikia kilele tarehe 30 Agosti pamoja na Brocherel na Ollier kupitia upande wa mashariki, lakini wakabakisha kupanda m 100 kutoka Kilele cha Nelion. Tarehe 5 Septemba, Hausberg, Ollier na Brocherel walifanya mzunguko kutafuta njia rahisi ila hawakuweza kupata. Tarehe 11 Septemba Ollier na Brocherel walipanda Barafuto ya Darwin, lakini walilazimishwa kukatiza safari kutokana na dhoruba ya theluji[10].

Wakamba
Wakamba ni kabila kubwa la watu wa Kenya wakikalia eneo la Ukambani kati ya Nairobi, Voi na kati ya mlima Kenya na mlima Kilimanjaro. Wakamba ni kabila kubwa la nne nchini Kenya.

Milima ya Ufa Mashariki
Milima ya Ufa Mashariki ni safu mbili za milima ya eneo la Maziwa makubwa ya Afrika, katika nchi a Kenya, Uganda, Tanzania, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Rwanda na Burundi.
Inaitwa hivyo kutokana na uhusiano wake na Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki; safu ya magharibi ina: Milima ya Virunga, Milima ya Mitumba na Milima ya Rwenzori, wakati ile ya mashariki ina vilele vya juu zaidi katika bara zima la Afrika: Mlima Kilimanjaro (mita 5,895, sawa na futi 19,340) na Mlima Kenya (mita 5,199, futi 17,058). Kati ya milima mingine kuna Mlima Elgon kati ya Kenya na Uganda. Yote, isipokuwa Ruwenzori ina asili ya volkeno.

Mlima Kenya
Pia kuna tofauti kati ya kanda, kutegemea upande wa mlima na ukali wa mteremko. Kusini mashariki pa mlima ni sehemu nyevu kuliko kaskazini[30] kwa hivyo, spishi nyingi za sehemu hiyo hutegemea unyevu kukua. Baadhi ya spishi, k.v. mianzi, haziwezi kukua katika pande zote za mlima kwa sababu za tofauti za unyevu.[11]

Milima ya Ngong
Milima ya Ngong ni vilele katika safu ya milima na vilima inayopatikana kusini mwa Kenya, upande wa mashariki ya Bonde la Ufa la Afrika Mashariki. Iko kusini magharibi karibu na Nairobi. "Ngong" ni neno la Kimaasai maana "nguyu"

Mlima Kenya
Serikali ya Kenya ilikuwa na sababu nne za kuanzisha Hifadhi ya Taifa inayozunguka Mlima Kenya: umuhimu wa utalii kwa uchumi, kuhifadhi eneo la uzuri, kuhifadhi viumbe hai ndani yake, na kuhifadhi vyanzo vya maji vinavyozunguka eneo.[6]

Mlima Kenya
Hatimaye, mwaka 1893 timu ilisafiri kutoka pwani hadi Ziwa Baringo katika Bonde la Ufa, ikiongozwa na John W. Gregory, mwanajiolojia Mwingereza. Walikwea mlima hadi mita 4,730 na wakakaa masaa kadhaa katika Barafuto ya Lewis. Aliporudi Uingereza, Gregory alichapisha majarida na hadithi ya mafanikio yake.[19] George Kolb, daktari Mjerumani, alifanya safari mwaka 1894 na 1896 [19] na alikuwa wa kwanza kufika nyika ya mlima upande wa mashariki.

Mlima Kenya
An Oral History kutoka Mlima Kenya (1993) Jeffrey Fadiman

Mlima Kenya
Hifadhi ya Taifa ya Mlima Kenya, ilianzishwa mwaka 1949. Inahifadhi eneo linalozunguka mlima. Awali ilikuwa hifadhi ya misitu.[46] Tangu Aprili 1978 eneo limeteuliwa kama Hifadhi ya Mazingira ya dunia UNESCO .[47]

Mlima Kenya
Mwaka 1851 Krapf akarudi Kitui. Yeye alisafiri km 65 karibu na mlima, lakini hakuweza kuuona tena. Mwaka 1877 Hildebrandt alikuwa katika eneo la Kitui na kusikia juu ya mlima, lakini pia hakuweza kuuona, hivyo watu walianza kumtuhumu Krapf.[23]

Orodha ya milima
Hkakabo Razi (m 5,881), kilele cha juu katika Myanmar na Kusini Mashariki mwa Asia Puncak Jaya (m 4,884), mlima wa juu nchini Indonesia, katika kisiwa cha Guinea Mpya na visiwa vyote vya dunia na katika Oceania Mlima Kinabalu (m 4,093), Sabah, Malaysia; mlima wa juu wa Malaysia na Borneo Fansipan (m 3,143), kilele cha juu katika Vietnam na Indochina; kipo katika Milima Mwana Lien Hoang, wilaya ya Lao Cai Mlima Ramelau (m 2,963), mlima wa juu wa Timor ya Mashariki Mlima Apo (m 2,954), wa juu katika Ufilipino Phou Bia (m 2,819), mlima wa juu Laos, katika Annamese Cordillera Doi Inthanon (m 2,565), kilele cha juu kabisa katika Thailand Phnom Aural (m 1,813), mlima wa juu wa Cambodia, katika sehemu ya mashariki ya Milima Cardamom Bukit Pagon (m 1,850), mlima wa juu wa Brunei

Kilima cha Hyrax
Kilima cha Hyrax ni eneo la kihistoria ya zamani mjini Nakuru katika mkoa wa Bonde la Ufa nchini Kenya. Inachukuliwa kama mmojawapo wa maeneo muhimu zaidi ya neolithic nchini Kenya. Mlima Hyrax iligunduliwa mnamo 1500 BK na iligubuliwa na Louis Leakey na Mary Leakey mwaka wa 1926.

Nanyuki
Maji ya mfereji katika Nanyuki ni baina ya maji safi kabisa katika Kenya, kwa sababu maji haya yanatoka mto wa Mlima Kenya. Maji yajiri kwa mifereji chini ya ufadhili wa uvutano kutoka mwanzo mpaka mafereji ya maji machafu.

Mlima Kenya
Ziara yake ya mwaka 1899, Mackinder alipatana na baadhi ya wanaume kutoka kabila la Wadorobo.[13]

Kenya
Eneo hili la milima ndilo la juu zaidi nchini Kenya (na la pili kwa urefu barani Afrika): Mlima Kenya, unaofikia urefu wa mita 5,199 (futi 17,0570) 5,199m (17,057ft) na ni eneo lenye mito ya barafu. Mlima Kilimanjaro (5,895m (19,341ft)Error in convert: Ignored invalid option "disp=s" (help)) huweza kuonekana upande wa kusini, ng'ambo ya mpaka wa Kenya na Tanzania .[7]

Mlima Kenya
Mlima Kenya hushuhudia misimu miwili tofauti, misimu ya joto na misimu ya mvua, kama maeneo mengine ya Kenya.[40] Miteremko ya mashariki kaskazini hupata mvua kubwa zaidi kwa kuwa uko katika upande wa pepo za kusi ambazo huleta mvua kutoka Bahari Hindi. Mvua hii huwezesha msitu uliosongamana katika upande huo. Katika miinuko ya juu, usimbishaji hufanyika kama theluji na kutengeneza barafuto.[41]

Msitu wa Kakamega
Msitu wa Kakamega oko katika Mkoa wa Magharibi, Kenya, kaskazini-magharibi mwa mji mkuu wa Nairobi, na karibu na mpaka na Uganda. Inasemekana kuwa mojawapo wa mabakio ya mwisho ya Kenya ya msitu wa mvua wa kale wa Guineo-Congolian uliozingira wakati mmoja bara la Africa

Mlima Kenya
Wazungu wa kwanza kutembelea Mlima Kenya mara nyingi walileta wajumbe wa makabila mengine kama marafiki na mabawabu. Wengi wao hawakuwa na uzoefu wa baridi, au kuwahi kuona theluji. Maitikio yao mara nyingi zilikuwa za woga na tuhuma.

Mlima Sipila
Mlima Sipila ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Kigoma nchini Tanzania.

Mlima Kenya
Wanyama wengi hukaa katika kitako cha mlima penye halianga nzuri kidogo. Spishi za nyani, pimbi wa mitini, ndovu, nungunungu, nyati, fisi, mbuni, duma na simba huishi hapo.[11] Wanyama mamalia wachache, k.v. Sylvicapra grimmia na pimbi wa miamba wanaweza kuishi katika miinuko ya juu kidogo.[37][13]

Mlima Kenya
Neno Kenya linaweza kuwa lilitokana na majina ambayo makabila wenyeji waliupatia Mlima Kenya. Wakikuyu; Kirinyaga, Waembu; Kirenyaa na Wakamba; Kiinyaa. Ludwig Krapf aliliandika jina kama Kenia na Kegnia, maneno ambayo yanaaminika kutoholewa kutoka neno la Kikamba.[16][17][18]

Mlima Kenya
Vilele maarufu vilivyo katika viunga vya mlima ni Terere (m 4,714) and Sendeyo (m 4,704).[11]

Sinai (mlima)
Mlima Sinai (kwa "Kiarabu:" جبل موسى jabal Musa = mlima wa Musa) ni mlima wenye kimo cha mita 2,283 juu ya UB katika eneo la kusini la Rasi ya Sinai nchini Misri. Unajulikana pia kwa jina la Mlima Horeb au kwa jina lake la Kiarabu kama Gebel Musa (matamshi ya Kimisri) au Jabal Musa (matamshi ya Kiarabu sanifu).

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Eneo la Morogoro lina ukubwa gani?

Mkoa wa Morogoro
Eneo lake ni km² 72 939, ambapo kuna wakazi 2,218,492 (mwaka 2012). Hivyo Morogoro ni kati ya mikoa mikubwa zaidi ya Tanzania.

Kiwanja cha Ndege (Morogoro)
Kiwanja cha Ndege ni kata ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67108. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,203 walioishi humo.

Jiografia ya Tanzania
Tanzania ina eneo la takriban km2 947.303.

Mkoa wa Dodoma
Eneo lote la mkoa lina km² 41,310. Sehemu kubwa ni nyanda za juu kati ya mita 830 hadi 2000 juu ya UB.

Kolero
Kolero ni jina la kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67224. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 8,361 waishio humo.

Mkoa wa Langenburg (DOA)
Mkoa huu ulikuwa na eneo la kilomita za mraba 28,900. Eneo lake lililingana na sehemu za kusini za Mikoa ya Mbeya na Songwe, takriban na wilaya za leo za Rungwe, Kyela, Ileje, Makete, Mbozi, Songwe na Mbeya Mjini na Vijijini.

Mbeya (mji)
Eneo la mji ni kati ya m 1600 kitovuni na m 1900 au zaidi juu ya UB kwenye mitelemko ya mlima Loleza.

Mkoa wa Mashariki (Kenya)
Eneo la mkoa ni 154,354 km² kuna wakazi karibu milioni tano na nusu. Umbo lake ni kanda ndefu linalounganisha watu wenye maisha na utamaduni tofauti sana. Katika kusini kuna wakulima wanaotumia lugha za Kibantu kama vile Wakamba na Wameru. Maeneo mapana ya kaskazini ni yabisi yakikaliwa na wahamiaji kama Borana, Turkana, Wasomali na wengine. Makao makuu ya mkoa yapo mjini Embu.

Mlimani (Morogoro)
Mlimani ni kata ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67117. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,893 walioishi humo.

Ulanga
Wilaya ya Ulanga ni wilaya moja ya Mkoa wa Morogoro,Tanzania yenye Postikodi namba 676. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 194,209 walioongezeka kuwa 265,203 wakati wa sensa ya 2012.

Morogoro (mji)
Mji uko chini ya milima ya Uluguru. Jina lake linatokana na mto Morogoro unaopitia katikati ya mji.

Masai Mara
Hifadhi Mbuga ya Wanyamapori ya Kitaifa ya Masai Mara ina upana wa kilomita 1530 kieneo upande wa Kusini Magharibi mwa Kenya. Ndiyo sehemu ya Serengeti iliyo upande wa Kaskazini zaidi yenye upana wa jumla ya kilomita 25,000 kilomita kieneo. Upande wa Kusini imepakana na muga ya wanyama ya Serengeti, na upande wa magharibi na mharara wa Siria na upande wa Kaskazini Mashariki na Magharibi imepakana na maeneo ya ufugaji. Kiwango cha mvua katika mazingira haya huongezeka kuanzia kusini-mashariki-hadi magharibi, japo hubadilika kiwakati kutoka eneo moja hadi lingine na ni ya misimu miwili. Mito ya Sand, Talek na Mara ndiyo mito mikubwa ambayo hutoa maji kwenye hifadhi ya mbuga hii. Vichaka na miti iliyomea kwenye kingo za mito hufunika miteremko na vilele vya milima
Kimsingi mandhari ya hifadhi hii ni nyasi iliyowazi na mito. Eneo la Kusini Magharibi kuna vichka vya aina mbalimbli ya miti ya aina ya mwangate. Upande wa mpaka wa magharibi kuna harara(genge) la Esoit Oloololo la Bonde la Ufa, na wanyamapori wanapatikana eneo hili kwa wingi kwa sababu chemichemi ya maji hupatikana kwa urahisi na hakuna usumbufu wa watalii. Mwisho wa mpaka wa Mashariki ni kilomita 224 kutoka Nairobi, kwa hivyo, ni upande wa mashariki ndio hutembelewa na watalii sana.

Kata za Mkoa wa Morogoro
Biro | Chirombola | Euga | Ilonga | Iragua | Isongo | Itete | Kichangani | Kilosa kwa Mpepo | Lukande | Lupiro | Mahenge | Malinyi | Mbuga | Minepa | Msogezi | Mtimbira | Mwaya | Ngoheranga | Ruaha | Sali | Sofi | Usangule | Vigoi

Kata za Mkoa wa Morogoro
= Huu ni ukurasa wa muda kwa warsha ya Machi 2015 =
Wakati wa kusahihisha idadi ya wakazi katika makala ya kila kata utumie kiungo hiki kama marejeo:

Mikese
Mikese ni kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi nambs 67206. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,569 walioishi humo.

Mto Morogoro
Maji ya mto huo, unaopitia katikati ya mji wa Morogoro, yanaishia Bahari Hindi kupitia mto Ngerengere na mto Ruvu.

Wilaya za Tanzania 4 Morogoro
Rejea Wilaya za Tanzania 4

Kata za Mkoa wa Morogoro
Chagongwe | Chakwale | Chanjale | Gairo | Idibo | Iyogwe | Kibedya | Mandege | Msingisi | Nongwe | Rubeho

Morogoro Vijijini
Wilaya ya Morogoro Vijijini ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Morogoro nchini Tanzania yenye Postikodi namba 67200. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 263,920 .

Utengule (Kilombero)
Utengule ni kata ya Wilaya ya Kilombero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67517. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,562 walioishi humo.

Bwakila Chini
Bwakila Chini ni kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67223. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,718 walioishi humo.

Mkoa wa Bagamoyo (DOA)
Mji wa Bagamoyo ulikuwa kitovu cha biashara, ingawa shughuli hizi ziliendelea kupungua (tazama chini).
Kampuni mbalimbali zilikuwa na mashamba makubwa ambako pia kahawa na vanila zililimwa. Idadi ya walowezi Wazungu ilikuwa 4. Mwaka 1908 kampuni na walowezi Wazungu walikuwa na eneo la kilomita za mraba 435.

Mkoa wa Morogoro
Gairo : mbunge ni Ahmed Shabiby (CCM) Kilombero : mbunge ni Peter Lijualikali (Chadema) Kilosa : mbunge ni Baraka Bawazir (CCM) Mikumi : mbunge ni Joseph Haule (Chadema) Mlimba : mbunge ni Suzan Kiwanga (Chadema) Morogoro Kusini : mbunge ni Prosper Joseph Mbena (CCM) Morogoro Kusini Mashariki : mbunge ni Omar Tibweta Mgumba (CCM) Morogoro Mjini : mbunge ni Abood Mohamed Abdul Aziz (CCM) Mvomero : mbunge ni Ahmed Sadiq Murad (CCM) Ulanga Magharibi/ Malinyi : mbunge ni Dk. Hadji Mponda (CCM) Ulanga Mashariki : mbunge ni Goodluck Mlinga (CCM)

Ogaden
Eneo hili lina umbo la pembetatu na jumla ni takriban kilomita za mraba 370,000. Hali ya hewa ni yabisi, kuna sehemu ambazo ni jangwa kabisa, nyinginezo savana yabisi.

Ethiopia
Ethiopia ina eneo la kilometa mraba 1,127,127 (435,071mraba - mili). Nchi yenyewe ni mojawapo ya nchi za Pembe ya Afrika upande wa mashariki.

Mkoa wa Ngozi
Mkoa wa Ngozi ni moja kati ya mikoa ya Burundi. Jumla ya wakazi ilikuwa 719,000 mwaka 2007. Eneo lake ni la 1,474 km².

Mkoa wa Bagamoyo (DOA)
Mkoa huo ulikuwa na eneo la kilomita za mraba 14,200, kwa hiyo ilikuwa kati ya mikoa midogo zaidi ya koloni hii. Makao makuu (jer. Bezirksamt) yalikuwepo Bagamoyo mjini.

Afrika ya Mashariki
Tanzania, Kenya na Uganda zina ukubwa wa eneo la maili za mraba; Tanzania 360,000 ikifuatiwa na Kenya 224,960 na Uganda 93,980 upande wa mashariki nchi hizi zimepakana na bahari ya Hindi na upande wa kaskazini mashariki zimepakana na Somalia, upande wa kaskazini zimepakana na Ethiopia na Sudan Kusini upande wa magharibi ni Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na jamuhuri ya Rwanda na Burundi, kusini ni Zambia, Malawi na Msumbiji.

Wilaya ya Kilombero
Wilaya ya Kilombero ni wilaya moja ya Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67500. Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 407,880.

Mbuga wa safari
1966 ikafuata mbuga mwingine huko Longleat, Uingereza ambako eneo la hektari 40 (ekari 99) lilitengwa kwa kusudi hili. Katika miaka ya 1970 mbuga mbalimbali zilijengwa Ulaya na Marekani na pia Asia zenye maeneo ya zaidi ya hektari 100 yaani kilometa ya mraba 1. Mahali pachache kama vile San Diego, Marekani (7.3 km²) na Cox Bazar, Bangla Desh (9.6 km²) kuna mbuga kubwa zaidi. Hizi zote ni ndogo kabisa kuliko mbuga za wanyama katika Afrika penye maeneo ya kilomita za mraba makumi hadi maelfu na hapa wanyama hawatengwi. Mbuga za Afrika zinalenga kuhifadhi wanyamapori katika mazingira asilia lakini mbuga za safari zinataka kuonyesha wanyamapori katika mazingira isiyo ya kiasili tena kwa makusudi ya kibiashara pamoja na kielimu na kiburudani.

Wilaya ya Kilosa
Wilaya ya Kilosa ni wilaya moja ya Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 674. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 489,513 .

Kata za Mkoa wa Morogoro
Chisano | Chita | Idete | Ifakara | Kibaoni | Kiberege | Kidatu | Kisawasawa | Lumemo | Mang'ula | Masagati | Mbingu | Mchombe | Mkula | Mlimba | Mofu | Sanje | Uchindile | Utengule

Kata za Mkoa wa Morogoro
Berega | Chanzulu | Dumila | Kasiki | Kidete | Kidodi | Kilangali | Kimamba A | Kimamba B | Kisanga | Kitete (Kilosa) | Lumbiji | Lumuma | Mabula | Mabwerebwere | Madoto | Magole | Magomeni (Kilosa) | Magubike | Maguha | Malolo (Kilosa) | Mamboya | Masanze | Mbumi | Mikumi | Mkwatani | Msowero | Ruaha (Kilosa) | Rudewa | Ruhembe | Tindiga | Ulaya (Kilosa) | Uleling`ombe | Vidunda | Zombo

Mkoa wa Moyen-Ogooué
Moyen-Ogooué ni moja kati ya mikoa tisa ya Gabon. Mkoa umechukua eneo la kimomita za mraba zipatazo 18,535. Mji mkuu wa mkoa huu ni Lambaréné.

Kibaha (mji)
Wilaya ya Kibaha Mjini ina eneo la kilomita za mraba lililogawiwa kwa kata 11.
Asili ya wakazi wa Kibaha ni kabila la Wazaramo. Kijiji na baadaye mji ulikua kutokana na mahali pake kwenye barabara kuu kati ya Dar es Salaam na Morogoro ukateuliwa kuwa makao makuu ya mkoa.

Kilimanjaro (Volkeno)
Uhuru Peak ni sehemu ya juu kwenye ukingo wa kasoko la Kibo. Taasisi ya Tanzania National Parks Authority [16] na UNESCO vinataja kimo cha Uhuru Peak kuwa mita 5895. Kipimo hiki kimetokana na upimaji wakati wa ukoloni wa Uingereza mwaka 1952. [17] Tangu upimaji ule kimo cha mlima kimepimwa tena: kinaonyesha kuwa mlima unapungua polepole. Kipimo kilikuwa mita 5892 mwaka 1999 na mita 5891 mwaka 2014.[17]

Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo
Taarifa hii inalingana na uanzishwaji wa mikoa mipya minne mnamo Machi 2012, ambao umefikisha jumla ya idadi ya mikoa kuwa 31. Baada ya hapo ulianzishwa Mkoa wa Songwe wenye eneo la [[km2]] 26,595 kutokana na mkoa wa Mbeya.

Morogoro (mji)
Mji wa Morogoro ni mji mkubwa mmojawapo nchini Tanzania, uliopo takriban kilomita 200 upande wa magharibi wa Dar es Salaam, ambao ni makao makuu ya Mkoa wa Morogoro.

Mkoa wa Morogoro
Wakati wa uchaguzi mkuu wa Tanzania mwaka 2015 mkoa huu ulikuwa na majimbo ya uchaguzi yafuatayo:

Mvomero (wilaya)
Wilaya ya Mvomero ni wilaya moja ya Mkoa wa Morogoro,Tanzania yenye Postikodi namba 67300. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 260,525 na idadi hii ikaongezeka hadi sensa ya 2012 kuwa wakazi 312,109 .

Mkoa wa Kagera
Eneo lake ni km² 28,953 za nchi kavu na km² 11,885 za maji ya ndani, hasa ya Viktoria Nyanza, jumla km² 40,838.

Mbumi
Mbumi ni jina la kata ya Wilaya ya Kilosa katika Mkoa wa Morogoro , Tanzania yenye Postikodi namba 67402. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,540 waishio humo.

Monito
Kina eneo la kilometa mraba 0,147 na hakina wakazi.

Togo
Togo ni nchi ndogo katika Afrika yenye km² 56,785 pekee kwa umbo la pembenne lenye urefu wa urefu wa kilometa za mraba km 550 na upana wa takriban km 130. Mwelekeo wa eneo la nchi ni kaskazini - kusini.

Mkoa wa Muyinga
Mkoa wa Muyinga ni moja kati ya mikoa ya Burundi. Jumla ya wakazi ilikuwa 596,000 mwaka 2007. Eneo lake ni la 1,836 km².

Milima ya Matemdawanu Namiboko
Milima ya Matemdawanu Namiboko ni vilima vilivyoko katika Mkoa wa Morogoro nchini Tanzania.

Mkoa wa Iringa
Tangu mwaka 2012 wilaya tatu za kusini zimetengwa na Iringa na kuwa mkoa mpya (Mkoa wa Njombe) kwa hiyo eneo la Iringa limepungua kilomita za mraba 21,347.

Mlima Meru
Hifadhi hiyo ina ukubwa wa kilometa za mraba 137 na ipo umbali wa kilometa 35 kutoka mji wa kitalii wa Arusha na Uwanja wa ndege wa Kilimanjaro.

Mkoa wa Kigoma
Mkoa una eneo la km² 45,066 (sawa na 4.8% ya eneo lote la Tanzania) ikiwa km² 8,029 ndizo maji ya ndani (hasa Ziwa Tanganyika) na km² 37,037 ndizo nchi kavu.

Kata za Mkoa wa Morogoro
Nakili maandishi koze na kuibandika katika nafasi ya "cite - marejeo". Futa marejeo ya awali, halafu bofya "Hariri - cite - marejeo". Badala ya maandishi andika kifupi jina la wilaya na la mkoa (k.m. Morogoro mjini - Morogoro, au: Kilosa-Morogoro).
Wilaya ya Gairo | Wilaya ya Kilombero | Wilaya ya Kilosa | Wilaya ya Morogoro Mjini | Wilaya ya Morogoro Vijijini | Wilaya ya Mvomero | Wilaya ya Ulanga

Kungsbacka
Eneo lake ni 9.64 km². Umbali na Jiji la Göteborg ni 28 km.

Mkoa wa Morogoro
Kuna tambarare za chini kama vile Ifakara / Kilombero, pia milima ya juu kama Uluguru penye mlima wa Kimhandu wenye 2646 m juu ya UB.

Kingo
Kingo ni kata ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67106. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 2,944 walioishi humo.

Orodha ya nchi za Afrika
Jina la nchi au eneo, benderaEneo (km²)Wakazi (mnamo Julai 2015)Wakazi kwa km²Mji Mkuu Botswana600,3702,176,000Gaborone Lesotho30,3551,908,000Maseru Namibia825,4182,281,000Windhoek Afrika Kusini (7)1,219,91254,957,000Bloemfontein, Cape Town, Pretoria Uswazi17,3631,119,000Mbabane

Mkoa wa Morogoro
Wakazi walio wengi hukalia wilaya za kaskazini. Robo yao huishi katika miji ya mkoa.

Wilaya ya Nyeri
Wilaya hiyo ilikuwa na ukubwa wa eneo la kilomita mraba 3,356  katika maeneo ya kusini mashariki mwa Mlima Kenya.

Morogoro Vijijini
Ni wilaya yenye utajiri mkubwa wa hali ya hewa inayoruhusu mazao yote kustawi: kwa mfano, yale ya joto hustawi maeneo ya bondeni, na ya baridi sehemu za milimani. Ni chanzo cha mito inayonywesha mikoa ya Dar-es-Salaam na Pwani. Lakini asilimia kubwa ya wakulima hulima bila faida: hubeba mizigo kwenda sokoni kwa umbali mrefu zaidi ya kilometa 25.

Wilaya ya Muleba
Wilaya ina tarafa tano za Muleba, Kimwani, Nshamba, Izigo na Kamachumu. Eneo la wilaya ni kilomita za mraba 3,444 pamoja na 7925 km² za maji ya Ziwa Viktoria zikiwa pamoja na visiwa 20.

Morogoro (mji)
Morogoro ni mji ujulikanao kwa muziki wa Kitanzania. Kwanza kabisa ilikuwa makao ya bendi maarufu ya Cuban marimba band chini ya mwanzilishi wake Salum Abdallah, mzaliwa wa mji huo. Makao makuu ya bendi hiyo yalikuwa Kichangani, mjini Morogoro. Nyimbo za santuri nyingi za miaka ya 1950 na 1960 zilitungwa mjini humo. Mji huo ulikuwa makao ya bendi nyingine ya Moro jazz. Mwaka 1968, Mbaraka Mwinshehe, mwanamuziki mashuhuri wa Morogoro aliiwakilisha Tanzania kwenye maonyesho ya ulimwengu ya biashara yaliyokuwa mjini Osaka, Japan, na baada ya kurudi kwake alitunga wimbo uliokuwa maarufu nchini wa maonyesho hayo. Mbaraka alifariki kwa ajali ya gari mjini Mombasa, Kenya.

Mlima Koma
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mkoa wa Morogoro
Karibu nusu ya eneo la mashamba yote hulimwa mahindi.

Mwembesongo
Mwembesongo ni kata ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67113. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 43,571 walioishi humo.

Morogoro (mji)
Mji wa Morogoro una Postikodi namba 67100.

Mkoa wa Morogoro
Morogoro ni jina la mji, wilaya na mkoa wa Tanzania.

Mkoa wa Mtwara
Ukiwa na km² 16,720 Mtwara ni mkoa mdogo katika Tanzania pamoja na Kilimanjaro.

Bigwa
Bigwa ni jina la kata ya Wilaya ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67111. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 10,149 waishio humo.

Lukobe
Lukobe ni kata ya Morogoro (mji), Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67120.

Boma (Morogoro)
Boma ni kata ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67109. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,350 walioishi humo, ambapo idadi ya wanaume ni 4193 na idadi ya wanawake ni 4157. Watoto walio chini ya umri wa miaka mitano ni 835.

Kenya
Kenya ni nchi ya 47 kwa ukubwa duniani ikifuata mara Madagaska 580,367km2 (224,081sqmi) [3] ikiwa na eneo la kilomita mraba 580,367 (maili mraba 224,081).

Mkoa wa Iringa
Hadi mwaka 2012 Mkoa wa Iringa ulikuwa na eneo lenye ukubwa wa jumla ya km² 58,936. Wastani wa asilimia 74 ya eneo hili linafaa kwa shughuli za kilimo ambalo ni sawa na km² 43,935. Eneo linalobakia la km² 15,001 ni eneo la maji, hifadhi ya mbuga za wanyama milima na misitu.

Jimbo Katoliki la Morogoro
Mwishoni mwa mwaka 2013 jimbo lilikuwa na waamini waliobatizwa 680,907 kati ya wakazi 1,665,742 (40,9%).
Katika parokia 57 kulikuwa na mapadri 138 (wanajimbo 80 na watawa 58), mabradha na mafrateri watawa 303 na masista 736.

Wilaya ya Busekelo
Eneo la wilaya ni km² 969.14 na asilimia 85 zina matumizi ya kilimo, asilimia 15 ni misitu na milima ambayo ni hasa volkeno ya Mlima Rungwe na Milima ya Livingstone. Wilaya inapokea wastani ya milimita 900 za mvua kwenye nyanda za chini na hadi milimita 2700 kwenye nyanda za juu. Halijoto ni ya wastani kati ya sentigredi 18° – 25°.

Mkoa wa Mwaro
Mkoa wa Mwaro ni moja kati ya mikoa ya Burundi. Jumla ya wakazi ilikuwa 275,000 mwaka 2007. Eneo lake ni la 840 km².

Kata za Mkoa wa Morogoro
Kata za Wilaya ya Kilombero BILA MABADILIKO isipokuwa Lumelo-Lumemo (tahajia??)

Mvomero
Mvomero ni makao makuu ya wilaya ya Mvomero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67301. Kata hii ilikuwa na wakazi 37,321 wakati wa sensa ya 2012. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 37,321 walioishi humo.

Hifadhi ya Mikumi
Hifadhi ya Mikumi ni moja kati ya hifadhi za Taifa mashuhuri na kubwa nchini Tanzania. Hifadhi hii ina ukubwa wa kilometa za mraba 3230, hivyo inashika nafasi ya nne nchini.

Timor ya Mashariki
Eneo lote la nchi ni km² 14,609.

Orodha ya milima ya mkoa wa Morogoro
Orodha ya milima ya mkoa wa Morogoro inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania mashariki.

Moroko
Eneo la Moroko ni km² 446,550. Sehemu kubwa ni jangwa la Sahara. Watu walio wengi huishi kwenye sehemu za rutuba karibu na pwani.

Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro
Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Magharibi.

Mkoa wa Lindi
Mkoa huu umeanzishwa mwaka 1971 na una eneo la km² 67,000. Karibu robo ya eneo lake au km² 18,000 ni sehemu ya hifadhi ya wanyama ya Selous.

Nairobi
Nairobi imewavutia wakazi wengi, wote wakiwa na hamu ya kujitafutia riziki yao. Ijapokuwa wapo wanaofanikiwa, wengi wao hujipata wameangulia patupu wakaachwa bila pesa au hali ya kujikimu. Jambo hili limepelekea kuwepo kwa wakazi wa maeneo yasiyotengwa wananchi, maarufu kama 'slums' kwa Kimombo. Eneo kubwa zaidi jijini Nairobi ni Kibera. Eneo hili lina ukubwa wa kilomita 2 kwa 2 na wakazi takribani milioni moja. Eneo hili halina mipango yoyote ya kuruhusu binadamu kuishi lakini umaskini umewavutia wengi kuishi kule.

Sultan Area
Sultan Area ni jina la kata ya Wilaya ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67101. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 2,604 waishio humo.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Uganda ilipata uhuru mwaka upi?

Historia ya Uganda
Uganda ilipata uhuru wake tarehe 9 Oktoba 1962 kwa katiba ya jamhuri yenye serikali ya kibunge.

Kabaka
Serikali ya kwanza ya Milton Obote ilifuta falme zote nne za Uganda na kumlazimisha Kabaka Mutesa II kuondoka Uganda akipata kimbilio lake Uingereza.

Uganda
Mwaka 1978 vikosi vya jeshi la Uganda viliingia Tanzania na kuvamia maeneo ya mpakani kaskazini kwa mto Kagera. Mwaka 1979 Tanzania ilijibu kwa njia ya vita na jeshi lake pamoja na wapinzani wa Uganda walishinda jeshi la Amin na kumfukuza dikteta nchini. Rais wa baadaye Yoweri Museveni alikuwako kati ya wanamigambo waliosaidiana na Watanzania.

Haki za binadamu nchini Uganda
Mgogoro wa kaskazini mwa nchi kati ya Uganda People's Defence Force (UPDF) na Lord's Resistance Army (LRA) imeharibu uchumi, kupunguza maendeleo ya maeneo yaliyoathirika na umeleta ukiukaji kwa wingi wa haki za binadamu. Tangu Yoweri Museveni awe rais mwaka 1986, jumla ya Waganda milioni 2 wameyakimbia makazi yao na makumi ya maelfu wameuawa. Wastani wa watoto 20,000 wametekwa nyara na LRA kwa matumizi yao kama askari watoto na watumwa tangu 1987. Kuepuka kutekwa nyara, maelfu ya watoto huacha vijiji vyao kila usiku kwa kujificha katika misitu, hospitali, na makanisa. Katika tukio ovu zaidi katika historia ya vita, zaidi ya raia 330 waliuawa na LRA katika kambi ya wasio makazi Barlonyo mwezi Februari 2004.

Uganda
from UCB Libraries GovPubs. from BBC News. from the Business Anti-Corruption Portal - The Uganda Guide and Information Portal at Curlie

Historia ya Ghana
Bendera iliyokuwa na rangi nyekundu, dhahabu, kijani kibichi na nyota nyeusi ilikuwa bendera mpya mnamo 1957. Bendera hiyo iliundwa na Theodosia Salome Okoh, na rangi nyekundu inawakilisha damu iliyomwagwa ili kupata uhuru, rangi ya dhahabu inawakilisha ukwasi wa madini wa Ghana, ile ya kijani kibichi inaashiria utajiri wa kilimo na ile nyeusi ni ishara ya Uhuru wa Waafrika.[7]

Milton Obote
Obote alipinduliwa na Idi Amin mwaka 1971 lakini alirudishwa baada ya Amin kufukuzwa na jeshi la Tanzania mwaka 1979. Uchaguzi wa kirais wa 1980 haukukubaliwa na vyama vya upinzani na hapo Yoweri Museveni alianza harakati za National Resistance Army (NRA) na vita ya msituni dhidi ya Obote. Katika vita hii serikali na jeshi la Obote vilishtakiwa kwa makosa ya jinai dhidi ya haki za kibinadamu zilizogharamu uhai wa watu elfu kadhaa. Vita ya msituni wa Uganda ilisababisha vifo vya watu 100,000 hadi 500,000.

Buganda
Tangu karne ya 18 BK hadi karne ya 20 Buganda ilikuwa dola lenye enzi katika eneo la Ziwa Viktoria.

Afrika ya Mashariki ya Kiingereza
Mpaka na eneo chini ya utawala wa ulinzi wa Uganda ulisahihishwa mwaka 1905; hadi wakati ule sehemu kubwa ya eneo la Kenya ya Magharibi ya leo ilihesabiwa kuwa upande wa Uganda.

Haki za binadamu nchini Uganda
Kama vile katika nchi nyingi za Afrika, vyombo vya serikali vimeendelea kupinga uhuru wa vyombo vya habari nchini Uganda.

Uganda
Mwaka 2005 ulikuwa na uchaguzi wa vyama vingi wa kwanza. Museveni alipata kibali cha bunge kwa badiliko la katiba lililomruhusu kugombea urais tena mwaka 2006 akachaguliwa mara ya tatu.

Tusker (pombe)
Kampuni pia hutengeneza pombe ya uganda inyoitwa Waragi, Bidhaa iliyo na asilimia 40% ABV ya waragi na kinywaji safi nambari 1 Uganda. Imetengenezwa kutoka mtama, na kusafishwa mara tatu. Inajulikana nchini Uganda kama "Roho wa Uganda," au kifupi UG. Soko kuu ni pamoja na nchi nyingine za Afrika kama vile Rwanda, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Sudan.[3]

Wafiadini wa Uganda
Mwanzoni mwa karne ya 20 vijana wawili tena wa Kanisa Katoliki walimfia Yesu (1918) wakatangazwa wenye heri na Papa Yohane Paulo II mwaka 2002: Daudi Okelo na Jildo Irwa.

Entebbe
Entebbe ni mji nchini Uganda. Wakati mmoja,mji huu ulikuwangome ya serikali kwa eneo la Uganda, kabla ya Uhuru mwaka wa 1962. Entebbe ndiko eneo la Entebbe International Airport, uwanja wa ndege mkubwa wa Uganda wa kibiashara na kijeshi.Uwanja huu unajulikana kwa shughuli ya kishindo ya kuwaokoa mateka 100 waliotekwa nyara na kundi za kigaidi za PFLP na Revolutionary Cells (RZ).

Hifadhi ya Virunga
Wakati Wabelgiji walipoiachia Congo uhuru mwaka 1960 hali mpya imekuja kwa haraka, na hivyo, hifadhi. Ilikuwa ni mwaka 1969 wakati Rais obutu alipoanza kuchukua maslahi binafsi katika hifadhi.

Wilaya za Uganda
Uganda imegawanywa katika wilaya 121 na mji mkuu wa Kampala [1] zilizosambaa katika mikoa minne.

Historia ya Afrika
Vile vile, katika mwaka huohuo wa 1960 Congo (Kinshasa), Nigeria, Somalia, na Togo zikapata uhuru, na katika mwaka wa 1961 Sierra Leone na Tanganyika zikapata uhuru, na Afrika ya Kusini ikawa Jamhuri.

Reli ya Uganda
Tar. 20.12.1901 reli imefika Port Florence (leo: Kisumu)ufukoni wa ziwa la Viktoria Nyanza. Kutoka hapa bidhaa zilipelekwa kwa meli hadi Port Bell / Kampala. Njia ya reli yenyewe ilifika Kampala mw. 1931 kutoka Nakuru.

Historia ya Rwanda
Tarehe 1 Julai 1962 Rwanda ilipata uhuru wake wa kisiasa. Wakati huu zaidi ya Watutsi 350,000 wameshakuwa wakikimbilia nchi jirani. Mwaka uliofuata vikundi vya Watutsi kutoka nchi hizi za jirani walijaribu kushambulia utaratibu mpya. Iliyofuata ilikuwa uangamizaji wa kwanza wa Watutsi; zaidi ya 100,000 waliuawa na Wahutu. Hata katika miaka iliyofuata mauaji dhidi ya Watutsi iliendelea. Wanasiasa Wahutu walizoea kuita Watusi ndio "Wadudu". Kila kitu kilichokuwa si sawa kilielezwa ni kosa la Watutsi waliokuwa raia bila haki. Idadi kubwa ya Watutsi walikimbia Burundi, Uganda na Tanzania.

Umoja wa Afrika
Umoja wa Afrika (UA) (kwa Kiingereza: African Union (AU); Kifaransa: Union Africaine (UA); Kihispania: Unión Africana (UA) ; Kireno: União Africana (UA) ) [1] ni muungano wa nchi 55 za Afrika ulioanzishwa mnamo Julai 2002.

Kampuni ya Kifalme ya Kiingereza kwa Afrika ya Mashariki
Baada ya kifo cha Mckinnon mwaka 1893 kampuni ilikwama. Mwaka 1895 serikali ya Uingereza ilichukua utawala wa Uganda pamoja na maeneo kati ya Mombasa na Uganda na kampuni ikaacha haki zake kwa fidia ya £ 250,000.

Kenya
Mfumo wa kwanza wa elimu nchini Kenya baada ya uhuru uliletwa na wakoloni Waingereza. Baada ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963, Tume ya Ominde iliundwa ili kuleta mabadiliko ya kielimu ambayo yangeakisi matarajio ya taifa huru la Kenya. Tume hii ilimulika maswala ya usawa na umoja, ambayo yalikuwa maswala muhimu wakati huo. Mabadiliko ya kilichofundishwa katika historia na geografia yalifanywa ili kuakisi umoja wa kitaifa. Kati ya 1964 na 1985, mfumo wa 7-4-2-3 ulifuatwa (miaka saba masomo ya msingi, miaka minne sekondari ya daraja la chini, miaka miwili sekondari ya daraja la juu, na miaka mitatu masomo ya chuo kikuu). Shule zote zilifuata mtaala mmoja.

Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Koloni la Kongo ya Kibelgiji lilipata uhuru tarehe 30 Juni 1960.

Winnie Madikizela-Mandela
Wakati wa mabadiliko ya Afrika ya kusini kuwa serikali ya Kidemokrasia, Winie alikuwa kidogo anawapendelea wazungu kuliko mume wake.Pamoja na kuwa na mume wake wakati akiachiwa huru mwakan1990.Miaka 38, ya ndoa ilimalizika walipaochana mwezi wa nne mwaka1992,baada ya kugundulika kuwa alikuwa sio mwaminifu kwa kipindi ambacho Mandela alipokuwa gerezani.Wawili hao walitalikiana mwezi wa tatu mwaka 1996.lakini alikuwa tayari kashapata jina la pili la Madikizela-Mandela. Alichaguliwa kuwa waziri wa sanaa,utamaduni, Sayansi na tekinolojia kama madaraka yake ya kwanza katika seriakali baada ya sera ya ubaguzi nchi humo yaani Apartheid.mwezi wa tano mwaka 1994,lakini alinyang'anywa wadhifa huo miezikumi na moja baadae baadaya kushutumiwa kwa kula rushwa.
Alibakia maarufu kwa wnachama wengi wa chamacha ANC, na mwezi wa kumi na mbili mwaka1993,alichaguliwa kugombea nafasi ya uraisi kwa tiketi ya chama ca ANC, chamacha wanawake.japokuwa alijivua wadhifa huo na kuwa makamu mwenyekiti wa Raisi wa chama hicho, katika harakati kwenye mkutanowa Mafikeng mwezi wa kumi na mbili mwaka 1997.
Mwaka 1997,alitokezakatika baraza laUkweli na Mapatani.Mchungai Desmond Tutu, alitambua umuhimu wake na nafasi yake katika harakati za kupigania uhuru na usawa lakini alimwomba akubali makosa yake na aweze kuomba msamaha.Katika kujibu alisema na kukubaki kuwa mambo yalikwenda vibaya sana.

East African Railways and Harbours Corporation
Kenya na Uganda zilikuwa pamoja kwa sababu walikuwa na reli ya pamoja yaani njia ya reli iliyojengwa kuanzia mwaka 1896 kutoka Mombasa kwenda hadi Kisumu mwanzoni , baadaye hadi Kampala ilijulikana kwa jina la Reli ya Uganda.

Ghana
Ghana lilichaguliwa kuwa jina rasmi la nchi ya Gold Coast nchi hii iliponyakua uhuru mnamo tarehe 6 Machi 1957; hata hivyo, Ghana haikuweza kutangaza uhuru wake kamili kutoka kwa Uingereza hadi tarehe 1 Julai 1960 ambapo pia nchi ilianza kujulikana kama Jamhuri ya Ghana.

Historia ya Rwanda
Mnamo Oktoba 1990 Watutsi waliokaa Uganda walianzisha chama cha RPF (Rwanda Patriotic Front) wakiwa na wafuasi wahutu wachache wakavamia Rwanda kwa silaha. Kiongozi wao alikuwa Paul Kagame aliyeondoka Rwanda akiwa mtoto wa miaka minne. Alikuwa amejiunga na jeshi la Yoweri Museveni na kupanda ngazi katika jeshi la Uganda hadi kuwa mkuu wa huduma ya usalama ya kijeshi ya Uganda. Walitaka kulazimisha serikali ibadilishe hali ya Watutsi kuwa raia bila haki. Lakini uvamizi huu ulisababisha kuongezeka kwa ukali dhidi ya Watutsi ndani ya Rwanda na siasa kali kwa upande wa viongozi Wahutu. Kikundi cha kihutu cha Interahamwe na kupewa silaha. Maelfu ya Watutsi Warwanda waliuawa.

Chuo Kikuu cha Kyambogo
Chuo cha Ufundi cha Uganda Kyambogo kilianzia kutoka shule ndogo ya kiufundi mwaka wa 1928 kabla ya kubadili jina liwe chuo cha ufundi cha Uganda na hatimaye Chuo cha Ufundi cha Uganda, Kyambogo.

Historia ya Uganda
Katika karne za kwanza BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi. Kutoka kaskazini walifika Waniloti kwa mfano Waluo na baadaye Karimojong.

Uganda
Mto mkubwa ni Nile inayopita nchi yote kati ya Ziwa Viktoria hadi Ziwa Albert na kuendelea hadi mpaka wa Sudani ikiitwa mwanzoni Nile ya Viktoria na baadaye Nile ya Albert.

Frederick Lugard
Agosti, mwaka 1890, Lugard alisafiri kutoka Mombasa hadi Uganda. Alihakikisha utawala na ushawishi wa Uingereza katika Ufalme wa Buganda na kukomesha ghasia kati ya vikundi tofauti ndani ya ufalme.

Yoweri Kaguta Museveni
Kwa muda mrefu, kabla ya kuwa rais wa Uganda, Museveni aliongoza vita vya msituni dhidi ya serikali za Idd Amin aliyetawala toka mwaka 1971-79, na serikali ya Milton Obote aliyekuwa madarakani mwaka 1980-85.

Mkataba kuhusu anga-nje
Katika Afrika ya Mashariki Uganda (tangu 1968) na Kenya (1984) ni washiriki kamili wa mkataba huu; serikali za Rwanda na Burundi zilitia sahihi kwenye mwaka 1967 lakini bila kutafuta idhini ya bunge zao.

Bia
Baada ya harakati za uhuru katika miaka ya sitini bia ilikuwa ishara ya utaifa. Mathalani, bia ya Tusker ilikuwa bia ya taifa nchini Kenya. Tusker ni bia maarufu kuliko mabia yote. Kabla mwaka wa elfu moja mia tisa sabini na saba serikali za Tanzania na Uganda zilimiliki biashara za bia, lakini biashara “KBL” ilibaki katika sekta ya binafsi nchini Kenya. Katika miaka ya tisini “Vita za bia” zilifanyika. Biashara nyinge zilipambana. Kuna biashara nyingi za bia sasa katika Afrika ya Mashariki.

Jomo Kenyatta
Licha ya Waingereza kuwa na matumaini ya kuwapa wapinzani Waafrika mamlaka "ya wastani" zaidi, ilikuwa Kenya African National Union (KANU) ya Jomo Kenyatta, mfungwa wa zamani, ambayo iliunda serikali muda mfupi kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963.

Historia ya Ghana
Baada ya Waholanzi kuondoka mwaka wa 1874, Uingereza iliiweka Gold Coast chini ya himaya yake. Kufuatia ushindi wa Uingereza mwaka wa 1896, hadi unyakuzi wa uhuru mnamo Machi 1957, eneo la Ghana ya sasa ghairi ya sehemu ya Volta Region (British Togoland), lilikuwa likijulikana kama Gold Coast.

Historia ya Sudan Kusini
Wakati wa uhuru wa Sudan mwaka 1956 viongozi wa kusini walidai haki ya kujitawala ndani ya taifa jipya, lakini mapatano yalishindikana na hali hiyo ilisababishwa kutokea kwa vita ya Anyanya kati ya 1956 na 1972.

Chuo Kikuu cha Kyambogo
Chuo Kikuu cha Kyambogo ni chuo kikuu cha umma nchini Uganda. Kilianzishwa mwaka wa 2001 kama chuo kikuu cha tatu cha umma nchini Uganda.

Historia ya Afrika
Katika mwaka wa 1962 Algeria, Burundi, Rwanda, na Uganda zikawa huru, na 1963 zikafuatia Zanzibar, Gambia na Kenya, na katika mwaka wa 1964 Malawi (Nyasaland), na Zambia (Rhodesia ya Kaskazini) zikapata uhuru.

Tunisia
Tarehe 20 Machi 1956 ilipata uhuru.

Nembo ya Uganda
Nembo ya Uganda imetengenezwa na ngao na mikuki miwili kwenye mlima wenye rangi kijani.
Ngao na mikuki vinawakilisha utayari wa watu wa Uganda katika kutetea nchi yao. Kuna taswira tatu juu ya ngao hii: ya juu inawakilisha mawimbi ya Ziwa Victoria; jua lililopo katikati linawakilisha siku nyingi za mwanga mzuri wa jua ambao Uganda inafurahia; na ngoma ya jadi chini ni mfano wa dansi, na mayowe ya watu kwenye mikutano na hafla.

Kabaka
Tarehe 24 Julai 1993 Ronald Muwenda Mutebi II aliruhusiwa kurudi Uganda kutoka Uingereza alikokuwa amemfuata baba yake akapokea rasmi taji la Kabaka mjini Kampala.

Historia ya Uganda
Mwaka 2005 ulikuwa na uchaguzi wa vyama vingi wa kwanza. Museveni alipata kibali cha bunge kwa badiliko la katiba lililomruhusu kugombea urais tena mwaka 2006 akachaguliwa mara ya tatu.

Historia ya Namibia
Mwaka 1978 Umoja wa Mataifa uliamua ya kwamba Afrika ya Kusini-Magharibi unapaswa kupewa uhuru. Baada ya miaka ya vita vya kupigania uhuru kati ya SWAPO na jeshi la Afrika Kusini, mchakato wa kimataifa wa kuelekea uhuru ulianza mwaka 1988 na hatimaye mwaka 1990 nchi ilipata uhuru wake kwa jina la Namibia.

Uganda
Eneo la Uganda limeona uhamiaji wa vikundi vingi waliowazidi wenyeji asili (walioishi huko tangu miaka 50,000 kama si 100,000 KK).

Historia ya Afrika
Madola mengi ya Afrika yalianza kupigania uhuru katika miaka ya baina ya 1950 na 1960, na Wazungu wakasalimu amri na kuanza kutoa uhuru. Libya wakajinyakulia uhuru katika mwaka wa 1951, Eritrea katika mwaka 1952 ikiwa imejiunga na Ethiopia, Morocco katika mwaka wa 1956, na wakarudishiwa Tangier.

Kibukusu
Wakati wa Vita vya Uganda miaka ya 1970, wengi wa BaGisu na BaMasaaba walitoroka Uganda na kuhamia Kenya ili kuishi na jamaa zao wa Bukusu karibu na Bungoma. Vita vilipokwisha wengi wao hawakurudi Uganda.

Historia ya Uganda
Mwaka 1967 Obote alibadilisha katiba akamfukuza Kabaka nchini.

Historia ya Jibuti
Nchi ilipata uhuru tarehe 27 Juni 1977.

Banjul
Mwaka 1965 Bathurst ilikuwa mji mkuu wa nchi huru ya Gambia. Mwaka 1973 jina lilibadilishwa kuwa Banjul.
Tarehe 22 Julai 1994 palikuwa na mapinduzi wa kijeshi yaliyoanzisha utawala wa Rais Yahaya Jammeh. Geti la mji "Arch 22" lilijengwa kama kumbukumbu ya mapinduzi haya.

Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Mwaka 1959 mkutano wa wanasiasa Wakongo ulidai uhuru wa nchi.

Uganda
Uchaguzi wa mwaka 1980 ulimrudisha madarakani Milton Obote aliyeanzisha upya udikteta na kuua watu ovyo. Wapinzani wake wakiongozwa na Museveni walirudi porini wakashika silaha. Katika vita vya wenyewe kwa wenyewe kundi la Museveni likashinda na kutwaa serikali tangu mwaka 1986.

Uganda
Tangu karne ya 15 himaya mbalimbali zilianza kujengwa na kati ya hizo ni hasa falme za Buganda, Ankole, Bunyoro Toro zilizoendelea kuwa muhimu hadi kuja kwa ukoloni na kwa kiasi fulani kama urithi wa kiutamaduni hata katika Uganda ya kisasa.

Historia ya Kenya
Licha ya Waingereza kuwa na matumaini ya kuwapa wapinzani Waafrika mamlaka "ya wastani" zaidi, ilikuwa Kenya African National Union (KANU) ya Jomo Kenyatta, mwanachama wa kabila la Kikuyu na mfungwa wa zamani, ambayo iliunda serikali muda mfupi kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963.

Uganda
Karne ya 19 iliona kufika kwanza kwa Waarabu na baadaye kwa Wazungu. Kila mmoja alileta dini yake yaani Uislamu na Ukristo wa Kikatoliki na wa Kianglikana.

Historia ya Afrika
Katika mwaka wa 1960 Ufaransa ukatoa uhuru kwa Cameroon, Jamhuri ya Afrika ya Kati, Chad, Congo (Brazzaville), Cote d'Ivoire, Dahomey (Benin), Gabon, Madagascar, Mali, Mauritania, Niger, Senegal na Volta ya Juu (Burkina Faso).

Milton Obote
Kati ya miaka 1962 na 1966 Obote alikuwa waziri mkuu wa Uganda. Aliendelea kutawala kama rais wa Jamhuri ya Uganda tangu 1966 hadi 1971 akarudia baadaye, tangu mwaka 1980 hadi 1985.

Achieng Oneko
Oneko alikuwa mmoja wa wapigania uhuru sita ambao walikamatwa na serikali ya kikoloni ya Uingereza wilayani Kapenguria mwaka wa 1952. Wanachama wengine wa kikundi hicho waliokuwa wanajulikana kama "Kapenguria six" walikuwa Jomo Kenyatta, Paul Ngei, Bildadi Kaggia,Kungu Karumba na Fred Kubai. Wasita hao walikamatwa kwa madai ya kuhusishwa na harakati ya Uasi ya Mau Mau. Wasita hawa waliachiliwa miaka tisa baadaye, mnamo mwaka wa 1961, miaka miwili kabla ya Kenya kupata uhuru.

Uganda
Jina Uganda lina asili yake katika ufalme wa Buganda ulioko kusini mwa nchi pamoja na mji mkuu, Kampala.

Historia ya Ghana
Huku ikiundwa kutoka kwa muungano wa maeneo ya Gold Coast na British Togoland kufuatia matokeo ya kura ya maoni ya watu yaliyodhaminiwa na Umoja wa Mataifa mnamo 1956, Ghana ilikuwa nchi ya kwanza ya Afrika Kusini mwa Sahara kunyakua uhuru mnamo 1957.

Buganda
Buganda ni ufalme ndani ya jamhuri ya Uganda. Mfalme wa Buganda anatumia cheo cha Kabaka. Jina la nchi Uganda ni umbo la Kiswahili la neno Buganda.

Kenya
Waafrika walichaguliwa moja kwa moja katika bunge la uwakilishi kwa mara ya kwanza mwaka wa 1957. Licha ya Waingereza kutamani kuwakabidhi mamlaka wapinzani wasio na siasa kali ya Kiafrika, ni chama cha Kenya African National Union (KANU) kilichoongozwa na Jomo Kenyatta kilichounda serikali punde tu kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963. Tarehe 12 Desemba 1964, Kenya ilipotangazwa kuwa jamhuri, Kenyatta akawa rais wa kwanza.

Ukristo barani Afrika
Vijana wengi walivutwa na mahubiri ya Kikristo pamoja na elimu mpya. Kwa namna hiyo Kanisa la Uganda lilianza na vijana. Mwaka 1882 Waanglikana walianza kubatiza.

Wafiadini wa Uganda
Waliofuata ni askofu James Hannington na wenzake waliouawa tarehe 29 Oktoba 1885 kabla hawajaingia Buganda.

Mkimbizi
Katika miaka ya 1970 Uganda na mataifa mengine ya Afrika Mashariki yalitekeleza sera za ubaguzi wa rangi zilizolenga wakazi wa Kiasia katika kanda hiyo. Uganda chini ya uongozi wa Idi Amin ilikuwa maarufu sana katika sera zake dhidi ya Waasia, ambazo hatimaye zilisababisha kufukuzwa na utakaso wa kikabila wa idadi chache ya watu wa Uganda waliokuwa Waasia. Idadi kubwa ya Waasia 80,000 wa Uganda walikuwa Wahindi waliokuwa wamezaliwa nchini humo. Uhindi ilikuwa imekataa kuwakubali. Idadi kubwa ya Wahindi waliofukuzwa hatimaye walipata makazi Uingereza, Kanada na Marekani.

East African Breweries
Kampuni hii pia hutengeneza Uganda Waragi , kileo kilicho na kiwango cha pombe cha 40% abv na ni miongoni mwa brandi ya waragi na ndicho kinyuaji kilichonereshwa kinachoongoza kule Uganda. Hutengenezwa kutoka kwa mtama,hunereshwa mara tatu. Kinajulikana nchini Uganda kama "The Spirit of Uganda," au kwa kifupi UG. Masoko makuu ni pamoja na nchi nyingine za Afrika kama vile Rwanda, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Sudan.[3]

Historia ya Uganda
Baadaye Waingereza walikuwa na nguvu ya kutosha kuamua hata mambo ya ndani ya Buganda wakatangaza Uganda wote kuwa nchi lindwa tangu mwaka 1894. Mwaka huo Kabaka alikubali mkataba wa ushirikiano na Uingereza ambao machoni mwake ulikuwa mapatano ya hiari lakini hali halisi Buganda ikawa nchi ya kulindwa chini ya Uingereza.

Idi Amin
Aliendela kupanda vyeo vilivyopatikana kwa Waafrika katika jeshi la KAR na muda mfupi baada ya uhuru alipewa cheo cha luteni yaani afisa kamili kama mmoja wa Wauganda wawili. Baada ya uhuru wa Uganda mwaka 1962 alikuwa kapteni halafu mwaka 1963 meja. Mwaka 1964 alikuwa makamu wa mkuu na mwaka 1965 mkuu wa jeshi, mwaka 1970 mkuu wa mikono yote ya kijeshi.[8] In 1970, he was promoted to commander of all the armed forces.[14]

Historia ya Uganda
Mwaka 1967 Obote alibadilisha katiba akamfukuza Kabaka nchini. Kwa muda wa miaka 30 ufalme wa Buganda ulifutwa kisheria. Kabaka Edward Mutesa II alikufa ng'ambo Uingereza.

Historia ya Uganda
Karne ya 19 iliona kufika kwanza kwa Waarabu na baadaye kwa Wazungu. Katika mashindano juu ya Afrika ya Kati Waingereza walifaulu katika kushindana na Waarabu, Wafaransa na Wajerumani. Walienea kwa mapatano na Buganda wakisaidiana kukomesha upinzani kutoka falme za jirani.

Ghana
Bendera iliyokuwa na rangi nyekundu, dhahabu, kijani kibichi na nyota nyeusi ilikuwa bendera mpya mnamo 1957. Bendera hiyo iliundwa na Theodosia Salome Okoh, na rangi nyekundu inawakilisha damu iliyomwagwa ili kupata uhuru, rangi ya dhahabu inawakilisha ukwasi wa madini wa Ghana, ile ya kijani kibichi inaashiria utajiri wa kilimo na ile nyeusi ni ishara ya Uhuru wa Waafrika.[20]

Uganda
Wakazi wa Uganda wameongezeka kutoka 9,500,000 (1969) hadi 34,634,650 (2014), hivyo wengi wao ni vijana kuliko nchi zote duniani. Umri wa wastani ni miaka 15 tu.

Historia ya Burundi
Mwaka moja kabla ya uhuru kulikuwa na uchaguzi wa kwanza chini ya usimamizi ya [[UM]] na chama mshindi kilikuwa UPRONA kilichoongozwa na mwanamfalme Mtutsi [[Louis Rwagasore]] aliyemwoa [[mwanamke]] wa Kihutu na chama kiliunganisha pande zote mbili. Lakini miezi michache baadaye Rwagasore aliuawa na chama chake kilitengana kufuatana na ukabila.

Kabaka
Kati ya 1967 hadi 1993 cheo cha Kabaka hakikuwepo kisheria nchini Uganda lakini Waganda wengine walisikitikia. Serikali ya Yoweri Museveni ilirudisha falme za kale kama enzi za kiutamaduni.

Mkimbizi
Kama matokeo ya Vita vya Ukombozi vya Bangladesh, mnamo tarehe 27 Machi mwaka wa 1971, Waziri Mkuu wa India, Indira Gandhi, alionyesha kuunga mkono kamili kwa serikali yake kwa mapambano ya Kibangladeshi ya uhuru. Mpaka wa Bangladesh na Uhindi ulifunguliwa ili kuwapa Wabangladeshi walioadhirika kivita makao salama nchini Uhindi. Serikali za Bengal Magharibi, Bihar, Assam, Meghalaya na Tripura zilianzisha makambi ya wakimbizi mpakani. Maafisa wa jeshi la Kibangladeshi waliokuwa uhamishoni na jeshi la Uhindi mara moja walianza kutumia makambi haya kwa ajili ya kuwaajiri na kuwafunza wanachama wa Mukti Bahini. Wakati wa Vita vya Uhuru vya Bangladesh takriban Wabangladeshi milioni 10 walikimbia nchi kuepuka mauaji na mateso ya kinyama waliyotendewa na Jeshi la Pakistan. Wakimbizi wa Kibangladeshi wanajulikana kama "Chakmas"' nchini India.

Buganda
Mwaka 1967 Obote alibadilisha katiba akamfukuza Kabaka nchini. Kwa muda wa miaka 30 ufalme wa Buganda ulifutwa kisheria. Kabaka Edward Mutesa II alikufa ng'ambo Uingereza.

Reli ya Uganda
Baada ya azimio la kujenga reli Uingereza iliona haja ya kulinda njia ya reli yenyewe hivyo ikatangaza eneo lote kati ya Mombasa na Uganda kuwa chini ya ulinzi wake kuanzia tar. 01.07.1895. Kwa njia hii mipango ya kujenga reli ilikuwa mwanzo wa koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kiingereza iliyokuwa Kenya baadaye.

Ghana (Mbeya mjini)
Eneo la Ghana mjini Mbeya ni moja wapo ya maeneo ya zamani katika mji wa Mbeya. Eneo hili lilipewa jina la "Ghana" baada ya nchi ya Ghana kupata uhuru wake mwaka 1957. Wananchi wengi wa mji wa Mbeya wa wakati huo walihamasika sana kusikia habari za uhuru wa koloni ya kwanza ya Afrika na kulipa jina lile sehemu hiyo. Sehemu hii ilikuwa kwa ajili ya wafanyakazi wenye kipato kwa wakati huo wa mkoloni.

Reli ya Uganda
Mipango hii ya kujenga biashara ya kampuni ilikuwa hatarini kutokana na uenezaji wa Ujerumani katika Afrika ya Mashariki. Mwaka 1890 mwakilishi wa kampuni kikoloni ya kijerumani Karl Peters alifaulu kusaini mapatano na Kabaka; wakati uleule Wajerumani walionekana kupanusha eneo la Witu kwenye pwani la Kenya na Somalia. Hapo serikali za nchi zote mbili ziliamua kumaliza mashindano kati ya makampuni haya kwa kuelewana juu ya mipaka ya maeneo katika Afrika kwa mapatano kati ya Uingereza na Ujerumani ya 1890.

Gold Coast
Ndani ya koloni wawakilishi kutoka kaskazini na Ashanti walitaka kuwa mfumo wa shirikisho wakiogopa Nkrumah alilenga kukusanya mamlaka yote mikononi mwake. Hata hivyo, serikali ya Uingereza ilisimama upande wa CPP na hivyo koloni liliingia katika uhuru tarehe 6 Machi 1957 kwa jina la Ghana.

Historia ya Nigeria
Nigeria ilipata uhuru wake tarehe 1 Oktoba 1960 kutoka kwa Uingereza ikiunganisha maeneo ya koloni la Nigeria na sehemu ya kaskazini ya eneo lindwa la Kamerun ya Kiingereza.

Kwame Nkrumah
Aliendelea kuongoza serikali na mwaka 1957 wakati wa uhuru alibadilisha jina la nchi kuwa Ghana. Hii ilikuwa koloni la kwanza kupata uhuru katika Afrika ya Magharibi, baada ya Liberia. Mwaka huohuo alifunga ndoa na Fathia Helen Ritzk, Mkristo wa Kikopti kutoka nchi ya Misri.

Historia ya Uganda
Mwaka 1986 serikali mpya ya Yoweri Museveni ilimkaribisha Ronald Muwenda Mutebi, mtoto wa Kabaka marehemu, arudi Kampala. Baada ya Bunge la Uganda kurudisha falme za kihistoria ndani ya Uganda za Banyoro, Ankole na Toro pamoja na Buganda, Mutebi alifanywa Kabaka mpya mwaka 1993.

Vita ya uhuru wa Marekani
Tarehe 4 Julai 1776 wawakilishi kutoka makoloni yote walitangaza uhuru wa Muungano wa Madola ya Amerika. Bado Waingereza walisonga mbele wakatwaa pia mji wa New York.

Tanganyika
Tanganyika ilipata uhuru wake tarehe 9 Desemba 1961 (taz.: Historia ya Tanzania).

Kongo ya Kibelgiji
Mwaka 1959 mkutano wa wanasiasa Wakongo ulidai uhuru wa nchi.

Uganda
Uganda ilipata uhuru wake tarehe 9 Oktoba 1962 kwa katiba ya jamhuri yenye serikali ya kibunge.

Historia ya Uganda
Museveni alichaguliwa rais katika kura bila vyama vya upinzani za 1996 na 2001.

Historia ya Afrika
Katika mwaka wa 1977 Jibuti (Nchi ya Afars na Issas) iliyokuwa ikitawaliwa na Wafaransa ikarudi kwa wenyewe. Rhodesia (Zimbabwe) ikapata uhuru halisi mwaka wa 1980, na South West Africa, iliyokuwa ikitawaliwa na Afrika ya Kusini ikapata uhuru katika mwaka 1990 na kuitwa Namibia.

Burundi
Mwaka moja kabla ya uhuru kulikuwa na uchaguzi wa kwanza chini ya usimamizi ya UM na chama mshindi kilikuwa UPRONA kilichoongozwa na mwanamfalme Mtutsi Louis Rwagasore aliyemwoa mwanamke wa Kihutu na chama kiliunganisha pande zote mbili. Lakini miezi michache baadaye Rwagasore aliuawa na chama chake kilitengana kufuatana na ukabila.

Reli ya Uganda
Reli ya Uganda ni jina kwa reli kati ya Mombasa na Kampala iliyojengwa na Waingereza kuanzia mwaka 1896. Reli hii ilisababisha Uingereza kutafuta utawala juu ya eneo ambako njia ya reli ilipita. Eneo hili lilikuwa baadaye koloni na nchi ya Kenya. Hali halisi njia ya reli hii ilijengwa katika Kenya pekee hadi ziwa Viktoria Nyanza ambako usafiri uliendelea kwa njia ya meli hadi Uganda. Tangu 1931 kulikuwa na nyongeza ya njia ya reli hadi Uganda yenyewe.

Buganda
Leo hii ni sehemu ya Uganda yenye madaraka ya kiutamaduni pamoja na kuwa na bunge lake, lakini si kitengo cha kiutawala ndani ya Uganda.

Historia ya Uswazi
Chini ya mfalme Sobhuza II aliyetawala kwa muda mrefu sana (1921-1982), Swaziland ilipata uhuru tarehe 6 Septemba 1968.

Historia ya Afrika
Baada ya miaka miwili, katika mwaka wa 1966 Botswana (Bechuanaland) na Lesotho (Basutoland) zikajinyakulia uhuru. Mauritius na Swaziland katika mwaka wa 1968 na vile vile Guinea ya Ikweta. Hispania ikairudisha Ifni katika mwaka wa 1969 katika mamlaka ya Morocco.

Historia ya Uganda
Mnamo 1890 Mjerumani Karl Peters alifaulu kupata mkataba wa ushirikiano na Kabaka lakini serikali za Ujerumani na Uingereza zilipatana katika mkataba wa Helgoland-Zanzibar nchi iwe eneo la athari ya Uingereza. Mwakilishi Mwingereza Frederick Lugard aliingilia kijeshi kati ya mapigano ya vikundi ndani ya Buganda na kuhakikisha utawala wa Kabaka Mwanga aliyehesabiwa kuwa upande wa Waanglikana, hivyo karibu na Uingereza.

Historia ya Uganda
Ni kwamba kila mkoloni alileta dini yake yaani Uislamu na Ukristo wa Kikatoliki na wa Kianglikana.

Nigeria
Nigeria imepata uhuru wake tarehe 1 Oktoba 1960, ikiunganisha maeneo ya koloni la Nigeria na sehemu ya kaskazini ya eneo lindwa la Kamerun ya Kiingereza.

Jamhuri ya Kongo
Baada ya uhuru tarehe 15 Agosti 1960 nchi ilitawaliwa na Wakomunisti tangu mwaka 1970 hadi 1991.

Historia ya Jamhuri ya Kongo
Baada ya uhuru tarehe 15 Agosti 1960 nchi ilitawaliwa na Wakomunisti tangu mwaka 1970 hadi 1991.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.