Question: Usafiri wa anga la nje ulianza lini?

Usafiri wa anga-nje
Chanzo cha usafiri wa anga-nje kilikuwa kuruka kwa chombo cha angani cha Kisovyieti Sputnik 1 mnamo 4 Oktoba 1957 iliyokuwa satelaiti ya kwanza iliyozunguka Dunia angani.

Alan Shepard
Mwaka 1969 aliingizwa katika mradi wa Apollo iliyoandaa safari za kufika mwezini. Alikuwa kiongozi wa safari ya Apollo 14 tar. 31 Januari hadi 9 Februari 1971.

Tukani (kundinyota)
Keyser alitumia jina la Kiholanzi "Den Indiaenschen Exster" alipotumia neno la kwake nyumbani kwa kutaja Hondohondo aliyoona katika nchi za Bahari ya Hindi. Ndege hii haikujulikana bado katika Ulaya lakini alifanana na Tukani ya Amerika ya Kusini na hivyo Petrus Plancius alitumia jina hili katika globu yake ya nyota aliyotengeneza baada ya kupokea taarifa ya Keyser na Houtman; jina hili lilisambazwa zaidi na Johannes Bayer katika atlasi ya nyota “Uranometria” likawa jina la kimataifa.

Ndege wa Peponi (kundinyota)
Ndege wa Peponi iko jirani na kundinyota Pembetatu ya Kusini (""). Pia ipo karibu na Nyota angavu ya Rijili Kantarusi.
Ndege wa Peponi inapatikana kati ya kundi nyota zilizobuniwa tangu mabaharia Wazungu walipozunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota ya kusini. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius.

Kima (mnyama)
Nchi nyingi zinawatumia kima kama sehemu yao ya tafiti za anga kujumuisha Marekani na Ufaransa. Kima wa kwanza kwenda angani aliitwa Albert II, ambaye aliruka angani na roketi ya Marekani, mnamo Juni 14, 1949.

Wingu la Oort
Wingu la Oort (ing. Oort cloud) ni ukanda wa kudhaniwa angani unaozunguka mfumo wa Jua kwa umbali mkubwa nje ya mzingo wa Pluto pia nje ya ukanda wa Kuiper. Ukanda huu unadhaniwa kuwa na magimba ya barafu na vumbi yaliyo na mwendo wa kuzunguka Jua kwa umbali kuanzia vizio astronomia 50,000 hadi 100,000 au zaidi (sawa na miaka ya nuru 0.8 hadi 1.5). Kuwepo kwa wingu hili hakuthibitishwa kwa hiyo ni bado wingu la kinadharia. Nadharia hii ilitungwa na mwanaastronomia Mholanzi Jan Oort (1900 – 1992) aliyetafuta maelezo kwa asili na njia za nyotamkia zinazotokea katika mfumo wa Jua. Wingu la Oort linatazamiwa kuwa asili ya nyotamkia zenye obiti ndefu, ilhali zile zenye obiti fupi zinatoka katika Ukanda wa Kuiper.[1]

Kipimaanga
Chombo kilichosafiri mbali kabisa ni Voyager 1 iliyorushwa angani kwenye mwaka 1977 na kwenye Januari 2018 imeshapita obiti ya Pluto na kufikia umbali wa kilomita bilioni 21 kutoka kwenye Jua.

Hoteli ya Hilton
Ilianzishwa katika mwaka wa 1919 na Conrad Hilton. Hilton kununua hoteli yake ya kwanza, ya Mobley Hotel, katika mwaka wa 1919 katika Cisco, Texas. " gtc:suffix="" gtc:mediawiki-xid="6">[6] Ya kwanza katika kundi la mahoteli ya Hilton kubeba jina ilikuwa Dallas Hilton, iliyofunguliwa katika mji wa Dallas, Texas mwaka 1925. " gtc:suffix="" gtc:mediawiki-xid="7">[7] Mwaka 1954 kampuni hii ilinunua kundi la mahoteli la Statler Hotel, na kuifanya kuwa kampuni kubwa kabisa inayofanya huduma za ukarimu katika dunia. Mwaka 1954, katika Caribe kapuni hii ilijenga hoteli inayoitwa Beachcomber Bar katika San Juan, Puerto Rico, Ramon "Monchito" Marrero umba Pina Colada. " gtc:suffix="" gtc:mediawiki-xid="8">[8] Katika Hoteli ya Conrad Hilton Hotel in Chicago kulitokea maandamano ya Mkataba wa Kidemokrasia ya 1968 maandamano ambayo yalitokea kote mitaani katika Grant Park. milango ya hoteli hii ilifungwa kwa mara ya kwanza katika historia yake. Bado hoteli hii ilienda hasara kupitia uharibifu mdogo kutokana na matokeo ya ghasia nje kwa mfano, madirisha yalivunjwa na mamia ya waandamanaji mitaani wakati wa maandamano haya. John Lennon na yoko Ono walianzisha mradi wa kuleta amani kati ya 25 Machi 1969 na 31 Machi 1969 katika Amsterdam Hilton katika chumba nambari 902. chumba hiki kikawa maarufu kama sehemu ya kitalii. [2] Hoteli Hilton katika Nicosia, Cyprus, ilikuwa sehemu ya tukio la mauaji ya Youssef Sebai, mhariri wa gazeti la Misri na rafiki wa Rais wa Misri Anwar El Sadat tarehe 19 Februari 1978. Mauaji na utekaji nyara wa ndege yaCyprus Airways DC-8 katika kituo cha ndege cha Larnaca ilisababisha Misri kuvamiwa kituo cha ndege cha Larnaca na vikosi vya Misri. Hatua hii ya Wamisri ilisababisha kuzorota kwa mahusiano kati ya Cyprus na Misri. Beirut ya Hilton kumaliza ujenzi na ilitakiwa wazi tarehe 14/4/1975. Hata hivyo, Lebanon yalipoanza Civil War hasa siku 1 kabla ya Grand Opening tarehe, siku ya 13 Aprili. The Hotel mara kamwe ulifunguliwa na alikuwa ukali yaliyoharibiwa wakati wa vita. Jengo mara demolished mwishoni mwa 90's na kufanya njia kwa yalijengwa wapya Hilton Beirut Hotel, kutokana na wazi wakati mwingine mwaka 2010. Hoteli ya hilton Amsterdam ina matukio mawili mashuhuri. Mwaka 1991, muuzaji wa mihadaratiKlaas Bruinsma, aliuawa mbele ya jengo. 11 Julai 2001, Kiholanzi msanii Herman kizazi fast kujiua kwa kuruka kutoka kwenye paa. [3]

Tom Mboya
Mboya iliyoandaliwa mwaka 1959 Afrika ya Airlift mradi, pamoja na African-American Wanafunzi Foundation katika Marekani, kupitia ambayo wanafunzi 81 wa Kenya walikuwa flown Marekani kusoma katika vyuo vikuu Marekani. Barack Obama babaye, barack Obama, Sr alikuwa rafiki wa Mboya's na Waluo wenzake; ingawa hakuwa airlift ya kwanza ndege mwaka 1959, tangu alikuwa zinazoongozwa kwa Hawaii, si bara US, yeye alipata udhamini kupitia AASF na mara ya ruzuku kwa ajili ya vitabu na gharama.Mwaka 1960 Foundation ya Kennedy ilikubali underwrite ya airlift, baada Mboya alitembelea Seneta Jack Kennedy kwa kuomba msaada, na Afrika Airlift ilipanuliwa na Uganda, Tanganyika na Zanzibar (sasa Tanzania), Northern Rhodesia (sasa Zambia), Southern Rhodesia (sasa Zimbabwe ), na Nyasaland (sasa Malawi). Baadhi ya wanafunzi 230 wa Afrika walipata scholarships kujifunza saa Hatari mimi ackrediterade vyuo katika Marekani mwaka 1960, na mamia zaidi katika 1961-63. [3] Mwaka 1960, Mboya's People's Congress Party alijiunga na Umoja wa Afrika Kenya na Kenya Independent Movement na kuunda Kenya African National Union (KANU) katika jaribio la kuunda chama ambayo wote transcend tribal siasa na kujiandaa kwa ajili ya kushiriki katika Lancaster House Conference (uliofanyika at Lancaster House inLondon) ambapo Kenya's kikatiba ram na uhuru walikuwa kuwa mazungumzo. Kama Katibu Mkuu wa KANU, Mboya aliongoza ujumbe wa Kenya. Baada ya uhuru wa Kenya mwaka 1963, Mboya alichaguliwa kuwa mbunge kwa ajili ya Nairobi, Kati Constituency (leo: Kamukunji Constituency) [4] na akawa Waziri wa Katiba na Sheria, na baadaye Waziri wa Uchumi, Mipango na Maendeleo. Katika jukumu hili, yeye aliandika muhimu "kikao Paper 10" on Harambee na Kanuni ya African Socialism (antog na Bunge mwaka 1964), ambayo ilitoa mfano wa makao ya serikali ya Afrika maadili.

Sayari
Kutokana na umbali tunatofautisha "sayari za ndani" kuanzia Utaridi (Mercurius) hadi ukanda wa asteroidi, halafu "sayari za nje" kuanzia Mshtarii (Jupiter) hadi Uranus.

ESA
ESA ni kifupi cha Kiingereza cha "European Space Agency" (Mamlaka ya Usafiri wa Anga Ulaya). Taasisi hiyo ilianzishwa mwaka 1975 na nchi 10 za Umoja wa Ulaya.

Bara la Antaktiki
Ni misafara ya Wafaransa na Wamarekani mnamo mwaka 1840 iliyoweza kuthibitisha ya kwamba ncha ya kusini ilipatikana ndani ya bara jipya. Sasa shauku ya upelelezi ilififia kwa sababu haikueleweka kuna nini katika bara jipya.

Mashindano ya magari
Mashindano ya kwanza kwa umbali mkubwa ulitokea mwaka 1907 kati ya Beijing (China) na Paris kwa umbali wa takriban kilomita 15,000 na sehemu kubwa ya njia hii ilikuwa bila barabara. Motokaa 5 zilishiriki.

Rekodi za Dunia za Guinness
Mnamo tarehe 4 Mei 1951, Sir Hugh Beaver, akiwa mkurugenzi wa Guinness Breweries, [5] alienda kwenye mchezo wa kupiga risasi kule Kaskazini Slob , kando na mto Slaney katika County Wexford, Ireland. Alijiusisha kwenye mabishano kuhusu ni ndege yupi wa mwitu aliyekuwa wa kasi sana Ulaya, koshin golden plover au grouse. Jioni hiyo akiwa Castlebridge House, aligundua kuwa ilikuwa vigumu kuthibitisha katika vitabu vya marejeleo kama koshin golden plover alikuwa ndege wa mwituni wa kasi sana wa Ulaya ama sivyo. [6] [7]

Mpito wa Zuhura
Mtaalamu wa kwanza aliyetabiri mpito wa Zuhura kwa mwaka 1639 alikuwa Johannes Kepler lakini alifariki kabla ya tukio, hivyo hakuliona mwenyewe. Utabiri wake ulithibitishwa miaka 8 baadaye na Waingereza Jeremia Horrocks na William Crabtree wakati wa mpito wa pili tarehe 4 Disemba 1639.

Mfumo wa Jua
Takriban miaka bilioni 4.5 iliyopita kulikuwa na wingu kubwa la molekuli lililozunguka kitovu cha galaksi yetu yaani Njia Nyeupe. Wingu hilo lilifanywa hasa na hidrojeni na heliamu (zaidi ya asilimia 99), pamoja na viwango vidogo vya elementi nzito zaidi. Hidrojeni na heli zilitokea katika mlipuko mkuu ulioanzisha ulimwengu wetu. Elementi nzito zilitokea katika nyota zilizowahi kutangulia na kulipuka kabla ya kuzaliwa kwa Jua letu na kusambaza mata zao kama vumbi ya angani. Ndani ya wingu kubwa kulikuwa na sehemu ambamo molekuli ziliongezeka na hivyo kuunda uga wa graviti iliyoendelea kuvuta mata nyingine, kuongeza tena graviti ya sehemu hizi kadiri zilivyopokea mata zaidi. Miendo ndani ya wingu labda ilianzishwa na mishtuko ya supanova ya karibu. Lakini hii ni nadharia tete tu hadi sasa. Sasa sehemu moja ya wingu kubwa ambako molekuli zinaendelea kukusanyika inaanza kuzunguka kwenye mhimili wake na kuongeza mzunguko huo pamoja na ongezeko la graviti. Graviti hiyo inaendelea kuvuta molekuli za eneo kubwa zaidi hadi diski ya uongezekaji (ing. accretion disk) inatokea. Hapo masi kubwa inaelekea kukusanyika katika kitovu cha diski ambako shinikizo na jotoridi zinaanza kupanda. Kadiri atomi zinavyokazwa na graviti na jotoridi kuwa juu mchakato wa myeyungano wa kinyuklia unaanza katika kitovu na hapo nyota changa inatokea. Myeyungano wa kinyuklia unasababisha mnururisho unaoelekea nje. Mnururisho huu ni kani yenye mwelekeo kinyume cha graviti. Hapo nyota haikazwi zaidi.i Hivyo nyota inaingia katika hali thabiti ya uwiano baina ya graviti inayotaka kukaza mata yake kwenye kitovu na shinikizo la mnururisho linaloelekea kinyume. Ndani ya mata iliyobaki kwenye diski nje ya kiini cha nyota changa kuna sehemu ambapo molekuli zinakazana na kuunda viini vya sayari (ing. planetesimal). Viini vikubwa zaidi vinavuta tena viini vidogo na kufanya idadi ya viini kupungua ilhali viini vinaungana.Vinavyobaki kukua na kuongeza masi zake na ndipo chanzo cha sayari zetu. Tabia za sayari zinatokea tofauti kutegemeana na umbali wa Jua. Elementi nzito zaidi zinakusanyika karibu na Jua. Kinyume chake, elementi nyepesi zinasukumwa na upepo wa Jua zinaanza kukusanyika kwa umbali mkubwa zaidi. Kwa hiyo sayari zilizo karibu na Jua kama Utaridi, Zuhura, Dunia na Mirihi ni sayari za miamba, zinafanywa na elementi nzito. Sayari zilizo mbali na Jua kama Mshtarii, Zohali, Uranusi na Neptuni ni sayari za gesi, zinafanywa na elementi nyepesi.

MS Oasis of the Seas
Meli hii ina uwezo wa kubeba abiria mara tano zaidi ya meli mashuhuri "Titanic" iliyozama kwenye mwaka 1912 baada ya kugongwa na siwa barafu. Tofauti na meli za abiria za zamani zilizosafirisha watu kutoka bandari moja kwenda nyingine Oasis of the Sea sawa na meli za abiria za kisasa inafanya hasa kazi ya burudani ikibeba watalii wanaopenda kuona mabandari na visiwa katika nchi za kigeni.

Unajimu
Kuna aina nyingi za unajimu:
Unajimu na astronomia zilianza pamoja kama kazi ileile zikaendelea hivyo kwa karne nyingi. Tangu mwanzo wa sayansi ya kisasa takriban miaka 500 iliyopita wataalamu walitambua tabia za nyota kuwa magimba ya angani yenye sifa za kifizikia si pepo, roho au miungu wanaoweza kutawala dunia au wanadamu. Kwa hiyo njia za unajimu (astrolojia) na astronomia zimeachana tangu karne kadhaa. Lakini miaka 400 iliyopita wanasayansi muhimu kama Tycho Brahe, Johannes Kepler, Giordano Bruno au Galileo Galilei walitengeneza horoskopi, ingawa waliweka misingi ya astronomia ya kisasa.
Tangu mwanzo wa historia wanadamu katika sehemu mbalimbali za dunia walitazama nyota.

Buzz Aldrin
Dr. Edwin Eugene "Buzz" Aldrin, Jr. (*20 Januari 1930) ni rubani na mwanaanga kutoka nchi ya Marekani. Alikuwa mtu wa pili kukanyaga uso wa Mwezi alipofika pamoja na Neil Armstrong kwenye safari ya chombo cha anga cha Apollo 11.

Historia ya Amerika
Historia ya awali inaanza na kilele cha Enzi ya barafu, watu walipoweka kuingia Alaska kupitia nchi kavu. Baada ya hapo watu hao na wajukuu wao hawakuwa tena na uhusiano na wale wa "Dunia ya zamani" (Afrika, Asia na Ulaya) mpaka walipofikiwa na Wazungu kutoka Norway (karne ya 10) na Christopher Columbus mwaka 1492.

Wingu Kubwa la Magellan
Ushuhuda wa kwanza wa kimaandishi unaojulikana ni "Kitabu cha Nyota" cha Mwajemi Abd-al-Rahman Al Sufi aliyetaja "Ngombe Dume Mweupe" inayoonekana kwa Waarabu wa kusini ilhali wingu halikuonekana katika kaskazini ya Uarabuni[1].

Alan Shepard
Tarehe 5 Mei 1961 Shepard alirushwa kwa chombo cha Mercury akafikia kimo cha kilomita 187 juu ya uso wa dunia akarudi baada ya dakika 15 na sekunde 22.

Roskosmos
Shirika hili lilianzishwa tarehe 1 Januari 2016 kwa amri ya rais Putin likachukua nafasi ya mamlaka ya kitangulizi yenye jina lilelile.ROSKOSMOS iliyounganishwa na Shirika la Roketi na Anga ya Nje (Объединенная ракетно-космическая корпорация, United Rocket and Space Corporation)iliyowahi kutengeneza vyombo vya anga.

Neil Armstrong
Neil Armstrong (5 Agosti 1930 — 25 Agosti 2012) alikuwa rubani mwanaanga wa Marekani aliyeshuka mwezini mwaka 1969, wa kwanza kabisa kati ya wanadamu wote.

Vostok
Ilikuwa mradi wa Umoja wa Kisovyeti ulioshindana na mradi wa Mercury wa Marekani. Mwanaanga Yuri Gagarin alikuwa binadamu wa kwanza aliyerushwa juu katika chombo Vostok 1 tarehe 12 Aprili 1961 na kuzunguka dunia mara moja katika anga-nje kwa kimo kati ya kilomita 315 na 169.

UFO
Neno la Kiingereza "UFO" (au "UFOB") lilianzishwa mwaka wa 1953 na Shirika la Umoja wa Mataifa USAF kwa taarifa zote za namna hiyo.

Kituo cha Anga cha Kimataifa
Kituo cha Anga cha Kimataifa (kwa Kiingereza International Space Station, ISS) ni satelaiti inayozunguka Dunia katika anga la nje kwenye umbali wa takriban kilomita 400. ISS ilianzishwa kutokana na mapatano baina ya mamlaka za usafiri wa angani za NASA (Marekani), Roskosmos (Urusi), ESA (Umoja wa Ulaya), Japani na Kanada.

Intaneti
Uzinduzi wa Sputnik na USSR ulichochea Marekani kuanzisha shirika la utafiti wa juu wa miradi, iliyojulikana kama ARPA, katika mwezi Februari 1958 ili kuongoza kiteknolojia.[3] [4] ARPA ilitengeneza ofisi ya teknolojia za kuchambua habari (IPTO) ili kuendeleza utafiti wa programu inayojitekeleza ya mazingira ya chini (Sage), ambayo iliunganisha mifumo ya rada za nchi nzima kwa mara ya kwanza.

Usafiri nchini Tanzania
Reli hii ilijengwa wakati wa koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Sehemu ya kwanza ya kilomita 14 ilikuwa chanzo cha reli ya kaskazini kuanzia Tanga penye bandari muhimu ya Wajerumani hadi Pongwe iliyokamilishwa tar. 16 Oktoba 1894. Reli hii iliendelea polepole ikafikia Mombo wakati wa Februari 1905 ikafikia Moshi mwaka 1912. Reli ya Kati ilianzishwa Februari 1906 ikafikia Morogoro 1907, hadi Tabora 1912 na hadi Kigoma 1914. Njia za Wajerumani ziliunganishwa kati ya Korogwe na Morogoro wakati wa ukoloni wa Uingereza. Njia ya kuunganisha reli ya kaskazini na reli ya Kenya ilifungwa mwaka 1977 wakati wa kuachana kwa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki iliyokuwa na reli ya pamoja.

Johann Bayer
Hii ilikuwa ramani ya nyota ya kwanza iliyoonyesha pia nyota zinazoonekana tu kutoka nusutufe ya kusini ya Dunia, kazi iliyowezeshwa na safari za upelelezi tangu meli za Ferdinand Magellan kuzunguka Dunia yote mara ya kwanza mwaka 1521. [2]

Radio Studio 54 Network
Studio 54 LiveTour ni tamasha nje ambayo ilianza mwaka 2000. Show kusafiri (pia matangazo ya kuishi kwenye mtandao) huchukua muda wa siku nzima. Ni pamoja na wageni maalum, muziki, michezo, burudani, na disco.

Paralaksi
Kwa nyota za mbali zaidi ni vigumu zaidi kupata vipimo kamili. Chombo cha angani Hipparcos ("High Precision Parallax Collecting Satellite") cha taasisi ya ESA kilichorushwa kwenye anga ya nje mwaka 1989 kiliweza kuleta vipimo vipya kwa nyota 118,000. Tangu mwaka 2013 chombo cha Gaia kinaendelea na vipimo vya bilioni 1 ya nyota.

Anga
Anga la nje ni karibu hali ya ombwe yaani utupu ambako kwa umbali mkubwa tu kuna magimba ya angani au vumbi. Lakini imejaa mnururisho wa aina mbalimbali na kani kama graviti.

NASA
Mradi huo ulifuatiwa na Mradi wa Gemini kuanzia mwaka 1965 ulionyesha ya kwamba watu wanaweza kukaa angani kwa muda wa siku kadhaa hata kutekeleza shughuli fulani. Gemini iliandaa Mradi wa Apollo uliopeleka watu wa kwanza mwezini. Chombo cha angani "Apollo 11" kilifikisha wanaanga Neil Armstrong na Buzz Aldrin kwenye uso wa mwezi tarehe 20 Julai 1969 na kuwarudisha dunia tena.

Mwanaanga
Alifuatwa 5 Mei 1961 na Alan Shepard kutoka Marekani aliyetumia chombo cha angani cha Mercury .

Mkimbizi
Uratibu wa kwanza wa kimataifa kuhusu masuala ya wakimbizi uliendeshwa na Ubalozi wa Wakimbizi wa Shirikisho la Mataifa. Ubalozi huo, uliongozwa na Fridtjof Nansen, na ulianzishwa mnamo mwaka wa 1921 kuwasaidia watu takriban 1,500,000 waliokimbia Mapinduzi ya Kirusi ya mwaka wa 1917 na vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyofuata (1917-1921), wengi wao wakiwa matajiri waliokuwa wakikimbia serikali ya Kikomiunisti. Mnamo mwaka wa 1923, mamlaka ya Ubalozi yaliongezwa na kujumuisha zaidi ya Waarmenia milioni moja ambao waliondoka kutoka Asia Ndogo ya Kituruki mnamo mwaka wa 1915 na 1923 kutokana na mfululizo wa matukio ambayo sasa yanajulikana kama mauaji ya Kimbari ya Waarmenia. Katika miaka kadhaa iliyofuata, mamlaka yaliongezwa kuwajumuisha wakimbizi Waashuri na Waturuki. Katika matukio haya yote, mkimbizi alifafanuliwa kuwa mtu katika kundi ambalo Shirikisho la Mataifa lilikuwa limekubali kupitia mamlaka yake, kinyume na mtu ambaye ufafanuzi wa kijumla ulitumika kwake.

Yuri Gagarin
Tarehe [[12 Aprili]] [[1961]] alirushwa na chombo cha angani [[Vostok]] 1 akizunguka dunia lote mara moja katika muda wa dakika 108. Akashuka [[Siberia]].

Mpito wa Zuhura
Edmond Halley alitambua mwaka 1715 ya kwamba upimaji wa mpito wa Zuhura unaweza kuleta data za kuelewa umbali kati ya jua na dunia. Kutokana na makadirio yake jozi la mipito iliyofuata kwenye miaka 1761 na 1769 iliangaliwa na wanaastronomia wengi waliojiandaa na kusafiri kwenda maeneo tofauti ya dunia ili kupata vipimo vyenye nyuzi tofauti kati ya mtazamaji na jua. Safari mashuhuri ya nahodha na mpelelezi James Cook ilikuwa na lengo kuu kuwapeleka wanaastronomia hadi visiwa vya Tahiti kwa kutazama na kupima mpito huo.

Antoine de Saint-Exupery
Mwaka 1929 alitumwa Argentina kuanzisha huduma ya utarishi wa usiku ambako marubani walisafirisha barua, magazeti na mizigo ya haraka wakati wa usiku. Hatari na maarifa ya miaka ile alitumia katika riwaya ya "Kuruka kwa usiku" (Vol de nuit, 1930) aliyopata tuzo muhimu na kumfanya kuwa mwandishi mashuhuri.

Mwanaanga
Mwanaanga wa kwanza katika historia ya binadamu alikuwa Mrusi Yuri Gagarin kutoka Umoja wa Kisovyeti aliyerushwa tarehe 12 Aprili 1961 kwa chombo cha angani Vostok akizunguka dunia lote mara moja katika muda wa dakika 108.

Sayari ya Tisa
Mwaka 2004: kutambuliwa kwa asteroidi au sayari kibete inayoitwa Sedna inayotembea nje ya Ukanda wa Kuiper kwenye umbali wa vizio astronomia 76 - 936 kutoka jua. Umbo la obiti yake lilistaajabisha watazamaji. Walitafuta sababu za Sedna kuwa na njia hii nje ya Ukanda wa Kuiper; sababu zilizotajwa zilikuwa nyota nyingine iliyowahi kupita karibu na jua letu au sayari nyingine huko nje isiyojulikana bado. [1][2][3] Mwaka 2008: Hadi mwaka huo obiti nyingine za magimba ya ng'ambo ya Neptun zilitambuliwa zilizotembea nje ya obiti za kawaida. Mwanaastronomia wa Japani Tadashi Mukai na wenzake waliwaza kuwepo kwa sayari yenye ukubwa wa Dunia au Mirihi kwenye umbali wa vizio astronomia 100 hadi 200 .[4][5][6][7] Mwaka 2012: Rodney Gomez wa Brazil alichungulia obiti za magimba nje ya Neptun akaona kundi lenye obiti zisizo za kawaida; akaunda kielelezo cha hesabu iliyoonyesha ya kwamba kuwepo kwa sayari yenye masi kati ya Mirihi na Neptun ikitembea mbali sana na jua kunaeleza umbo la obiti zisizo za kawaida.[8][9] Wataalamu wengine walisema ya kwamba alishindwa kuonyesha uthibitisho wa kuwepo kwa sayari huko nje.[10] Mwaka 2014: Magimba mengine yanayofanana na Sedna na obiti yake yalitambuliwa. Ugunduzi huo uliongeza uwezekano wa kuwepo kwa sayari kubwa katika umbali ya nje.[11] 2014 tena: Uchunguzi wa obiti 12 za mbali nje ya Neptun, na hasa kulinganisha kwa afeli na periheli zake, uliofanywa na Trujillo na Sheppard ulileta tokeo ya kwamba usumbufu wa obiti zao hauwezi kuelezwa na nguvu za graviti zilizopo ndani ya mfumo wa jua jinsi unavyoonekana hadi sasa, sharti kuwe na kitu nje. [12][13]

Bara la Antaktiki
Kundi la kwanza la watu kufika kusini kwa kutosha na kuona kona ya barafu ya Antaktiki lilikuwa mwaka 1820 msafara wa kisayansi wa nahodha Fabian von Bellingshausen (Mjerumani Baltiki katika utumishi wa Tsar wa Urusi) akifuatwa mwaka uleule na nahodha Edward Bransfield wa Uingereza na tena Mmarekani Nathaniel Palmer.

Neil Armstrong
Mnamo mwaka 1958 alikuwa mmojawapo katika kundi la marubani waliotayarishwa kupelekwa kwenye anga ya nje.

Hoteli za Sheraton
Asili ya jina la rajamu hii ni mwaka wa 1937 ambapo Ernest Henderson na Robert Moore walinunua hoteli ya Stonehaven huko,Springfield,Massachusetts. Hoteli hizi zilipata jina lao kutoka hoteli moja ya kitambo ambayo hawa wawili walikuwa wamenunua.Hoteli hiyo ilikuwa na ubao uliomulikwa na taa ndogo na kuonyesha jina "Sheraton Hotel".Ubao huo ungekuwa ghali kung'oa kwa sababu ya uzito wake.Hivyo basi,wakaamua kuita hoteli zao zote kwa jina hilo.
Henderson na Moore walikuwa wamefungua hoteli tatu kule Boston ilipofika mwaka wa 1939, waliendelea na upanuzi wa haraka huku wakinunua vipande vya ardhi kando ya pwani nzima ya Mashariki huko Marekani. Mnamo mwaka wa 1945,hoteli za Sheraton ilikuwa ni hoteli ya kwanza kuwa katika soko la hisa la New York.
Hapo mwaka wa 1949,hoteli za Sheraton ilipanuka katika mipango ya kimataifa kwa ununuzi wa hoteli za Canada mbili. Katika mwaka wa 1960,hoteli za Sheraton ziliendelea kuongezeka huku wakifungua hoteli ya kwanza nje ya Amerika ya Kaskazini kwa ufunguzi wa Tel Aviv-Sheraton katika mwezi wa Februari 1961 na Macuto-Sheraton nje ya Caracas, Venezuela katika mwaka wa 1963. Ilipofika mwaka wa 1965,hoteli ya 100 ya Sheraton ilijengwa. Kundi la kimataifa la ITT ilinunua hoteli zote za Sheraton,hapo mwaka wa 1968,kisha hoteli hizo zilijulikana kama ITT Sheraton.
ITT Sheraton walifanikiwa sana katika mwaka wa 1985 ilipokuwawa kampuni ya kwanza ya nchi za Magharibi kuendesha hoteli katika Jamhuri ya Watu wa Uchina na kuchukua usimamizi wa hoteli ya serikali iliyoitwa Hoteli ya Great Wall mjini Beijing, ambayo ikawa Great Wall Sheraton.

Sayari ya nje
Sayari ya nje (ing. , au extrasolar planet) ni sayari inayozunguka nyota isiyo Jua letu. Iko nje ya mfumo wetu.

Kizio astronomia
Chombo cha angani kilichofika mbali hadi sasa ni "Voyager 1". Kipo sasa takriban vizio astronomia 122 kutoka jua kimeshapita Pluto na ukanda wa Kuiper.

Pembetatu ya Bermuda
Cessna iliyoendeshwa na Carolyn Cascio, tarehe 7 Juni 1964, ambayo abiria mmoja, alijaribu kusafiri kutoka Nassau, Bahamas hadi Cocburn, kisiwa cha Grand Turk. Ndege ilishuhudiwa na wathibiti wa trafiki wa hewani kwenye uwanja wa ndege wa Cockburn kuwa ilizunguka kisiwani kwa dakika 30, na baadaye inakusudiwa ilienda kwa kisiwa kingine. Majaribio yote kutoka ardhini kuwasiliana na Cascio kwenye redio yalishindwa.

MESSENGER
Njia ya chombo cha angani haikuelekea moja kwa moja kwenda Utaridi kwa sababu hii ingehitaji fueli nyingi mno. Kwa hiyo MESSENGER ilizunguka jua na sayari mbalimbali mara kadhaa hadi kufikia umbali na Utaridi ambako ilishikwa na graviti ya sayari katika njia imara.
Kwa ujumla MESSENGER ilielea kilomita bilioni 8 hadi kufikia njia yake ya kuzunguka sayari ya Utaridi. Kwa kusudi la kupunguza matumizi ya fueli chombo kilipita karibu kwenye sayari za Dunia (2 Agosti 2005) na Zuhura (5 Juni 2007) hadi kukaribia Utaridi mara ya kwanza 14 Januari 2008. Halafu ilipita Utaridi mara tatu kwenye njia ambako graviti ya sayari inachelewesha mwendo wa chombo cha angani yaani mpito wa "swing-by".

Uwanja wa Ndege wa Wilson (Kenya)
Uwanja huu wa ndege awali ulianzishwa mnamo mwaka wa 1933 kama Nairobi Aerodrome, na ulikuwa ukitumika kwa usafirishaji wa angani wa barua na shirika la ndege la Imperial. Uwanja huo mara ukabadilishwa jina kuwa uwanja wa ndege wa Wilson mwaka wa 1962. Uwanja huo umechukua jina la Bibi Florence Kerr Wilson, mmoja wa waanzilishi wa usafiri wa angani nchini Kenya.

Fly540
Mpango wa awali wa usafiri wa ndege ulikuwa - isipokuwa usafiri wa mizigo - mpango wa usafiri wa abiria kati ya Nairobi na Mombasa, na Kisumu ikawa shabaha mnamo Januari mwaka wa 2007. Usafiri wa kila siku kati ya Nairobi na Malindi uliongezwa katika idadi ya huduma mwezi wa Februari mwaka wa 2007.

Voyager 1
Voyager 1 ni chombo cha kutengenezwa na binadamu kilichofikia umbali mkubwa na dunia yaani 123.5 vizio astronomia vinavyolingana na kilomita bilioni 18.35; nuru ya jua inahitaji zadi ya masaa 17 kufikia voyager 1 (hali ya Desemba 2012).

Passat (meli)
Ilizinduliwa katika mwaka wa 1911 kwa kiwanja cha Blohm & Voss, Hamburg, meli hii ilitumika kwa miongo mingi kama meli ya shehena mpaka wakati kulikokuwa na meli zilizotumia mvuke. Katika mwaka wa 1932, iliuzwa kwa Gustaf Erikson wa Finland. Meli hii ilishiriki katika "Mashindano ya Meli Za Kitambo" iliyohusu kushindana karibu na Cape Horn na meli zingine za kitambo. Miongoni mwa watu waliofanya kazi kwa meli hiyo ni Niels Jannasch aliyefanikiwa na kuwa mkurugenzi wa Jumba la Kumbukumbu la Usafiri kwa Atlantiki, Canada. Katika mwaka wa 1951, "Passat" na "Pamir"(meli isiyofanana na "Passat") zilifanywa meli saidizi katika shule ya meli za umarina zakibiashara za Kijerumani. Miaka sita baadaye,1957,"Passat" iliachishwa kufanya kazi shule hiyo ya umarina baada ya "Pamir" kuzama katika dhoruba kali. "Passat", pia, karibu izame na kuwa na hatima moja na "Pamir" wakati shehena yake ilifunguka na kusongasonga.

MESSENGER
MESSENGER ("kifupi cha MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry and Ranging, yaani uso, anga, mazingira, kemia na umbali wa Utaridi)" ilikuwa chombo cha angani kutoka nchini Marekani chenye kazi ya kuzunguka sayari Utaridi na kukusanya data juu yake.
Kiliingia katika obiti ya sayari hii tarehe 18 Machi 2011 kikaendelea kutekeleza kazi zake hadi kuanguka kwenye uso wa sayari tarehe 30 Aprili 2015.

Mshtarii
Miezi minne mikubwa ilitambuliwa mwaka 1610 na Galileo Galilei aliyekuwa kati ya wanaastronomia wa kwanza waliotumia darubini. Ndiyo Io, Europa, Ganimedi na Kallisto. Ukubwa wa Ganimedi unakaribia kipenyo cha Utaridi ukipita kile cha Pluto. Mwezi mdogo kabisa wa Mshtarii unajulikana kwa namba tu na una kipenyo cha km 1.

Meli
Jahazi ziliboreshwa hadi kuvuka bahari kuanzia karne ya 15 BK. Wachina na Wareno ni watu wa kwanza waliovuka bahari za mbali. Ila tu Wachina baada ya kutembelea mara kadhaa pwani za Afrika chini ya Zheng He mnamo mwaka 1400 waliamua kuacha upelelezi huu, lakini Wareno waliendelea kuzunguka Afrika na dunia yote na hatimaye kuanzisha kipindi cha ukoloni cha Ulaya.

Ndegeputo
Maendeleo ya ndege wakati wa vita kuu ya pili ya dunia na baadaye imeondoa ndegeputo katika usafiri wa kawaida. Ndege hubeba abiria na mizigo haraka zaidi, hubeba mizigo mikubwa zaidi tena katika kila hali ya hewa wakati ndegeputo zina matatizo kama upepo ni mkali mno au halijoto yapanda mno inayosababisha gesi ndani ya ganda kuenea sana.

Panzimaji (kundinyota)
Panzimaji inapatikana kati ya kundi nyota zilizobuniwa tangu mabaharia Wazungu kuzunguka dunia yote yaani karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota za kusini. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius. Keyser alitumia jina la Vliegendenvis (samaki anayeruka yaani panzimaji)[2] iliyotafsiriwa na Bayer kwa kilatini kuwa « Piscis Volans » iliyoendelea kufupishwa baadaye kuwa « Volans ».

Zoraki (kundinyota)
Jina la kimataifa la Phoenix lilibuniwa na Mholanzi Pieter Dirkszoon Keyser aliyechora nyota za kusini katika safari yake katika Bahari Hindi ya miaka ya 1595-96. Inaonekana ya kwamba hakutambua nyota hizi au hakuwa na habari za kundinyota Zoraki ya Waarabu. Hapo alibuni kundinyota lililokuwa mpya kwake na kuilita kwa jina la ndege Phoenix. Phoenix au Finiksi ni mnyama wa visasili katika mitholojia ya Misri ya Kale na Ugiriki ya Kale anayekufa motoni lakini anatokea tena ama kutoka maiti au majivu yake. Baadaye Wakristo walitumia Finiksi kama mfano wa ufufuo. Wakati wa Keyser kulikuwa na wasiswasi kama ni kiumbe cha kisasili tu au labda ndege wa nchi za mbali aliyepatikana kweli. Hatuna habari zaidi lakini inawezekana ya kwamba Keyser aliamini kwamba ndege huyu alipatikana katika nchi za kusini na hapo alitumia jina lake jinsi alivyochagua pia majina ya wanyama wengine wa kusini kwa kutaja kundinyota mpya alizobuni.

Mawingu ya Magellan
Mawingu haya yalijulikana tangu kale kati ya mataifa ya nusutufe ya kusini na kupokea majina. Ushuhuda wa kwanza wa kimaandishi upo katika kitabu cha mwanaastronomia Al Sufi katika kitabu chake juu ya nyota mnamo mwaka 964 BK. Mzungu wa kwanza aliyeyaeleza alikuwa Ferdinand Magellan alipozunguka Dunia kwenye mwaka 1519.

Kepler (chomboanga)
Kepler lilirushwa katika anga la nje mnamo tarehe 7 Machi 2009.
Kazi yake ni kupeleleza sehemu ya Njia nyeupe na kugudua sayari za nje hasa zile ambazo zinazukuka nyota yao kwa umbali penye uwezekano wa kuwa na uhai.

Anggun
Mwaka 1994, anggun aliamua kuondoka Indonesia na kutimiza ndoto yake ya kuwa msanii wa kimataifa. Kwa msaada wa Erick Benzi, mzalishaji mkubwa wa Ufaransa, mwaka 1997, anggun mafanikio iliyotolewa kimataifa albamu yake ya kwanza yenye jina la "theluji juu ya Sahara" katika nchi 33 duniani kote, ikiwa ni pamoja na [[Marekani] ] ni muziki wa kimataifa Makkah. Tangu wakati huo anggun ametunga tano Albamu ya kimataifa yaliandikwa katika lugha mbalimbali, hasa [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]]. Aidha, ana kumbukumbu kwa kushirikiana na wasanii wengi wa kigeni, ikiwa ni pamoja na [[Julio Iglesias]], [[Peter Gabriel]], na [[Pras Michel]] wa kundi la [[Fugees.]] Anggun pia wamekuwa wakiimba moja kwa moja na [[Bryan Adams]], [[Celine Dion]], [[Charles Aznavour]], [[David Foster]], na wengine wanamuziki duniani darasa.

Anga-nje
Kufuatana na nadharia ya mlipuko mkuu anga lilianza kama nukta likaendelea kupanuka hadi leo na kwa wakati ujao. Kufuatana na nadharia hii umbali kati dunia yetu na nyota inaendelea kuongezeka.

Usafiri wa anga-nje
Usafiri wa anga-nje ni kila aina za safari au usafiri inayofikia nje za angahewa ya Dunia kwenye anga-nje. Ilhali hakuna mpaka kamili baina ya angahewa na anga-nje kuna mapatano ya kutazama umbali wa kilomita 100 kama chanzo cha anga-nje Chombo cha kwanza kilichofikia juu ya km 100 kilikuwa roketi ya Kijerumani aina ya V-2 katika majaribio ya mwaka 1944.[1]

Sayari
Wataalamu wa astronomia wamegundua sayari za nje (ing. exoplanets) yaani sayari zilizo nje ya mfumo wa jua letu zinazozunguka nyota mbalimbali. Kutokana na umbali mkubwa na matatizo ya utazamaji kwa muda mrefu hakukuwa na uhakika kama nyota kuwa na sayari ni jambo la kawaida angani au kama sayari ni chache tu. Hadi Mei 2018 kuwepo kwa sayari 3,767 kumethibitishwa na kati ya hizi mifumo ya sayari 628 imetambuliwa ambako kuna zaidi ya sayari moja..[9]

Sayari ya nje
Hadi tarehe 1 Aprili 2017 jumla ya sayari za nje 3,607 zimeorodheshwa katika "Extrasolar Planets Encyclopaedia"

Roald Amundsen
Katika safari mbalimbali alikuwa pia mtu wa kwanza aliyevuka Aktiki na ncha ya kaskazini hewani kwa kutumia ndegeputo mwaka 1926.

Asteroidi
Katika miaka iliyopita taasisi za usafiri wa anga la nje kama NASA na ESA zimeanza utafiti wa undani kuhusu hatari hiyo na kupanga majaribio jinsi gani kulenga asteroidi mbali na dunia.

Alan Shepard
Alan Bartlett Shepard, Jr. (18 Novemba 1923 – 21 Julai 1998) alikuwa mtu wa pili aliyefika kwenye anga-nje akiwa mwanaanga wa kwanza wa Marekani baada ya Mrusi Yuri Gagarin.

Satelaiti
Tangu Sputnik 1 takriban satelaiti 6,600 zimepelekwa angani. Mwaka 2013 ilikadiriwa ya kwamba 3,600 bado zilifuata obiti zake. [1] Takriban 1,000 zilifanya kazi;[2] lakini nyingine hazikufanya kazi tena, zilikuwa takataka ya angani.

North American X-15
Wakati wa mpango wa X-15,ndege 13 na viwanja vya ndege nane walikutana na kigezo cha Spaceflight ya Air Force kwa kuzidi urefu wa kilomita 80, na hivyo kustahili wapiganaji hawa kuwa wavumbuzi. Wapiganaji wa Jeshi la anga waliohitimuwa kwa mbawa za wana anga mara moja, wakati wajaribio hatimaye walipewa mabawa ya ajira ya NASA mwaka 2005, miaka 35 baada ya kukimbia ya mwisho wa X-15. Jaribio la pekee la Navy katika programu ya X-15 haijawahi kukimbia ndege juu ya urefu wa kilomita 50 na hivyo matokeo yake, kamwe hakuwa na mabawa ya wana anga.

Historia ya Wokovu
Kanisa changa na motomoto la Antiokia likawa kituo cha umisionari kuanzia mwaka 46; kwa mara nyingine Roho Mtakatifu ndiye aliyechochea juhudi za kitume na kuteua watu wa kutumwa, yaani Barnaba na Paulo (Mdo 13:1-3). Safari yao ya kwanza ilichukua miaka 3 katika kisiwa cha Kupro na mikoa ya kusini ya Uturuki wa leo (Mdo 13:16-51; 14:19-23). Ilikuwa kawaida yao kuanzisha Kanisa katika miji mikubwa ili toka huko ujumbe ufike hadi vijijini.

Titan (Zohali)
1 Julai 2004 chombo cha angani Cassini–Huygens iliingia katika mzingo wake kuzunguka Zohali. Sehemu ya Huygens iliachana na Cassini na kufika usoni wa Titan 14 Januari 2005 ambako iliweza kutuma data kwa dakika 72. Data hizi zilihusu hasa angahewa ya mwezi huu na kuwepo kwa viowevu. Cassini inaendelea kuzunguka Tita na Tohali pamoja na miezi mingine ya Zohali. [8] Cassini ilithebisha kuwepo kwa maziwa makubwa ya hidrokaboni karibu na ncha ya kaskazini. [9] Ziwa kubwa lenye eneo kama Bahari ya Kaspi duniani ilipewa jina la Kraken Mare.[10]

Mae Jemison
Mae Carol Jemison (alizaliwa tarehe 17 Oktoba 1956) ni mwanafizikia na rubani mwanaanga wa Marekani. Pia ni Mmarekani mweusi wa kike wa kwanza aliyefika kwenye anga la nje wakati akiwahudumia wafanyakazi wa anga wa Shuttle Endeavor Mwaka 1992 alisimamia majaribio.

Mae Jemison
Alisoma kemia pamoja na tiba akaendelea hadi shahada ya uzamivu na kuwa tabibu. Mwaka 1987 alijiunga na NASA akateuliwa kushiriki katika safari ya 50 ya mradi wa space shuttle kwenye mwaka 1992 aliposimamia majaribio ya kiganga katika hali pasipo graviti.

Chombo cha angani
Chombo cha angani cha kwanza kilikuwa Sputnik 1 kilichorushwa na Umoja wa Kisovyeti mwaka 1957 na kuzunguka dunia kwa miezi 3. Kilifuatwa na chombo cha Marekani "Explorer 1" mwaka 1958.

Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta
Tarehe 20 Novemba 1974, ndege ya Lufthansa Flight 540 Lufthansa Boeing 747-130, D-ABYB, LH 540,"Hessen" (Jimbo la Kijerumani)iliyoundwa mwaka wa 1970, ilipata ajali wakati wakutia nang'a katika ujia wa 24 mjini Nairobi.Iliwauwa watu 59 kati ya 157 waliokuwemo ndani. Ndege hiyo ilikuwa imeondoka Frankfutt ikielekea Johannesburg kupitia Nairobi. Mei mwaka wa 1989 ndege moja ya Boeing 707-330B ndege ya Huduma za ndege za Somali(Somali Airlines)ilipoteza mwelekeo katika ujia wake na kuanguka katika shamba moja karibu na uwanja wa ndege. Ndege yenyewe ilikuwa na watu 70, lakini hakuna vifo wala maumivu yoyote yaliyoibuka. Tarehe 4 Desemba,mwaka wa 1990, ndege aina ya Boeing 707-321C inayomilikiwa na Sudania Air Cargo ilianguka karibu na uwanja wa ndege wakati wa kutua. Wote watu kumi waliokuwemo waliaga. Tarehe 30 Januari 2000, ndege ya Kenya Airways Flight 431 iliyotarajiwa kusafiri kutoka Nairobi hadi Lagos kisha baadaye hadi Abijan,ilibadilishiwa njia na kutua mjini Abijan. Ndege hiyo iligusa maji wakati wa kung'oa nanga uwanjani Lagos. Tarehe 5 Mei 2007, ndege ya Kenya Airways Flight KQ 507, kutoka Douala, nchi ya Cameroon iliripotiwa kupotea na abiria 115 na wahudumu wake. Hakuna manusura waliopatikana baada ya ndege hiyo kupatikana karibu na Douala nchini Cameroon.

Neil Armstrong
Tarehe 20 Julai 1969 Neil Armstrong pamoja na Edwin Aldrin waliukanyaga uso wa mwezi wakiwa wanadamu wa kwanza mwezini. Walitoka katika chombo cha angani na kutembea mwezini kwa mara ya kwanza. Picha hizo zilionyeshwa kote duniani kwa wakati huohuo. Akiwa katika hali hiyo, Armstrong alitamka maneno yafuatayo: "Hii ni hatua ndogo kwa mtu lakini hatua kubwa kwa ubinadamu."

Valentina Tereshkova
Tar. 16 Juni 1963 alirushwa kwa chombo cha angani Vostok 6 akazunguka dunia mara 49 akarudi duniani 19 Juni.

Mkataba kuhusu anga-nje
Mkataba huu ulianzishwa kama mapatano baina Marekani, Umoja wa Kisovyeti na Ufalme wa Maungano (Uingereza) mwaka 1967 na mataifa yote yalikaribishwa kujiunga nao. Hadi Aprili 1967 nchi 107 zilitia sahihi na kukubali kisheria masharti yake.

Anga-nje
Kuna majaribio mbalimbali kutaja mpaka wa Anga-nje kwa mtazamo kutoka dunia yetu. Wengine wanaona inaanza katika kanda la tabakanje ya angahewa. Shirika la Federation Aeronautique Internationale linataja kimo cha kilomita 100 na NASA inataja kimo cha kilomita 80 ambazo ni takriban sawa na mpaka baina tabakakati na tabakajoto.

Anga
Anga halina mwisho. Pale tunapojadili sehemu kubwa iliyoko nje ya angahewa tunaweza kuita anga la nje na hii ni upeo wa mwezi, sayari, jua na nyota. Sayansi ya astronomia inaifanyia utafiti.

Mwanaanga
Mwanamke wa kwanza angani alikuwa Mrusi Valentina Tereshkova mwaka 1963.

Buzz Aldrin
Aldrin na Armstrong walifika mwezini tarehe 20 Julai 1969 wakiwa watu wa kwanza waliomaliza safari hadi gimba la angani tofauti na Dunia yetu.

Ramani ya nyota
Ramani za nyota zimehifadhiwa katika majengo ya Misri ya Kale tangu zamani, labda pia tangu Zama za Mawe.
Elimu ya nyota ilipanuka sana baada ya safari za upelelezi ambako mabaharia wa Ulaya walianza kuzunguka dunia yote kuanzia Magellan katika karne ya 16 BK. Hadi wakati ule elimu ya Ulaya kuhusu nyota za nusutufe ya kusini ya Dunia ilikuwa ndogo. Waarabu nao walijua tu sehemu ya nyota upande wa kusini ya ikweta. Mfano ni ramani za Albrecht Dürer alizochora mwaka 1515 (kabla ya Kolumbus na Magellan) ambako anga ya kusini lina kundinyota chache tu - na ramani ya Frederik de Wit aliyochora ramani yake miaka 150 baadaye wakati nyota za kusini zilipimwa tayari.

Anga-nje
Nchi za Umoja wa Mataifa ziliunda mkataba wa kimataifa juu ya anga za nje kwa azimio la mkutano mkuu wa UM mwaka 1963. 1967 Umoja wa Kisovyeti, Marekani na Ufalme wa Maungano (Uingereza) zilitia sahihi mkataba huu kama madola ya kwanza. Hadi 2008 nchi 98 zimeikubali kisheria na nchi 27 za ziada zimetia sahihi.

Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Murtala Muhammed
Tarehe 23 Novemba 1996, wateka nyara walililazimisha Ethiopia Airlines Flight 961, kutoka Mumbai na Addis Ababa likielekea Abidjan kupitia masimamo mengi (pamoja na Lagos), kupata ajali katika Bahari ya Hindi. Tarehe 30 Januari 2000, Kenya Airways Flight 431 lililotarajiwa kutoka Nairobi hadi Lagos tena hadi Abidjan, lakini badala yake ndege lilielekea Abidjan. Ndege hiyo ilitumbukia majini baada ya kuondoka Lagos. Tarehe 28 Novemba 2003, udhibiti wa Lagos ulikubali Hydro Air 501, ndege aina Boeing 747-200 kutoka Uwanja wa ndege wa Brussels kutua katika Runway 19R. Ndege hiyo iligonga jiwe, kisha ikaelekea upande wa kushoto na injini yake ya kwanza huku ikigusana na jiwe hilo hadi “nosewheel” ikatua kwenye mtaro. Ripoti ya Wizara ya Ndege ilihitimisha kuwa sababu ya ajali ya ndege ilikuwa kwamba ndege ilipewa kibali cha kutua katika Runway ambao ilifaa kuwa imefungwa. Tarehe 22 Oktoba 2005, Bellview Airlines Flight 210, ilifaa kutua mjini Abuja, ilipata ajali baada ya kuondoka, na kuwaua watu wote waliokuwa ndani.

Rastafari
Rastafari ilitokea miongoni mwa jumuiya za Wajamaika weusi maskini katika miaka ya 1930. Itikadi yake ya Uafrika ilikuwa jibu dhidi ya utamaduni wa kikoloni wa Jamaika. Imani hii ilitiwa chachu na itikadi za Uethiopia na Vuguvugu la Kurudi Afrika lililotokana na falsafa za Marcus Garvey.

Ndegeputo
Leo hii kampuni ya Zeppelin imeanza tena kujenga ndegeputo kwa mfumo ulioboreshwa wa "NT" ("neue Technologie/new technology" - "teknolojia mpya") .
Huduma za kwanza za usafiri wa angani zilitekelezwa na ndegeputo. Tangu vita kuu ya kwanza ya dunia ndege ziliendelea zikaonekana ya kwamba zilikuwa usafiri wa haraka zaidi lakini hazikufika mbali bado. Ndege zilihitaji kushuka na kuongeza petroli kila baada ya masaa kadhaa lakini ndegeputo kubwa ziliweza kukaa hewani kwa siku mfululizo. Kabla ya vita kuu ya pili ya dunia ndegeputo za Zeppelin zilikuwa vyomboanga vya pekee vilivyosafirisha abiria mara kwa kati ya Ulaya na nchi za Amerika.

Shirika la Msalaba Mwekundu
Inajulikana kuwa wakati wa Vita vya pili vya Dunia, afisa wa Jeshi la Uswizi Maurice Rossel alitumwa Berlin kama mjumbe wa Shirika la Kimataifa la Msalaba Mwekundu, hivyo basi alitembelea Auschwitz mwaka wa 1943 na Theresienstadt wa 1944. Claude Lanzmann alimhoji kuhusu aliyoyashuhudia mwaka wa 1979, na kutoa makala ya Visitor from the living. [3]

Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Murtala Muhammed
Katika mwishoni mwa miaka ya 1980 na ya 1990, taminali ya kimataifa ilikuwa na sifa mbaya ya kuwa uwanja wa ndege ambao ni hatari. Kutoka mwaka wa 1992 hadi mwaka wa 2000, US Federal Aviation Administration ilivionya viwanja vya kimataifa vya ndege vya Marekani kwa kuwashauri abiria kwamba hali ya usalama katika LOS haikufikisha yaliyokuwa yanahitajika na ICAO. Mwaka 1993 FAA ilipiga marufukuhuduma za ndege kati ya Lagos na Marekani. Katika kipindi hicho, usalama katika LOS uliendelea kuwa tatizo kubwa. Abiria waliokuwa wakiwasili mjini Lagos walikuwa wanasumbuliwa ndani na nje ya uwanja wa ndege na wahalifu. Wafanyakazi wa uwanja wa ndege walichangia sifa yake. Maafisa wa uhamiaji waliitisha rushwa kabla ya kupiga chapa pasi, na wakati huo huo mawakala wa forodha walidai malipo ya ada ambayo hayakuwepo. Aidha, aina ya ndege ya jet kadhaa zilishambuliwa na wahalifu ambao walikuwa wanasimamisha ndege zilizokuwa zinawasafirisha abiria kutoka na kwenda kwa taminali kisha kuiba mizigo yao. Waongozi wasafiri walipendekeza kuwa abiria wa Nigeria wapitie Uwanja wa Kimataifa wa ndege wa Mallam Aminu Kano katika eneo la Kano na kuchukua ndege za ndani au kusafiri kutumia barabara hadi Lagos.

Kasi ya nuru
Tangu safari ya kwanza ya watu kufika juu ya mwezi chini ya Mradi wa Apollo wa NASA tabia ya nuru kuwa na kasi ilionekana kwa watazamaji wote. Kila safari kituo cha NASA katika mji wa Houston iliwaita wanaanga kwa redio: jibu lilichukua sekunde kadhaa hadi kufika kutokana na umbali wa kilomita lakhi tatu kati ya dunia na mwezi, hivyo mazungumzo yaliendelea kwa vituo vya kusubiri hadi sauti ilipofika na kurudi.

Neil Armstrong
Baada ya kuundwa kwa NASA aliingia katika kundi la wanaanga. Safari yake ya kwanza ilikuwa 16 Machi 1966 kama mwanaanga kiongozi wa Gemini 8. Kilele cha safari hii ilikuwa kukutana kwa Gemini 8 na satelaiti nyingine na kuunganisha vyombo vyote viwili kwa muda wa masaa kadhaa.

ESA
Darmstadt, Ujerumani: Kituo cha kusimamia operesheni kwenye anga la nje (European Space Operations Centre ESOC) Paris, Ufaransa: Ofisi Kuu Noordwijk, Uholanzi: Taasisi ya utafiti na teknolojia ya usafiri wa anga la nje Cologne, Ujerumani: Kituo cha wanaanga (European Astronaut Centre) Oberpfaffenhofen, Ujerumani: ESA Business Incubation Centre (BIC) Frascati, Italia: Taasisi wa utafiti wa anga la nje Villafranca del Castillo, Villanueva de la Cañada, Hispania: Paoneaanga pa Ulaya Kourou, Guyana ya Kifaransa: Kiwanja cha roketi ambako roketi nyingi za Kiulaya zinarushwa Kiruna, Uswidi: Kituo cha Ulaya cha utafiti wa hali ya kimo cha juu na graviti

Mkimbizi
Bunge la nchini Marekani lilipitisha Sheria ya Dharura ya Kikuota mnamo mwaka wa 1921, ikifuatiwa na Sheria ya Uhamiaji ya mnamo mwaka wa 1924. Sheria ya Uhamiaji ya mwaka wa 1924 ililenga kudhibiti zaidi watu wa Ulaya ya Kusini na Mashariki, hasa Wayahudi, Waitaliano na Waslavu, waliokuwa wameanza kuingia nchini humo kwa idadi kubwa kuanzia miaka ya 1890. Wengi wa wakimbizi wa Ulaya (hasa Wayahudi na Waslavu) waliokuwa wakikimbia Stalin, Wanaksi na Vita Vikuu vya Pili vya Dunia walizuiwa kuingia Marekani.

Bara la Antaktiki
Mwaka 1907 ncha sumaku ya kusini ilifikiwa na msafara wa Mwingereza Ernest Shackleton Mwaka 1910 misafara miwili kutoka Norwei na Uingereza ilishindana kufika ncha ya kusini ya kijiografia. Mnorwei Roald Amundsen alikuwa wa kwanza kufika nchani tarehe 14 Disemba 1910 akarudi salama kwa meli yake. Kundi la Mwingereza Robert Scott likachelewa siku 33 likakuta bendera ya Norwei na hema la Amundsen. Kwenye njia ya kurudi Scott alikuta hali ya hewa mbaya akaishiwa chakula chote akafa pamoja na wenzake katika barafu.

Chombo cha angani
Chombo cha angani ni chombo kwa ajili ya kusafiri katika Anga-nje ya dunia yetu.

Ndege ya kijeshi
Baada ya kuanza kwa Vita vikuu vya kwanza mwaka 1914 marubani walitumwa angani kwa kupeleleza hali ya maadui. Pale ambako ndege za maadui zilikutana angani marubani walianza kupigana kwa kutumia bastola au bunduki walizokuwa nazo.

Kituo cha Anga cha Kimataifa
Kilianza kujengwa kwa kuunganisha sehemu zilizobebwa angani kwa roketi tangu Novemba 1998. Sehemu ya kwanza ilikuwa kitengo cha Kirusi chenye injini na nafasi ya kutunza fueli ikafuatwa na vitengo viwili kutoka Marekani na Urusi vyenye nafasi ya kukaliwa na wanaanga. Sehemu zilizofuata na kuunganishwa na kiini hiki zilibebwa kwa feri ya anga Space Shuttle ya Marekani na roketi za Kirusi. Tangu mwisho wa mradi wa Space Shuttle safari zote zinategemea roketi za Kirusi.

NASA
NASA ni kifupi cha Kiingereza cha "National Aeronautics and Space Administration" (Mamlaka ya Marekani ya Usafiri wa Anga). Mamlaka hii ilianzishwa 1958. Wajibu wake ni kusimamia miradi ya serikali ya Marekani ya kuendesha utafiti na uchunguzi wa anga. NASA inasimamia utengenezaji wa roketi za kurusha vyombo vya angani na utengenezaji wa vyombo vya angani vyenyewe.

Historia ya Kanisa
Biashara ya kimataifa ilianza kuunganisha nchi za mbali sana. Vyombo vya usafiri kama vile meli, reli na baadaye hata ndege vilifikisha watu na bidhaa kila sehemu za dunia. Watu walianza kupata habari za nchi zisizojulikana kwao mpaka wakati ule.

Mbuga wa safari
Mbuga za aina hii zilianzishwa huko Marekani mnamo mwaka 1953 katika jimbo la Florida ambako simba 12 waliwekwa ndani ya fensi katika eneo la hektari 1 na watalii waliweza kupita kwa gari.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Mji mkuu wa Uskoti ni upi?

Uskoti
Scotland (Kiingereza) Alba (Kigaeli) Uskoti BenderaNemboWito: Nemo me impune lacessit (Kilatini: Hakuna anayenichokoza bila adhabu) Uskoti katika Ulaya Uskoti (kijani cheusi) katika kisiwa cha Britania (Uingereza)LughaKiingereza, Kigaeli, KiskotiMji mkuuEdinburghMji mkubwaGlasgowWaziri MkuuAlex SalmondEneo - Total - % water 78,782 km² 1.9%Wakazi - Jumla (2001) - msongamano 5,062,011 64/km²GDP (PPP) • Total • Per capita2002 est. $130 Billioni $25,546PesaPound sterling (£) (GBP)Time zone - Summer(DST)GMT (UTC+0) BST (UTC+1)Internet TLD.ukCalling Code44

Margareta Mtakatifu wa Uskoti
Alifia mjini Edinburgh mwaka 1093.

Unst
Unst ni kisiwa cha funguvisiwa ya Shetland, upande wa kaskazini ya Uskoti (Scotland). Inahesabiwa kuwa sehemu ya Uskoti.
Visiwa vya Shetland viko baharini kati ya Visiwa vya Faroe na Visiwa vya Orkney. Funguvisiwa hii iko mpakani kati ya Bahari Atlantiki upande wa magharibi na Bahari ya Kaskazini upande wa mashariki.

Tallinn
Tallinn ni mji mkuu na pia mji mkubwa wa Estonia mwenye wakazi 410,000. Iko mwambaoni wa Ghuba ya Ufini ya Baltiki na bandari yake ni bandari kuu ya nchi.

Yohane Ogilvie
Alipokosa msaada huko, alikwenda London, Uingereza, tena Paris, na mnamo Novemba 1613 akarudi Uskoti akijidai ni mfanyabiashara, jina lake John Watson. Kumbe alianza kuhubiri na kusoma Misa kwa siri hadi Oktoba 1614, alipofungwa gerezani.

Takapoto
Takapoto ni kisiwa cha Polinesia ya Kifaransa ndani ya funguvisiwa ya Tuamotu. Kiko upande wa kusini-magharibi wa kisiwa cha Takaroa. Eneo la kisiwa ni 15 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Fakatopatere. Mwaka wa 2012, idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 380. Watu wakaao kisiwani kwa Takapoto huongea Kituamotu na Kitahiti.

Margareta Mtakatifu wa Uskoti
Mtakatifu Margareta wa Uskoti (1046 – 1093) alikuwa malkia wa Uskoti kama mke wa mfalme Malkolm III.

Margareta Mtakatifu wa Uskoti
Alikuwa mfano wa pekee wa mama halisi na malkia wa nchi.

Uswidi
Mji mkuu ni Stockholm, nao unaongoza kwa wingi wa wakazi.

Kochi, Kochi
Kochi (高知市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Kochi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 340 000 wanaoishi katika mji huu.

Sri Jayawardenapura
Sri Jayawardenapura-Kotte ni mji mkuu wa Sri Lanka mwenye wakazi 115,826. Imekuwa mji mkuu tangu 29 Aprili 1982 badala ya jiji kubwa la jirani Colombo. Wakati ule jina lake likabadilishwa liliwahi kuitwa "Kotte" tu.

Mkoa wa Tshopo
Idadi ya wakazi wake ni takriban 2,614,630 (2005). Mji mkuu ni Kisangani.
2005

Historia ya Ufalme wa Muungano
Uskoti ulikuwa na harakati pana ya kuondoka katika Ufalme wa Muungano lakini katika kura ya watu wa Uskoti ya mwaka 2014 asilimia 55 waliamua kubaki.

Uingereza
Tangu mwaka 1601 mfalme James VI wa Uskoti alichaguliwa kuwa mfalme wa Uingereza pia. Nchi jirani zote mbili ziliendelea na wafalme wa pamoja hadi mwaka 1707. Mwaka ule Uingereza pamoja na Welisi na Uskoti ziliunganishwa kuwa Ufalme wa Muungano wa Britania. Tangu 1801 jina likawa Ufalme wa Muungano wa Britania na Eire (United Kingdom of Great Britain and Ireland) hadi 1927 wakati sehemu kubwa ya Eire ikapata uhuru wake. Tangu 1927 Uingereza ni sehemu ya Ufalme wa Muungano wa Britania na Eire ya Kaskazini (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland).

Yohane Ogilvie
John Ogilvie (Drumnakeith, Banffshire, 1579 – Glasgow Cross, 10 Machi 1615) alikuwa padri Mjesuiti kutoka Uskoti.

Mkoa wa Istanbul
Mkoa wa Istanbul ni moja kati ya Mikoa ya Uturuki. Upo mjini kaskazini-mashariki mwa nchi. Mkoa umechukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 5,196 na jumla ya wakazi takriban 12,573,836 (makadiro ya 2007). Awali idadi ya wakazi kuwa 10,018,735 kunako mwaka wa 2000. Mkoa huu umezungukwa na mikoa mingine kama vile Tekirdağ kwa upande wa magharibi, Mkoa wa Kocaeli kwa upande wa mashariki, Bahari Nyeusi kwa upande wa kaskazini na Bahari ya Marmara kwa upande wa kusini mwa nchi. Mkoa huu una sehemu mbili: una upande wa Ulaya na upande ni Asia. Mji mkuu wake ni jiji la Istanbul ambalo linajulikana sana kuliko hata mkoa wenyewe.

Karinthia
Karinthia ("Kijerumani: Kärnten, Kislovenia: Koroška, Kikroatia: Koruška") ni moja ya majimbo 9 ya kujitawala ya Austria lenye wakazi 559.000 kwenye eneo la 9.364 km². Mji mkuu ni Klagenfurt am Wörthersee. Waziri mkuu ni Peter Kaiser (SPÖ).

Kumasi
Kumasi ni mji mkubwa wa pili nchini Ghana na mji mkuu wa Mkoa wa Ashanti. Tangu mwaka 1695 ilikuwa mji mkuu wa Ufalme wa Ashanti na Asantehene (mfalme wa Ashanti) anakalia hadi leo jumba lake mjini. Ndipo kilipo "kikalio cha dhahabu" cha Asantehene ambacho kinaaminiwa kimeteremshwa kutoka mbinguni.

Elizabeth I wa Uingereza
Mwaka 1568 malkia wa Uskoti, Mary Stuart, alikimbilia Uingereza kwa sababu alikuwa katika hatari ya kuuawa kwake nyumbani, hivyo aliomba msaada wa Elizabeth. Mary Stuart alionekana kama hatari kwa utawala wa Elizabeth kwa sababu yeye mwenyewe alikuwa na haki za kushika taji la Uingereza.

Gyumri
Gyumri (Kiarmenia: Գյումրի, pia unajulikana kwa majina ya Kirumi kama Kumayri, Kümri, Gumry, Gumri, Gimri, Kyumayri, na Kyumri) ni mji mkuu na mkubwa wa Mkoa wa Shirak kaskazini-magharibi mwa nchi ya Armenia. Upo takriban kilomita 120  kutoka mji mkuu wa nchi Yerevan, na idadi ya wakazi wapatao 168,918 (2008; kutoka 150,917 ilivyoripotiwa kwenye sensa ya mwaka wa 2001, na kuufanya uwe mji mkubwa nchini Armenia.

Uskoti
Tangu mwaka 1707 Uskoti haukuwa tena na bunge la pekee lakini ulikuwa na wawakilishi katika bunge la London. Bunge la Uskoti lilirudishwa tena mwaka 1999 nalo linasimamia mambo ya ndani.

Olasiti
Olasiti ni kata ya Jiji la Arusha katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23119. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 36,361 walioishi humo.

Mkoa wa Ogooué-Lolo
Mkoa wa Ogooué-Lolo ni moja kati ya mikoa tisa ya nchini Gabon. Mji mkuu wa mkoa huu ni Koulamoutou, mji unaokadiriwa kuwa na watu 16,000. Huu ni mji wa tisa kwa ukubwa huko nchini Gabon na ni nyumbani mwa theluthi moja ya wakazi wa mkoani hapa.

Gangtok
Gangtok ni jina la mji mkuu wa jimbo la Sikkim katika Uhindi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2001, mji una wakazi wapatao 30,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 1437 kutoka juu ya usawa wa bahari.

Bashkortostan
Bashkortostan ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Ufa.

Afrika ya Mashariki
Burundi (mji mkuu Bujumbura) Djibouti (mji mkuu Jibuti (mji)) Eritrea (mji mkuu Asmara) Ethiopia (mji mkuu Addis Abeba) Kenya (mji mkuu Nairobi) Komori (mji mkuu Moroni) Madagaska (mji mkuu Antananarivo) Malawi (mji mkuu Lilongwe) Morisi (mji mkuu Port Louis) Mozambique (mji mkuu Maputo Rwanda (mji mkuu Kigali) Zambia (mji mkuu Lusaka) Shelisheli (mji mkuu Victoria) Zimbabwe (mji mkuu Harare) Somalia (mji mkuu Mogadishu) Sudan Kusini (mji mkuu Juba) Tanzania (mji mkuu Dodoma) Uganda (mji mkuu Kampala)

Uskoti
Mnamo Septemba 2014, wananchi walipiga kura kuhusu uhuru wa nchi yao, lakini wengi waliamua kudumisha Ufalme wa Muungano.

Shirikisho la Mikronesia
Mji mkubwa wa nchi ni Weno (wakazi 17,624) kisiwani Chuuk lakini mji mkuu ni Palikir kwenye kisiwa cha Pohnpei.

Osijek
Osijek ni mji nchini Kroatia. Idadi ya wakazi wake ni takriban 129,616.

Estonia
Estonia (kwa Kiestonia: Eesti au Eesti Vabariik) ni nchi ya Kibalti katika Ulaya ya Kaskazini. Imepakana na Latvia na Urusi.

Uskoti
Kihistoria Uskoti uliwahi kuwa nchi ya pekee, mpaka ikaunganishwa chini ya Ufalme wa Uingereza tangu mwaka 1603 BK.

Omsk Oblast
Omsk Oblast ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Omsk.

Uturuki
Mji mkubwa ni Istanbul ulioitwa zamani Konstantinopoli na zamani zaidi Bizanti: ulikuwa mji mkuu wa Dola la Uturuki hadi mwaka 1923.

Saskatchewan
Mji mkuu ni Regina na mji mkubwa ni Saskatoon. Jimbo umepakana na Northwest Territories, Nunavut, Manitoba, Montana, North Dakota na Alberta.

Valletta
Valetta (pia: La Valetta, Kilugha: il-belt "mji") ni mji mkuu wa Malta mwenye wakazi 7,100. Mji ulijengwa kama mji-boma kwenye ncha ya rasi ndogo inayozungukwa na maji ya bahari pande tatu.

Mkoa wa Unguja Kaskazini
Makao makuu ya mkoa yako Mkokotoni.

Mkoa wa Kocaeli
Kocaeli ni mkoa wa Uturuki. Mji wake mkuu ni İzmit, ambao pia huitwa kama jina la mkoa wenyewe la Kocaeli. Mji mkubwa mkoanio hapa kwa sasa ni Gebze. Kodi ya trafiki katika jimbo hili ni 41. Mkoa upo mwishoni kabisa mwa mashariki mwa Bahari ya Marmara, hasa katika eneo la Pwani ya İzmit. Kwa kufuatia kuwa na hali ya hewa nzuri iliyopo katika Pwani ya İzmit, mji una bandari asilia kubwa sana.

Bratislava
Bratislava ni mji mkuu wa Slovakia wenye wakazi 450,000. Majina mengine ya kihistoria ya mji huu yalikuwa Pressburg (kwa Kijerumani) au Pozsony (kwa Kihungaria). Uko kando Ya mto Danubi.

Guinea ya Ikweta
Ilikuwa koloni la Hispania kwa jina la Guinea ya Kihispania likiwa na maeneo mawili ambayo yalijulikana kama Río Muni (bara na visiwa vidogo kadhaa), na kisiwa cha Bioko ambako uko mji mkuu, Malabo (ambayo iliitwa awali Santa Isabela).

Wete
Wete ni jina la wilaya katika mkoa wa Kaskazini Pemba uliopo kaskazini ya kisiwa cha Pemba yenye postikodi namba 75100 . Ikiwa ina wakazi 107,916 kwa mujibu wa sensa ya watu na makazi ya mwaka 2012 ni mji mkubwa kwa Pemba pia makao makuu ya Mkoa wa Pemba Kaskazini na pia ya Wilaya ya Wete.

Maseru
Maseru ni mji mkuu wa Lesotho ikiwa na wakazi 174.000 Einwohner (2003).
Chuo Kikuu cha Lesotho na kiwanja cha kimataifa cha ndege ni karibu na mji.
Maseru iko kwa mto Caledon (Mohokare). Ni mji mkubwa wa pekee nchini.

Ufalme wa Muungano
Mara nyingi huitwa kwa Kiswahili "Uingereza" tu ingawa nchi ya Uingereza ni moja tu kati ya sehemu za ufalme huo pamoja na Uskoti, Welisi na Eire ya Kaskazini.

Mkoa wa Ōita
Ōita (大分県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Ōita (大分市).

Makatea
Makatea ni kisiwa cha Polinesia ya Kifaransa ndani ya funguvisiwa ya Tuamotu. Kiko upande wa kusini wa kisiwa cha Tikehau. Eneo la kisiwa ni 24 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Moumu. Mwaka wa 2012, idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 68. Watu wakaao kisiwani kwa Makatea huongea Kituamotu na Kitahiti.

Irkutsk Oblast
Irkutsk Oblast ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Irkutsk.

Skokie, Illinois
Skokie ni mji wa Marekani katika jimbo la Illinois. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 67,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 204 kutoka juu ya usawa wa bahari.

Mkoa wa Kochi
Kochi (高知県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Kochi (高知市).

Astrahan Oblast
Astrakhan Oblast ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Astrahan.

Uskoti
Upande wa mashariki kuna Bahari ya Kaskazini, upande wa kaskazini na magharibi ile ya Atlantiki pamoja na bahari ya Eire.

Reykjavík
Reykjavík "(tamka: reykyavik)" ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Iceland mwenye wakazi 113,387. Ni mjii mkuu wa dunia ulio kaskazini zaidi kushinda miji mikuu ya nchi zote huria.

Sokotra
Sokotra ilijulikana kwa karne nyingi kama kisiwa cha Wakristo wa dhehebu la Kisiryan cha Mashariki (Kinestorio). Msafiri Mwarabu Abu Mohammed Al-Hassan Al-Hamdani aliandika wakati wa karne ya kumi BK ya kwamba idadi kubwa bado walikuwa Wakristo. Mnamo 1507 Wareno walitwaa mji mkuu wa Suk ikaonekana Wakristo kahdaa bado walikuwepo. Taarifa za karne ya 19 zaonyesha ya kwamba wakazi wote walikuwa Waislamu.

Mkoa wa Đắk Lắk
Đắk Lắk ni mkoa wa Vietnam. Mji mkuu ni Buôn Ma Thuột. Eneo lake ni 13,139 km². Mwaka 2009 wakazi 1,733,624 walihesabiwa.

Anne Barnard
Lady Anne Barnard (12 Desemba 1750 - 6 Mei 1825) alikuwa mwandishi wa Uskoti. Alikaa mjini Cape Town, Afrika Kusini, kwa miaka mitano, 1797-1802. Barua zake wakati huo ni chanzo muhimu kuhusu maisha nchini Afrika Kusini.

Mkoa wa Omusati
Miji mikubwa ni pamoja na Outapi na Okahao.

Stronti
Stronti ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia 38 kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 87.62. Alama yake ni Sr. Jina lahusiana na kijiji cha Strontian katika Uskoti ilipotambuliwa mara ya kwamza mwaka 1787.

Margareta Mtakatifu wa Uskoti
Chronicle of the Kings of Alba Anderson, Marjorie O. (ed.). Kings and Kingship in Early Scotland. 2nd ed. Edinburgh, 1980. 249-53. Hudson, B.T. (ed. and tr.). Scottish Historical Review 77 (1998): 129–61. Anderson, Alan Orr (tr.). Early Sources of Scottish History: AD 500–1286. Vol. 1. Edinburgh, 1923. Reprinted in 1990 (with corrections). Turgot, Vita S. Margaretae (Scotorum) Reginae ed. J. Hodgson Hinde, Symeonis Dunelmensis opera et collectanea. Surtees Society 51. 1868. 234-54 (Appendix III). tr. William Forbes-Leith, Life of St. Margaret Queen of Scotland by Turgot, Bishop of St Andrews. Edinburgh, 1884. . Third edition published in 1896. tr. anon., The life and times of Saint Margaret, Queen and Patroness of Scotland. London, 1890. William of Malmesbury, Gesta regum Anglorum ed. and tr. R.A.B. Mynors, R.M. Thomson and M. Winterbottom, William of Malmesbury. Gesta Regum Anglorum. The History of the English Kings. OMT. 2 vols: vol 1. Oxford, 1998. Orderic Vitalis, Historia Ecclesiastica ed. and tr. Marjorie Chibnall, The Ecclesiastical History of Orderic Vitalis. 6 vols. OMT. Oxford, 1968–1980. John of Worcester, Chronicle (of Chronicles) ed. B. Thorpe, Florentii Wigorniensis monachi chronicon ex chronicis. 2 vols. London, 1848-9 tr. J. Stevenson, Church Historians of England. 8 vols: vol. 2.1. London, 1855. 171–372. John Capgrave, Nova Legenda Angliae Acta SS. II, Juni, 320. London, 1515. 225 Baker, D. "A nursery of saints: St Margaret of Scotland reconsidered." In Medieval women, ed. D. Baker. SCH. Subsidia 1. 1978. Bellesheim, Alphons. History of the Catholic Church in Scotland. Vol 3, tr. Blair. Edinburgh, 1890. 241-63. Butler, Alban. Lives of the Saints. 10 Juni. Challoner, Richard. Britannia Sancta, I. London, 1745. 358. Dunlop, Eileen, Queen Margaret of Scotland, 2005, NMS Enterprises Limited – Publishing, Edinburgh, 978 1 901663 92 1 Huneycutt, L.L. "The idea of a perfect princess: the Life of St Margaret in the reign of Matilda II (1100–1118)." Anglo-Norman Studies 12 (1989): 81–97. Madan. The Evangelistarium of St. Margaret in Academy. 1887. Parsons, John Carmi. Medieval Mothering. 1996. Olsen, Ted Kristendommen og kelterne forlaget (2008) Oslo: forlaget Luther (p.170) ISBN 978-82-531-4564-8 Norwegian Skene, W.F. Celtic Scotland. Edinburgh. Stanton, Richard. Menology of England and Wales. London, 1887. 544. Wilson, A.J. St Margaret, queen of Scotland. 1993.

Ashtarak
Ashtarak (Kiarmenia: Աշտարակ, maana yake "mnara" kwa Kiarmenia; pia unajulikana kwa Kirumi kama Achtarak na Ashtarakats’ Gyugh) ni mji wa viwanda huko nchini Armenia, kwenye eneo la Mto Kasagh takriban km 20 kutoka mjini kaskazini-magharibi mwa mji wa Yerevan, na huu ndiyo mji mkuu wa mkoa wa Aragatsotn. Mji huu una wakazi wapatao 30,000 wanaokalia mji huu, hii njia ya mkato muhimu sana kwa kukatizia na kuelekea kwenye miji mikubwa ya Armenia kama vile: Yerevan, Gyumri na Vanadzor.

Mkoa wa Omusati
Mkoa wa Omusati ni moja ya mikoa 13 ya kujitawala ya Namibia lenye wakazi 228,364 kwenye eneo la 13,638 km². Mji mkuu ni Outapi.

Kostroma Oblast
Kostroma Oblast ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Urusii. Mji mkuu wake ni Kostroma.

Historia ya Ufalme wa Muungano
Hati ya Muungano ya mwaka 1707 iliunganisha milki mbili za Uingereza na Uskoti kuwa Milki ya Britania Kuu. Nchi zote mbili zilikuwa chini ya mfalme mmoja tangu mwaka 1603. Tangu wakati uleule Ufalme wa Eire (Ireland) ilitawaliwa na Uingereza pia.

Uskoti
Uskoti ni theluthi ya kaskazini ya kisiwa cha Britania. Eneo lake ni 78,772km². Upande wa kusini Uskoti umepakana na Uingereza wenyewe.

Almaty
Tangu 1991 Alma-Ata ilikuwa mji mkuu wa nchi huru mpya Kazakhstan ikabadilishwa jina kuwa Almaty. Serikali iliamua kuhamisha makao makuu ya serikali kwenda katika kitovu cha kijiografia ya nchi na tangu 1997 Almaty si mji mkuu tena.

Kanisa Katoliki la Wakopti
Patriarki wake ni askofu mkuu pekee, akiwa na majimbo saba chini yake: Assiut, Guizeh (Gizah), Ismayliah, Luqsor (Luxor), Minya na Sohag. Mwenyewe anatumia jina la jimbo la Aleksandria, ingawa makao makuu yako Cairo.

Slovakia
Mji mkubwa na mji mkuu ni Bratislava.

Krete
Mji mkuu na mji mkubwa ni Heraklion.

Yakutia
Jamhuri ya Sakha (Yakutia) (Kirusi: Республика Саха (Якутия)) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Yakutsk.

Austria
Hali halisi kuna jiji moja tu ambalo ni mji mkuu Wien (Vienna). Ulikua kama mji mkuu wa Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma na baadaye wa milki ya Austria iliyojumlisha sehemu kubwa za Ulaya ya Kusini-Mashariki.

Jiji la Kuwait
Jiji la Kuwait au Kuwait City (Kiarabu: "madinat-al-Kuwait" - مدينة الكويت) ni mji mkuu wa nchi ya Kuwait mwenye wakazi 32.000 mjini penyewe na takriban 2,380,000 katika rundiko la jiji.

Outapi
Outapi ni mji mkuu wa Mkoa wa Omusati nchini Namibia. Idadi ya wakazi wake ni takriban 2,800.

Alpi
Hata nchi ya mlimani Uskoti iliwahi kuitwa "Albania" zamani.

Nova Scotia
Mji mkuu na mji mkubwa ni Halifax.

Kingstown
Kingstown ni mji mkuu wa nchi ya visiwani ya Saint Vincent na Grenadini mwenye wakazi wapatao 16,000. Iko kwenye kisiwa kuu cha Saint Vincent kilicho sehemu za Antili Ndogo. Ni pia bandari kuu ya nchi.

Uthai
Mji mkuu na mji mkubwa ni Bangkok (ukiwa na wakazi milioni 8).

Ucheki
Mji mkuu ni Praha (Kijer.: Prag; Kiing.: Prague).

Jamestown (St. Helena)
Jamestown ilianzishwa mwaka 1659 na Kampuni ya Kiingereza ya India ya Mashariki. Miaka ya nyuma bandari ya Jamestown ilikuwa kituo muhimu cha safari za jahazi kubwa kati ya Uingereza, Afrika Kusini na India. Jina limetokana na jina la mfalme James II wa Uingereza na Uskoti (James VII kama mfalme wa Uskoti).

Uskoti
Ukuta wa Adriano ni mpaka wa kale kati ya eneo la Dola la Roma (kusini) na maeeno huru ya Uskoti (kaskazini) wakati wa karne ya 2 BK. Sueno's Stone ni makumbusho ya zamani za Wapikti katika Uskoti Kinubi cha Kiskoti au clarsach. Monasteri ya Iona Abbey inaaminiwa kuwa chanzo cha Ukristo wa Uskoti Maghofu ya monasteri ya Melrose Abbey. Eilean Donan. Boma mjini Edinburgh. Boma la Stirling Castle. Daraja la Reli la Forth.

Klagenfurt
Klagenfurt ("Kijerumani: Klagenfurt am Wörthersee; Kislovenia: Celovec ob Vrbskem jezeru") ni mji mkuu wa Karinthia nchini Austria. Idadi ya wakazi wake ni takriban 94.000.

Sint Eustatius
Sint Eustatius (yaani Mtakatifu Eustasi) au kifupi Statia au Statius ni kisiwa cha bahari ya Karibi karibu na Saint Kitts (Amerika ya Kati).

Istanbul
Mji huu umebadilishiwa jina mara kadhaa katika historia yake ya zaidi ya miaka 2,600. Awali jiji hilo liliundwa na Wagiriki mnamo mwaka 660 KK kwa jina la Bizanti. Mnamo mwaka 330 BK Kaisari Konstantino Mkuu aliufanya kuwa mji mkuu wa Dola la Roma akaupanua ukajulikana kama Konstantinopoli (yaani mji wa Konstantino).

Margareta Mtakatifu wa Uskoti
Mtakatifu Margareta alizaliwa mwaka 1046 nchini Hungaria, ambako baba yake aliishi uhamishoni.

Maskati
Maskati ni kata ya Wilaya ya Mvomero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67307. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,396 walioishi humo.

Uturuki
Mji mkuu ni Ankara ulioko katika kitovu cha Anatolia.

Boma la Edinburgh
Boma la Edinburgh ni boma kubwa katikati ya mji mkuu wa Uskoti. Liko kwenye kilima cha mwamba ambako kutoka kwake laonekana vizuri kutoka pande zote.

Muskat
Maskat (Kiarabu: مسقط) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Omani. Mji una takriban wakazi 650,000.

Guinea ya Ikweta
Mkoa wa Annobón (mji mkuu wa mkoa: San Antonio de Palé) mkoa wa Bioko Norte (Malabo) Mkoa wa Bioko Sur (Luba) Mkoa wa Centro Sur (Evinayong) Mkoa wa Kié-Ntem (Ebebiyín) mkoa wa Litoral (Bata) Mkoa wa Wele-Nzas (Mongomo)

Dameski
Utawala wa Milki ya Waturuki Waosmani ulianza 1516 ukaendelea hadi 1918. Dameski ilijikuta tena mbali na mji mkuu wa milki huko Istanbul. Ilikuwa na umuhimu fulani kwa sababu misafara ya hija kwenda Maka ilianzia Dameski.

Apataki
Apataki ni kisiwa cha Polinesia ya Kifaransa ndani ya funguvisiwa ya Tuamotu. Kiko upande wa mashariki wa kisiwa cha Arutua. Eneo la kisiwa ni 20 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Niutahi. Mwaka wa 2012, idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 350. Watu wakaao kisiwani kwa Apataki huongea Kituamotu na Kitahiti.

Şanlıurfa
Şanlıurfa (mara nyingi hujulikana kwa jina lake la kifupi kama Urfa katika lugha za kila siku), zamani ulikuwa ukitajwa kama Edessa au kwa Kiaramaiki]]; Riha au Urhāy, au kwa Kiarmenia Urhai, Kiarabu الرها al-Raha) ni mji wenye wakazi takriban 462,923 (makadirio ya mwaka wa 2006) wa mjini kusini-mashariki mwa nchi ya Uturuki, na ndiyo mji mkuu wa Mkoa wa Şanlıurfa. Mji upo kilomita themanini kutoka upande wa mashariki mwa Mto Euphrates. Hali ya hewa ya mjini hapa ni ya joto mno, kiangazi kikavu na baridi kiasi. Idadi kubwa ya wakazi wa mjini hapa ni wa Wakurdi wakati maeneo mengine ya kanda kuna mchanganyiko wa Waarabu na Waturuki na idadi ndogo kabisa ya Wazaza, Yezid, Warmenia na Wayahudi.

Wote
Wote ni mji wa Kenya Mashariki. Ni makao makuu ya kaunti ya Makueni.

Östersund
Östersund ni mji nchini Uswidi. Kuna wakazi 43,796 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa Karne ya 18. Ni mji mkuu wa jimbo la Jämtland.

Sankt Pölten
Sankt Pölten (St. Pölten) ni mji mkuu wa Austria ya Chini nchini Austria. Idadi ya wakazi wake ni takriban 51.000.

Siirt
Siirt (Kikurdi:Sêrt), Kiarabu:سعرد) ni jina la mji uliopo mjini kusini-mashariki mwa nchi ya Uturuki na ndiyo mji mkuu wa Jimbo la Siirt. Mjini kwa Siirt kumechanganya wakazi kati ya Wakurdi, Waturuki, na Waarabu. Idadi ya wakazi jinsi ilivyohesabiwa hapo mwaka wa 2000 ilikuwa takriban watu 98,281 wanaoishi mjini hapa.

Mkoa wa Oshikoto
Mkoa wa Oshikoto ni moja ya mikoa 13 ya kujitawala ya Namibia lenye wakazi 160,788 kwenye eneo la 26,607 km². Mji mkuu ni Omuthiya.

Jamhuri ya Masedonia
Mji mkuu ni Skopje, wenye wakazi 600,000. Miji midogo zaidi ni pamoja na Bitola, Prilep, Tetovo, Kumanovo, Ohrid, Veles, Štip, Gostivar na Strumica.

Jimbo la Sokoto
Jimbo la Sokoto (lilianzishwa mwaka wa 1976) ni jimbo katika sehemu ya kaskazini-magharibi mwa Nigeria. Jimbo hili lilipata jina lake kutoka kwa mji wake mkuu wa Sokoto, mji ambao una historia ya muda mrefu na kiti cha "Sokoto Caliphate".

Tepoto (Kaskazini)
Tepoto (Kaskazini) ni kisiwa cha Polinesia ya Kifaransa ndani ya funguvisiwa ya Tuamotu. Kiko upande wa magharibi wa kisiwa cha Napuka. Eneo la kisiwa ni 4 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Tehekega. Mwaka wa 2012, idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 61. Watu wakaao kisiwani kwa Tepoto (Kaskazini) huongea Kituamotu na Kitahiti.

Mkoa wa Ubangi Kaskazini
Mji mkuu ni Gbadolite.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Je,mlima mkubwa zaidi nchini Tanzania ni gani?

Kilimanjaro (Volkeno)
Kilimanjaro ni mlima mrefu kuliko yote barani Afrika. Mlima huu uko nchini Tanzania katika Mkoa wa Kilimanjaro. Una urefu wa mita 5,895 (futi 19,340).

Orodha ya milima
Milima Aberdare (m 3,999), Kenya Milima Ahaggar (m 2,918), Algeria Milima Ahmar (m 2,965), Ethiopia Milima Air (Azbine) (m 2,022) Niger Milima Amaro (m 3,240), Ethiopia Milima Atlantika (m 1,300), Nigeria - Kamerun Milima Atlas (m 4,167), Moroko - Algeria - Tunisia Milima Auas (m 2,484), Namibia Mlima Baker (m 4,844), Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - Uganda Milima Bakossi (m 2,064), Kamerun Milima Bale (m 4,377), Ethiopia Milima Bvumba (m 1,911), Zimbabwe - Msumbiji Milima Cal Madow (m 2,410), Somalia Milima Cederberg (m 2,026), Afrika ya Kusini Chappal Waddi (m 2,419), Nigeria Compassberg (m 2,504), Afrika ya Kusini Drakensberg (m 3,482), Lesotho - Afrika ya Kusini Mlima Elgon (m 4,321) - volikano, Kenya - Uganda Emi Koussi (m 3,415) - volikano, Chad Mlima Emin (m 4,798), Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - Uganda Milima Entoto (m 3,200), Ethiopia Milima Erta Ale (m 988) - volikano, Ethiopia Mlima Gessi (m 4,715), Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - Uganda Milima Golis (m 1,371), Somalia Mlima Kadam (Debasien au Tabasiat) (m 3,054), Uganda Mlima Kamerun (m 4,075), Kamerun Mlima Karisimbi (m 4,507) - volikano, Rwanda - Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo Mlima Karthala (m 2,362) - volikano, Komori Mlima Kenya (m 5,199) - volikano, Kenya Mlima Kilimanjaro (m 5,895) - volikano, Tanzania - mlima wa juu kabisa katika Afrika Mlima Kinyeti (m 3,187), mlima mrefu zaidi wa Sudan Kusini Milima ya Kipengere (m ), Tanzania Milima Lebombo (m 776), Msumbiji Mlima Luigi di Savoia (m 4,627), Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - Uganda Milima Magaliesberg (m 1,852), Afrika ya Kusini Milima ya Mahale (m 2,462), Tanzania Milima Mandara (m 1,494), Nigeria - Kamerun Mlima Meru (m 4,566) - volikano, Tanzania Mlima wa Meza / Tafelberg (m 1,088), Cape Town, Afrika ya Kusini Mlima Moco (m 2,610), Angola Mlima Moroto (m 3,083), Uganda Mlima Morungole (m 2,750), Uganda Mlima Mulanje (m 3,002), Malawi Nyanda za Juu za Mashariki (m ), Zimbabwe - Msumbiji Milima Ogo (m ), Somalia Milima Outeniqua (m 1,578), Afrika ya Kusini Pico de São Tomé (m 2,024) - volikano, Sao Tome na Principe Piton de la Fournaise - volikano (m 2,632), Réunion Piton des Neiges – volikano (m 3,069), Réunion Ras Dejen (m 4,533), Ethiopia Mlima Rungwe (m 3,175), Zambia Ruwenzori (m 5,109), Uganda Milima Semien (m 4,550), Ethiopia Mlima Serbal (m 2,070), Misri Mlima Sinai (m 2,285), Misri Mlima Speke (m 4,890), Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - Uganda Mlima Stanley (m 5,119), Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - Uganda Milima Swartberg (m 2,325), Afrika ya Kusini Tao la Mashariki (m ), Tanzania - Kenya Milima Teffedest (m 2,370), Algeria Teide (m 3,717) Tenerife - mlima wa juu kabisa wa Hispania (ingawa kijiografia katika visiwa vya Afrika) Milima Tibesti (m 3,445), Chad - Libya Jbel Toubkal (m 4,167), Moroko Milima ya Udzungwa (m 2,579), Tanzania Milima ya Uluguru (m 2,630), Tanzania Milima ya Upare (m 2,643), Tanzania Milima ya Usambara (m ), Tanzania Mlima Zulia (m 2,149), Uganda

Orodha ya milima mirefu duniani
Kwa kutumia marejeo hayo Mlima Everest una nafasi ya sita tu kati ya milima ya Dunia, ilhali milima kadhaa iliyopo karibu na ikweta inasogea mbele, kama milima katika Andes na mlima Kilimanjaro nchini Tanzania.

Nepal
Mlima Everest ambao ni mlima mkubwa kuliko yote duniani uko Nepal.

Rungwe (mlima)
Mlima unasimama juu ya ncha ya kaskazini ya Ziwa Nyasa. Upande wa kusini-mashariki wa mlima hupokea usimbishaji wa mm 3,000 kwa mwaka ambao ni wa juu kabisa katika Tanzania.

Mlima Kavuma
Mlima Kavuma ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima Mkululu
Mlima Mkululu unapatikana katika Mkoa wa Iringa nchini Tanzania.

Mlima Nyangombe
Mlima Nyangombe ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Mara nchini Tanzania.

Orodha ya milima ya Ulaya
Ainos (m 1,628), Ugiriki Mlima Baba (Pelister, m 2,601), Jamhuri ya Masedonia Milima ya Balkani (Botev, m 2,376), Bulgaria, Serbia Belasica (Radomir, m 2,029), Jamhuri ya Masedonia, Bulgaria na Ugiriki Bistra (Medenica, m 2,163), Jamhuri ya Masedonia Celoica (Dobra Voda, m 2,062), Jamhuri ya Masedonia Čvrsnica (m 2,238), Dinaridi, Bosnia na Herzegovina Deshat (Velivar, m 2,375), Jamhuri ya Masedonia na Albania Dinara (Troglav, m 1,913; Dinara, m 1,831), Dinaridi, Kroatia - Bosnia na Herzegovina Galičica (Magaro, m 2,254), Jamhuri ya Masedonia na Albania Hymettus (m 1,026), mashariki kwa Athens, Ugiriki Jakupica (Solunska Glava, m 2,540), Jamhuri ya Masedonia Jablanica (Black Stone, m 2,257), Jamhuri ya Masedonia na Albania Kopaonik (Pančićev vrh, m 2,017), Serbia Kozuf (Zelenbeg, m 2,171), Jamhuri ya Masedonia na Ugiriki Mlima Korab (Golem Korab / Maja e Korabit, m 2,764), wa juu katika Jamhuri ya Masedonia na Albania Parnassus (m 2,460), Ugiriki Olympus (m 2,919), wa juu katika Ugiriki - makao ya miungu kadiri ya hadithi za Wagiriki Nidze (m 2,521), Jamhuri ya Masedonia na Ugiriki Orjen (m 1,894), wa juu katika Montenegro Osogovo (Ruen, m 2,251), Jamhuri ya Masedonia na Bulgaria Panakaiko (m 1,926), Peloponnese, mashariki kwa Patras, Ugiriki Pirin (Vihren, m 2,915), Bulgaria - wa tatu katika Balkani, baada ya Musala katika Bulgaria na Olympus katika Ugiriki Prokletije (m 2,694), Dinaridi, Albania, Montenegro Rodopi (Golyam Perelik, m 2,191), Bulgaria, Ugiriki Rila (Musala, m 2,925), wa juu katika Bulgaria na Balkani kwa jumla Sakar (Vishegrad, m 895), Bulgaria Stogovo (Golem Rid, m 2,278), Jamhuri ya Masedonia Mlima Sar (m 2,747), Serbia na Albania na Jamhuri ya Masedonia Smolikas (m 2,640), Ugiriki Vitosha (Cherni vrah, m 2,290) Bulgaria Zlatibor (Tornik, m 1,496; Čigota, m 1,422), Serbia

Mlima Monduli
Mlima Monduli ni mlima wenye asili ya volkeno kaskazini mwa Tanzania.

Orodha ya milima
Mlima Elbrus (m 5,642), Urusi [3] - mlima wa juu kabisa katika Ulaya Dykh-Tau (m 5,205), Urusi - mlima mkubwa wa pili katika Kaukazi Shkhara (m 5,201), Georgia - mlima mkubwa wa tatu katika Kaukazi Koshtan-Tau (m 5,152), Urusi Janga (Jangi-Tau) (m 5,059), Georgia Mlima Kazbek (m 5,033) - mlima mkubwa wa tatu katika Georgia Ushba (m 4,710), Georgia - kilele mashuhuri Bazardüzü (m 4,485), kilele cha juu katika Azerbaijan

Mlima Gonja
Mlima Gonja ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.

Mlima Ipala
Mlima Ipala unapatikana katika Mkoa wa Iringa nchini Tanzania.

Orodha ya milima
Everest (m 8,848), Nepal - Tibet, Asia K2 (m 8,611), Pakistan - Xinjiang, Uchina, Asia Kangchenjunga (m 8,586), Nepal - India, Asia Lhotse (m 8,511), Nepal - Tibet, Asia Makalu (m 8,463), Nepal - Tibet, Asia Cho Oyu (m 8,188), Nepal - Tibet, Asia Dhaulagiri (m 8,167), Nepal, Asia Manaslu (m 8,163), Nepal, Asia Nanga Parbat (m 8,125), Pakistan, Asia Annapurna (m 8,091), Nepal, Asia Gasherbrum I (m 8,080), Pakistan - Xinjiang, Uchina, Asia Shishapangma (m 8,012), Tibet, Asia

Mlima Mahondo
Mlima Mahondo ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Morogoro nchini Tanzania.

Mlima Karema
Mlima Karema ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Rukwa nchini Tanzania.

Mlima Lukali
Mlima Lukali unapatikana katika Mkoa wa Dodoma, katikati ya Tanzania.

Mlima Mlowa
Mlima Mlowa ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Morogoro nchini Tanzania.

Mlima Sayaga
Mlima Sayaga ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Simiyu nchini Tanzania.

Jiografia ya Kenya
Eneo hili la milima ndilo la juu zaidi nchini Kenya (na la pili kwa urefu barani Afrika): Mlima Kenya, unaofikia urefu wa mita 5,199 (futi 17,0570) na ni eneo lenye mito ya barafu. Ng'ambo ya mpaka wa Tanzania Mlima Kilimanjaro () huweza kuonekana upande wa kusini.

Orodha ya milima
Khao Luang (m 1,840), wa juu katika Rasi ya Thailand, katika Nakhon Si Thammarat Mlima Kerinci (m 3,805), juu myeyuko wa Sumatra, katika Barisan Range Mlima Trus Madi (m 2,642), wa pili katika Malaysia, katika Madi Trus Range, Borneo Mlima Tambuyukon (m 2,579), wa tatu Malaysia, juu ya Borneo Mlima Tahan (m 2,187), wa juu katika rasi ya Malay, Pahang, Malaysia Mlima Korbu (m 2,183), wa pili katika rasi ya Malay, katika Milima Titiwangsa

Mlima Hassama
Mlima Hassama iko katika Mkoa wa Manyara nchini Tanzania.

Mlima Samuda
Mlima Samuda ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Arusha nchini Tanzania.

Mlima Talagwe
Mlima Talagwe ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.

Mlima Kigombe
Mlima Kigombe ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.

Mlima Bumbuli
Mlima Bumbuli ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.

Mlima Kumbaku
Mlima Kumbaku ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Dodoma nchini Tanzania.

Mlima Giyeda Mara
Mlima Giyeda Mara ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Manyara nchini Tanzania.

Mlima Mzinga
Mlima Mzinga ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.

Mlima Sindai
Mlima Sindai unapatikana katika Mkoa wa Dodoma, katikati ya Tanzania.

Mlima Kasoze
Mlima Kasoze ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Shinyanga nchini Tanzania.

Orodha ya milima
Mawson Peak (m 2,745) - kilele cha juu Australia, kusini mwa Bahari ya Hindi Mlima Kosciuszko (m 2,228) - New South Wales - mlima mrefu zaidi katika bara la Australia Mlima Bogong (m 1,986) katika Alpi za Viktoria - mlima wa juu katika Viktoria Mlima Feathertop (m 1,922) - Viktoria Mlima Hotham (m 1,861) - Viktoria Falls Creek (m 1,842) - Viktoria Mlima Buller (m 1,804) - Viktoria Mount Buffalo (m 1,695) - Viktoria Mlima Ossa (m 1,614) - mlima wa juu katika Tasmania Mlima Dandenong (m 633) - karibu Melbourne - Viktoria Mlima Wellington (m 1,271) - Tasmania Bluff Knoll (m 1,095) - Western Australia Milima ya Buluu (m 1,189) - New South Wales Ayers Rock (m 863) - Northern Territory

Orodha ya milima
Baintha Brakk (The Ogre; m 7,285), Pakistan - # 87 duniani Baltistan Peak (m 7,288), Pakistan - # 89 duniani Batura I (m 7,795) Pakistan Batura I (m 7,762) Pakistan Batura I (m 7,729) Pakistan Broad Peak (m 8,051), Pakistan - China - # 12 duniani Chogolisa (m 7,665) Pakistan Diran (m 7,257), Pakistan - # 93 duniani Distaghil Sar (m 7,885), Pakistan - # 19 duniani Gasherbrum I (m 8,080), Pakistan - China - # 11 duniani Gasherbrum II (m 8,035), Pakistan - China - # 13 duniani Gasherbrum III (m 7,952), Pakistan - China Gasherbrum IV (m 7,925), Pakistan - China - # 17 duniani Gasherbrum V (m 7,321), Pakistan Haramosh (m 7,409), Pakistan - # 67 duniani K2 (m 8,611), Pakistan - China - wa pili duniani K12 (m 7,468), Pakistan - # 51 duniani Kanjut Sar (m 7,760), Pakistan - # 26 duniani Kunyang Chhish (m 7,852), Pakistan - # 21 duniani Nandan Peak (Haramosh Valley) (m 6,986), Pakistan Nandan Peak (Hushe Valley) (m 6,096), Pakistan Malubiting (m 7,458), Pakistan - # 58 duniani Masherbrum (m 7,821), Pakistan - # 22 duniani Mitre Peak (m 6,025), Pakistan Momhil Sar (m 7,343) Pakistan Muztagh Tower (m 7,273), Pakistan - # 91 duniani Passu Sar (m 7,476), Pakistan - # 54 duniani Rakaposhi (m 7,788), Pakistan - # 27 duniani Saltoro Kangri (m 7,742), Pakistan - # 31 duniani Sangemarmar Sar (m 7,050), Pakistan Saser Kangri (m 7,672) Uhindi Sia Kangri (m 7,422), Pakistan - # 63 duniani Skil Brum (m 7,420), Pakistan - # 66 duniani Trango Towers (m 6,350), Pakistan Ultar Peak (m 7,388), Pakistan - # 70 katika ulimwengu

Mlima Kejanja
Mlima Kejanja ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima Kibwezi
Mlima Kibwezi unapatikana katika mkoa wa Arusha, kaskazini mwa Tanzania.

Orodha ya milima
Annapurna (m 8,091), Nepal - # 10 duniani Annapurna II (m 7,937), Nepal Cho Oyu (m 8,188), Nepal - Tibet, China - # 6 duniani Chomo Lhari (m 7,314), Bhutan - Tibet, China Dhaulagiri (m 8,167), Nepal - # 7 duniani Kailash (m 6,638), Tibet, China - mlima mtakatifu wa Uhindu, Ubuddha wa Tibet, Bon na Ujain Kamet (m 7,756), Uhindi karibu na Tibet Kangchenjunga (m 8,586), Nepal - Sikkim, Uhindi - # 3 duniani Kula Kangri (m 7,554), Tibet, China - # 47 duniani Nandan Peak (m 5.971), (Rupal Valley), Pakistan Lhotse (m 8,516), Nepal - Tibet, China - # 4 duniani Machapuchare (m 6,993), Nepal - pia hujulikana kama Fishtail, mmoja wa milima ambayo katika ulimwengu wengi wanapenda kuipiga picha Makalu (m 8,462), Nepal - Tibet, China - # 5 duniani Manaslu (m 8,156), Nepal - # 8 duniani Melungtse (m 7,181), Tibet, China Namcha Barwa (m 7,756), Kusini mwa Tibet, China - kilele cha juu kabisa katika mashariki ya Himalaya Nanda Devi (m 7,816), Uhindi Nanga Parbat (m 8,125), Pakistan - # 9 duniani Pumori (m 7,161), Nepal - Tibet, China Rakhiot Peak (m 7,070), Pakistan Shishapangma (m 8,013), Tibet, China - # 14 duniani Shivling (m 6,543), Uhindi Huang Ching (m 7,506) Uchina

Orodha ya milima
Puncak Jaya (m 4,884) New Guinea (pia inajulikana kama Carstenz Piramidi) Puncak Suavemente (m 4,760) New Guinea Mount Wilhelm (m 4,509) New Guinea Mlima Giluwe (m 4,368) New Guinea (juu volkeno topp Oceania) Mlima Kinabalu (m 4,095) Borneo Angemuk (m 3,949) New Guinea Gunung Kerinci (m 3,805) Sumatra Pegunungan Kobowre (m 3,750) New Guinea Gunung Rinjani (m 3,726) Lombok Gunung Semeru (m 3,676) Java Undundi-Wandandi (m 3,640) New Guinea Bulu Rantemario (m 3,478) Sulawesi Gunung Leuser (m 3,466) Sumatra Gunung Slamet (m 3,428) Java Deyjay (m 3,340) New Guinea Gunung Arjuna (m 3,339) Java Gunung Raung (m 3,332) Java Gunung Sumbing (m 3,320) Java Gunung Lawu (m 3,265) Java Gunung Dempo (m 3,159) Sumatra Gunung Sendoro (m 3,150) Java Gunung Merbabu (m 3,145) Java Mlima Agung (m 3,142) Bali Gunung Argopuro (m 3,088) Java Bukit Mugajah (m 3,079) Sumatra Gunung Careme (m 3,078) Java Tanete Gandangdewata (m 3,074) Sulawesi Fuyul Sojol (m 3,030) Sulawesi Gunung Binaiya (m 3,027) Seram Pangrango (m 3,019) Java Buyu Balease (m 3,016) Sulawesi Gunung Bandahara (m 3,012) Sumatra

Mlima Bulangali
Mlima Bulangali ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Shinyanga nchini Tanzania.

Mlima Lindoto
Mlima Lindoto ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Manyara nchini Tanzania.

Mlima Kimhandu
Mlima Kimhandu (au Kimhondu) ni mmoja katika Milima ya Uluguru, safu ya milima katika Tanzania mashariki, km 200 hivi kutoka Bahari ya Hindi. Ni sehemu ya Milima ya Tao la Mashariki (pamoja na Milima ya Taita nchini Kenya, Milima ya Upare, Milima ya Usambara, Milima ya Unguu, Milima ya Rubeho, Milima ya Ukaguru, Milima ya Udzungwa, Milima ya Uvidunda na Milima ya Mahenge).

Orodha ya milima
Nevado Sajama (m 6,542), mlima wa juu wa Bolivia Illimani (m 6,438), Bolivia Ancohuma (m 6,427), Bolivia Illampú (m 6,368), Bolivia Huayna Potosi (m 6,088), Bolivia Chachacomani (m 6,074), Bolivia Pico del Norte (m 6,070) Bolivia

Orodha ya milima
Ararat (m 5,137), volikano zimwe ya Uturuki - kadiri ya Biblia ndipo ilipotua safina ya Nuhu Belukha (m 4,506), Urusi - kilele cha juu katika Milima ya Altai Damavand (m 5,604), Iran Gongga Shan (Minya Konka; m 7,556), wa juu katika Sichuan, Uchina na katika Shan Hengduan Ranges Milima Huangshan (Lian Hua Feng - "Lotus Kilimanjaro" m 1,864), "Yellow Mountain" Anhui Uchina Uhuru Peak (m 7,134), Tajikistan - Kyrgyzstan (Pamir) Samani Ismail (m 7,496), Tajikistan - wa juu katika Pamir Mlima Kazbek (m 5,047), Georgia katika Kaukazi Kawagarbo (Kagebo, m 6,740), mlima wa juu wa Yunnan, China - ni mtakatifu kwa Ubuddha wa Tibeti na haujapandwa Klyuchevskaya Sopka (m 4,750), Urusi, volkano Kongur (m 7,719), Xinjiang, China - mlima wa juu kabisa katika Kunlun Range Muztagh Ata (m 7,546), Xinjiang, China - katika Kunlun Range, mmoja wa milima rahisi zaidi kupandwa juu ya m 7500 Jengish Chokusu (Tomur Feng) (m 7,439), Kirgizia - China - wa juu katika Tian Shan Qurnat as Sawda' (m 3,088), wa juu nchini Lebanon Annabi So'aib Jabal (m 3,760), Yemen Naqil Yasleh Peak (m 2,727), Yemen Mlima Hermoni (m 2,814), Lebanon - Syria Mlima Sannine (m 2,628), Lebanon

Mlima Mbwelere
Mlima Mbwelere unapatikana katika Mkoa wa Iringa nchini Tanzania.

Mlima Boru
Mlima Boru ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Singida nchini Tanzania.

Orodha ya milima
Ngga Pulu (m 4,862) Indonesia Trikora (m 4,751) Indonesia / New Guinea Mandala (m 4,701) Indonesia / New Guinea Mlima Rinjani au Gunung Rinjani (m 3,726), volikano ya kisiwa cha Lombok nchini Indonesia Mlima Victoria (m 3,100) katika Nat Ma Taung, jimbo la kusini mwa Chin Myanmar Mlima Dulang-dulang (m 2,938), mlima wa pili wa Ufilipino, wa juu Mindanao Mlima Pulag (m 2,922) mlima wa tatu nchini Ufilipino, wa juu Luzon Mlima Merapi (m 2,911), Indonesia Mlima Mayon (m 2,875), katika Bicol, Ufilipino Mlima Tambora (m 2,850), Indonesia Gunung Kau Palatmada (m 2,700) katika Buru, Indonesia Mlima Halcón (m 2,582) katika Mindoro, Ufilipino Mlima Vineuo (m 2,536), Goodenough Island, Papua Guinea Mpya Kanlaon (m 2,435) katika Negros, Philippines Doi Huamod Luang (m 2,330), katika Chiang Mai, Thailand Doi Pha Hom Pok (m 2,285), katika Chiang Mai, Thailand Doi Chiang Dao (m 2,175), katika Chiang Mai, Thailand Mlima Popa au Popa Hill (m 1,518), volikano katika mashariki ya kati Myanmar Bagan Mlima Agad-Agad (m 487), Iligan City, Lanao del Norte, Philippines

Mlima Kipolo
Mlima Kipolo (pia Riporo) ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Iringa nchini Tanzania.

Mlima Nyamibata
Mlima Nyamibata ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Shinyanga nchini Tanzania.

Mlima Zumbu
Mlima Zumbu ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.

Mlima Ngagau
Mlima Ngagau unapatikana katika Mkoa wa Iringa nchini Tanzania.

Everest (mlima)
Mlima Everest ni mlima mkubwa kabisa duniani, wenye kimo cha m 8,848 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Mlima Kwashemhambu
Mlima Kwashemhambu ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.

Mlima Membe
Mlima Membe unapatikana katika Mkoa wa Iringa nchini Tanzania.

Mlima Kokoto
Mlima Kokoto unapatikana katika Mkoa wa Iringa nchini Tanzania.

Mlima Loleza
Mlima Loleza ni jina la mlima mmojawapo wa milima ya Mbeya, katika Mkoa wa Mbeya kusini mwa Tanzania.

Mlima Sipila
Mlima Sipila ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Kigoma nchini Tanzania.

Mlima Mzogoti
Mlima Mzogoti ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.

Ngozi (mlima)
Mlima Ngozi ni volkeno bwete katika safu ya milima ya Uporoto iliyopo kati ya miji ya Mbeya na Tukuyu nchini Tanzania.

Mlima Mwagalangkulu
Mlima Mwagalangkulu ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Simiyu nchini Tanzania.

Mlima Yamba
Mlima Yamba ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Katavi nchini Tanzania.

Mlima Kama
Mlima Kama ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Manyara nchini Tanzania.

Mlima Solombe
Mlima Solombe ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Kigoma nchini Tanzania.

Ololmoti
Ololmoti ni mlima wa volkeno nchini Tanzania.

Mlima Benamapinde
Mlima Benamapinde unapatikana katika Mkoa wa Dodoma, katikati ya Tanzania.

Himalaya
Everest (m 8,848), Nepal - Tibet, Asia K2 (m 8,611), Pakistan - Xinjiang, Uchina, Asia Kangchenjunga (m 8,586), Nepal - India, Asia Lhotse (m 8,511), Nepal - Tibet, Asia Makalu (m 8,463), Nepal - Tibet, Asia Cho Oyu (m 8,188), Nepal - Tibet, Asia Dhaulagiri (m 8,167), Nepal, Asia Manaslu (m 8,163), Nepal, Asia Nanga Parbat (m 8,125), Pakistan, Asia Annapurna (m 8,091), Nepal, Asia Gasherbrum I (m 8,080), Pakistan - Xinjiang, Uchina, Asia Shishapangma (m 8,012), Tibet, Asia

Mlima Pagwe
Mlima Pagwe ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Manyara nchini Tanzania.

Orodha ya milima
Hkakabo Razi (m 5,881), kilele cha juu katika Myanmar na Kusini Mashariki mwa Asia Puncak Jaya (m 4,884), mlima wa juu nchini Indonesia, katika kisiwa cha Guinea Mpya na visiwa vyote vya dunia na katika Oceania Mlima Kinabalu (m 4,093), Sabah, Malaysia; mlima wa juu wa Malaysia na Borneo Fansipan (m 3,143), kilele cha juu katika Vietnam na Indochina; kipo katika Milima Mwana Lien Hoang, wilaya ya Lao Cai Mlima Ramelau (m 2,963), mlima wa juu wa Timor ya Mashariki Mlima Apo (m 2,954), wa juu katika Ufilipino Phou Bia (m 2,819), mlima wa juu Laos, katika Annamese Cordillera Doi Inthanon (m 2,565), kilele cha juu kabisa katika Thailand Phnom Aural (m 1,813), mlima wa juu wa Cambodia, katika sehemu ya mashariki ya Milima Cardamom Bukit Pagon (m 1,850), mlima wa juu wa Brunei

Burko
Burko ni mlima wa volkeno nchini Tanzania.

Mlima
Mifano katika Afrika ni Mlima Kilimanjaro na Mlima Kenya.

Mlima Kitumbeine
Mlima Kitumbeine ni mlima wa volkeno nchini Tanzania.

Mlima Luhombero (Iringa)
Mlima Luhombero (Iringa) unapatikana katika Mkoa wa Iringa nchini Tanzania.

Mlima Kilimbe
Mlima Kilimbe unapatikana katika Mkoa wa Dodoma, katikati ya Tanzania.

Mlima Isisimba
Mlima Isisimba ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Shinyanga nchini Tanzania.

Milima ya Ufa Mashariki
Milima ya Ufa Mashariki ni safu mbili za milima ya eneo la Maziwa makubwa ya Afrika, katika nchi a Kenya, Uganda, Tanzania, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Rwanda na Burundi.
Inaitwa hivyo kutokana na uhusiano wake na Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki; safu ya magharibi ina: Milima ya Virunga, Milima ya Mitumba na Milima ya Rwenzori, wakati ile ya mashariki ina vilele vya juu zaidi katika bara zima la Afrika: Mlima Kilimanjaro (mita 5,895, sawa na futi 19,340) na Mlima Kenya (mita 5,199, futi 17,058). Kati ya milima mingine kuna Mlima Elgon kati ya Kenya na Uganda. Yote, isipokuwa Ruwenzori ina asili ya volkeno.

Nembo ya Tanzania
Ngao inalala juu ya mlima Kilimanjaro ambayo ni mlima mkubwa wa Tanzania.

Mlima Dindili
Mlima Dindili ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Morogoro nchini Tanzania.

Mlima Mkegumba
Mlima Mkegumba (au Mkenyumba) ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Morogoro nchini Tanzania.

Tanna
Sehemu ya juu zaidi ni mlima Tukosmera wenye kimo cha mita 1,084. Mlima Yasur ni volkeno hai kisiwani.

Jumuiya ya Afrika Mashariki
Huku inapatikana minne kati ya milima mirefu zaidi barani Afrika: Mlima Kilimanjaro (Tanzania), Mlima Kenya (Kenya), milima ya Rwenzori (Uganda/DRC) na Mlima Meru (Tanzania).

Mlima Mwelamfula
Mlima Mwelamfula ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Kigoma nchini Tanzania.

Mlima Lugoro
Mlima Lugoro ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Morogoro nchini Tanzania.

Orodha ya mito nchini Tanzania
Arusha Dar es Salaam Dodoma Geita Iringa Kagera Katavi Kigoma Kilimanjaro Lindi Manyara Mara Mbeya Morogoro Mtwara Mwanza Njombe Pemba Kaskazini Pemba Kusini Pwani Rukwa Ruvuma Shinyanga Simiyu Singida Songwe Tabora Tanga Unguja Kaskazini Unguja Mjini Magharibi Unguja Kusini

Olossirwa
Olossirwa ni mlima wa volkeno nchini Tanzania.

Ketumbaine
Ketumbaine ni mlima wa volkeno nchini Tanzania.

Mlima Mkinga
Mlima Mkinga ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.

Mlima Nyakipamba
Mlima Nyakipamba ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Njombe nchini Tanzania.

Mlima
Afrika: Mlima Kilimanjaro (mita 5,963) nchini Tanzania Amerika ya Kaskazini: Mount McKinley (mita 6,194) jimboni Alaska (USA) Amerika ya Kusini: Aconcagua (mita 6,962) nchini Argentina Australia na Pasifiki: Puncak Jaya (mita 5,030) mpakani mwa nchi za Papua New Guinea na Indonesia Ulaya: Elbrus (mita 5,633) nchini Russia Bara la Antaktiki: Vinson Massif (mita 5,140)

Mlima Malambo
Mlima Malambo ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Katavi nchini Tanzania.

Mlima Itamba
Mlima Itamba (pia: Itama) unapatikana katika Mkoa wa Dodoma, katikati ya Tanzania.

Mlima Nantare
Mlima Nantare ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Mara nchini Tanzania.

Mlima wa Meza
Mlima wa Meza unaojulikana zaidi ni ule wa Cape Town (Afrika Kusini), ambao urefu wake unafikia mita 1,085 juu ya usawa wa bahari. Lakini umbo hili linapatikana sehemu nyingi duniani.

Mlima Chaluhangi
Mlima Chaluhangi ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Mbeya nchini Tanzania.

Mlima Dindila
Mlima Dindila ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.

Mlima Edge
Mlima Edge unapatikana katika Mkoa wa Iringa nchini Tanzania.

Mlima Msinga
Mlima Msinga ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Rukwa nchini Tanzania.

Mlima Koma
Mlima Koma ni jina la mlima ulioko katika Mkoa wa Mara nchini Tanzania.

Mlima Mnavu
Mlima Mnavu ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Manyara nchini Tanzania.

Orodha ya milima mirefu duniani
Kwenye sayari na miezi ya mfumo wa Jua letu kuna milima mikubwa zaidi kuliko duniani. Mlima mkubwa unaojulikana hadi sasa ni Olympus Mons kwenye Mirihi (Mars). Volkeno hii inapanda kilomita 26 juu ya tambarare ya mazingira yake ikiwa na kipenyo cha kilomita 600. Kasoko kwenye kilele chake ina kipenyo cha kilomita 80.

Mlima Nankungulu
Mlima Nankungulu ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Mbeya nchini Tanzania.

Mkoa wa Kilimanjaro
Mkoa wa Kilimanjaro ni kati ya mikoa 31 ya Tanzania wenye postikodi namba 25000[1]. Mlima Kilimanjaro, mlima mrefu kupita yote barani Afrika, umo ndani ya mkoa wa Kilimanjaro. Jina la mlima huu ndilo limeupatia mkoa jina lake.

Mlima Luhombero
Mlima Luhombero ni jina la milima miwili ya Tanzania:

Mlima Mbogo
Mlima Mbogo ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Shinyanga nchini Tanzania.

Mlima Mtingire
Mlima Mtingire ni mmoja katika Milima ya Uluguru, safu ya milima katika Tanzania mashariki, km 200 hivi kutoka Bahari ya Hindi. Ni sehemu ya Milima ya Tao la Mashariki (pamoja na Milima ya Taita nchini Kenya, Milima ya Upare, Milima ya Usambara, Milima ya Unguu, Milima ya Rubeho, Milima ya Ukaguru, Milima ya Udzungwa, Milima ya Uvidunda na Milima ya Mahenge).

Mlima Bukulu
Mlima Bukulu ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Shinyanga nchini Tanzania.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.