Question: Muziki wa Taarab ulianzia wapi?

Taarab
Taarab ni muziki wa Waafrika wa pwani uliopokea athira kutoka tamaduni nyingi, hasa muziki wa Waarabu na Wahindi. Kimsingi ni uimbaji wa mashairi unaofuata muziki wa bendi.

Muziki wa Tanzania
Katika miaka ya mwanzoni ya 1960, bendi ziliingia katika utamaduni wa kunakili nyimbo kutoka Kongo, kilichofanyika ni kuimba Kiswahili tu, kuna nyimbo kama Napenda nipate lau nafasi, Mtoto wacha kupiga mayowe na nyingi sana ambazo zilikuwa ni za kunakili moja kwa moja nyimbo za Kongo. Hali ilifikia kuwa mbaya mpaka bendi nyingine ziliingilia kati na kutunga nyimbo za kuwaasa wenzao watunge nyimbo zao....Koma koma koma kaka wewe tunga zako.. ilikuwa baadhi ya maneno ya kuwafanya wanamuziki waliokuwa wakiiga waache kuiga.

Muziki wa Tanzania
Utawala wa Mwingereza ulileta mabadiliko mengi katika muziki wan chi hii. Askari waliotoka vitani KAR maarufu kama askari kea walirudi na hadithi kuhusu muziki, vyombo vya muziki, na hata muziki walioukuta katika safari zao vitani, vyombo kama akodian na magitaa makavu (yasiyotumia umeme) yaliingia wakati huu. Kutokana na watu wa makabila mbalimbali kuchanganyika na miji kuanza kuzaliwa kukaanza kuweko na utamaduni mpya.

Liturujia ya Misri
Liturujia ya Misri ni liturujia asili ya Wakristo wa Misri ambayo kutoka jiji la Aleksandria ilienea hasa Ethiopia na Eritrea.

Bamba la Uarabuni
Bamba la Uarabuni lilikuwa sehemu ya bamba la Afrika hadi kuachana nalo takriban miaka milioni 30 iliyopita. Lina mwendo wa polpole kuelekea Uturuki - Ulaya.

Orchestra Baobab
Orchestra Baobab inapiga muziki ambao ni mchanganyiko wa vionjo vya muziki toka Cuba, Visiwa vya Karibiani na Afrika. Baada ya kupata mafanikio makubwa na kuweza kurekodi albamu 20 toka mwaka 1970 hadi 1985, bendi hii ilivunjika mwaka 1987. Hata hivyo mwaka 2001 Orchestra Baobab iliibuka upya na kurekodi vibao vyao vya zamani na kufanya ziara katika nchi kadhaa za Ulaya. Pamoja na kutoa vibao vyao vya zamani, walirekodi nyimbo mpya wakisindikizwa na mwanamuziki maarufu wa Senegal, Youssou N'dour na Ibrahim Ferrer, mwanamuziki maarufu toka Cuba.

Riyad
Miji na vijiji vya mabonde yenye visima ya eneo la Riyad vilikuwa chanzo cha Saudia ya kisasa. Familia ya Saud ilitawala hapa tangu karne ya 18 na kujiunga na harakati ya Wahabiyya. Utawala huu ulivunjwa na Dola la Uturuki katika karne ya 19 lakini Wasaud walirudi mwaka 1902 na kutwaa boma la Riyad.

Muziki kwenye miaka ya 1990
Ile miaka ya mwanzoni mwa 1990 ilitawaliwa na marapa wa kike, kama vile Queen Latifah na kundi la muziki wa hip hop linaloendeshwa na wasanii watatu Salt-n-Pepa. Mwishoni mwa miaka ya 1990 tumeona kuibuka kwa marapa wengi wa kike walioingia huko East Coast hip hop, kukiwa na kutolewa kwa albamu ya kwanza ya Lil' Kim (na "Hard Core") na Foxy Brown (na albamu yake ya "Ill Na Na"), hasa kwa kuzidi kwao kujionesha maungo yao na mistari yenye miropoko ya haja.

Hugh Masekela
Akiwa na umri wa miaka ishirini Masekela alikuwa akitumbuiza muziki ya aina tofauti, hasa ya Jazz; Bebop; Funk na Afrobeat wakati huo alikuwa na kundi la "Jazz Epistles"; kundi hilo lilikuwa na wasanii maarufu kama mpiga kinanda mahiri Abdillah Ibrahim. Mwaka 1960 Masekela alikwenda London, Uingereza ambako alijiunga na shule ya muziki ya Guildhall School of Music na baadaye alikwenda New York, Marekani ambako alisoma katika mji wa Manhattan. Mwaka 1962 alitoa albamu yake ya kwanza iitwayo Trumpet Africa. Miaka miwili baadaye alitoa nyingine iitwayo The Americanisation of Ooga Booga ambayo ilitamba mpaka kushika chati, hasa baada ya kupigwa na kituo kimoja cha radio cha mjini California.

Divai
Divai imejulikana tangu miaka mingi; kuna dalili za kiakiolojia ya kwamba imepatikana katika sehemu za Uajemi na Kaukazi tangu miaka 5000 KK.

Jahazi Modern Taarab
Kundi limeweza kujipatia mafanikio makubwa kabisa katika medani ya muziki wa taarab. Mzee Yusuf, ndiyo kiongozi na mmiliki wa kundi, ambaye pia ndiyo mwanamuziki mgunduzi wa mtindo wa taarab za kisasa (yaani “modern taarab”).

Wayao (Tanzania)
Miaka ya 1830 Wayao, wakiwa wafanyabiashara na wakulima, walianza kuenea mashariki mwa Malawi, ambako walikuwa matajiri katika mila na muziki ambao wengi wao walikuwa Waislamu.

Mashariki ya Kati
Idadi kubwa ya aina za kwanza za ustaarabu duniani zilianza hapa kama vile Mesopotamia (Sumeri, Akkad, Assyria, Babeli) na Misri ya Kale, zikifuatwa na zile za Uajemi, Ugiriki wa Kale, Israeli ya Kale, Finisia na nyingine.

Taarab
Bendi hizi hutofautiana kieneo: katika taarab ya Unguja vinanda vya kulingana na tarab za Kiarabu hupendelewa; katika taarabu ya Mombasa aina za ngoma ni muhimu; katika taarab ya Tanga gitaa inapendwa. Siku hizi vyombo vya kisasa vimetumiwa pia.

Historia ya Ethiopia
Kuna mabaki mbalimbali ya kiutamaduni yanayochunguzwa na akiolojia, lakini sehemu kubwa ya nchi haijaangaliwa bado kitaalamu. Inaonekana kwamba katika karne za K.K. kulikuwa na uhusiano wa karibu na Uarabuni kwa sababu lugha za Kiethiopia ni karibu na lugha za upande mwingine wa Bahari ya Shamu. Inaaminiwa kwamba watu kutoka Uarabuni Kusini walihamia Ethiopia na kuleta lugha yao huko.

Bara Arabu
Nchi hizi zina historia ndefu inayorudi nyuma kabla ya kuja Uislamu, na ustaarabu wa aina mbalimbali ulipatikana katika maeneo ya nchi hizi. Katika ustaarabu mashuhuri wa nchi hizi ni ule ustaarabu wa nchi ya Yemeni, ambao ulikuwa ukijulikana kuwa ni ustaarabu wa Sabaa. zama za Balqis, malkia wa Yemen wakati huo.

Wazaramo
Wazaramo ni sehemu ya Wabantu. Mababu wanaaminika waliingia katika eneo la Tanzania katika milenia ya kwanza BK. Historia yao ya kimdomo inasema ya kwamba walihamia pwani katika mazingira ya Dar es Salaam kutoka Uluguru (Morogoro) katika karne ya 18.

Layal Abboud
Alizaliwa na familia ya muziki katika Kusini mwa Lebanon Tyrian kijiji cha Kniseh, Abboud ni wa zamani wa ISF afisa na alisoma fasihi ya kiingereza katika Lebanon chuo Kikuu, tafsiri katika Beirut Kiarabu chuo Kikuu na kujieleza muziki katika chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia. Yeye alionekana kwa mara ya kwanza katika Studio El-Shabiki wa mfululizo debuts kama South Lebanon mshindani wa 2001/02. Abboud ya muziki kazi flourished na kutolewa kwa albamu yake ya kwanza "Fi Shouq" (: juu ya hamu) kuchapishwa mwishoni mwa mwaka 2007. Kuimba katika tofauti lahaja ya kiarabu, maarufu kwa ajili yake uwasilishaji wa lebanon ngano muziki na ndani majira ya matamasha. Abboud ni mwimbaji mwanachama katika chama Hicho ya Wasanii wa Kitaalamu katika Lebanon.

G.W.M
Hata hivyo, ndugu hao kina Makala walianza kurap tangu mwaka 1993 wakati bado wapo shule. Baba yao alikuwa fundi/mkali wa muziki wa asili nchini Tanzania. K.R. aliungana nao mnamo mwaka wa 1995.
Katika mwaka huo walishinda katika mashindano ya kutafuta wasanii wenye vipaji lililoandaliwa na Don Bosco, mmiliki mmoja wa studio huko mjini Dar es Salaam.
Jambo hili liliwapatia fursa ya kuweza kurekodi baadhi ya nyimbo zao zilizosaidiwa na baadhi ya mabendi maarufu kwa kipindi hicho. Nyimbo zao zikawa maarufu mno.

Samba
Chanzo muhimu cha Samba ni muziki wa watumwa waliopelekwa Brazil kutoka Afrika hasa maeneo Afrika ya Magharibi halafu ya Kongo na Angola wakati wa karne ya 18 na 19.

Cuban Marimba Band
Kuanzia miaka ya 1920 mpaka 1940, wanamuziki na wapenzi wa muziki walifuatilia sana muziki kutoka Cuba kupitia sahani za santuri za wakati huo. Kulikuwa na vikundi kama Trio Matamoros na Sexteto Habanero, ambao walitoa santuri zikiwa na namba zinazoanzia GV1, GV2 na kuendelea na kupata upenzi mkubwa katika sehemu kubwa ya Afrika. Ni vikundi hivi ambavyo viliingiza mitindo kama rhumba, Bolelo, Chacha na kadhalika, na muziki huu kuwa ndio mbegu ya muziki wa dansi wa Afrika mpaka leo. Hali halisi bendi za muziki wa dansi zingepata mengi ya kimapinduzi kama zingeweza kusikiliza na kuelewa muziki wanaoupiga kiini chake ni nini.
Kutokana na hamu hiyo ya kuujua na kuupiga muziki wa kiCuba kisawasawa, Salum Abdallah aliwahi kutoroka kwao Morogoro akakimbilia Mombasa ili apande meli aende Cuba, bahati mbaya safari yake iliishia Mombasa, baada ya kuibiwa fedha zake na kulazimika kuanza kazi ya kuchoma mishkaki katika jiji hilo, ambako alianza kupata shida lakini kwa kuwa baba yake alikuwa mwarabu, Ushirika wa waarabu wa Mombasa walimtaarifu mzee huyo kuhusu alipo mwanae na alimfuata na kumrudisha Morogoro.

Ustaarabu wa magharibi
Ustaarabu wa magharibi ni utamaduni wenye taratibu za kijamii, maadili, desturi, sheria, falsafa, imani, siasa, sanaa na teknolojia maalumu ambavyo asili yake ni Ulaya hata kame vimezidi kustawi sehemu nyingine za dunia ambazo historia yake ilikuwa na uhusiano wa pekee na bara hilo.

Hip hop
Hip hop ni aina ya muziki unaoelezea aina ya usanii na utamaduni uliyotokana na jamii ya Wamarekani Weusi na Walatino kunako miaka ya 1970 mjini New York City, hasa katika kitongoji cha Bronx.[1][2][3]

Taarab
Jamii:Muziki wa Tanzania Jamii:Muziki wa Kenya Jamii:Waswahili

Machozi Jasho na Damu
Jay ameenda mbali zaidi katika albamu hii kwa kuenzi muziki wa hip hop ya Tanzania kwa kuelezea mengi tangu muziki huu unaanza katika miaka ya 1980 na 1990 mwanzoni. Katika "Tathmini" anaelezea jinsi walivyopata tabu katika kuanzishwa kwa muziki huu katika Tanganyika ya Kijamaa.

Bobby Farrell
Farrell aliondoka mjini Aruba akiwa na umri wa miaka 15 na baada ya hapo akaja kuwa baharia. Farrel pia aliwahi kuishi nchini Norway na Uholanzi kabla ya kuhamia nchini Ujerumani.
Akiwa huko, alifanya kazi nyingi akiwa kama Dj na baadaye akakutana na mtayarishaji wa muziki wa Kijerumani bwana Frank Farian na akamtaka Farrell awe mmoja wa wanakundi lake la muziki maarufu kama Boney M.
Farrell akaja kuwa mwimbaji pekee wa kiume katika bendi hiyo, ingawaje, Farian baadaye alisema kwamba Bobby hakufanya kazi sehemu kubwa sana, na akasema kwa kila wanapo ingiza sauti katika nyimbo basi nayeye Farian hushriki katika rekodi hizo. Farrell alikuwa akifanya hadi matamasha ya maukumbi mbalimbali.

Taarab
Hapa ndipo kukaanza mtindo wa kuweko kundi pinzani jambo ambalo kwa njia ya ajabu sana likawa linadumu kiasi cha miaka kumi kumi. Miaka ya 1960 Young Noverty na Shabaab al Waatan, miaka ya 1970 Lucky Star Musical Club na Black Star Musical Club, miaka ya 1980 Golden Star Taarab na White Star Taarab, miaka ya 1990, Babloom Modern Taarab na Freedom Modern Taarab. Taarab ya Tanga ndo haswa inastahili kuitwa modern Taarab, kwani wao hawakufuata taarab ile iliyoletwa Zanzibar enzi ya Sultan Seyyid Barghash, makundi la taarab ya Tanga yalikuwa madogo na vyombo vyake vilikuwa pamoja na Gitaa la besi, gitaa la solo, drums bongos, akodion au kinanda, nyimbo zao zilikuwa fupi na si ndefu kama za Kizanzibari.

Muziki wa Tanzania
Lakini pamoja na haya kulikuweko na wanamuziki waliokuwa wakiangalia na kuiga nyayo kutoka nchi za magharibi na baadaye wakichanganya vyombo na melody za kiasili na kuanza muziki uliojulikana kama Afro Rock, na kuwa sambamba na nchi nyingine katika Afrika. Katika kipindi hiki mwanasiasa mmoja aliwahi kupiga marufuku muziki wa bugi, ambao ulikuwa ni maonyesho ya muziki ya mchana yaliyokuwa yakisha saa kumi na mbili, na kwa kupiga marufuku muziki huo ilikuwa ni sawa leo upige marufuku wanamuziki wa kizazi kipya, pengo aliloliweka halijaweza kujazwa tena.

Samba
Kutoka vyanzo hivi ilitokea muziki iliyoitwa choro hasa kule Rio de Janeiro kuanzia mnamo 1870. Choro ilikuwa muziki ya kitaifa ya kwanza ya Brazil. Tangu miaka ya 1920 samba ilichukua nafasi ya choro.

Shaw Hassan
Mwanamuziki huyu alizaliwa jijini Dar Es Salaam. Alianza kujifunza kupiga gitaa na wenzie kando ya Ziwa Tanganyika huko Kigoma, wakitumia magitaa ya tajiri mmoja aliyekuwa na meli ya uvuvi. Alipokuja Dar es Salaam akakutana na mwanamuziki Zahir Ally Zorro, Zahir ndiye aliyeboresha upigaji wake wa gitaa kiasi cha kukubaliwa na Patrick Balisidya kupiga gitaa la rythm katika bendi yake ya pili PAMA Band, chini ya Afro70. Ni chini ya malezi ya Patrick alipojifunza kupiga Keybords (Kinanda). Baada ya hapo aliacha muziki na kujiunga na Dar Technical College. Lakini 1980 alijiunga na Vijana Jazz kama mpiga Keyboards, alishirikiana na wanamuziki wengi lakini wengi kwa mapenzi ya Mungu, wametangulia mbele ya haki. Baadhi ya waliobaki kati ya aliyokuwa nao wakati huo ni John Kitime, Kida Waziri, Saad Ally Mnara, Hamisi Mirambo, Huluka Uvuruge, Hassan Dalali, Hamza Kalala na Rashid Pembe. Mwaka 1990 alijiunga na Orchestra Safari Sound, chini ya Maalim Muhidin Gurumo (MJOMBA), na Marehemu Abel Baltazar, hapa alikutana na wanamuziki kama Benno Villa Anthony na Mhina Panduka (Toto Tundu). Aliacha bendi baada ya miezi sita tu, mwenyewe anasema, ‘….kutokana na muhusika kutozingatia mkataba wangu…’. Alihamia Zanzibar na kujiunga na bendi iliyokuwa ikipiga Mawimbini Hotel, hakukaa sana kwani Washirika Tanzania Stars walimwita. Hapa akakutana na mwalimu wake wa gitaa Zahir Ally, Ally Choki, Musemba wa Minyugu, Tofi Mvambe, Abdul Salvador na wengine, ilitokea kutoelewana baina ya wanamuziki na yeye kama kiongozi wa bendi ilibidi aachie ngazi kuepusha bendi kuzidi kujichanganya.

Orchestra Baobab
Orchestra Baobab ni bendi maarufu ya muziki wa dansi toka nchini Senegal. Bendi hii imekuwepo katika ramani ya muziki wa Afrika toka ilipoanzishwa mwaka 1970.

Bongo Flava
Bongo Flava ni jina badala la muziki wa Hip hop ya Tanzania. Mtindo huu ulianzishwa kwenye miaka ya 1990, hasa ukiwa kama mwigo au utokanaji wa hip hop kutoka Marekani, ikiwa na ongezeko la athira ya muziki wa reggae, R&B, afrobeat, dancehall, na mitindo ya asili ya Kitanzania kama vile taarab na dansi, muunganiko ambao umeunda mtindo wa pekee wa muziki.[1] Mashairi kawaida huwa kwa lugha ya Kiswahili au Kiingereza.

Khadija Kopa
Siku moja alikuwa amekaa huku akiiga wimbo. Akapita babu yake aliye katika kikundi cha Culture Musical Club cha Zanzibar. Akamsifia ya kwamba anajua kuimba. Basi akachukua hatua ya kuandika barua kwa niaba yake bila ya kumshauri, akaipeleka Culture Musical Club kuomba ajiunge nao.
Khadija pia amepata kushirikiana na waimbaji wengine wa kike kama vile Mwanamtama Amir, marehemu Leila Khatib na wanaume kama akina Abdul Misambano na Ali Star, waliporomosha nyimbo ambazo zilitamba miaka hiyo katika ulimwengu wa Taarab.

Uislamu nchini Zambia
Ujio wa Uislamu nchini Zambia unarudi nyuma kabisa katika karne ya Hijri ya nne wakati Waislamu wanaanzisha imarati katika pwani ya Afrika Mashariki. Katika zama hizo wafanyabiasha wa Kiislamu walipanua biashara zao hadi maeneo ya ndani na kufikia Zambia katika zama za nasaba ya Omani Al Bu Said. Wafanyabiashara Waarabu waliingia Zambia kutoka katika makao yao makuu ya biashara katika pwani ya Tanzania, Malawi na Msumbiji.

Muziki wa Tanzania
Mambo hayo yaliitwa "TeamFulani" mara fulani. Lakini timu zilizokuwa na ushandani mkubwa ni za Ali Kiba na Diamond. Kipindi hiki ndicho walichovuma akina Ben Pol, Top C., Bob Junior, Darassa, One Incredible, Nikki Mbishi, Nikki wa Pili, Geez Mabovu, Baraka da Prince, Galatone Tena, Samir, Belle 9, Kassim Mganga, Nuh Mziwanda, Z. Anthony, Dullayo, Sam wa Kweli, Barnaba, Marlaw, Izzo Business, Mabeste, Linah, Gosby, Godzilla na wengine wengi tu. WCB lebo ya muziki iliyozalisha wasanii wapya kama Harmonize na Rayvanny. Vile imechukua wasanii wengine maarufu kama Richie Mavoko. Kwa pamoja wameweza kuutingisha muziki wa kizazi kipya kwa mwaka wa 2015/2016. Vilevile kuanzia Agosti 2015, Darassa ameonekana kuutawala muziki wa kizazi kipya kwa kiasi kikubwa sana. Hasa kwa kufuatia yeye anafanya hip-hop. Huenda Darassa ni msanii pekee wa hip-hop aliyeweza kufikisha watazamaji wengi kwa muda mfupi katika Youtube kuliko msanii yeyote yule wa hip-hop ya Kitanzania hasa kwa kufuatia kibao chake cha Muziki na Too Much kilichotoka Julai 15 na Muziki Novemba 23, 2016.[1] Vilevile kipindi hiki ndicho kulipozaliwa muziki wa Singeli. Wanamuziki maarufu wa Singeli ni pamoja na Man Fongo, Msaga Sumu, Sholo Mwamba na wengine wengi.

Muziki wa hip hop
Muziki wa hip hop ni aina ya muziki ulioanza kunako miaka ya 1970, ukiwa umeanzishwa na Wamarekani weusi katika miji mikubwa ya Marekani. Hip hop mara nyingi inatumia staili moja ya kuimba iitwayo kurap au kufokafoka.

Muziki wa dansi
Baada ya hapo kulianza bendi ambazo wanamuziki na wanachama wake walipatikana kutokana na wanakotoka, kulikuweko na Ulanga Jazz band ya Wapogolo, Rufiji Jazz Band iliyoanzishwa na Wandengeleko, Western Jazz iliyoanzishwa kwanza na Wanyamwezi. Bendi zote hizi baadae zilikuja kuwa na wanachama mchanganyiko bila kujali uzawa. Na kulikuweko na Skokian Jazz Band hii ilikuwa ni bendi na klabu ya watu mchanganyiko. Mwaka 1958 wanamuziki kutoka Kilwa walianzisha Kilwa Jazz Band wanamuziki hawa walitoka bendi iliyoitwa Tanganyika Jazz.[1]

Miriam Makeba
Alianza kazi ya muziki mwanzoni mwa mwaka 1950 akiwa na kundi la "The Skylarks", baadaye alijiunga na kundi la "Manhattan Brothers". Makundi hayo yalikuwa yakipiga muziki wa Jazz wenye vionjo vya Kiafrika kusini.

Historia ya Afrika
Harakati za madola makubwa ya Warumi na Waarabu ziliweza kuonekana kabla ya karne ya 4 BK, na Waarabu walianza kuingia Afrika huko Habasha (Ethiopia) tangu karne ya 7 BK na kutangaza dini ya Uislamu na kuieneza katika maeneo mbalimbali ya Afrika pamoja na kuanzisha biashara na ustaarabu na kuimarisha mamlaka zao katika Sudan ya wakati huo tangu karne ya 8 baada ya Kikristo.

Isha Ramadhani
Mara yake ya kwanza kupanda jukwaani na kuimba na kundi la Jahazi, ilikuwa kwenye onyesho lililofanyika kwenye ukumbi wa bwalo la maofisa wa polisi, Oysterbay, Dar es Salaam. Katika onyesho hilo, aliimba wimbo wa "Hayanifiki" ambao umempatia umaarufu kwa kiasi kikubwa na kumfanya atambulike kwenye ulimwengu wa muziki wa taarab nchini Tanzania. Tangu hapo, akawa anashiriki kwenye vibao kadha wa kadha.
Kibao hicho kilitungwa na Mzee Yusuf.

Muziki wa Tanzania
Inasemekana club ya kwanza Tanzanyika ilianza Tanga, ikiitwa Young Noverty Dancing Club, na baadaye Dar es Salaam ikawa na Young Generation Dancing Club. Club hizi zilikuwa ndio chanzo cha bendi za kwanza Dar es Salaam Social Orchestra ambayo baadaye ilikuja kuwa bendi maarufu Dar es Salaam Jazz Band, na pia kulikuweko na YMCA Social Orchestra, wakati huu ilikuwa katika kipindi cha kati ya 1920 na 1935. Baada ya vita ya pili ya dunia 1945, Wamarekani waliweka radio yenye nguvu katika mji unaoitwa sasa Kinshasa, redio hii iliweza kusikika sehemu nyingi, Afrika mashariki Kati na Magharibi, na kuanza kwa lebo maarufu ya Loningisa nchini Kongo mwaka 1947 ilianzisha kusikika na kuigwa kwa muziki wa Kikongo kuanzia wakati huo.

Tanga (mji)
Klabu za kwanza nchini zilianzia Tanga. Kulikuwa na klabu kama Young Noverty miaka michache baada ya Vita ya Kwanza ya Dunia, wakati huo nchi ya Tanganyika ikiwa bado changa kabisa. Mtindo huu wa vilabu vya dansi ulienea na baadaye kuingia Dar es Salaam na miji mingine iliyokuwa imeshaanza wakati huo. Vilabu hivi ndivyo baadae vikaanzisha vikundi vya kwanza vya muziki wa dansi. Hata majina ya vikundi hivyo vya kwanza yalihusiana na klabu za burudani za wakati huo. Kulikuwa na vikundi kama Coast Social Orchestra, Dar es Salaam Social Orchestra na kadhalika. Hivyo mji wa Tanga ulikuwa katika ndoto za vijana enzi hizo. Kwa vile vijana wengi walikusanyika katika jiji hili nchi, kulianzishwa pia klabu ambazo zilikuwa kwa ajili ya vijana waliokuwa wakitoka kabila moja. Klabu hizo zikiwa na nia ya wananchama wao kusaidiana katika shida na raha, na vilabu hivi pia vilikuwa ni sehemu muhimu katika kutoa burudani kwa vijana waliotoka sehemu moja.

East Coast hip hop
East Coast hip hop ni jina la fomu ya muziki wa hip hop ambao unaasili na kukuzwa mjini New York City, Marekani, mwanzoni mwa miaka ya 1970 na 1980. Mtindo huu ulianza kujulikana hasa baada ya wasanii wengine kutoka sehemu mbalimbali za Marekani na kuongezea staili tofauti.
East Coast hip hop ulifahamika sana kama ndiyo fomu halisi ya muziki wa hip hop.

Waarabu
Lugha ya Kiarabu ilienea baada ya kuja Uislamu na kufika sehemu nyingi duniani kwa sababu ya watu kutaka kujua dini yao na kuweza kusoma Qurani Tukufu na kujua maneno ya Mtume wao Muhammad (SAW), na kwa kuwa imetawanyika sehemu nyingi za Mashariki ya Kati kumezuka lahaja mbali mbali ambazo mara nyengine ni taabu kufahamika baina ya watu wa sehemu fulani na wengineo wa nchi nyenginezo. Juu ya hivyo, kuna lahaja zilizo karibu kama lahaja za Shamu na lahaja za Ghuba na za Bara Arabu na lahaja za Afrika ya Kaskazini na lahaja ya Misri na Sudani.

Isha Ramadhani
Isha Ramadhani (amezaliwa tar. 3 Februari 1982) ni mwimbaji na mtunzi mahiri wa nyimbo za taarab kutoka nchini Tanzania. Anafahamika sana kwa kuwa mmoja kati ya walioanzisha kundi zima la taarab la Jahazi Modern Taarab. Kundi ambalo linaongozwa na Mzee Yusuf. Bi. Isha alizaliwa mkoani Mwanza, akiwa mtoto wa kwanza kati ya watoto watano katika familia yake. Alisoma shule ya msingi Mnazi Mmoja huko jijini Dar es Salaam kuanzia mwaka wa 1990 hadi 1996 alipomaliza darasa la saba.

Wakaribi
Wazawa wa "Arawak" na makabila ya "Carib" wapo mpaka hivi leo huko Karibi na mahali pengine lakini kwa kawaida huwa wa asili ya Kiamerindia.

Taarab
Nyimbo zilitegemea mipigo ya ngoma za asili za kumbwaya na chakacha na hata baadaye mitindo kama rumba, bossa nova ilitumika kama mapigo. Na Taarab ya Tanga ndio iliyoanzisha moto wa vikundi vya taarab Tanzania Bara. Moshi kulikuwa na New Alwatan, AzimioTaarab, na Blue Star Taarab , Arusha-Blue Star Taarab, Dodoma-Dodoma Stars, Kondoa –Blue Stars, Mbeya-Magereza Kiwira, Mwanza-Ujamaa Taarab, Bukoba wakiwa na Bukoba Stars, na muendelezo huu uliingia mpaka Burundi kutokana na mwanamuziki mmoja aliyejulikana kama Athmani Mkongo, alitoka Burundi na bendi yake kufika Tanga akawa mwanamuziki mahiri wa Taarab na hata kuipeleka kwao Burundi na kukaanzshwa huko vikundi kadhaa vya Taarab.[4]

Ghana
Nchi ya Ghana ina aina nyingi ya muziki wa kitamaduni na wa kisasa. Midundo hii hutofautiana kutoka kabila moja hadi jingine na eneo moja hadi lingine. Muziki wa Ghana unajumuisha aina nyingi tofauti za vyombo vya muziki kama vile ngoma za talking drum ensembles, zeze ya goje na kinubi cha koloko, muziki wa jumba la mfalme, ikiwemo miziki ya Waakan wa Atumpan, wa Waga wa mitindo ya Kpanlogo, na marimba ya gogo itumikayo katika muziki wa Waasonko. Aina za muziki ambazo zinajulikana zaidi kutoka Ghana ni Afro-jazz ambayo ilifumbuliwa na msanii Mghana Kofi Ghanaba.[33] na aina ya awali zaidi ya muziki wa kidunia inayoitwa Highlife. Highlife ni muziki uliochimbuka katika miaka ya mwisho ya 1800 na miaka ya mwanzo ya 1900 na kuenea kote Afrika Magharibi hasa Sierra Leone na Nigeria. Katika miaka ya 1900 aina mpya ya muziki ilizinduliwa na vijana huku ikiunganisha jinsi za Highlife, Afro-reggae, Dancehall na Hiphop. Mchanganyiko huu huitwa Hiplife. Wasanii wa Ghana kama vile mwimbaji wa R&B na Soul Rhian Benson, mwimbaji wa Highlife Kojo Antwi na msanii wa rap Tinchy Stryder (Kwasi Danquah) wamekuwa na ufanisi wa kimataifa.

Sabrina Kizito
Sabrina Kizito ni jina la uhusika kutoka katika tamthilia ya Siri ya Mtungi kutoka nchini Tanzania. Uhusika umechezwa na Patricia Nyamaka. Sabrina ni msichana mpole sana, mwenye kutaka kujua mengi ya dunia iliyomzunguka. Mdadisi, na mwingi wa taarifa kuhusu familia yake. Ana mengi aliyosikia, mbali pia kujionea, hasa vituko vya mama yake mkubwa Bi. Farida. Sabrina ni msichana mwenye kipaji cha uimbaji wa taarab ambacho amerithi kutoka kwa mama yake mzazi, Vingawaje. Alianza kuonesha ujuzi na uwezo wake wa kuimba taarab kwenye sehemu ya pili ya msimu wa kwanza. Pamoja na vikwazo vingi kutoka kwa baba yake mzazi, Mzee Kizito, hatimaye akamruhusu kuwa mmoja kati ya wanakundi la taarab.

Ustaarabu
Miji ilitokea ambako sehemu ya watu haikuzalisha vyakula bali kushughulika na kazi za pekee.
Mahitaji ya kusimamia na kupanga kodi na mahitaji mengine ya utawala yalisababisha kutokea kwa mbinu za kutunza kumbukumbu, hivyo vyanzo vya kuandika na kuhesabu.

Dancehall
Dancehall ni aina ya muziki maarufu sana huko nchini Jamaica na ulimwenguni kwa ujumla. Aina hii ya muziki ilianza mwishoni mwa miaka ya 1970 na kuendelezwa vyema katika miaka ya 1980 na kuja kutambulikana ulimwenguni kote kwenye miaka ya 1990. Muziki huu ni kombinenga la muziki wa reggae, hip hop, na R&B.

Muziki wa Tanzania
Katika kipindi hiki, muziki uliokuja juu sana ulikuwa "Bongo Flava na muziki wa dansi ambao hasa vijana wapya au wa muda kiasi walirudi kwa kasi katika kipindi hiki. Hapa bendi ambazo zilijaribu katika kipindi cha miaka ya 1990 katikakati na mwishoni zilirudi ama zilivuma kupita kiasi. Bendi kama African Revolution iliyokuwa inatumia jina au mtindo wa Chumvi-Chumvi Tutalamba ilirudi na jina la "Tam-Tam" chini ya uongozi wake Kocha wa Dunia Mwinjuma Muumini. Vilevile T.O.T Plus Band, The African Stars, akina Bob Rudala, Jungle Survivors Band na nyimbo yao ya Maprosoo, Malaika Band, Extra Bongo, Double M Sound ya Mwinjuma Muumin, Mchinga Sound, Diamond Sound, Akudo Impact, Inafrica Band na bendi nyinginezo nyingi zilitingisha katika zama hizi. Chuchu Sound Band ni miongoni mwa bendi zilizotamba sana mwanzoni mwa miaka ya 2000. Waliimba mtindo wa chakacha au mduara kwa lugha maarufu. Bendi hii ilikuwa tishio katika mtindo huo. Bila kuisahau Kilimanjaro Connection Band.

Waarabu
Nao ni Waarabu waliotokana na mtoto wa Nabii Hud (AS) ajulikanaye kwa jina la Qahttaan na kutokana na kizazi chake ndio hawa Waarabu wanaoitwa Al-A'ariba wakaenea kila upande. Waarabu hawa ambao makabila yao makubwa wakati huo yalikuwa ni Himyar na Kahlaan walikuwa wakiishi Yemen na kuwa na ufalme na ustaarabu mkubwa mpaka yalipotokea mafuriko makubwa hapo Yemen yakawatawanya na kuwasukuma kwenda sehemu nyengine mbali mbali za Bara Arabu na Shamu na Iraqi na Misri na Afrika Mashariki.

Vuguvugu la Uarabuni
Vuguvugu la Uarabuni au Vuguvuru la Kiarabu, Mchipuko wa Uarabuni ((, kutoka kiing. Arab Spring) ni istilahi iliyokuwa inatumika na vyombo vya habari kwa ajili ya wimbi la mapinduzi la migomo na maandamano ambayo yasiyo-na-fujo na yenye-fujo, vurumai, machafuko na vita ya yenyewe-kwa-wenyewe iliyoanza mnamo tarehe 18 Disemba 2010 huko katika nchi za Kiarabu.

Uislamu nchini Tanzania
Wakati wa uvamizi wa mabavu wa Wareno katika maeneo ya pwani yaliyotokea mnamo karne ya 16, Uislamu ulikuwa tayari umeshajikita vya kutosha, karibia kila familia ilikuwa imeungamana na Uarabu, Uajemi, Uhindi na hata kuungana kisiasa na Kusinimashariki mwa Asia na baadhi ya sehemu za kaskazini na mashariki mwa Bahari ya Hindi.

Bi Kidude
Bi Kidude ni gwiji wa muziki katika Bara la Afrika. Jina lake halisi ni Fatuma binti Baraka. (Mwaka aliozaliwa haujulikani ila anakisiwa kuwa na umri wa miaka 102. amefariki 17 Aprili 2013, Bubu Zanzibar). Bi Kidude ni msanii mkongwe na mahiri sana katika fani ya muziki wa mwambao ambao hujulikana kwa jina la Taarabu. Muziki huu ambao ni mchanganyiko wa muziki toka nchi za Kiarabu na vionjo vya muziki wa Kiafrika umekita sana katika mwambao wa Afrika Mashariki yaani Zanzibar, Mombasa, Lamu na kwingineko.

Zenji Flava
Kuanzia miaka ya 2000, ndiyo hasa kukaanza kutokea wasanii wengine wa muziki huu kama vile akina Ali Haji, Offside Trick, 2 Berry wametengana lakini mmoja alijiita Berry Black na mwengine Berry White, Wazenji Kijiwe na Shaka Zulu. Wengine waliokuwa kama kundi ni pamoja na Brooklyn, Four Nature, Jumbo Camp, Queen Love, na K Jam. Kipindi hiki cha 2000 ndiyo hasa Zenji Flava imepamba moto kukiwa na wasanii vijana walioboresha na kuifanya kuwa ya kisasa zaidi. Cool Para aliweza kuchanganya taarab na hip hop kuwa kitu kimoja kuipa jina la taarap. Hata kuna wimbo alifanya na East Africa Melody mwaka 2000 uliitwa "Loo Umezoea". Awali katika miaka ya 1990, hata ukifanya hip hop vile inavyotakikana, yaani, kutetea wanyonge, kukemea mambo mabaya kuhusu serikali ilikuwa unaishia pabaya. Huenda hili lilipelekea muziki huu uchelewe kukua kwa kasi huko Zenji.

Music of the Sun
Music of the Sun ni albamu ya kwanza kutoka kwa mwimbaji wa Kibarbados - Rihanna. Ilitolewa mnamo tar. 30 Agosti 2005 ikiwa chini ya Def Jam Records nchini Marekani. Rihanna amefanya kazi na watayarishaji kadhaa kwa ajili ya albamu yake wa kwanza, hasa ni Carl Sturken na Evan Rogers ambaye ametayarisha na kuanda nyimbo nyingi kutoka katika albamu hii. Kimuziki, imechanganya aina kadhaa za muziki wa Kikaribi hasa kwa ajili ya asili ya maisha yake ya awali. Albamu ilitolewa ikiwa na ripoti mchanganyiko ambao wengine wanaponda na kusema kwamba bado msanii mdogo katika nyanja za R&B na kuna wengine wanadai kwamba albamu ina athira kubwa ya Kikaribi.

Amr Diab
Diab ni moja kati ya waimbaji wa kwanza kabisa kuchochea video za muziki katika ulimwengu wa Kiarabu na Mmisri wa kwanza kuonekana kwenye video.

Muziki wa Jibuti
Jibuti ina matabaka mawili: Kabila na Somali, pamoja na Wafaransa na Waarabu.
Muziki wa Afra unafanana na Muziki wa Ethiopia ukiwa na ikiwa na vipengele vya Muziki wa Kiarabu. Historia ya muziki huu imenakiliwa katika ushairi na nyimbo za watu wake ambao ni wafugaji wa kuhamahama na inaanzia maelfu ya miaka iliyopita hadi wakati Jibuti ikifanya biashara za kubadilishana ngozi kwa manukato na Wamisri, Waindia na Wachina. Ngano za Kisomali hujumuisha ushairi, na Methali, nyingi zao zikiwalenga mitume wa Sufi na maisha yao.
Fasihi ya watu wa Afar imeundwa kimuziki na ni ya aina nyingi, ikijumisha nyimbo za Ndoa, Vita, kusifu na kujigamba.

Kwanza Unit
Kwanza Unit (vilevile KU Crew) lilikuwa kundi la mwanzo kabisa la muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania. Kundi lilianzishwa mnamo mwaka wa 1990 kwa muunganiko wa makundi kadhaa na wasanii wa rap. Awali walikuwa wanarap kwa Kiingereza, lakini baadaye wakawa wanatumia Kiswahili vilevile.
Wanachama waanzilishi wa Kwanza Unit ikiwa ni pamoja na makundi matatu makuu ya hip-hop kwa kipindi hiko – Villain Gangsters, Raiders Posse, na Tribe-X. Kwa mujibu wa Rhymson, mwanachama mwanzilishi wa kundi la Villain Gangsters, lengo la kuanzisha Unit ilikuwa ilikuwa kuifanya Tanzania kama "taifa la hip hop." Vilevile walitazamia kuondoa vijana katika maisha ya mtaani, hasa yale ya hali duni na kuweza kujitegemea na kuondokana na hali hiyo kabisa.

Rock and roll
Rock and Roll ni aina ya muziki wa rock ulioanza kuundwa kunako miaka ya 1950 na 1960. Muziki wa rock unajumlisha aina nyingi za muziki kama vile muziki wa country, muziki wa folk, muziki wa kwayac, nyimbo za kazi, blues na jazz.

Muziki wa Tanzania
Kwa upande wa muziki wa kizazi kipya, ukiacha wale walioanza kabla ya 2000, hapa anakuja Dully Sykes, Manzese Crew, Wandava Creek, Wehu Kumi Ngangari (W TEN N), TID, Jay Moe, Ngwair, Daz Nundaz, Madee, Mandojo na Domo Kaya, Mr. Blue, Complex, Dudu Baya, Juma Nature na FSG, A.Y., G.K., Q Chillah, MwanaFA, Lady Jay Dee na Ray C.. Jay Dee ndiye msanii wa kwanza kurekodi albamu yenye gharama kubwa mno kuliko zote tangu kuanza kwa muziki wa kizazi kipya kwa kipindi kile cha mwanzoni mwa miaka ya 2000. Ndiye aliyeanza kupiga video na Benchmark Production kwa kipindi haikuwa rahisi sana kufanya kazi na kampuni hiyo. Jay Dee na A.Y. ni wasanii wa mwanzo kabisa kuthubutu kutoka nje ya mipaka ya Tanzania katika kufanya muziki na wasanii wa nchi za nje.

Kiarabu
Kiarabu Fasihi ambacho kilikuwa kikitumika zama za Ujahili kabla ya kuja Uislamu, na kuendelea kutumika baada ya kuja Uislamu katika Qurani na Sunnah za Mtume Muhammad, Kiarabu Mamboleo ambacho kinatumika katika maandishi na mazungumzo rasmi baina ya Waarabu wote kwa jumla, na Kiarabu Lahaja ambacho kinatumika na watu maalumu katika sehemu fulani za nchi au vijiji, na ni lugha ya mahali tu, kama vile Kiyemeni au Kimasri au Kishami au Kimaghribi, na lugha hizi au lahaja hizi zinakuwa zinatofautiana sana baina yake katika misamiati na matumizi.

Bi. Shakila
Kwa kadri ya maelezo yake mwenyewe Bi Shakila alianza muziki akiwa na miaka 6, alipokuwa na umri wa miaka 12, aliteuliwa kumuimbia Mwalimu Julius Kambarage Nyerere alipotembelea Pangani, wakati wa kutafuta Uhuru. Na ni baada ya hapa ambapo aliweza kusikika na Bwana Khatibu ambaye aliweza kumshawishi kujiunga na kundi la Taarab lililokuwa pale Pangani lililoitwa Taarab Kijamvi, hakukaa sana katika kundi hilo akalazimika kuhamia Tanga kumfuata Bwana Khatib ambaye walibahatika kuzaa watoto watano.

Khadija Kopa
Khadija Omar Abdallah Kopa (amezaliwa 1963 huko Zanzibar) ni mwimbaji wa muziki wa Taarab, mtunzi wa nyimbo na mfanyabiashara kutoka nchini Tanzania. Anafahamika zaidi kwa ushirikiano wake mkubwa na bendi ya TOT. Ameanza kuimba Taarab tangu 1990 na bendi ya kwanza kujiunga nayo ilikuwa Culture Musical Club.
Khadija Kopa alizaliwa mwaka 1963 kisiwani Zanzibar na ni mtoto wa kipekee katika familia ya Kopa. Ameolewa na ana watoto wanne na wajukuu wawili. Kazi ya sanaa alianza mwaka 1990 katika Kikundi cha Culture Musical Club.
Mbali ya muziki, Kopa ni mama wa nyumbani, mfanyabiashara na pia mwanaharakati wa kisiasa nchini Tanzania. Khadija alikuwa akipenda kuimba tangu akiwa mdogo, akisomea madrasa Zanzibar. Akiwa chuoni (madrasa) alikuwa msomaji mzuri wa qaswida, halafu vilevile alipokuwa Young Pioneer, alikuwa kwenye kikundi cha kwaya.
Halkadhalika Shuleni alikuwa kwenye mambo ya ngoma, mambo ya utamaduni na kwaya. Shule yao ilikuwa bingwa kwa kwaya Zanzibar. Aliendelea hivyo hadi katika shule ya upili.

Naomba Kwako Bibiye
"Naomba Kwako Bibiye" ni jina la wimbo ulioimbwa na kundi zima la muziki wa taarab kutoka mjini Zanzibar, Ikhwani Safaa Musical Club au Malindi. Wimbo umetoka miaka ya 1980 na kuimbwa na marehemu Maulid Mohamed Machaprara. Wimbo unatoka katika albamu ya kompilesheni ya "A Hundred Years Of Taarab In Zanzibar". Kompilesheni hii ilitazama nyimbo za Malindi tangu kuanzishwa kwake kuanzia 1905 hadi 2005. Wimbo huu ni wa 8 kutoka katika albamu hii. Machaprara anamlilia mpenzi wake anayejitia kisebusebu juu ya mapenzi yake kwake. Anambembeleza amtie mwake moyoni, kwani mengi ni mateso ashuhudiayo duniani hapa. Haishi hapo, ameonjeshwa raha ya mtu anayependwa, mbaya zaidi akamfanyia hila ya mapenzi.

Afrika
Waarabu waliovamia eneo hilo lote tangu karne ya 7 BK wameleta lugha yao pamoja na dini ya Uislamu. Lugha yao imekuwa lugha ya watu wengi siku hizi. Wasemaji wa Kiberber bado wako wengi kidogo Moroko na Algeria na wachache katika sehemu za Tunisia na Libya.[18]

Mzee wa Busara
Mzee wa Busara ni jina la tepu ya albamu ya kwanza ya kundi bab-kubwa la muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania, Wachuja Nafaka. Hili lilikuwa kundi maalumu kwa ajili ya mradi maalumu wa nyimbo kadhaa kabla ya kuvunjika. Kundi halijadumu sana tangu kuanzishwa kwake. Kundi linaunganishwa na wasanii kama vile Juma Nature, Doro na KR Mullah. Albamu ilitamba sana na kibao chake cha Mzee wa Busara ambacho kilitolewa mara mbili. Kimoja kiliimbwa na Nature na KR, remix yake iliimbwa na Nature na Inspector Haroun ambacho kilitumika kama sehemu ya kuwaunganisha pamoja wasanii hawa waliokuwa na ugomvi kipindi cha nyuma. Albamu ilisambazwa na GMC.

Muziki wa Tanzania
Ni miaka hii, alipokuja Matonya, Abby Skills, Enika, Ali Kiba, Queen Darleen (ijapokuwa alikuwepo tangu enzi za Historia ya Kweli ya Dully Sykes), lakini hakuwa msanii kama msanii mpaka kipindi hiki. Kipindi hiki muziki wa Taarab ulipamba moto. Mwaka wa 2006, Jahazi Modern Taarab ilianzishwa chini ya uongozi wake Mzee Yusuph. Mzee Yusuph aliufikisha mbali sana muziki huo, alisababisha kila mtu asikilize taarab hasa kwa tungo zake. Baadaye zikazuka bendi nyingine nyingi tu za taarab.

Salif Keïta
Keita alihamia Paris mwaka 1984 ili kufikia watazamaji zaidi. Muziki wake huchanganya mitindo ya Afrika Magharibi iliyo na namna kutoka nchi za Ulaya na Amerika, huku akidumisha mtindo wa jumla wa Kiislamu. Vyombo vya muziki ambavyo hupatikana kwa bendi yake ni kama balafon, djembe, gitaa, [[koras, [[viungo]], [[saksafoni]], na [[utayarishaji]].

Ethiopia
Hata utamaduni wa Kiislamu wasema Bilal, mfuasi wa Nabii Muhammad, alikuwa ametokea Ethiopia.

Biashara ya utumwa kupitia Bahari ya Hindi
Waafrika hao walisafirishwa hadi Mashariki ya Kati na kulazimishwa kufanya kazi ngumu sana mashambani kadiri [[uchumi]] wa [[kilimo]] (hasa wa [[miwa]]) ulivyostawi na kutajirisha Waarabu, kwa kuwa hao waliona [[mkulima]] ni mtu duni, lakini walihitaji watu wa kufanya kazi hiyo.
Ni hakika kwamba idadi kubwa ya watumwa ilihamishwa kutoka Afrika Mashariki; uthibitisho wa wazi zaidi ni ukubwa wa uasi wa Zanj huko Iraq katika karne ya 9, ingawa si watumwa wote waliohusika walikuwa Zanj. Hakuna hakika sana kutoka sehemu gani ya Afrika mashariki hao Zanj walitokea, kwa sababu ni wazi kuwa hapa jina hilo limetumika kwa maana pana, si kwa kutaja pwani maalumu kati ya 3°N. to 5°S., ambayo kwa kawaida inatajwa kuhusu watu hao.
Zanj walihitajika pia katika maeneo yaliyopatwa na [[mafuriko]] kwenye [[delta]] ya [[Tigri]]-[[Eufrate]], na katika [[mgodi|migodi]] ya [[chumvi]] ya [[Mesopotamia]], hasa karibu na [[Basra]].

Vuguvugu la Uarabuni
Kulikuwa na mikinzano huko mipakani mwa nchi ya Israel, na maandamano ya Wakhuzestan wachache wa Kiarabu uliyotokea mwaka 2011. Huko Mali, wapiganaji wa Kituareg wakati wanarudi kutoka katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Libya walichochea mzozo uliotafsiriwa kama sehemu ya "Vuguvugu la Kiarabu"" kwa upande wa nchi za Afrika Kaskazini. Mikinzano ya vikundi vya kimadhehebu iliyotokea huko Lebanon ilionekana kuchochewa na machafuko ya Syria hivyo basi imechukuliwa kama Vuguvugu la Kiarabu.

Historia ya Algeria
Mwaka 670 jeshi kubwa la Waarabu likaunda mji wa Kairuan kusini ya Tunis ya leo na mji huu ulikuwa kitovu cha uenezaji. Walipoenea katika Algeria ya leo walirudishwa na Waberber Wakristo kwa msaada wa Wabizanti lakini jeshi lililofuata lilishinda na kufikia mwaka 711 Afrika ya kaskazini yote (maana yake nchi za leo za Tunisia, Algeria na Moroko) zilikuwa chini ya utawala wa Waarabu. Hapo sehemu kubwa ya Waberber walifanya haraka kujiunga na Uislamu wakasaidiana na Waarabu.

Vuguvugu la Uarabuni
Watawala waliolazimika kutoka madarakani huko nchini Tunisia, Misri (mara mbili), Libya na Yemen. Machafuko ya kiraia yalitokea huko nchini Bahrain na Syria. Maandamano makubwa katika historia yalitokea huko nchini Algeria, Iraq, Jordan, Kuwait, Morocco na Sudan. Maandamano madogo yalitokea huko nchini Mauritania, Oman, Saudi Arabia, Djibouti, Sahara ya Magharibi na Palestina. Kulikuwa na maandamano kiasi kutoka katika nchi ambazo sio sehemu ya Ulimwengu wa Waarabu kama vile Iran na Israel.

Syria
Mwanzo wa karne ya 20, wazo la utaifa wa Kiarabu lilianza Dameski kwa sababu ya sheria kutoka Istanbul ambazo zilitumiwa zibadilishe Dameski iwe “mji wa Kituruki” zaidi. Utekelezaji wa watu wenye elimu mwaka 1915 na mwaka 1916 ulikuza hilo wazo la utaifa wa Kiarabu. Lakini Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia ilivunja milki ya Waosmani ikaleta utawala wa Ufaransa katika Syria.

Muziki kwenye miaka ya 1990
oni! Tone!, Tara Kemp, Brownstone, Shanice, Usher, SWV, Aaliyah, Keith Sweat, R. Kelly, TLC, Xscape, Brandy, Monica, na Tevin Campbell. Kwa kutofautisha na kazi za Boyz II Men, Babyface na wasanii wa namna hii wanaofanana, wasanii wengine wa R&B kutoka katika kipindi hiki walianza hata kuongeza zaidi midundo ya hip hop katika kazi zao.

Biashara ya ng'ambo ya Sahara
Biashara ilipangwa kwa mtindo wa misafara kama msururu ambayo ilianza kutoka kila upande wa Magharibi na Kaskazini mwa Afrika kupitia jangwa la Sahara. Misafara hiyo ilikuwa kama ifuatavyo:
Msafara ulianza kutoka Sijilmasa na Fez huko nchini Morocco. Halafu ukapitia Taghaza, Taoden, Watala, Audaghost, Kumbi Saleh hadi Timbuktu.
Msafara ulianza kutoka Tunis wakapitia Ghat, Kano kisha ukaenda zake na kupitia jangwani hadi Gao na mwisho kabisa Hausa.
Msafara huu ulianzia mjini Tripoli ukaenda zake hadi Marzul na mwisho kabisa ukamalizikia mjini Bilima.

Singeli
Tafiti za hivi karibuni zinaonesha ya kwamba muziki wa Sengeli/singeli unakua na kuenea kwa kasi kubwa sana hasa jijini Dar es Salaam ambapo wasanii wengi wanaoimba muziki huo wanapatikana.
Muziki huu ulioanza takribani miaka mitano iliyopita huku ukionekana kama ni muziki wa kuiga hivyo kuufanya ukue kwa tabu kwa kipindi hicho, umekamata hatamu katika mitaa ya jiji la Dar es Salaam na sehemu nyingine nchini Tanzania.

Ruby band
Jina lake halisi ni Khalid Waziri maarufu kama KWEAPIPA.Alianza talanta yake ya uimbaji katika chuo cha muziki maarufu kama nyumba ta vipaji Tanzania house of talent THT .Kabla ya kujiunga na Ruby Band alikua akifanya kazi kama solo artist .Alifanikiwa kurekodi wimbo mmoja ulioitwa SASAMBU ambao ulipata umaarufu kwa kiasi chake katika mitandao na radio mbalimbali nchini.

Culture
Culture ni kundi la muziki ya reggae kutoka nchi ya Jamaika lililoanzishwa mwaka wa 1976. Jina la mwanzoni la kundi hilo lilikuwa ni "African Disciples". Kundi la Culture linaaminika kuwa ni kati ya makundi wanaopiga muziki halisi ya reggae yenye mafunzo na busara. Waanzilishi wa kundi hilo ni Joseph Hill, mwimbaji mwongozaji, Kenneth Dayes, mwitikiaji, na Albert Walker, mwitikiaji. Wimbo wao wa "Two Sevens Clash" uliorekodiwa mwaka wa 1977 katika studio ya Joe Gibbs, na uliwapatia umaarufu mkubwa na kuwaweka kwenye ramani ya muziki ya reggae duniani.

SaRaha
Larsson alizaliwa tarehe 26 Juni 1983 katika mji wa Vänersborg, Swedeni. Mwaka 1985 yeye na familia yake walihamia nchini Tanzania. Alipotimiza miaka 18 alihamia Zimbabwe na ndipo alipoanzia kazi yake ya kimuziki, alifanya muziki na bendi nyingi za Zimbambwe katika mji wa Harare.. Alirudi Tanzania mwaka 2009. Mwaka 2011, alitoa wimbo uliomfanya atambulike sana Tanzania ulitambulika kwa jina la "Tanesco".. Baadae aliachia wimbo wa "My Dear", na kutoa album yake ya kwanza iliyoitwa Mblele Kiza mwaka 2014. Wimbo wa "Mblele Kiza" ulipendwa pia nchini Swedeni. SaRaha alishiriki tamasha la Melodifestivalen 2016 kwa wimbo wa "Kizunguzungu", na kushinda kwenda kwenye nusu fainali ya raundi ya tatu. Fainali alishinda kwa ujumla wa wote walioshiriki kwa nafasi ya tisa na nafasi ya saba katika jamii ya Swedeni.

Nagharamia
"Nagharamia" ni jina la wimbo uliotoka 19 Disemba 2015 wa msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania - Ali Kiba akiwa na mfalme wa masauti Christian Bella. Wimbo umetayarishwa na Abby Daddy ukiwa wimbo wa tatu kutolewa tangu kusimama kutoa kazi za kujitegemea miaka mitatu iliyopita. Vilevile huhesabiwa kama wimbo wa kwanza kumshirikisha mtu tangu kurudi kwake katika muziki mazima. Bella kafanya balaa zito humu kupita kiasi. Ujibizanaji baina ya waimbaji ni wa kipekee tangu Unanitega ya Noorah na Mwana FA na ya hivi karibuni iliyofanywa na Roma na Stamina Hivi Ama Vile. Video ya wimbo huu iliongozwa na Enos Olik kutoka Kenya na ndiye aliyekuja kuongoza video ya kucheza dansi la wimbo wa Sauti Sol wakiwa na Kiba Unconditionally Bae uliotoka Machi 10, 2016.

Uqba ibn Nafi
Uqba ibn Nafi (Arabic: عقبة بن نافع ‘Uqbah ibn Nāfi‘, pia hutajwa kama Oqba ibn Nafi, Uqba bin Nafe, Uqba ibn al Nafia, au Akbah; 622–683) alikuwa jenerali wa jeshi aliyekuwa anatumikia Nasaba ya Wamuawiya, katika vipindi vya Muawiya ibn Abu Sufyan na Yazid ibn Abu Sufyan, ambaye alianza harakati za uenezi wa Uislamu huko Maghrib, ikiwa pamoja na Algeria, Tunisia, Libya na Morocco katika Afrika ya Kaskazini ya leo. Alikuwa mpwa wake 'Amr ibn al-'As. Uqba mara kwa mara huitwa kwa jina la ukoo kama al-Fihri katika kurejelea Banu Fihri, ukoo mmoja uliotokana na kabila la Waquraish. Vizazi vyake vitajulikana kama 'Oqbids' au 'Fihrids'. Uqba ndiye mwanzilishi wa jiji la kitamaduni la Kairouan huko nchini Tunisia.

Amr Diab
Amr Diab alizaliwa mnamo tarehe 11 Oktoba 1961 mjini Port Said, Misri kutoka katika familia ya kisanii. Baba yake, Mzee Abdul Basset Diab, alikuwa mfanyakazi wa Shirika la Mfereji wa Suez na alikuwa mwenyekiti wa kampuni ya ujenzi iliyokuwa inajulikana kwa jina la Marine Construction & Shipbuilding huko Mfereji wa Suez. Baba yake mzazi alihusika vilivyo katika kutia utambi harakati za awali za kazi ya muziki ya Diab. Diab, katika umri wa miaka sita, alianza kupata umaarufu baada ya kuimba wimbo wa taifa la Misri "Bilady, Bilady, Bilady" katika kumbukizi za kila mwaka mnamo Julai 23 huko Port Said mbele ya hayati Gamal Abdel Nasser. Matokeo yake, akazawadia gitaa kutoka kwa gavana wa Port Said kipindi hiko, na kuanza kutambulika nchi nzima. Diab ni mhitimu wa shahada ya muziki wa Kiarabu kutoka katika Chuo Kikuu cha Sanaa cha Kairo ("Cairo Academy of Arts) mnamo mwaka wa 1986.

Mozaiki
Mtindo huu ulionekana mara ya kwanza huko Phrygia (katika Uturuki ya leo) iliyokuwa sehemu ya ustaarabu wa Ugiriki ya Kale. Mawe ya rangi nyeupe na nyeusi yalipangwa ukutani au kwenye sakafu kuwa tarakibu.

Muziki wa dansi
Muziki wa dansi unatokana na muziki wa soukous kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (au "rumba ya kikongo") na tokea hapo ikawa inaitwa "rumba ya Tanzania" pia.

Ujamaa
Muziki wa hip hop nchini Tanzania ulipata msukumo kutokana na mawazo na mandhari ya Ujamaa. Mwaka 1967, baada ya Rais Nyerere kuanzisha itikadi mpya ya siasa, ambayo aliahidi itawakomboa Watanzania kutoka ubeberu wa kimataifa, ilitelekezwa na wanasiasa wa Tanzania, kanuni za Ujamaa zilifufuliwa tena kupitia "njia isiyotarajiwa: Wanamuziki wa Rap na wasanii wa hip hop katika mitaa ya Tanzania[10].

Rock and roll
Rock and Roll ulianza kuundwa mwanzoni mwa miaka ya 1950 kutoka katika aina ya muziki uitwao rhythm and blues ambao unaimbwa na waimbaji Weusi wa nchini Marekani. Kwa kipindi hicho, muziki huu ulikuwa mashuhuri kwa Waafrika-Waamerika tu. Baadaye baada kwenye miaka ya 1950 na 1960, Rock and Roll umekuwa mashuhuri nchini Marekani na nchi za Ulaya.

Bob Marley & The Wailers
Bob Marley & The Wailers lilikuwa kundi la muziki wa reggae kutoka nchini Jamaika. Bendi ilianzishwa na Bob Marley. Kundi liliundwa wakati mwanamuziki aliyejifunza mwenye Hubert Winston McIntosh (Peter Tosh) alivyokutana na Neville Livingston (Bunny Wailer), na Robert Nesta Marley (Bob Marley) mnamo mwaka wa 1963 na kuwafunza namna ya kupiga gitaa, vinanda, na tumba.

Taarab
Katika miaka ya 1950 wanawake tisa wa Tanga walijikusanya na kuanzisha kikundi cha kuimba walichokiita Raha til Fuad maana yake Raha ya Moyo. Akina mama hawa chini ya bibie aliyeitwa Mama Akida au aka Mama Lodi, waliendesha kikundi chao wakiwa wanaimba nyimbo za Siti Binti Sadi na tungo zao ambazo waliimba katika melody ya nyimbo za Kihindi zilizotamba wakati huo. Kundi hili liliendelea na kuanza kuruhusu wanaume kujiunga hasa wakiwa wapiga vyombo, akiwemo mtoto wa Mama Akida, Akida Jumbe hatimaye alijiunga na kundi hili kama mpiga accordion kwenye mwaka 1962. Kundi hili ambalo baadaye lilikuja kuitwa Young Noverty, liliendelea mpaka kukaweko na mgawanyiko uliozaa kundi la Shaabab Al Waatan.

Uislamu barani Asia
Uislamu unasemekana kufika mjini Manipur (Kaskazini mashariki mwa India) mwaka 615 kupitia mjini Chittagong ambayo ni sehemu ya pwani ya Bangladesh ya leo katika zama za biashara ya njia ya hariri (vyote, nchi kavu na baharini) wakati Sa'ad ibn abi Waqqas (594-674) na wengine walioitwa Uwais al-Qarni (594-657), Khunais ibn Hudhaifa, Saeed ibn Zaid, Wahb Abu Kabcha, Jahsh na Jafar ibn Abu Talib - walitoa dawah kule.

Amr Diab
Kulingana na mtafiti Michael Frishkopf, bwana huyu amebuni mtindo wake wa kipekee ulioitwa "Mediterranean Music", wenye mchanganyiko wa mdundo wa Kimagharibi na Kimisri. Mwaka wa 1992, amekuwa msanii wa kwanza wa Kiarabu kuanza kutengeneza video zenye teknolojia ya hali ya juu.

Waarabu
Waarabu, leo, wako kila mahali ulimwenguni, lakini kila ukikaribia kwenye kitovu cha dunia ambacho kiko Bara Arabu, Uarabu unazidi kudhihirika zaidi na lugha yao inazidi kuwa fasihi zaidi na hapa ndipo ada na mila zao zinazidi kuhifadhiwa na kutiliwa mkazo. Aidha, Waarabu wanaishi kwenye nchi zaidi ya ishirini za Mashariki ya Kati, ikiwemo Bara Arabu na Shamu na Iraqi na nchi za Ghuba ya Uajemi (Uarabu) na Afrika ya Kaskazini na Mashariki. Kuna ushirikiano katika Jumuiya ya Nchi za Kiarabu.

Ustaarabu
Katika historia ustaarabu kwa maana hii ulitokea penye kilimo ambako wakulima walianza kutoa sehemu ya mapato yao kwa mtawala au serikali fulani. Mapato hayo yalitumiwa kugharamia jeshi au silaha kwa kutetea jamii, mafundi na wasanii, ujenzi wa mahekalu, maboma, mifereji ya umwagiliaji mashamba, ghala kwa mazao n.k.

Muziki wa Tanzania
Pengine unaweza ikasema kuwa kipindi hiki kwaya nazo zilianza kushika kasi, hapa unaona kama neno kwaya pia ni jipya lililotokana na neno la Kiingereza choir. Historia inatueleza kuwa Mjerumani hakufanya jitihada za kuzuia muziki wa kiasili, hivyo basi muziki mpya na wa kiasili ulienda sambamba.

Darfur
Sehemu kubwa ya eneo hili ni tambarare yenye ukame na hivyo haitoshi kusaidia ustaarabu mkubwa na mgumu. Wakati Milima ya Marrah inatoa maji mengi, watu wa Daju waliumba kifaa cha kwanza kinachojulikana kama ustaarabu wa Darfur ambao una msingi mlimani, ingawa hawakuwacha rekodi yoyote, ijapokuwa tu orodha ya wafalme.

Tabora (mji)
Mji ulianzishwa na wafanyabiashara Waarabu na Waswahili kutoka Zanzibar. Waliitumia kama kituo kwenye njia ya biashara ya misafara kati ya pwani na Ziwa Tanganyika katika nusu ya kwanza ya karne ya 19. Biashara kuu ilikuwa ndovu pamoja na watumwa. Tabora walijenga nyumba imara pamoja na ghala za bidhaa kwa ajili ya biashara hii. Familia ya Tippu Tip ilikuwa kati ya wenye nyumba wa Tabora.

Waarabu
Waarabu, kama tulivyoeleza hapo nyuma, mwanzo walikuwa wakiishi Yemen lakini baadaye wakaanza kutawanyika kwenye sehemu nyenginezo za Bara Arabu, na kwa kuwa wengi wao walikuwa wakiishi maisha ya kibedui ya kusafiri kutoka mahali pamoja kwenda kwengine kutafuta chakula na maji kwa nafsi zao na wanyama wao, waliweza kuenea sehemu zote za Bara Arabu na kufika Shamu na Iraqi na Misri na Afrika ya Mashariki na Afrika ya Kaskazini.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Je, siku ya yesu kufa husheherekewa wakati upi?

Krismasi
Lakini kadirio la tarehe 25 Desemba lina asili katika Misri pia. Kuanzia mwaka 200 (kwa mara ya kwanza katika maandishi ya Sixtus Julius Africanus) wataalamu nchini Misri waliona tarehe 14 Nisan ya kalenda ya Kiyahudi ambayo ni sawa na 25 Machi ilikuwa tarehe ya kufa kwake Kristo na pia siku ya utungaji mimba wake. Kwa kuongeza miezi tisa ya mimba inajitokeza 25 Desemba kama tarehe ya kuzaliwa.

Ufufuko wa Yesu
Kadiri ya imani hiyo, siku ya tatu baada ya kuuawa msalabani Ijumaa kuu, Yesu alifufuka mtukufu akiacha kaburi lake na vitambaa vyote vilivyotumika kumzikia.

Papa Julius I
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa kwenye tarehe ya kifo chake.

Ukristo na dini nyingine
Tangu hapo Wakristo hawakushiriki tena ibada pamoja na Wayahudi, wakazidi kuzingatia sakramenti ya Kumega Mkate katika Siku ya Bwana (Jumapili, siku inaposadikika Yesu alifufuka) badala ya Sabato (Jumamosi, siku ya pumziko ya Wayahudi). Kabla ya hapo Wakristo wa Kiyahudi walikuwa wanashika siku zote mbili.

Teresa wa Mtoto Yesu
Alifariki tarehe 30 Septemba 1897, mnamo saa 19:20, huku akitazama sanamu ya Msulubiwa aliyoishika mikononi na kusema, “Mungu wangu, nakupenda!”. Maneno hayo yalikuwa muhtasari wa maisha yake.

Patrick wa Ireland
Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Pasaka ya Kiyahudi
Kwa sababu kalenda ya Kiyahudi ni kalenda ya mwezi tarehe zake hubadilika katika hesabu ya kalenda ya Gregori yaani kalenda ya kawaida ya kimataifa. Kwa jumla Pasaka ya Kiyahudi inasheherekewa wakati wa miezi Machi au Aprili kwa sababu Nisan ni mwezi wa kwanza wa majira ya kuchipua.

Zawadi za Krismasi
Hivi leo, zawadi za Krismasi ni tabia ambayo imechukuliwa na Wakristo. Tangu mwanzoni mwa karne ya 3 BK, tarehe 25 Desemba ilichukuliwa kama siku ya kuzaliwa kwa Yesu. Mila ya zawadi za Krismasi iliambatanishwa na habari ya mamajusi watatu waliomtembelea Yesu kwa zawadi na kumtunuku. Hili lilifumbanishwa pia na hadithi ya Santa Claus yaani mtakatifu Nikolasi wa Myra aliyekuwa akitoa zawadi.

Usiku wa Pasaka
Usiku wa Pasaka ni kesha kuu la mwaka wa Kanisa ambapo Wakristo wanashangilia ufufuko wa Yesu katika giza la kati ya Jumamosi kuu na Jumapili ya Pasaka: ndipo Injili zote zinaposimulia kwamba Yesu Kristo aliweza kufufuka baada ya kusulubiwa na kuzikwa siku ya Ijumaa kuu.

Aleksi Toth
Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.

Egidi wa Asizi
Alifariki mwaka 1262, akiheshimiwa kama mtakatifu. Uhalali wa heshima yake ulithibitishwa na Papa Pius VI. Sikukuu yake ni tarehe 23 Aprili.

Sikukuu ya amri
"Siku ya Dominika, ambapo fumbo la Pasaka linaadhimishwa, kutokana na mapokeo ya Mitume ni lazima ishikwe katika Kanisa lote kama sikukuu asili ya amri. Vilevile inabidi zishikwe siku za Kuzaliwa kwa Bwana wetu Yesu Kristo, Epifania, Kupaa Bwana, Mwili na Damu takatifu sana ya Kristo, Mtakatifu Maria Mama wa Mungu, Kukingiwa dhambi ya asili na Kupalizwa kwake mbinguni, mtakatifu Yosefu, watakatifu mitume Petro na Paulo, na hatimaye Watakatifu wote. Hata hivyo, Baraza la Maaskofu linaweza, kwa idhini ya Ukulu wa Kitume, kufuta au kuhamishia Dominika baadhi ya sikukuu za amri" (kan. 1246).

Unyakuo
Kuja mara ya pili ni wakati Yesu atakaporudi kwa kushindana na Mpingakristo, kuharibu mabaya, na kuanzisha utawala wake wa kifalme kwa miaka elfu. Kuja mara ya pili ni kama ilivyoelezwa katika Uf 19:11-16.
Mambo muhimu ya kuelewa ili kutofautisha unyakuo na kuja mara ya pili ni kama ifuatavyo:
1) Katika unyakuo, waumini watamlaki Bwana mawinguni (1 Wathesalonike 4:17). Wakati wa ujio wa pili, waumini wataandamana na Bwana kurudi duniani kwa utawala wa miaka elfu (Ufunuo 19:14).
2) Kuja mara ya pili kutafanyika baada ya dhiki kuu na ya kutisha (Ufunuo 6-19). Unyakuo utakuwa kabla ya dhiki kuu kutokea (1 Wathesalonike 5:9; Ufunuo 3:10).
3) Unyakuo ni waumini kuondolewa duniani kama kitendo cha ukombozi (1 Wathesalonike 4:13-17; 5:9). Kuja kwa Kristo mara ya pili ni kuondolewa kwa wasioamini kama kitendo cha hukumu (Mathayo 24:40-41).
4) Unyakuo itakuwa siri na ghafla, papo kwa papo (1 Wakorintho 15:50-54). Kuja mara ya pili kutakuwa wazi kwa wote (Ufunuo 1:7; Mathayo 24:29-30).
5) Kuja kwa Kristo mara ya pili kutatokea nyakati za mwisho wengine matukio ya kuchukua nafasi ya (2 Wathesalonike 2:4, Mathayo 24:15-30; Ufunuo sura ya 6-18). Unyakuo utatokea wakati wowote hata sasa unaposoma makala hii (Tito 2:13; 1 Wathesalonike 4:13-18; 1 Wakorintho 15:50-54).

Kupaa Bwana
Ni kwamba imani hiyo inafundisha kuwa siku arubaini baada ya kufufuka, Yesu alipaa mbinguni mbele ya wanafunzi wake. Hataonekana tena rasmi mpaka arudi siku ya mwisho. “Huyu Yesu aliyechukuliwa kutoka kwenu kwenda juu mbinguni, atakuja jinsi iyo hiyo mlivyomwona akienda zake mbinguni” (Mdo 1:11). “Mkiwa mmefufuliwa pamoja na Kristo, yatafuteni yaliyo juu, Kristo aliko, ameketi mkono wa kuume wa Mungu” (Kol 3:1).

Ufufuko wa Yesu
Injili hazitaji tarehe wala mwaka wa tukio hilo. Wataalamu wengi, kwa kulinganisha habari zake na za vyanzo vingine vya historia ya Dola la Roma na vya dini ya Uyahudi, wanakadiria siku hiyo kuwa tarehe 9 Aprili mwaka 30.

Kupashwa habari
Waorthodoksi hawasogezi sikukuu hiyo, hata kama inagongana na Ijumaa Kuu. Kama ni Pasaka wanasherehekea pamoja huo Umwilisho na Ufufuko wa Yesu. Kwao ni mojawapo ya Sherehe kuu. Kumbe Kanisa la Roma linaruhusu kuisogeza ikiangukia Jumapili ya Kwaresima, Juma Kuu au Oktava ya Pasaka, mradi isiachwe.

Krismasi
Habari za Krismasi kama sherehe hazipatikani katika Biblia kwa sababu zilizotajwa hapa juu na kwa sababu mwanzoni mwa Kanisa mkazo ulikuwa juu ya kifo na ufufuko wa Yesu, tunavyoona hasa katika barua za Mtume Paulo.

Pasaka
Pasaka ni sikukuu muhimu katika dini za Uyahudi na Ukristo. Jina la Pasaka limetokana na neno la Kiebrania "פסח" (tamka: pasakh).
Taarifa za Agano Jipya zinatoa habari ya kuwa kufa na kufufuka kwa Yesu yametokea wakati wa sikukuu ya Pasaka ya Kiyahudi. Kwa hiyo jina la sikukuu hiyo limeendelea kutumika kwa ajili ya sherehe ya Kikristo.

Kipindi cha kawaida
Kwa Kiingereza, kipindi hicho kinaitwa “Ordinary Time”, yaani “muda ambao unafuata utaratibu”, hivyo unalingana kabisa na mpango wa upendo wa Mungu na unaleta amani, ambao ni “utulivu wa utaratibu” (Thoma wa Akwino). Muda huo una pande mbili: kuanzia siku inayofuata Ubatizo wa Bwana hadi siku inayotangulia Jumatano ya Majivu, halafu kuanzia Jumatatu baada ya Pentekoste hadi mchana wa Jumamosi ya tarehe yanapoanza kuadhimishwa Majilio. Katikati ya hizo sehemu mbili za kipindi cha kawaida, mfululizo wa Pasaka unaadhimisha yale Yesu aliyoyafanya katika maisha yake ya hadhara (Kwaresima: kuanzia vishawishi jangwani hadi kifo msalabani) na ushindi wake kamili (Pasaka: kufufuka, kupaa na kumtuma Roho Mtakatifu).

Paulinus wa York
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Jina takatifu la Yesu
Ndiyo sababu ibada ya namna hiyo ipo katika Ukristo wa mashariki pia (k.mf. Sala ya Yesu). Vilevile madhehebu mbalimbali yanaadhimisha sikukuu hiyo kwa jina lilelile la Wakatoliki au kama Tohara ya Yesu, kwa kuwa ndipo alipopatiwa jina, siku ya nane baada ya kuzaliwa.

Pentekoste
Sikukuu ya Kiyahudi ya Pentekoste inaadhimishwa siku ya hamsini baada ya Pasaka ya Kiyahudi. Sikukuu hii husherehekewa na Wayahudi pia kwa jina asili la Kiebrania חג השבועות, Hag ha Shavuot, yaani Sikukuu ya Majuma, kwa kifupi "shavuot" ("majuma") jinsi ilivyoamriwa katika kitabu cha Mambo ya Walawi 23:16.

Yosefu wa Leonesa
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

18 Novemba
Tarehe 18 Novemba ni siku ya 322 ya mwaka (ya 323 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 43.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya kutabaruku mabasilika la Mtume Petro na la Mtume Paulo

Yohane Mbatizaji wa Rossi
Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.

Kipindi cha Pasaka
Kwa Wakristo sherehe kuu kuliko zote ni Pasaka: ndiyo sikukuu yenyewe ambayo inadumu siku hamsini mfululizo hadi Pentekoste na inaitwa Dominika kubwa. Kwa kweli Pasaka si sherehe mojawapo tu wala kipindi kimojawapo tu katika mwaka wa liturujia, bali ndiyo kiini chake, kama vile Dominika (Pasaka ndogo ya kila wiki) ilivyo kiini cha juma zima. Ni adhimisho la uzima mpya na wa milele  aliotushirikisha Kristo mfufuka kwa njia ya sakramenti: ubatizo na kipaimara kwa Wakristo wachanga, kitubio kwa waliobatizwa zamani, hasa ekaristi kwa wote; humo hatumkumbuki tu Yesu, bali tunakutana naye, hai tena mtukufu. Adhimisho hilo ni la pamoja kwa sababu tumekuwa moyo mmoja na roho moja katika Kristo kwa kumiminiwa Roho Mtakatifu. Kwa kumega mkate mmoja tunaimarisha ushirika wetu na kuwajibika kumtambua Yesu katika wale wote tunaokutana nao, hasa maskini.

Msalaba wa Yesu
Tukio hilo, pamoja na ufufuko wa Yesu unaosadikiwa na Ukristo kutokea siku ya tatu (Jumapili ya Pasaka), ndiyo kiini cha imani ya dini hiyo mpya iliyotokana na ile ya Uyahudi.

Sabato
Sababu ya kiteolojia inayotajwa tangu mwanzo wa karne ya 2 (baada ya kipindi cha Biblia kutungwa) ni kwamba ufufuko wa Yesu ilikuwa mwanzo wa uumbaji mpya na hivyo katika kipindi cha Agano Jipya ile sikukuu ya agano la kwanza haisimami tena. Kwa sababu hiyo Dominika kama Siku ya Bwana inaitwa siku ya nane, ambapo kwa kumfufua Yesu, Mungu alianza juma jipya la uumbaji mtukufu zaidi.

Kanisa la Kaburi na Ufufuo wa Yesu
Kanisa la Kaburi na Ufufuo wa Yesu liko mjini Yerusalemu mahali ambako kufuatana na mapokeo ya Ukristo Yesu alisulubiwa, akawekwa kaburini na kufufuka siku ya tatu.

Sikukuu ya msalaba
Sikukuu ya msalaba ni adhimisho la liturujia ya madhehebu mbalimbali ya Ukristo wa mashariki na vilevile ya Ukristo wa magharibi, ingawa tarehe zinatofautiana.

Unyakuo
13 Lakini, ndugu, hatutaki msijue habari zao waliolala mauti, msije mkahuzunika kama na wengine wasio na matumaini.
14 Maana, ikiwa twaamini ya kwamba Yesu alikufa akafufuka, vivyo hivyo na hao waliolala katika Yesu, Mungu atawaleta pamoja naye.
15 Kwa kuwa twawaambieni haya kwa neno la Bwana, kwamba sisi tulio hai, tutakaosalia hata wakati wa kuja kwake Bwana(unyakuo), hakika hatutawatangulia wao waliokwisha kulala mauti.
16 Kwa sababu Bwana mwenyewe atashuka kutoka mbinguni pamoja na mwaliko, na sauti ya malaika mkuu, na parapanda ya Mungu; nao waliokufa katika Kristo watafufuliwa kwanza.
17 Kisha sisi tulio hai, tuliosalia, tutanyakuliwa pamoja nao katika mawingu, ili tumlaki Bwana hewani; na hivyo tutakuwa pamoja na Bwana milele.

Ijumaa Kuu
Ijumaa kuu ni sehemu ya Juma Kuu linaloanza kwa adhimisho la Yesu kuingia mji huo akishangiliwa kama mfalme wa Wayahudi (yaani Masiya au Kristo). Adhimisho hilo linafanyika mwanzoni mwa wiki, yaani Jumapili ya matawi.

19 Novemba
Tarehe 19 Novemba ni siku ya 323 ya mwaka (ya 324 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 42.

Jumapili ya Utatu
Kwa kawaida Wakristo wa magharibi huwa wanaadhimisha fumbo hilo Jumapili inayofuata Pentekoste, wakati wale wa mashariki wanaliadhimisha siku hiyohiyo ya Pentekoste, Roho Mtakatifu kulishukia Kanisa huko Yerusalemu ili kulihuisha na kuliongoza hadi ujio wa pili wa Yesu Kristo kutoka utukufu wa Mungu Baba.

Mwaka wa Kanisa
Siku arubaini kabla ya Pasaka ni kipindi cha Kwaresima kwa ajili ya maandalizi ya kumbukumbu hiyo ya kusulibiwa na kufufuka kwake. Lakini hesabu ya siku 40 kwa kawaida inaacha Jumapili za kipindi hiki. Ndiyo sababu Kwaresima inaanza kwenye Jumatano kabla ya Jumapili ya sita kabla ya Pasaka, isipokuwa huko Milano na parokia zinazofuata mapokeo yake nchini Italia na Uswisi.

Kanisa la Roma
Ukristo ulifikia huko mwaka uleule wa kifo na ufufuko wa Yesu (kadiri ya imani ya wafuasi wake) unaodhaniwa kuwa 30 BK.

Mitazamo juu ya Yesu
Uenezi wa habari hizo na wa mafundisho ya Yesu, hasa kwa njia ya vitabu 27 vya Agano Jipya, umeathiri sana historia ya binadamu, hasa ya mabilioni waliomsadiki kuwa Kristo na Mwana wa Mungu (ambao kwa sababu hiyo wanaitwa Wakristo).
Hao wanaamini kwamba katika Pasaka yake (labda mwaka 30 BK) yeye alikufa kwa kulipia dhambi za wote akafufuka mtukufu kama Bwana wa vyote ili avikamilishe ndani mwake milele.

Sikukuu ya msalaba
Sikukuu inaitwa kwa Kigiriki "Ὕψωσις τοῦ Τιμίου καὶ Ζωοποιοῦ Σταυροῦ" ("Kuinuliwa kwa Msalaba wenye kuheshimiwa na kuleta uzima"), kwa Kirusi "Воздвижение Креста Господня" na kwa Kilatini "Exaltatio Sanctae Crucis" ("Kutukuka kwa Msalaba Mtakatifu"). Walutheri na baadhi ya Waanglikana wanaiita "Holy Cross Day" ("Siku ya Msalaba Mtakatifu"), pengine "Feast of the Glorious Cross" ("Sikukuu ya Msalaba Mtukufu").

Papa Romanus
Tarehe ya kufariki kwake haijulikani.

Ekaristi
Kadiri ya Injili Yesu Kristo aliweka ekaristi wakati wa kuadhimisha karamu ya Pasaka ya Kiyahudi, akaipatia maana mpya kuhusiana na kifo na ufufuko wake.

Ufufuko wa Yesu
Tukio hilo linaadhimishwa kila mwaka kwenye Pasaka ya Kikristo na kila wiki kwenye Dominika.

Ekaristi
Kwa Wakristo ekaristi inahusiana sana na Pasaka, yaani kifo na ufufuko wa Yesu vilivyotokea kwenye sikukuu hiyo ya Wayahudi.

Kesha
Katika Ukristo, kesha muhimu kuliko yote ("mama wa makesha yote") ni lile la usiku wa Pasaka, unapoadhimishwa ufufuko wa Yesu ambao kadiri ya Injili zote ulitokea usiku kati ya Jumamosi na Jumapili.

Mwaka wa Kanisa
Hesabu hii inaanza na Jumapili ya kwanza ya Majilio (Adventi) katika mapokeo ya magharibi ambayo ni hesabu ya kawaida kwa Wakristo wengi wa Afrika ya Mashariki. Mwisho wa mwaka wa Kanisa ni Jumamosi kabla ya Majilio. Jumapili inayotangulia katika madhehebu mbalimbali inasheherekewa kama sikukuu ya kutazama milele au kurudi kwake Yesu Kristo kama mfalme na hakimu.

Papa Siricius
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.
Kuhusu Papa Siricius katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

15 Juni
Tarehe 15 Juni ni siku ya 166 ya mwaka (ya 167 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 199.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu nabii Amosi

Ukristo
Tangu hapo Wakristo hawakushiriki tena ibada pamoja na Wayahudi, wakazidi kuzingatia sakramenti ya Kumega Mkate katika Siku ya Bwana (Jumapili, siku inaposadikika Yesu alifufuka) badala ya Sabato (Jumamosi, siku ya pumziko ya Wayahudi). Kabla ya hapo Wakristo wa Kiyahudi walikuwa wanashika siku zote mbili.

Faustina Kowalska
Mnamo Oktoba [[1937]] Yesu alimdokezea Sista Faustina namna mpya ya ibada ya Huruma ya Mungu, yaani aliamuru watu waheshimu muda wa kifo chake msalabani:
"Saa tisa alasiri, omba Huruma yangu, hasa kwa ajili ya wakosefu; na walau kwa kitambo kifupi jizamishe kwenye Mateso yangu, hasa pale nilipoachwa peke yangu bustanini katika saa ya masikitiko makuu. Hii ni saa ya huruma kubwa kwa dunia nzima." (Hafidhi. 1320).

Yesu kutolewa hekaluni
Katika Ukristo wa magharibi sikukuu hiyo iliwahi kuitwa pia "Mweuo wa Bikira Maria"; siku yake ni tarehe 2 Februari.

Siku
Kalenda za kidini kama kalenda ya Kiyahudi na Kalenda ya kiislamu hupanga mwisho wa siku wakati wa machweo, ambayo ni pia mwanzo wa siku mpya. Kwa sababu hiyo sherehe ya Sabato katika Uyahudi (ambayo inalingana na Jumamosi ya Kiswahili) inaanza baada ya machweo kwenye Ijumaa, na pia utaratibu wa kuzuia kazi unakwisha kwenye jioni ya Jumamosi baada ya machweo.

Jumamosi kuu
Siku hiyo Misa na sakramenti mbalimbali haziadhimishwi kwa kuwa wafuasi wa Yesu wanatulia kimya wakitafakari matukio ya Ijumaa kuu na kujiandaa washangilie ufufuko wake kuanzia kesha la Pasaka hadi Jumapili ya Pentekoste siku 50 baadaye.

Sherehe
Baadhi ya sherehe hazina tarehe maalumu, bali zinategemea adhimisho la Pasaka, ambalo katika Ukristo wa magharibi linaweza kuangukia siku yoyote kati ya 22 Machi na 25 Aprili, kadiri ya mwandamo wa mwezi wa kwanza wa majira ya kuchipua.

Ekaristi
Ekaristi ni sakramenti iliyowekwa na Yesu Kristo wakati wa karamu ya mwisho, usiku wa kuamkia Ijumaa Kuu, siku ya mateso na kifo chake msalabani.

Mitume Petro na Paulo
Tangu zamani sana sikukuu hiyo inaadhimishwa kila tarehe 29 Juni, ikiwaunganisha ingawa hawakuuawa pamoja.

Fransisko Ferdinando de Capillas
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake, lakini pamoja na wenzake ni tarehe 9 Julai.

Epifania
Kwa kawaida Epifania inaeleweka kama sikukuu muhimu mojawapo ya Ukristo ambayo inahusiana na Noeli na inaadhimishwa kimapokeo tarehe 6 Januari. Lakini, kuanzia mwaka 1970, Kanisa la Kilatini limeruhusu Wakatoliki wa nchi ambapo tarehe hiyo si sikukuu ya taifa pia, waiadhimishe katika Jumapili ya kwanza baada ya Januari mosi, isije ikasahaulika. Upande wao, Makanisa ya Kiorthodoksi yanayofuata bado Kalenda ya Juliasi wanaiadhimisha siku ambayo katika nchi nyingi ni tarehe 19 Januari, kutokana na tofauti ya siku 13 kati ya kalenda hiyo na ile ya Gregori.

Yesu
Yesu (kwa Kiebrania יֵשׁוּעַ, Yeshua, kifupisho cha יהושע, Yeoshua, yaani "Mungu anaokoa") alikuwa Myahudi mwanamume aliyeishi miaka 2000 hivi iliyopita (labda 6 KK - 30 BK).

Petro Kanisio
Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe ya kifo chake 21 Desemba, lakini Ujerumani tarehe 27 Aprili.

Stanislaus mfiadini
Sikukuu yake huadhimishwa na Kanisa Katoliki kote duniani tarehe ya kifodini chake, lakini pia tarehe 7 Mei na 8 Mei, hasa nchini mwake.

Maria Magdalena
Ni kwamba, kadiri ya Injili, baada ya kushuhudia kifo cha Yesu na mazishi yake (Mk 15:40-16:1; Math 27:56-28:1; Yoh 19:25), upendo na juhudi vilimfanya mwanamke huyo awahi kwenye kaburi lake alfajiri ya siku ya Jumapili. Huko alitokewa na malaika na kuambiwa amefufuka.

Yesu
Dionisi Mdogo, mmonaki aliyeanzisha (mwaka 533 hivi) mtindo wa kuhesabu miaka tangu kuzaliwa Yesu kurudi nyuma (K.K.) au kwenda mbele (B.K.), alikosea hesabu zake. Leo tunakisia Yesu alizaliwa mwaka 6 hivi K.K. kwa sababu alizaliwa Bethlehemu chini ya Herode Mkuu aliyefariki tayari mwaka 4 K.K.

31 Agosti
Tarehe 31 Agosti ni siku ya 243 ya mwaka (ya 244 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 122.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Yosefu wa Arimataya, mfuasi wa Yesu, ya mtakatifu Nikodemo, mfuasi wa Yesu, na ya mtakatifu Aidani, askofu

Kwaresima
Kwaresima yote inaeleweka tu kama maandalizi ya Pasaka. Kwa imani ya Wakristo, fumbo hilo la kifo na ufufuko wa Bwana ndilo lengo la maisha yetu yote. Tunapaswa kuishi kwa ajili yake ambaye alikufa akafufuka kwa ajili yetu. Tunapaswa kuishi pamoja naye na ndani yake kwa kuchukua kila siku mwilini mwetu kifo chake ili kushiriki ufufuko wake. Tunapaswa kufia dhambi ili kuishi maisha mapya yaliyojaa upendo. Kwa ajili hiyo tunapaswa kujikana na kupoteza maisha yetu nyuma yake ili tuyaokoe kweli. Hayo yote yanafanyika kwa njia ya imani, sakramenti na matendo mema kabla hayajatimia kwa kifo chetu (hasa kifodini) halafu kwa ufufuko wetu.

Pasaka ya Kikristo
20 Lakini sasa Kristo amefufuka katika wafu, limbuko lao waliolala. 21 Maana kwa kuwa mauti ililetwa na mtu, kadhalika na kiyama ya wafu ililetwa na mtu. 22 Kwa kuwa kama katika Adamu wote wanakufa, kadhalika na katika Kristo wote watahuishwa. 23 Lakini kila mmoja mahali pake; limbuko ni Kristo; baadaye walio wake Kristo, atakapokuja. 24 Hapo ndipo mwisho, atakapompa Mungu Baba ufalme wake; atakapobatilisha utawala wote, na mamlaka yote, na nguvu. 25 Maana sharti amiliki yeye, hata awaweke maadui wake wote chini ya miguu yake. 26 Adui wa mwisho atakayebatilishwa ni mauti. 27 Kwa kuwa, Alivitiisha vitu vyote chini ya miguu yake. Lakini atakaposema, Vyote vimetiishwa, ni dhahiri ya kuwa yeye aliyemtiishia vitu vyote hayumo. 28 Basi, vitu vyote vikiisha kutiishwa chini yake, ndipo Mwana mwenyewe naye atatiishwa chini yake yeye aliyemtiishia vitu vyote, ili kwamba Mungu awe yote katika wote.

Krismasi
Inaonekana tarehe 25 Desemba ilijitokeza wakati huo. Kuna taarifa ya mwaka 204 kutoka Ipolito wa Roma kwamba tarehe 25 Desemba ilikuwa sikukuu ya kuzaliwa kwake Yesu Kristo.

14 Septemba
Tarehe 14 Septemba ni siku ya 257 ya mwaka (ya 258 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 108.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha sikukuu ya Kutukuka kwa Msalaba

25 Machi
Tarehe 25 Machi ni siku ya 84 ya mwaka (ya 85 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 281.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha sikukuu ya Bikira Maria Kupashwa habari, na kumbukumbu ya mtakatifu Isaka na ya Dismas Mtakatifu

Adamu Abati
Sikukuu yake huadhimishwa siku ya kifo chake, tarehe 3 Juni.

Yesu
Maisha yake yamekuwa msingi wa sikukuu mbalimbali zinazosheherekewa katika nchi nyingi duniani, kama vile Noeli au Krismasi (kuzaliwa kwake), Epifania (kuonekana kwake na kubatizwa kwake), Majilio (kuandaliwa kwa ujio wake wa kwanza na kutarajia ujio wa pili), Kwaresima (mafungo na mateso yake), Ijumaa Kuu (kifo chake); muhimu kuliko zote ni Pasaka (kufufuka kwake).

Beno wa Meissen
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Siku tatu kuu za Pasaka
Siku hizo tatu ni kama bawaba kati ya Kwaresima na kipindi cha Pasaka. Ingawa tarehe zinabadilika kila mwaka, zinaangukia daima kati ya Machi mwishoni na Aprili mwishoni.

Laurenti Giustiniani
Sikukuu yake huadhimishwa kwenye tarehe ya kifo chake

Konrado wa Piacenza
Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.

Kristo Mfalme
Katika Kanisa Katoliki sikukuu hiyo ilianzishwa na Papa Pius XI mwaka 1925, na inaadhimishwa Jumapili ya mwisho ya Mwaka wa Kanisa, kama kilele chake.

Ufufuko wa Yesu
Ufufuko wa Yesu siku ya Jumapili ulishuhudiwa na malaika waliowaambia wanawake waliofika kaburini: “Kwa nini mnamtafuta aliye hai katika wafu? Hayupo hapa, amefufuka” (Lk 24:5-6). Halafu Maria Magdalena, Petro na Mitume wenzake, hata watu zaidi ya mia tano walimuona na kumsikia, walimgusa na kula pamoja naye.

Kupaa Bwana
Kupaa Bwana ni ukumbusho wa fumbo la Yesu Kristo kupaa katika utukufu wa mbinguni akiwa na mwili wake mzima ambao Ijumaa kuu ulisulubiwa hata akafa akazikwa kabla hajafufuka siku ya tatu (Jumapili) kadiri ya imani ya Ukristo.

Bruno Mkartusi
Sikukuu yake inaadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.

Usiku wa Pasaka
Ndio wakati mwafaka wa kubatiza hasa watu wazima, kwa sababu sakramenti hiyo, pamoja na kipaimara na ekaristi, inashirikisha kifo na ufufuko wa Yesu.

Alhamisi kuu
Adhimisho la karamu ya mwisho, ambalo kwa kawaida linaendana na kutawadha miguu ya wanaume 12 (au ya watu kadhaa bila kujali jinsia) kwa kuiga tendo la Yesu, ndio mwanzo wa siku tatu kuu za Pasaka ambazo kilele chake ni kesha la usiku wa Pasaka, Yesu anaposadikiwa na Wakristo kuwa amefufuka mtukufu.

Tarehe za maisha ya Yesu
Muhimu zaidi ni kukadiria Yesu alizaliwa akafariki lini.

Yoana Antida Thouret
Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe ya kifo chake.

Pasaka ya Kikristo
Tarehe ya Pasaka inafuata kuonekana kwa mwezi angani, kwa hiyo sikukuu hiyo haina tarehe imara katika kalenda ya kawaida. Inapatikana katika Machi au Aprili. Pasaka haifuati mwezi pekee lakini tarehe yake imefungwa pia kwa sikusare (au ekwinoksi), kwa hiyo haiendelei kuzunguka mwaka wote kama tarehe za Kalenda ya Kiislamu.

Teresa wa Yesu
Teresa wa Yesu (Avila, Hispania, 28 Machi 1515 - Alba de Tormes, Hispania, usiku wa kuamkia tarehe 15 Oktoba 1582) ni jina la kitawa la Teresa Sánchez de Cepeda Ávila y Ahumada, maarufu pia kama Teresa wa Avila.

Teresa wa Yesu
Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 15 Oktoba.

Kwaresima
Kilele cha safari ya Kwaresima ni Dominika ya Matawi, tunapoingia Yerusalemu pamoja na Yesu anayekwenda kufa na kufufuka kwa ajili yetu. Liturujia ya siku hiyo ina mambo mawili: kwanza shangwe (katika maandamano), halafu huzuni (kuanzia masomo, ambayo kilele chake ni Injili ya Mateso).

Mauti
Hasa kadiri ya Ukristo, ni muhimu tujiandae kufa wakati wowote na namna yoyote kwa kuishi kitakatifu sasa na kwa kujiombea neema tutakazohitaji saa ya kufa kwetu, tukijua tumewekewa “kufa mara moja, na baada ya kufa hukumu” (Eb 9:27). “Katika mambo yako yote uukumbuke mwisho wako, hivyo hutakosa kamwe hata hatima” (YbS 7:36). “Hamjui yatakayokuwako kesho! Uzima wenu ni nini? Maana ninyi ni mvuke uonekanao kwa kitambo, kisha hutoweka” (Yak 4:14). “Kesheni, mwombe, msije mkaingia majaribuni” (Math 26:41).

Stefano wa Piperi
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Juma kuu
Basi, kuanzia Alhamisi kuu jioni hadi Jumapili ya Pasaka jioni Wakristo wanaadhimisha siku tatu kuu za Pasaka, zinazofanya ukumbusho wa Yesu mteswa, mzikwa na mfufuka kama ifuatavyo:

Papa Symmachus
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa kwenye tarehe ya kifo chake.

Jumamosi kuu
Jumamosi kuu ni siku ya Juma kuu inayoadhimisha hasa pumziko la mwili wa Yesu Kristo kaburini kabla ya kufufuka kwa utukufu usiku wa kuamkia Jumapili ya Pasaka.

Pasaka ya Kikristo
Pasaka ya Kikristo ni sikukuu ya kufanya ukumbusho wa kufufuka kwake Yesu Kristo siku ya tatu baada ya kusulubiwa, kufa na kuzikwa kwake.

Mwaka wa Kanisa
Kipindi cha Pasaka kinabadilika tarehe kila mwaka kwa sababu Pasaka yenyewe inategemea hesabu ya Jumapili pamoja na kutazama jua na mwezi, yaani aina mbili tofauti za kalenda: ni Jumapili ya kwanza baada ya mwezi mpevu wa kwanza unaotokea baada ya sikusare ya 21 Machi. Ijumaa Kuu ambayo inaadhimisha ukumbusho wa kifo cha Yesu ni Ijumaa kabla ya Pasaka.

Nikolai wa Japani
Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.

Faustina Kowalska
Mnamo tarehe 13 - [[14 Septemba]] [[1935]] Yesu alimtajia maneno ya sala inayojulikana kama [[Rozari ya Huruma]]. Kwa mujibu wa hafidhi yake mtakatifu Faustina, Yesu aliwaahidia wote wanaosali [[dua]] hiyo kwa imani kwamba wao watajaliwa [[neema]] zake zote, hasa neema ya [[kifo chema]] chenye shwari na hiyo itawahusu hata wao ambao wakifa wataoombewa sala hiyo na watu wengine.

Porfiri wa Gaza
Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.

Kleofa
Ilikuwa siku ya tatu baada ya kifo cha Yesu, ambayo ndiyo ya ufufuko wake kadiri ya Agano Jipya. Ingawa hao wanafunzi wawili walikuwa wamesikia kwamba kaburi la Yesu lilionekana tupu, hawakupata moyo wa kubali mjini zaidi.

Majilio
Katika kipindi hicho tunaadhimisha tumaini la Israeli lililotimizwa Yesu alipokuja katika unyenyekevu wa umbile letu; pia tunangojea arudi kwa utukufu. Kama alivyotekeleza ahadi mara ya kwanza, atazitekeleza pia mara ya pili, ingawa kwake miaka elfu ni kama siku moja tu. Kati ya majilio hayo mawili, Bwana anatujilia mfululizo kifumbo katika sakramenti (hasa ekaristi) na katika maisha ya kila siku kwa njia ya matukio na watu (hasa maskini). Basi tunapaswa kuwa tayari daima kumpokea ili siku ya mwisho tukamlaki, naye atukaribishe kwenye uzima wa milele. Pia tunapaswa kumuomba aje kutukomboa, yeye aliye tumaini letu.

Pentekoste
Inawezekana kusema ya kuwa baada ya kifo na ufufuko wa Yesu wanafunzi wake - ambao walikuwa wote Wayahudi - walikutana kwenye sikukuu ya Kiyahudi ya Shavuot wakati ambapo Wayahudi kutoka nchi mbalimbali walipotembelea Yerusalemu kwa hija kwenye nafasi ya sikukuu ile.

Alhamisi kuu
Alhamisi kuu ni sikukuu ya Ukristo inayoadhimisha saa za jioni ile karamu ya mwisho ya Yesu Kristo na mitume wake kabla hajakamatwa na kuhani mkuu wa Israeli, Yosefu Kayafa na hatimaye kukabidhiwa kwa liwali Ponsio Pilato ili asulubiwe.

Yohane Gualberto
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Yohane wa Tobolsk
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.