Question: Dionysius Exiguus alizaliwa lini?

Dionysius Exiguus
Dionysius Exiguus (aliishi takriban 470 - 544) ni jina la mmonaki Mkristo aliyeishi mjini Roma mnamo mwaka 500 BK. Anajulikana zaidi kama mtaalamu aliyeanzisha hesabu ya miaka "baada ya Kristo".

Mitholojia ya Kigiriki
Chanzo chetu kikuu kuhusu imani ya Wagiriki wa kale kabisa ni shairi ya Theogonia iliyotungwa na Hesiodo mnamo mwaka 700 KK.

Eligius wa Noyon
Eligius wa Noyon (kwa Kifaransa: Éloi; Chaptelat, Aquitaine, 588 hivi – Noyon, 1 Desemba 660) alikuwa mshauri mkuu wa mfalme wa Ufaransa Dagobert I.

Leonardo da Vinci
Leonardo Da Vinci (Vinci, Toscana, Italia, 15 Aprili 1452 – Amboise, Ufaransa, 2 Mei 1519) alikuwa mtu mwenye vipaji vingivingi[1] kutoka nchini Italia.

Julius Caesar
Gaius Julius Caesar (tamka gayus yulius kaesar[1] - 100 - 44 KK) alikuwa kiongozi wa kisiasa na wa kijeshi wa Roma ya Kale.

Baada ya Kristo
Dionysio baada ya kufanya utafiti alidhani Yesu alizaliwa mwaka 754 tangu kuanzishwa kwa Roma.

Biolojia
Hata hivyo, asili ya biolojia ya kisasa na mtazamo wake kwa utafiti wa viumbe mara nyingi hupata asili yake kwa Ugiriki wa kale.[6] Huku mafunzo rasmi ya udaktari yakiwa yalianza wakati wa Hippokrates (460 KK hivi - 370 KK hivi), ni Aristotle (384 KK - 322 KK) ambaye alichangia sana ustawisho wa biolojia. Muhimu hasa ni "Historia ya Wanyama" na kazi zake nyingine ambazo alionyesha mwelekeo wa mwanaviumbe, na baadaye kazi za kijarabati zilizolenga usababisho wa kibiolojia na tofauti za uhai.

Yesu
Maisha yake yamekuwa msingi wa sikukuu mbalimbali zinazosheherekewa katika nchi nyingi duniani, kama vile Noeli au Krismasi (kuzaliwa kwake), Epifania (kuonekana kwake na kubatizwa kwake), Majilio (kuandaliwa kwa ujio wake wa kwanza na kutarajia ujio wa pili), Kwaresima (mafungo na mateso yake), Ijumaa Kuu (kifo chake); muhimu kuliko zote ni Pasaka (kufufuka kwake).

Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezoMachi 251 – Juni 253Korneli Mtakatifu KorneliCornelius, Episcopus RomanusRoma Sikukuu yake ni 16 Septemba25 Juni 253 – 5 Machi 254Lucius I Mtakatifu Lucius ILucius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 4 Machi12 Machi 254 – 2 Agosti 257Stefano I Mtakatifu Stefano IStephanus, Episcopus RomanusRomaAlifia dini kwa kukatwa kichwa; sikukuu yake ni 2 Agosti30 Agosti 257 – 6 Agosti 258Sixtus II Mtakatifu Sixtus IIXystus Secundus, Episcopus RomanusUgirikiAlifia dini kwa kukatwa kichwa; sikukuu yake ni 7 Agosti22 Julai 259 – 26 Desemba 268Dionysius Mtakatifu DionysiusDionysius, Episcopus Romanuslabda UgirikiSikukuu yake ni 26 Desemba5 Januari 269 – 30 Desemba 274Felix I Mtakatifu Felix IFelix, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 30 Desemba4 Januari 275 – 7 Desemba 283Eutikiani Mtakatifu EutychianEutychianus, Episcopus RomanusLuniSikukuu yake ni 8 Desemba17 Desemba 283 – 22 Aprili 296Kaio Mtakatifu KaioCaius, Episcopus RomanusDalmatiaSikukuu yake ni 22 Aprili30 Juni 296 – 25 Oktoba 304Marcellinus Mtakatifu MarcellinusMarcellinus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 26 Aprili306 – 16 Januari 309Marcellus I Mtakatifu Marcellus IMarcellus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 16 Januari 18 Aprili 309 – 17 Agosti 309 hiviEusebius Mtakatifu EusebiusEusebius, Episcopus RomanusUgirikiSikukuu yake ni 26 Septemba2 Julai 311 – 10 Januari 314Miltiades Melchiades Mtakatifu MelkiadesMiltiades, Episcopus RomanusAfrika Papa wakati wa Hati ya Milano (313 BK) ilipotolewa na Konstantino Mkuu. Sikukuu yake ni 10 Januari31 Januari 314 – 31 Desemba 335Silvesta I Mtakatifu Silvesta ISilvester, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 31 Desemba au 2 Januari18 Januari 336 – 7 Oktoba 336Marko Mtakatifu MarkoMarcus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 7 Oktoba6 Februari 337 – 12 Aprili 352Julius I Mtakatifu JuliusIulius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 12 Aprili17 Mei 352 – 24 Septemba 366LiberiusLiberius, Episcopus RomanusRomaPapa wa kwanza ambaye haheshimiwi kama mtakatifu1 Oktoba 366 – 11 Desemba 384Damasus I Mtakatifu Damasus IDamasus, Episcopus RomanusIdanha-a-Nova, Ureno Papa wa kwanza kutoka Ureno. Sikukuu yake ni 11 DesembaDesemba 384 – 26 Novemba 399Siricius Mtakatifu SiriciusPapa Siricius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 26 Novemba27 Novemba 399 – 19 Desemba 401Anastasius I Mtakatifu AnastasiusPapa Anastasius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 19 Desemba22 Desemba 401 – 12 Machi 417Inosenti I Mtakatifu Inosenti IPapa Innocentius, Episcopus RomanusAlbano, LazioSikukuu yake ni 12 Machi au 28 Julai18 Machi 417 – 26 Desemba 418Zosimus Mtakatifu ZosimusPapa Zosimus, Episcopus RomanusUgirikiSikukuu yake ni 27 Desemba28/29 Desemba 418 – 4 Septemba 422Bonifasi I Mtakatifu Bonifasi IPapa Bonifacius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 4 Septemba10 Septemba 422 – 27 Julai 432Selestini I Mtakatifu Selestini IPapa Coelestinus, Episcopus RomanusCampaniaSikukuu yake ni 6 Aprili au 8 Aprili31 Julai 432 – 19 Agosti 440Sixtus III Mtakatifu Sixtus IIIPapa Xystus Tertius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 28 Machi29 Septemba 440 – 10 Novemba 461Leo I Mtakatifu Leo I Leo Mkuu Papa Leo Magnus, Episcopus RomanusToscanaMwalimu wa Kanisa. Alimshawishi Attila kuacha uvamizi wa Italia; sikukuu yake ni 10 Novemba19 Novemba 461 – 29 Februari 468Hilarius Mtakatifu HilariusPapa Hilarius, Episcopus RomanusSardegnaSikukuu yake ni 17 Novemba au 28 Februari3 Machi 468 – 10 Machi 483Simplicius Mtakatifu SimpliciusPapa Simplicius, Episcopus RomanusTivoli, ItaliaSikukuu yake ni 10 Machi13 Machi 483 – 25 Februari au 1 Machi 492Felix III Mtakatifu Felix IIIPapa Felix Tertius, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Felix II. Sikukuu yake ni 1 Machi1 Machi 492 – 21 Novemba 496Gelasius I Mtakatifu Gelasius IPapa Gelasius, Episcopus RomanusAfrikaSikukuu yake ni 21 Novemba24 Novemba 496 – 19 Novemba 498Anastasius IIPapa Anastasius Secundus, Episcopus RomanusRoma22 Novemba 498 – 19 Julai 514Simako Mtakatifu SimakoPapa Symmachus, Episcopus RomanusSardiniaSikukuu yake ni 19 Julai

Papa Hyginus
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 11 Januari.

Mwanafarasi (kundinyota)
Equuleus - Mwanafarasi ni kati ya kundinyota zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 ya Umoja wa kimataifa wa Astronomia kwa jina la Equuleus. Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Equ'.

Papa Pius IX
Kabla ya hapo, tarehe 8 Desemba 1854 Pius IX alikuwa ametangaza dogma ya Bikira Maria Kukingiwa Dhambi ya Asili. Pia aliandika nyaraka 38 kuhusu masuala mbalimbali.

Kaizari Decius
Gaius Messius Quintus Traianus Decius (takriban 201 – Juni 251) alikuwa Kaizari wa Dola la Roma kuanzia Aprili/Mei 249 hadi kifo chake. Alimfuata Philippus Mwarabu aliyemshinda katika pigano la vita. Baadaye alitawala pamoja na mwana wake Herennius Etruscus.

Mkimbizi
Dhana kwamba mtu ambaye alikimbia kwenda pahali patakatifu hangeweza kuumizwa bila kusababisha adhabu ya kimungu, ilieleweka na Wagiriki na Wamisri wa kale. Hata hivyo, haki ya kutafuta hifadhi katika kanisa au mahali pengine patakatifu, iliandikwa kwa mara ya kwanza kisheria na Mfalme Ethelbert wa Kent miaka 600 Kabla ya Kuzaliwa kwa Yesu. Sheria sawa na hiyo zilitekelezwa kote Ulaya katika Zama za Kati. Dhana ifananayo na hiyo ya uhamisho wa kisiasa pia ina historia ndefu: Ovid alitumwa Tomis na Voltaire alilazimishwa aende uhamishoni Uingereza. Kupitia Amani ya Westfalia ya mwaka wa 1648, mataifa yalitambua uhuru wa kila taifa. Hata hivyo, haikuwa mpaka ujio wa utaifa ya kiromani mwishoni mwa karne ya kumi na nane barani Ulaya ndipo utaifa ulipokuwa maarufu kiasi kwamba maneno "nchi ya utaifa" yalimaanisha kuwa watu waliokuwa wakiivuka mipaka walitakiwa kuonyesha vitambulisho.

Dionysius Exiguus
Hesabu ya Dionysio ina kosa la miaka kadhaa. Wakati wake Dola la Roma lilikuwa limeshakwisha katika Italia, Kaisari alikaa Bizanti au Roma ya Mashariki. Kumbukumbu za Roma yenyewe hazikutunzwa tena tangu miaka mingi. Leo hii wataalamu wengi hukubaliana ya kwamba kasoro la Dionysio ni takriban miaka 4 - 8; yaani mwaka halali wa kuzaliwa kwake Yesu ulikuwa kama miaka nne hadi nane kabla ya mwaka ambao tumezoea kuhesabu kama "1".

Historia ya Wokovu
Dionisi Mdogo, mmonaki aliyeanzisha (mwaka 533 hivi) mtindo wa kuhesabu miaka kuanzia kuzaliwa Yesu kurudi nyuma (K.K.) au kwenda mbele (B.K.), alikosea hesabu zake. Leo tunakisia Yesu alizaliwa mwaka 6 hivi K.K. kwa sababu alizaliwa Bethlehemu chini ya Herode Mkuu aliyefariki mwaka 4 K.K. Huyo alipojaribu kumuua mtoto Yesu, familia takatifu ilikimbilia Misri mpaka baada ya kufa kwake. Hapo ikarudi Galilaya hata Yesu akajulikana kwa jina la kijiji cha Nazareti kilichodharauliwa na Wagalilaya pia. Ndipo alipokulia na kuishi akifanya kazi ya ufundi.

Diokletian
Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (takriban 245 – takriban 312) alikuwa Kaizari wa Dola la Roma kuanzia 20 Novemba 284 hadi 1 Mei 305 alipojiuzulu. Alimfuata Numerian.

Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezo23 Machi 752 – 25 Machi 752 Hakuwekwa wakfu kama Papa.Papa mteule StefanoStephanusPengine huhesabiwa kama Stefano II. Alifariki siku tatu baada ya uchaguzi wake bila kuwekwa wakfu kama Papa. Aliingizwa katika orodha ya mapapa karne ya 16 lakini aliondolewa tena mwaka 1961. Kwa hiyo haangaliwi na Kanisa Katoliki kama papa.26 Machi 752 – 26 Aprili 757Stefano IIPapa Stephanus Secundus, Episcopus RomanusRomaMara nyingine huhesabiwa kama Stefano III29 Mei (?) 757 – 28 Juni 767Paulo I Mtakatifu Paulo IPapa Paulus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 28 Juni1 Agosti (?) 767 – 24 Januari 772Stefano IIIPapa Stephanus Tertius, Episcopus RomanusSiciliaPengine huhesabiwa kama Stefano IV1 Februari (?) 772 – 25 Desemba 795Adrian IPapa Hadrianus, Episcopus RomanusRoma26 Desemba 795 – 12 Juni 816Leo IIIPapa Leo Tertius, Episcopus RomanusRoma22 Juni 816 – 24 Januari 817Stefano IVPapa Stephanus Quartus, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Stefano V25 Januari 817 – 11 Februari 824Paskali I Mtakatifu Paskali IPapa Paschalis, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 11 Februari8 Mei 824 – Agosti 827Eugenio IIPapa Eugenius Secundus, Episcopus RomanusRomaAgosti 827 – Septemba 827ValentinoPapa Valentinus, Episcopus RomanusRoma 827/828 – 25 Januari 844Gregori IVPapa Gregorius Quartus, Episcopus RomanusRoma25 Januari 844 – 27 Januari 847Sergius IIPapa Sergius Secundus, Episcopus RomanusRomaJanuari 847 – 17 Julai 855Leo IV, O.S.B. Mtakatifu Leo IVPapa Leo Quartus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 17 Julai855 – 17 Aprili 858Benedikto IIIPapa Benedictus Tertius, Episcopus RomanusRoma24 Aprili 858 – 13 Novemba 867Nikolasi I Mtakatifu Nikolasi I Nikolasi MkuuPapa Nicolaus Magnus Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 13 Novemba14 Desemba 867 – 14 Desemba 872Adrian IIPapa Hadrianus Secundus, Episcopus RomanusRoma14 Desemba 872 – 16 Desemba 882Yohane VIIIPapa Ioannes Octavus, Episcopus RomanusRoma16 Desemba 882 – 15 Mei 884Marinus IPapa Marinus, Episcopus RomanusGallese, Viterbo, Italia17 Mei 884 – Septemba 885 hiviAdrian III Mtakatifu Adrian IIIPapa Hadrianus Tertius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 8 JulaiSeptemba 885 – 14 Septemba 891Stefano VPapa Stephanus Quintus, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Stefano VI6 Oktoba 891 – 4 Aprili 896FormosusPapa Formosus, Episcopus RomanusOstia11 Aprili 896 – 26 Aprili 896Bonifasi VIPapa Bonifacius Sextus, Episcopus RomanusRoma22 Mei 896 – Agosti 897Stefano VIPapa Stephanus Sextus, Episcopus RomanusPengine huhesabiwa kama Stefano VIIJulai/Agosti 897 – Novemba 897RomanusPapa Romanus, Episcopus RomanusGallese, Viterbo, ItaliaDesemba 897 – 897/898Theodoro IIPapa Theodorus Secundus, Episcopus RomanusRoma;Januari 898 – Januari/Mei 900Yohane IX, O.S.B.Papa Ioannes Nonus, Episcopus RomanusTivoli900 – 903Benedikto IVPapa Benedictus Quartus, Episcopus RomanusRomaJulai 903 – Septemba 903Leo VPapa Leo Quintus, Episcopus RomanusArdea29 Januari 904 – 14 Aprili 911Sergius IIIPapa Sergius Tertius, Episcopus RomanusRoma 911 – 913Anastasius IIIPapa Anastasius Tertius, Episcopus RomanusRomaJulai/Novemba 913 – Machi 914LandoPapa Lando, Episcopus RomanusSabina, ItaliaMachi/Aprili 914 – Mei/Juni 928Yohane XPapa Ioannes Decimus, Episcopus RomanusTossignano, Imola, Emilia-RomagnaMei/Juni 928 – Desemba 928/Januari 929Leo VIPapa Leo Sextus, Episcopus RomanusRomaJanuari 929 – Februari 931Stefano VIIPapa Stephanus Septimus, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Stefano VIIIMachi 931 – Januari 936Yohane XIPapa Ioannes Undecimus, Episcopus RomanusRomaJanuari 936 – 13 Julai 939Leo VII, O.S.B.Papa Leo Septimus, Episcopus RomanusRoma14 Julai 939 – Oktoba 942Stefano VIIIPapa Stephanus Octavus, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Stefano IX30 Oktoba 942 – Mei 946Marinus IIPapa Marinus Secundus, Episcopus RomanusRoma10 Mei 946 – Desemba 955Agapiti IIPapa Agapetus Secundus, Episcopus RomanusRoma16 Desemba 955 – 14 Mei 964Yohane XIIPapa Ioannes Duodecimus, Episcopus RomanusOctavian22 Mei 964 – 23 Juni 964Benedikto VPapa Benedictus Quintus, Episcopus RomanusAlichaguliwa na watu wa Roma baada ya kifo cha Yohane XII, wakati Leo VIII alipoteuliwa na Mfalme Mkuu Otto; mwaka 964 Benedikto alijiuzulu na Leo alibaki Papa.Julai 964 – 1 Machi 965Leo VIIIPapa Leo Octavus, Episcopus RomanusRomaAliteuliwa na Mfalme Mkuu Otto mwaka 963 dhidi ya Yohane XII na Benedikto V. Alibaki papa pekee baada ya kujiuzulu kwa Benedikto V. 1 Oktoba 965 – 6 Septemba 972Yohane XIIIPapa Ioannes Tertius Decimus, Episcopus Romanus19 Januari 973 – Juni 974Benedikto VIPapa Benedictus Sextus, Episcopus RomanusAliuawaOktoba 974 – 10 Julai 983Benedikto VIIPapa Benedictus Septimus, Episcopus RomanusDesemba 983 – 20 Agosti 984Yohane XIVPapa Ioannes Quartus Decimus, Episcopus RomanusPietro CampanoraPavia, Lombardia, ItaliaAgosti 985 – Machi 996Yohane XVPapa Ioannes Quintus Decimus, Episcopus RomanusRoma3 Mei 996 – 18 Februari 999Gregori VPapa Gregorius Quintus, Episcopus RomanusBruno wa Carinthia Papa wa kwanza kutoka Ujerumani2 Aprili 999 – 12 Mei 1003Silvesta IIPapa Silvester Secundus, Episcopus RomanusGerbert d'Aurillacmkoa wa Auvergne, Ufaransa Papa wa kwanza kutoka Ufaransa

Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezoJuni 1003 – Desemba 1003Yohane XVIIPapa Ioannes Septimus Decimus, Episcopus RomanusSicconeRoma25 Desemba 1003 – Julai 1009Yohane XVIIIPapa Ioannes Duodevicesimus, Episcopus RomanusGiovanni Fasano; PhasianusRoma31 Julai 1009 – 12 Mei 1012Sergius IVPapa Sergius Quartus, Episcopus RomanusPietro BoccapecoraRoma18 Mei 1012 – 9 Aprili 1024Benedikto VIIIPapa Benedictus Octavus, Episcopus RomanusTheophylactus II, wa watawala wa TusculumRomaAprili/Mei 1024 – 20 Oktoba 1032Yohane XIXPapa Ioannes Undevicesimus, Episcopus RomanusRomanus, wa watawala wa TusculumRoma1032 – 1044Benedikto IXPapa Benedictus Nonus, Episcopus RomanusTheophylactus III wa watawala wa TusculumRomaawamu ya kwanza; alijiuzulu kwa kupewa fedha1045Sylvester IIIPapa Silvester Tertius, Episcopus RomanusYohane, Askofu wa SabinaRomaUchaguzi wake haukuthibitishwa, kwa hiyo haangaliwi kama papa rasmi.1045 – 1046Benedikto IXPapa Benedictus Nonus, Episcopus RomanusTheophylactus III wa watawala wa TusculumRomaawamu ya pili; aliondolewa katika Mkutano wa SutriAprili/Mei 1045 – 20 Desemba 1046Gregori VIPapa Gregorius Sextus, Episcopus Romanus Johannes GratianusAliondolewa katika Mkutano wa Sutri24 Desemba 1046 – 9 Oktoba 1047Klementi IIPapa Clemens Secundus, Episcopus RomanusSuidgerSaxonia, UjerumaniNovemba 1047 – 1048Benedikto IXPapa Benedictus Nonus, Episcopus RomanusTheophylactus III wa watawala wa Tusculumawamu ya tatu; aliondolewa na Kanisa kabisa.17 Julai 1048 – 9 Agosti 1048Damasus IIPapa Damasus Secundus, Episcopus RomanusPoppoTirol, Austria12 Februari 1049 – 19 Aprili 1054Leo IX Mtakatifu Leo IXPapa Leo Nonus, Episcopus RomanusBruno, Lodi wa DagsbourgAlsace, UfaransaSikukuu yake ni 19 Aprili13 Aprili 1055 – 28 Julai 1057Vikta IIPapa Viktor Secundus, Episcopus RomanusGebhard, Lodi wa Calw, Tollenstein, na HirschbergUjerumani2 Agosti 1057 – 29 Machi 1058Stefano IX, O.S.B.Papa Stephanus Nonus, Episcopus RomanusFrederic de Lorraine; Frederik wa LorrainePengine huhesabiwa kama Stefano X6 Desemba 1058 – 27 Julai 1061Nikolasi IIPapa Nicolaus Secundus, Episcopus Romanus Gérard de Bourgogne; Gerard wa Burgundy 30 Septemba 1061 – 21 Aprili 1073Alexander IIPapa Alexander Secundus, Episcopus Romanus Anselmo da BaggioBaggio, Milano, Italia22 Aprili 1073 – 25 Mei 1085Gregori VII, O.S.B. Mtakatifu Gregori VIIPapa Gregorius Septimus, Episcopus RomanusHildebrandSoana, Toscana, ItaliaAliweka mipaka ya matumizi ya neno "Papa" limaanishe Askofu wa Roma tu. Sikukuu yake ni 25 Mei24 Mei 1086 – 16 Septemba 1087Vikta III, O.S.B. Mwenye heri Viktor IIIPapa Viktor Tertius, Episcopus RomanusDesiderio; Desiderius; DauferiusItalia ya KusiniSikukuu yake ni 16 Septemba12 Machi 1088 – 29 Julai 1099Urban II, O.S.B. Mwenye heri Urban IIPapa Urbanus Secundus, Episcopus RomanusOdo wa LageryUfaransaAlianzisha Vita vya msalaba. Sikukuu yake ni 29 Julai13 Agosti 1099 – 21 Januari 1118Paskali II, O.S.B.Papa Paschalis Secundus, Episcopus RomanusRanieroRomagna, Italia24 Januari 1118 – 28 Januari 1119Gelasius II, O.S.B.Papa Gelasius Secundus, Episcopus RomanusGiovanni ConiuloGaeta, Lazio, Italia2 Februari 1119 – 13 Desemba 1124Kalisti IIPapa Callistus Secundus, Episcopus RomanusGuido, Lodi wa BurgundyUfaransaAlifungua Mtaguso wa kwanza wa Laterano mwaka 112315 Desemba 1124 – 13 Februari 1130Honorius IIPapa Honorius Secundus, Episcopus RomanusLamberto ScannabecchiImola, Romagna, Italia14 Februari 1130 – 24 Septemba 1143Inosenti IIPapa Innocentius Secundus, Episcopus RomanusGregorio PapareschiRoma, ItaliaAlianzisha Mtaguso wa pili wa Laterano, 113926 Septemba 1143 – 8 Machi 1144Selestini IIPapa Coelestinus Secundus, Episcopus RomanusGuidoCittà di Castello, Umbria, Italia12 Machi 1144 – 15 Machi 1145Lucius IIPapa Lucius Secundus, Episcopus RomanusGerardo Caccianemici dal OrsoBologna, Italia15 Februari 1145 – 8 Julai 1153Eugenio III, O.Cist. Mwenye heri Eugenio IIIPapa Eugenius Tertius, Episcopus RomanusBernardo PignatelliPisa, Toskana, ItaliaSikukuu yake ni 8 Julai8 Julai 1153 – 3 Desemba 1154Anastasius IVPapa Anastasius Quartus, Episcopus RomanusCorradoRoma4 Desemba 1154 – 1 Septemba 1159Adrian IV, Can.Reg.Papa Hadrianus Quartus, Episcopus RomanusNicholas BreakspearUingereza Papa pekee kutoka Uingereza 7 Septemba 1159 – 30 Agosti 1181Alexander IIIPapa Alexander Tertius, Episcopus RomanusRolando BandinelliSiena, Toskana, ItaliaAlianzisha Mtaguso wa tatu wa Laterano, 11791 Septemba 1181 – 25 Novemba 1185Lucius IIIPapa Lucius Tertius, Episcopus RomanusUbaldo AllucingoliLucca, Toskana, Italia25 Novemba 1185 – 19 Oktoba 1187Urban IIIPapa Urbanus Tertius, Episcopus RomanusUberto CrivelliMilano, Italia21 Oktoba 1187 – 17 Desemba 1187Gregori VIIIPapa Gregorius Octavus, Episcopus RomanusAlberto di MorraBenevento, Campania, ItaliaAlishauri kuanzisha Vita vya msalaba vya tatu19 Desemba 1187 – 27 Machi 1191Klementi IIIPapa Clemens Tertius, Episcopus RomanusPaulino ScolariRoma30 Machi 1191 – 8 Januari 1198Selestini IIIPapa Coelestinus Tertius, Episcopus RomanusGiacinto BoboneRoma8 Januari 1198 – 16 Julai 1216Inosenti IIIPapa Innocentius Tertius, Episcopus RomanusLotario dei Conti di SegniGavignano, Lazio, ItaliaAlianzisha Mtaguso wa nne wa Laterano, 121518 Julai 1216 – 18 Machi 1227Honorius IIIPapa Honorius Tertius, Episcopus RomanusCencio SavelliRoma19 Machi 1227 – 22 Agosti 1241Gregori IXPapa Gregorius Nonus, Episcopus RomanusUgolino dei Conti di SegniAnagni, Lazio, Italia25 Oktoba 1241 – 10 Novemba 1241Selestini IV,Papa Coelestinus Quartus, Episcopus RomanusGoffredo CastiglioniMilano, Italia25 Juni 1243 – 7 Desemba 1254Inosenti IVPapa Innocentius Quartus, Episcopus RomanusSinibaldo FieschiGenova, ItaliaAlifungua Mtaguso wa kwanza wa Lyon, 1245

Hati ya Damasi
Wakati huohuo Papa Inosenti I aliituma kwa askofu Exuperius wa Toulouse (405).

Dajaja (kundinyota)
Katika mapokeo ya baadaye hasa wakati wa Kiroma ndege ilichukuliwa kumaanisha bata-maji au “kyknos” (lat. Cygnus) iliyounganishwa na ndege huyu wa angani kati ya Wagiriki na Waroma wa Kale. Katika mitholojia ya Kigiriki ""kyknos""inaweza kurejelea masimulizi ya mungu mkuu Zeus aliyechukua umbo la bata maji akitembea duniani na kutafuta mapenzi na mabinti wa kibinadamu. Kwa mapokeo tofauti jina la “kyknos” linarejelea masimulizi ya mungu Phaeton aliyekuwa mwana wa Helios mungu wa jua. Phaeton aliwahi kuendesha gari la jua la babaye angani kwa kasi kubwa mno akasababisha hatari ya kuchomwa kwa mbingu na Dunia. Hapo baba wa miungu Zeus alipaswa kurusha radi dhidi ya gari la jua na kumwua Phaeton. Phaeton akaanguka chini katika mto Nahari (Eridanus) na kwa muda mrefu rafiki yake Kyknos alitafuta mifupa yake katika vilindi vya mto ili aweze kumpatia mazishi halisi. Miugu kwa jumla waliguswa na upendo alionyesha wakamgeuza kuwa kyknos = bata-maji na kumweka angani kati ya nyota. Kwa hiyo Waarabu walitumia hapa jina la kale zaidi la Wagiriki kwa kundinyota hii. Katika mapokeo ya kimagharibi kuna pia mifano ambako “Gallina” (=Kuku) ilitumiwa badala ya Cygnus hadi karne ya 18..

Kitabu cha Isaya
Nabii Isaya (kwa Kiyahudi יְשַׁעְיָהוּ, yaani "YHWH anaokoa"), kuhani wa Yerusalemu mwenye elimu nzuri, alizaliwa katika Ufalme wa Yuda (Israeli Kusini) mwaka 765 hivi KK, akatabiri kwa muda usiopungua miaka 40 akiingilia kati matukio yote ya siasa, ambayo yalikuwa ya kutisha kutokana na nguvu za Waashuru ambao waliangamiza ufalme wa Israeli (Kaskazini) na kukaribia kufuta hata ufalme wa Kusini.

Basil wa Caesarea
Basili alishiriki Mtaguso wa Konstantinopoli wa mwaka 360 alipokubali neno "homoiousios" kama sahihi kuelezea Yesu ni "kama" Mungu Baba, si "sawa" wala si "tofauti" naye. Baada ya kulaumiwa na askofu wake, Dianius wa Kaisarea, aliacha mtazamo huo akashika moja kwa moja Kanuni ya imani ya Nisea.

Yesu kadiri ya historia
4. Mwanasiasa Mroma Gaius Plinius Caecilius Secundus: huyo aliacha barua kadhaa zinazotaja Wakristo mnamo mwaka 100 BK. Alimwuliza Kaisari Traianus jinsi ya kushughulikia Wakristo waliokataa kutoa sadaka mbele ya sanamu za Kaisari.

Dionysius Exiguus
Hesabu hii inaitwa "anno Domini" yaani "katika mwaka wa Bwana (Yesu)" (anno= kilat. "mwaka"; Domini = Kilat. "Bwana"). Kifupi chake ni "AD".

Sokrates
Sokrates (Ancient Greek: Σωκράτης, romanized:Sōkrátēs, 470 KK – 399 KK) alikuwa mwanafalsafa Mgiriki (mtu wa Athens). [1]

Galenos
Mwaka 158 alirudi Pergamon akaajiriwa na kuhani mkuu wa Asia kama tabibu wa wapigaji upanga wake. Galenos alijifunza mengi kutokana na kutibu vidonda na majeruhi; katika maandiko yake aliita kidonda "dirisha la kutazama ndani ya mwili". Alifaulu kwa sababu katika kipindi chake walikufa wajeruhiwa 5 tu, wakati kwenye kipindi cha mtangulizi wake zaidi ya wapiganaji 60 walikufa.
Mwaka 160 alihamia Roma na baada ya kumponya mwanafalsafa mashuhuri Eudemos wa Pergamon alikuwa tabibu wa makabaila wa Roma. Ugonjwa wa tauni ulipoenea mjini alikimbia Roma mwaka 166 akarudi Pegamon. Mwaka 168 aliombwa na Kaisari Marcus Aurelius arudi Italia akawa mshauri na tabibu wa mtoto wa Kaisari na baadaye wa Kaisari Septimius Severus.

Dionysius Exiguus
Aliandika pia vitabu juu ya hisabati na hasa namna ya kupigia hesabu tarehe ya Pasaka.

Papa Hyginus
Papa Hyginus alikuwa papa kuanzia takriban 136/138 hadi kifo chake takriban 140/142. Alimfuata Papa Telesphorus akafuatwa na Papa Pius I.

Hippokrates
Hippokrates (Kigiriki Ἱπποκράτης; * mnamo 460 KK kisiwani Kos; † mnamo 370 KK mjini Larisa (Ugiriki)) alikuwa mganga mashuhuri wa Ugiriki ya Kale. Hadi leo waganga hufuata kiapo kinachosemekana kilitungwa na Hippokrates.

Ignas wa Loyola
Alitangazwa na Papa Paulo V kuwa mwenye heri tarehe 27 Julai 1609, halafu
Papa Gregori XV alimtangaza mtakatifu tarehe 12 Machi 1622.
Kutokana na heshima yake jina lake ni jina la shule iliyopo kigogo Dar es salaam.

Remigius wa Reims
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Eusebius wa Vercelli
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 2 Agosti.

Nabii Isaya
Nabii Isaya (kwa Kiyahudi יְשַׁעְיָהוּ, yaani "YHWH anaokoa"), kuhani wa Yerusalemu mwenye elimu nzuri, alizaliwa Kusini mwaka 765 hivi, akatabiri kwa muda usiopungua miaka 40 akiingilia kati matukio yote ya siasa, ambayo yalikuwa ya kutisha kutokana na nguvu za Waashuru ambao waliangamiza Israeli na kukaribia kufuta hata ufalme wa Kusini.

Beatus Kinyaiya
Aliwekwa wakfu na Kardinali Polycarp Pengo mwaka 2006. Tangu mwaka huo alikuwa askofu wa Jimbo la Mbulu hadi 2014 alipohamishiwa Jimbo Kuu la Dodoma kama askofu mkuu.

Egidi wa Asizi
Alifariki mwaka 1262, akiheshimiwa kama mtakatifu. Uhalali wa heshima yake ulithibitishwa na Papa Pius VI. Sikukuu yake ni tarehe 23 Aprili.

Pertinax
Publius Helvius Pertinax (1 Agosti, 126 – 28 Machi, 193) alikuwa Kaizari wa Dola la Roma kuanzia 31 Desemba, 192 hadi kifo chake. Alimfuata Commodus. Aliuawa na Didius Julianus.

Papa Dionysius
Anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sergius Mtakatifu
Sikukuu yake inaadhimishwa 7 Oktoba pamoja na rafiki yake Bakus.

Dionysius Exiguus
Wengi walijaribu kusahihisha kosa hili lakini habari kamili kabisa hazipatikani tena.

Dionysius Mwareopago
Umaarufu wake umetokana na Mdo 17:34 kusimulia kwamba alikuwa kati ya wachache waliosadiki hotuba aliyoitoa Mtume Paulo katika Areopago kuhusu Kristo na ufufuko.

Yosia
Yosia, kwa Kiebrania יֹאשִׁיָּהוּ, Yoshiyyáhu|Yôšiyyāhû, maana yake "aliyeponywa na YHWH" au "aliyetegemezwa na Yah"; kwa Kigiriki Ιωσιας; kwa Kilatini Josias; (649 KK – 609 KK) alikuwa mfalme wa Yuda (641 KK – 609 KK) aliyejitahidi kufanya urekebisho upande wa dini ya Israeli ili kufuata zaidi Torati iliyoelekea kukamilika wakati huo.

Kutabaruku
Yesu alishiriki sikukuu hiyo (Yoh 10:22) inayotajwa na Mtume Yohane kwa jina la τὰ ἐγκαίνια, "ta engkainia", "the renewals"). Yosefu Flavio anaiita "mianga" tu.

Kalenda ya Juliasi
Sosigenes alitumia majina ya miezi ya kalenda ya kale yanayoendela kutumikwa hadi leo. Isipokuwa mwaka 44 KK baada ya kifo cha Caesar mwezi wa "Quintilis" ilipewa jina la marehemu ikaitwa "Julius" ndiyo Julai kwa Kiswahili. Mtwala mkubwa aliyefuata baada ya Julius Caesar alikuwa Augusto (anayehesabiwa kuwa Kaisari wa kwanza wa Kirumi) na mwezi wa Sextilis ulipewa jina lake kwa heshima yake ni mwezi wa Agosti kwa Kiswahili. Hata watawala wengine walijaribu kupachika majina yao kwenye mwezi fulani lakini ni majina ya Kaisari Juliusi na Augusto pekee yaliyodumu.

Diego wa Alkala
Alizaliwa mwaka 1400 hivi huko San Nicolás del Puerto (Hispania), akafa tarehe 12 Novemba 1463 huko Alcalá de Henares (Hispania).
Alitangazwa mtakatifu na Papa Sixtus V mwaka 1588. Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 13 Novemba.

Dajaja (kundinyota)
Cygnus - Dajaja ni kati ya kundinyota zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio (kwake kama ornis - ndege) katika karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 ya Umoja wa kimataifa wa astronomia kwa jina la Cygnus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Cyg'.

Tarehe za maisha ya Yesu
Kuhusu kuzaliwa kwake, inajulikana kuwa kulitokea chini ya mfalme Herode Mkuu, aliyetawala hadi alipofariki mwaka 4 KK. Hivyo, wengi wanakubali kwamba Yesu alizaliwa kidogo kabla ya hapo, labda mwaka 6 KKingawa Denis Mdogo kwa kukosea alihesabu tofauti miaka 500 baadaye alipoona inafaa kugawa miaka yote ya historia katika makundi mawili, KK na BK.

Birinus
Birinus (600 hivi – 649), anayeheshimiwa kama mtakatifu, alikuwa askofu wa kwanza wa Dorchester, na anaitwa "mtume wa Wasaksoni wa Magharibi" kutokana na kuingiza ufalme wa Wessex katika Ukristo.

Papa Benedikto XVI
Papa Benedikto XVI (amezaliwa 16 Aprili 1927; jina la Kilatini: Benedictus XVI; kwa Kiitalia: Benedetto XVI) alikuwa papa tangu 19 Aprili 2005 baada ya kifo cha Papa Yohane Paulo II hadi alipoamua kung'atuka tarehe 28 Februari 2013 kwa sababu ya afya yake kudodora.

Maumivu ya kiuno
Hippocrates (460 KK hivi – 370 KK hivi) alikuwa wa kwanza kutumia neno kurejelea maumivu ya nyonga na ya kiuno; Galen (enzi za kati hadi mwishoni mwa karne ya 2 BK) alielezea suala hili kwa kina. Madaktari mwishoni mwa milenia ya 1 hawakujaribu upasuaji wa mgongo. Baadala yake, walipendekeza kusubiri kwa umakinifu.

Nahari (kundinyota)
Eridanus - Nahari ni kati ya kundinyota 48 zilizotajwa na Klaudio Ptolemaio katika kitabu cha Almagesti wakati wa karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 zinazoorodheshwa na Umoja wa kimataifa wa astronomia kwa jina la Eridanus. Kifupi chake rasmi Ukia ni 'Eri'.

Ignas wa Loyola
Ignas wa Loyola (kwa Kieuskara Ignazio Loiolakoa, kwa Kihispania Ignacio de Loyola) alizaliwa mwaka 1491 huko Loyola, Guipúzcoa, Hispania akafariki tarehe 31 Julai 1556 mjini Roma (leo nchini Italia).

Tacitus
Publius (au Gaius) Cornelius Tacitus (56 hivi - 120 hivi BK) alikuwa mwanasiasa na mwanahistoria wa Dola la Roma.

Dorotheo wa Turo
Alishiriki mtaguso wa kwanza wa Nisea mwaka 325, lakini alifukuzwa na kaisari Julian Mwasi akakae Odyssopolis (Varna, leo nchini Bulgaria) kwenye Bahari Nyeusi. Huko alifia dini yake akiwa na umri wa miaka 107.

Eustasi wa Luxeuil
Eustasi wa Luxeuil (560 hivi – 629 hivi), alikuwa abati wa pili wa Luxeuil kuanzia mwaka 611, akimrithi mwalimu wake Kolumbani, baada ya kuwa mkuu wa chuo cha monasteri.

Odysseas Elytis
Odysseas Elytis (2 Novemba 1911 – 18 Machi 1996) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Ugiriki. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Odysseas Alepoudhelis". Mwaka wa 1979 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

Papa Sixtus II
Papa Sixtus II alikuwa papa kuanzia 30 Agosti 257 hadi kifodini chake tarehe 6 Agosti 258. Alimfuata Papa Stefano I akafuatwa na Papa Dionysius.

Dionysius Mwareopago
Umaarufu uliongezeka baada ya mtu asiyejulikana kutoka Siria kuandika vitabu mbalimbali akitumia jina la Dyonisius huyo mwanzoni mwa karne ya 6.

Laurence Fishburne
Laurence John Fishburne III (amezaliwa tar. 30 Julai 1961) ni mshindi wa tuzo ya Academy na ya Emmy-mwigizaji, mtayarishaji, mwongozaji na mwandikaji bora script wa Kimarekani. Fishburne alianza kujibebea umaarufu tangu mwaka 1979 baada ya kuigiza filamu ya Apocalypse Now, vilevile katika Fled, Deep Cover , Boyz N the Hood, Teenage Mutant Ninja Turtles na mfululizo wa filazmu za Matrix.

Yohane Climacus
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Machi.

Fyodor Dostoyevski
Fyodor Mikhailovich Dostoyevski (Kirusi: Фёдор Миха́йлович Достое́вский) (11 Novemba 1821 (30 Oktoba ya Kalenda ya Juliasi) – 9 Februari 1881 (28 Januari ya kalenda ya kale) alikuwa mwandishi wa riwaya nchini Urusi.
Mara nyingi ametajwa kama mwandishi Mrusi muhimu zaidi. Kati ya riwaya zake zianzojulikana kimataifa ni "Kosa na adhabu" pamoja na "Ndugu Karamasov".

Felix Eboue
Félix Adolphe Éboué (26 Desemba 1884 - 17 Machi 1944) alikuwa Mfaransa mweusi (Mfaransa aliyezaliwa Guyana) na alikuwa kiongozi wa kikoloni na pia wa Wafaransa Huru.

Kukingiwa dhambi ya asili
Hatimaye dogma hiyo ilitangazwa mwaka 1854 kwa hati "Ineffabilis Deus" ya Papa Pius IX.

Maximilien Robespierre
Maximilien François Marie Isidore de Robespierre (Kifaransa: [mak.si.mi.ljɛ fʁɑ.swa ma.ʁi i.zi.dɔʁ də ʁɔ.bɛs.pjɛʁ]; 6 Mei 1758 - 28 Julai 1794) alikuwa mwanasheria wa Kifaransa na mwanasiasa , Mojawapo ya takwimu zilizojulikana na zenye ushawishi mkubwa zinazohusishwa na Mapinduzi ya Kifaransa na Utawala wa Ugaidi.
Kama mwanachama wa Waziri Mkuu, Bunge la Kimbunge na Klabu Ya Jacobin, Robespierre alikuwa ni mtetezi wa maskini na taasisi za kidemokrasia. Alitoa kampeni kwa wanaume wote nchini Ufaransa, udhibiti wa bei juu ya bidhaa za msingi za chakula na kukomesha utumwa katika makoloni ya Kifaransa. Alikuwa mpinzani mkali wa adhabu ya kifo, lakini alifanya jukumu muhimu katika kupanga utekelezaji wa Mfalme Louis XVI, uliosababisha kuanzishwa kwa Jamhuri ya Kifaransa.
Huenda anajulikana zaidi kwa jukumu lake katika Ufalme wa Ugaidi wa Mapinduzi ya Kifaransa. Aliitwa kama mwanachama wa Kamati ya Nguvu ya Usalama wa Umma iliyozinduliwa na mshirika wake wa kisiasa Georges Danton na alifanya ushawishi wake wa kuzuia Waheberists wa mrengo wa kushoto. Kama sehemu ya majaribio yake ya kutumia hatua kali za kudhibiti shughuli za kisiasa nchini Ufaransa, Robespierre baadaye alihamia dhidi ya Danton zaidi ya wastani, ambaye alishtakiwa na rushwa na kufariki mwezi Aprili 1794. Ugaidi ulikamilisha miezi michache baadaye na kukamatwa kwa Robespierre Julai , Matukio ambayo yalianzisha kipindi cha historia ya Kifaransa inayojulikana kama Reaction ya Thermidorian(en:Thermidorian Reaction). [1] Wajibu wa Robespierre binafsi kwa ziada ya Ugaidi bado ni suala la mjadala mkali kati ya wanahistoria wa Mapinduzi ya Kifaransa. [2] [3]

Aloysius Gonzaga
Aloysius ni jina la Kilatini, kwa Kiitalia ni Luigi. Alizaliwa katika ngome ya familia yake huko Castiglione delle Stiviere, kati ya Brescia na Mantova, kaskazini mwa Italia, katika kile kilichokuwa sehemu ya Duchy ya Mantua. Alikuwa wa kwanza kati ya watoto saba wa Ferrante de Gonzaga (1544-1586), Mtawala wa Castiglione, na Marta Tana di Santena, binti wa baron wa familia ya Piedmont Della Rovere. Mama yake alikuwa rafiki wa Isabel, mke wa Filipo II wa Hispania.

Historia ya teolojia
Walioendelea ni kama vile: Cleanthes (karne ya 3 KK), Cicero (maandishi ya mwaka 45 KK), Lucretius (karne ya 1 KK), Epictetus (maandishi ya mwaka 135) na Plotinus (kuanzia 235). Baadhi ya hawa walikuwa Walatini walioathiriwa na ustaarabu wa Kigiriki.

Dionysius Exiguus
Haijulikani jinsi alivyofikia hesabu hii. Leo hii inajulikana ya kwamba kadirio lake lilikuwa na kosa ndogo.

Epikur
Epikur (kwa Kilatini na lugha mbalimbali Epicurus, kutoka Kigiriki Ἐπίκουρος, "Epíkouros", yaani "Mwenzi"; 341–270 KK) alikuwa mwanafalsafa wa Ugiriki wa Kale, maarufu kama mwanzilishi wa shule ya falsafa yenye jina lake (kwa Kiingereza: Epicureanism).

Eratosthenes
Eratosthenes wa Kirene (kwa Kigiriki Ερατοσθένης ο Κυρηναίος; 276 KK - 194 KK) alikuwa mtaalamu wa hisabati, jiografia, historia na lugha tena mkurugenzi wa maktaba ya Aleksandria katika Misri. Anakumbukwa hasa kama mtu wa kwanza aliyekadiria mzingo wa dunia. Anasemekana aliibuni neno "jiografia".

Papa Pius IX
Alitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa mwenye heri tarehe 3 Septemba 2000. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezo30 – 64/67Petro Mtakatifu PetroPetrus, Apostolusשמעון בן יונה (Shimon ben Yona) Shimon Kipha, CΙΜΗΟΝ ΚΗΦΑC (Simeon Kephas - Simoni Mwamba - Simoni Petro) Bethsaida, GalilayaMtume wa Yesu ambaye alimpa funguo za Ufalme wa Mbinguni, kufuatana na Injili ya Mathayo 16:18-19. Alisulubiwa juu chini; sikukuu yake ni 29 Juni 68(?) – 79(?)Linus Mtakatifu Linus Linus, Episcopus RomanusLinusToscana (Italia ya Kati) Sikukuu yake ni 23 Septemba80(?) – 92Anacletus (Cletus) Mtakatifu AnacletusAnacletus, Episcopus RomanusAnacletusRoma au UgirikiAlifia dini; sikukuu yake ni 26 Aprili 92 – 96/99Klementi I Mtakatifu Klemens IClemens, Episcopus RomanusRomaAlifia dini; sikukuu yake ni 23 Novemba96/99 – 108Evaristus (Aristus) Mtakatifu EvaristusEvaristus, Episcopus RomanusAristusMgirikiInasemekana alifia dini (lakini haijathibitishwa); sikukuu yake ni 26 Oktoba108/109 – 116/119Alexander I Mtakatifu AlexanderAlexander, Episcopus RomanusAlexanderRomaSikukuu yake ni 3 Mei117/119 – 126/128Sixtus I Mtakatifu SixtusXystus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 6 Aprili127/128 – 137/138Telesfori Mtakatifu TelesforiTelesphorus, Episcopus RomanusUgirikiSikukuu yake ni 5 Januari138 – 142/146Hyginus Mtakatifu HyginusHyginus, Episcopus RomanusUgirikiInasemekana alifia dini (lakini haijathibitishwa); sikukuu yake ni 11 Januari142/146 – 157/161Pius I Mtakatifu PiusPius, Episcopus RomanusAquileia, Friuli, ItaliaAlifia dini kwa panga; sikukuu yake ni 11 Julai157 – 163/168Anicetus Mtakatifu Anicetus Anicetus, Episcopus RomanusEmesa, SyriaInsemekana alifia dini (lakini haijathibitishwa); sikukuu yake ni 17 Aprili166 hivi– 170/177Soter Mtakatifu SoterSoterius, Episcopus RomanusFondi, Lazio, ItaliaInasemekana alifia dini; sikukuu yake ni 22 Aprili171/177 – 185/193Eleuteri Mtakatifu EleutherusEleutherius, Episcopus RomanusNikopoli, EpyrusInasemekana alifia dini; sikukuu yake ni 6 Mei186/189 – 197/201Viktor I Mtakatifu ViktaVictor, Episcopus RomanusAfrika ya KaskaziniSikukuu yake ni 28 Julai198/201 – 217/218Zefirino Mtakatifu ZefirinoZephyrinus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 20 Desemba218 – 222Kalisti I Mtakatifu Kalisti ICallistus, Episcopus RomanusAlifia dini; sikukuu yake ni 14 Oktoba222 – 230Urban I Mtakatifu Urban IUrbanus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 25 Mei21 Julai 230 – 28 Septemba 235Ponsyano Mtakatifu PonsyanoPontianus, Episcopus RomanusRomaAlifia dini; sikukuu yake ni 13 Agosti21 Novemba 235 – 3 Januari 236Anterus Mtakatifu AnterusAnterus, Episcopus RomanusUgirikiSikukuu yake ni 3 Januari10 Januari 236 – 20 Januari 250Fabiani Mtakatifu FabianiFabianus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 20 Januari

Diadumenian
Diadumenian (kwa Kilatini: Marcus Opellius Antoninus Diadumenianus Augustus) (Septemba 208 – 218), alikuwa mtoto wa kaisari Macrinus na alitawala pamoja naye kwa muda mfupi (Mei 217–218) kabla ya wote wawili kuuawa na wanajeshi wa viskosi kutoka Syria waliompandisha Elagabalus kuwa Kaisari mpya.

Konfusio
Tarehe ya kuzaliwa ya Confucius (28 Septemba) ni sikukuu kule China. Katika siku hiyo watu husherekea walimu.

Didier Drogba
Didier Yves Drogba Tébily (amezaliwa 11 Machi 1978) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Cote d'Ivoire. Anachezea kilabu cha Phoenix Rising F.C. kama mshambuliaji akiwa pia mmiliki wake.

Gottfried Leibniz
Gottfried Wilhelm Leibniz (pia Leibnitz au von Leibniz; 1 Julai 1646 - 14 Novemba 1716) alikuwa mwanasayansi na mwanafalsafa Mjerumani aliyeandika hasa kwa Kilatini na Kifaransa. Aliandika vitabu na insha nyingi kuhusu mada za siasa, sheria, historia, isimu na mengineyo. Anasemekana alikuwa mtu wa mwisho aliyeweza kushika ujuzi wote wa ustaarabu wake.

José Echegaray y Eizaguirre
José Echegaray y Eizaguirre (19 Aprili 1832 – 4 Septemba 1916) alikuwa mwanahisabati, mwanasiasa na mwandishi wa tamthiliya kutoka nchi ya Hispania. Alianza kuandika tu alipofikisha umri wa miaka 42. Kabla ya kuwa mashuhuri kama mwandishi, alikuwa profesa wa hisabati na mwanasiasa (kwa mfano, aliteuliwa kuwa Waziri wa Fedha mwaka wa 1874). Mwaka wa 1904, pamoja na Frederic Mistral alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

Dionisi Ssebuggwawo
Dionisi Ssebugwawo (1870 hadi 26 Mei 1886, Munyonyo) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.

Mashahidi wa Douai
Kati yao, zaidi ya 80 walitangazwa wenye heri na Papa Pius XI tarehe 15 Desemba 1929 pamoja na wafiadini wengine wa dhuluma hiyohiyo. Baadhi yao walitangazwa na Papa Paulo VI kuwa watakatifu tarehe 25 Oktoba 1970.

Tawasifu ya Malcolm X
Kimechapishwa baada ya mwenyewe kufa, kwa jina la The Autobiography of MalcolmX kimetaja maisha ya Malcolm X, aliyezaliwa kwa jina la Malcolm Little (1925–1965), ambaye akaja kuwa mwanaharakati wa haki za binadamu. Kwa kuanza na ujauzito wa mama yake, kitabu kinaelezea maisha ya utotoni ya Malcolm akiwa mjini Michigan, kifo cha baba yake kilichotokea katika mazingira ya kutatanisha, na hali iliyopelekea mama yake kuwehuka na kuishia hospitali ya vichaa bila kutaka na kutiwa katika kitengo cha uchunguzi wa kisaikolojia.[2] Maisha ya ujana wa Little yameelezewa pia akiwa huko Boston na New York City, halkadhalika kujihusisha kwake na jamii za kihalifu. Uhalifu huo ambao ulipelekea kutumikia kifungo cha miaka nane-hadi-kumi jela, kifungo ambacho alitumikia miaka sita na nusu (1946–1952) baada ya kupata msamaha.[3] Kitabu kinaelezea ukasisi wake na mkuu wa jumuia Nation of Islam ndugu Elijah Muhammad (1952–1963) na kuibuka kwake kuwa kama msemaji mkuu taifa wa jumuia hiyo. Kinaelezea kuachia kwake ngazi kwenye jumuia hiyo ya Nation of Islam mnamo Machi 1964, na safari yake ya kwenda hija Makka, ambayo ilipelekea kubadili dhehebu na kuwa Sunni, na safari zake za Afrika.[4] MalcolmX aliuawa mjini New York katika jengo la Audubon Ballroom mnamo mwezi wa Februari 1965, kabla kitabu hakijaisha. Mwandishi mwenzake , mwanahabari Alex Haley, alimuhtasarisha siku za mwisho za maisha ya MalcolmX, na kuelezea kwa kina makubaliano yao, ikiwa pamoja na maoni binafsi ya Haley kuhusu muhusika, kwenye hitimisho la "tawasifu".[5]

Papa Linus
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 23 Septemba.
Kuhusu Papa Linus katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Papa Eusebius
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 26 Septemba.

Papa Pius VIII
Papa Pius VIII (20 Novemba 1761 – 30 Novemba 1830) alikuwa Papa kuanzia tarehe 31 Machi 1829 hadi kifo chake. Alitokea nchi ya Italia.

Thomas Aquinas Mtakatifu
Kwa agizo lake, Thoma alitunga au kupanga matini ya liturujia yote ya sikukuu mpya ya "Corpus Domini" (Mwili na Damu ya Kristo) iliyoanzishwa tarehe 8 Septemba 1264. Kati ya matini hayo, ambamo zinajitokeza imani na hekima yake, maarufu zaidi kimataifa mpaka leo ni utenzi "Pange Lingua", hasa sehemu ya mwisho inayoanzia na maneno "Tantum Ergo" ("Sakramenti Kubwa Hiyo").

Papa Benedikto IX
Papa Benedikto IX (takriban 1012 – baada ya 1055) alipata kuwa papa mara tatu: ya kwanza tangu Oktoba 1032 hadi Septemba 1044, ya pili tangu Aprili hadi Mei 1045, na ya tatu tangu Novemba 1047 hadi Julai 1048. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Theophylactus wa Tusculum.

Augusto
alizaliwa kama Gaius Octavius baada ya kuasiliwa na Caesar alitumia jina lake, hivyo aliitwa Gaius Iulius Caesar Octavianus yaani "Julius Caesar wa familia ya Octavius" tangu mwaka 31 KK alitumia pia cheo "Imperator" (mwenye amri, "amiri") kama jina la kwanza mwaka 27 KK alipewa jina la heshima la "Augustus" (anayestahili kuabudiwa) akaitwa "Imperator Caesar Augustus"

Yosefu wa Leonesa
Yosefu wa Leonesa, O.F.M. Cap., (jina la kitawa kwa Kiitalia Giuseppe da Leonessa, jina la awali Eufranio Desiderio)
aliishi zaidi nchini Italia (8 Januari 1556 – 4 Februari 1612) na anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Isopodi mkubwa
Kulingana na kumbukumbu ya kisukuku inafikiriwa kwamba Bathynomus walikuwepo zaidi ya miaka milioni 160 iliyopita, kabla ya mvunjiko wa barakuu Pangaia, hivyo hawakubadilika kwa kujitegemea katika maeneo yote matatu, lakini tangia hapo inaweza kutarajiwa kwamba Bathynomus wanaonyesha mageuko tofauti katika maeneo mbalimbali. Hata hivyo isopodi wakubwa katika maeneo yote matatu walikuwa karibu kufanana katika muonekano [16] (Ingawa kuna tofauti kadhaa, na ni spishi tofauti). [1] Huu mpunguo wa muachano wa phenotypic unaunganishwa kwenye ngazi za mwanga wa chini sana wa makazi yao. [16]

Historia ya Wokovu
Wakati wa Hosea kufanya unabii kaskazini, Mungu aliita wengine kusini; kati yao muhimu zaidi ni Isaya, kuhani wa Yerusalemu mwenye elimu nzuri ambayealizaliwa Kusini mwaka 765 hivi, akatabiri kwa muda usiopungua miaka 40 akiingilia kati matukio yote ya siasa, ambayo yalikuwa ya kutisha kutokana na nguvu za Waashuru ambao waliangamiza Israeli na kukaribia kufuta hata ufalme wa Kusini.

Baada ya Kristo
Leo hii wataalamu wengi hukubaliana ya kwamba kasoro Ya Dionysio ni takriban miaka 4 - 8; yaani mwaka halisi wa kuzaliwa kwake Yesu ulikuwa kama miaka nne hadi nane kabla ya mwaka ambao tumezoea kuhesabu kama "1", kwa kuwa mwaka 4 K.K. ndipo alipokufa mfalme Herode Mkuu aliyejaribu kumuua akiwa mtoto mchanga.

Balbinus
Decimus Caelius Calvinus Balbinus (takriban 165 – 29 Julai, 238) alikuwa Kaizari wa Dola la Roma, pamoja na Pupienus, kuanzia 22 Aprili, 238 hadi kifo chake. Walimfuata Gordian II wakiasi dhidi ya Maximinus Thrax.

Elagabalus
Elagabalus au Heliogabalus (takriban 203 – 11 Machi, 222) alikuwa Kaizari wa Dola la Roma kuanzia 16 Mei, 218 hadi kifo chake. Alimfuata Macrinus.

Luís de Camões
Luís Vaz de Camões (1524 – 10 Juni 1580) alikuwa mshairi Mreno anayesifiwa kama mshairi mkubwa katika historia ya Ureno. Alilinganishwa na Homer, Virgil na Dante. Aliandika mashairi kwa Kireno na Kihispania na utenzi mkubwa wa Os Lusíadas yaani safari za mabaharia Wareno walioongozwa na Vasco da Gama wakielekea Uhindi kupitia Rasi ya Tumaini Jema na pwani la Afrika ya Mashariki.[1]

Ignas wa Antiokia
Ignas wa Antiokia (kwa Kigiriki Ἰγνάτιος, Ignatios: lakini alijulikana pia kwa jina la Θεοφόρος, Theophoros, yaani "Mleta Mungu") alizaliwa kati ya 35 na 50 B.K. akafa kati ya 98 na 117.

Eustasi wa Luxeuil
Eustasi alizaliwa huko Burgundy (leo nchini Ufaransa) akatawa huko Luxeuil. Kolumbani, mwanzilishi wa abasia hiyo, alipofukuzwa na mfalme wa Burgundy kwa sababu ya kukemea maadili yake, alimpendekeza Eustasi achaguliwe kushika nafasi yake, akahamia Bobbio, Italia.

Farisi (kundinyota)
Katika mitholojia ya Kigiriki Farisi alikuwa shujaa aliyeua dubwana Ketusi na kumwokoa Andromeda. Baadaye wote pamoja na wazazi wa Andromeda mfalme Kifausi na malkia Cassiopeia waliinuliwa angani kama nyota . Farisi alikuwa mwana wa Zeus na Danaë. Aliwahi kumshinda dubwana Medusa aliyeweza kubadilisha kila kiumbe kuwa jiwe kwa kumwangalia tu lakini Farisi alikata kichwa chake. Baadaye alimwokoa Andromeda aliyefungwa kwa nyororo kwa mwamba kwenye ufuko wa bahari ili atolewe sadaka kwa Kestusi.
Farisi ni kati ya kundinyota zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK kwa jina Kassiopeia. Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia kwa jina la Perseus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Per'.

David James Thouless
David James Thouless (amezaliwa 21 Septemba, 1934) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa aligundua m . Mwaka wa 2016, pamoja na Frederick Duncan Michael Haldane na John Michael Kosterlitz, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Alipewa tuzo kwa utafiti wake wa kinadharia katika maelezo ya tabia za mata katika hali karibu na sifuri halisi (ing. "for theoretical discoveries of topological phase transitions and topological phases of matter")[1][2][3] .

Yaa Asantewaa
Yaa Asantetwaa alizaliwa mnamo 1840 katika mji wa Besease, wakati ule kitovu cha ufalme mdogo ndani ya milki ya Ashanti. Kakaye Afrane Panin aliendelea kuwa Ejisuhene (mtawala) wa Ejisu. Yaa Asantetwaa aliishi maisha ya mkulima akaolewaa akamzaa binti mmoja.[2]

Kifausi (kundinyota)
Katika mitholojia ya Ugiriki ya Kale alikuwa mfalme wa Ethiopia na mume wa malkia Cassiopeia (Mke wa Kurusi) aliyejivunia kuwa yeye mwenyewe na binti yake Mara "()" ni wazuri kushinda mabinti wa Poseidon mungu wa bahari. Hapo Poseidon aliamua kumwadhibu kwa kutuma dubwana Ketusi dhidi yake. Kifausi pamoja na malkia yake waliamua kumtoa binti Mara (Andromeda) kama sadaka kwa Ketusi kwa kumfunga kwenye ufuko wa bahari ili aliwe na dubwana huyu lakini shujaa Farisi "()" akaingia kati na kumwokoa. Baadaye wote waliinuliwa angani kama nyota kwa hiyo tunaona Kifausi (Cepheus) jirani na kundinyota za Mke wa Kurusi (Cassiopeia) na Mara, halafu Ketusi na Farisi aliyekuja kumwokoa Mara katika simulizi la mitholojia.

Agostino wa Hippo
Agostino alizaliwa tarehe 13 Novemba 354 mjini Thagaste katika mkoa wa Numidia. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Aurelius Augustinus". Wakati ule Ukristo ulikuwa tayari dini iliyokubaliwa katika Dola la Roma; dhuluma dhidi ya Wakristo zilikuwa zimekwisha rasmi mwaka 313 kwa Hati ya Milano iliyotolewa na Konstantino Mkuu ili kuruhusu uhuru wa dini.

Agnes Mtakatifu
Habari zake hazieleweki waziwazi kama aliishi wakati wa Kaisari Decius au wakati wa Kaisari Diokletian ambao wote wawili waliamuru mateso ya Wakristo.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni 21 Januari.

Eustasi wa Luxeuil
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Machi.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.