Question: Je,mlima wa Himalayas ina ukubwa wa kiasi gani?

Himalaya
Everest (m 8,848), Nepal - Tibet, Asia K2 (m 8,611), Pakistan - Xinjiang, Uchina, Asia Kangchenjunga (m 8,586), Nepal - India, Asia Lhotse (m 8,511), Nepal - Tibet, Asia Makalu (m 8,463), Nepal - Tibet, Asia Cho Oyu (m 8,188), Nepal - Tibet, Asia Dhaulagiri (m 8,167), Nepal, Asia Manaslu (m 8,163), Nepal, Asia Nanga Parbat (m 8,125), Pakistan, Asia Annapurna (m 8,091), Nepal, Asia Gasherbrum I (m 8,080), Pakistan - Xinjiang, Uchina, Asia Shishapangma (m 8,012), Tibet, Asia

Milima ya Chiparua
Kilele kina urefu wa mita 1,633 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kamakota
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Pumori
Pumori ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 7,161 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Namcha Barwa
Namcha Barwa ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 7,756 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Orodha ya milima
Haleakala (m 3,050) volkeno iliyolala - Hawaii , Oceania Half Dome - California Mlima Hood - Cascades, Oregon Mlima Horsetooth - Colorado Milima Huron - Michigan

Mlima Hubbard
Mlima Hubbard ni mlima wa Kanada na wa Marekani wenye kimo cha mita 4,557 juu ya usawa wa bahari.

Orodha ya milima
Mlima Mammoth - California Mlima Mansfield - Milima Green, Vermont Mlima Marathon - Milima Kenai, Alaska Maroon Peak - Colorado Mlima Marcus Baker - Chugach Range, Alaska Mlima Marcy (futi 5,344) - Milima Adirondack. kilele cha juu cha New York State Mlima Massive - Sawatch Range, Colorado Mauna Kea (m 4,205) volkeno iliyolala - Hawaii , Oceania - mlima mrefu katika dunia kipimo kikichukuliwa kutoka ndani ya bahari; kwa jumla urefu wake ni m 10,203 (futi 33,476) Mauna Loa (m 4,170) - volkeno hai - Hawaii , Oceania Mlima McKinley au Denali - Alaska (m 6194; futi 20,320) mlima mkubwa zaidi Amerika ya Kaskazini Mlima Mitchell (mita 2,037; futi 6,684) - North Carolina, wa juu katika milima Apalachi Mlima Monadnock - New Hampshire

Mlima Kibiti
Kilele kina urefu wa mita 286 juu ya usawa wa bahari.

Kula Kangri
Kula Kangri ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 7,554 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Bamba la Uhindi
Tar. 8 Oktoba 2005 mwendo wa bamba la Uhindi chini ya Himalaya ulisababisha tetemeko la ardhi lililoua takriban watu 60,000 na kuharibu nyumba za watu milioni 2.5. Kitovu cha mshtuko kilikuwako karibu na Muzaffarabad katika eneo la Azad Kashmir upande wa Kipakistani ya Kashmir.

Annapurna circuit
Kitanda cha Annapurna kinatumia wasafiri katika Himalayas kubwa ya Annapurna, akifikia kilele cha Thorong La Pass (5,416m / 17,769ft). Milima nzuri na mazingira mazuri ni ya kusisimua shauku yako ya ndani ya trekking kwa upeo. Safari hii pia inatupeleka kwenye mto mkubwa zaidi duniani, Kali Gandaki. Mt. Dhaulagiri (8167m) iko upande wa magharibi na Mt. Annapurna 1 (8061) iko upande wa mashariki. Mlima wa Poon hutupa maoni mazuri ya Himalaya kubwa ya Annapurna. Pia tunatembelea Muktinath, Manang na Jomsom mikoa ambayo inasaidia sisi kuanzisha dhamana na utamaduni wa nchi mbalimbali na jiografia tofauti.
Safari hii imekamilika katika siku 21 na inafaa kwa watu wengi wanaojitahidi kuchunguza malisho ya kina ya mlima wa Annapurna. Kwa wale wanaotaka kusafiri safari ya haraka kupitia njia hiyo hiyo, Safari ya Circle ya Annapurna - siku 14 itakuwa nzuri zaidi. Chuo cha Msitu cha Annapurna - siku 11 pia ni chaguo bora kwa wale wanaotaka tu kufikia kambi ya msingi ya Annapurna.

Aconcagua
Urefu wake ni mita 6,962 juu ya usawa wa bahari, hivyo unazidi milima yote nje ya Asia.

Orodha ya milima
Pico de Orizaba au "Citlaltépetl" (m 5,636) - Puebla (jimbo) / Veracruz (jimbo), wa juu katika Meksiko Popocatepetl (m 5,465) - Mexico (jimbo) Iztaccíhuatl au "White Mama" au "Sleeping Woman" (m 5,286) - México (jimbo) / Puebla (jimbo) Sierra Negra (m 4,640) - Puebla (jimbo) Nevado de Toluca au "Xinantecatl" (m 4,577) - Mexico (jimbo) La Malinche au "Matlalcueitl" (m 4,462) - Tlaxcala (jimbo) / Puebla (jimbo) Naupa-Tecutépetl au "Nauhcampatépetl" (m 4,282) - Veracruz (jimbo) Tlalocatepetl au "Mlima Tlaloc" (m 4,151) - Mexico (jimbo) Tacana (m 4,110) - Chiapas / Guatemala Telapon (m 4,081) - Mexico (jimbo) La Cruz del Cerro Marques (m 3,931) - Mexico City Holotepec (m 3,930) - Mexico (jimbo) Yeloxochtl (m 3,919) - Mexico (jimbo) Pico del Águila (m 3,894) - Mexico City Volcán de Fuego de Colima au "Nevado de Colima" (m 3,820) - Jalisco / Colima (jimbo) La Martha (m 3,706) - Coahuila / Nuevo León Cerro del Potosí (m 3,700) - Nuevo León La Viga (m 3,600) - Coahuila El Coahuilón (m 3,500) - Coahuila / Nuevo León Chichinautzin (m 3,450) - México (jimbo) / Morelos Cerro Las Nieves (m 3,360) - Coahuila Parícutin au "Parangaricutirimicuaro" (m 3,170) - Michoacán Los Humeros (m 3,150) - Puebla (jimbo) Ololica (m 3,120) - Morelos Amealco (m 3,040) - Querétaro (jimbo) La Primavera (m 3,030) - Jalisco Cerro del Garbanzo (m 3,000) - Durango (jimbo) Volcán de Tequila (m 3,000) - Jalisco La Calle (m 2,905) - Nuevo León Tetlalmanche (m 2,700) - Mexico City Cerro de la Estrella (m 2,613) - Mexico City Pena de Bernal (m 2,515) - Querétaro (jimbo) Sangagüey (m 2,353) - Nayarit Ceboruco au "Volcan de Ahuacatlán" (m 2,280) - Nayarit Tres Virgenes (m 2,054) - Baja California Sur Pico Cuauhtémoc (m 2,020) - Nuevo León Tepetiltic (m 2,020) - Nayarit Jahuey (m 2,000) - Durango (jimbo) Pico Perico (m 1,980) - Nuevo León Pico Piramide (m 1,960) - Nuevo León Pico Everest (m 1,960) - Nuevo León La Grande Mota (m 1,880) - Nuevo León El Jorullo (m 1,820) - Michoacán Matacanes (m 1,800) - Nuevo León Volcan San Martín Tuxtla (m 1,650 - 1,700) - Veracruz (jimbo) Sierra Pinacate (m 1,200) - Sonora (jimbo) Volcan de San Quintín (m 1,200) - Baja California (jimbo) El Chichón (m 1,150) - Chiapas Evermann (m 1,050) - Islas Revillagigedo

Wingu Kubwa la Magellan
Zamani makadirio ya umbali wake yalitofautiana sana. Tangu mwaka 2013 umbali wa kitovu chake uliweza kupimwa kwa hakika kubwa kuwa parsek 49,970 (49.97 kpc)[2] au miaka ya nuru 162,902.

Milima ya Ukaguru
Kilele cha juu kiko mita ? juu ya usawa wa bahari.

Vilima vya Kichi
Kilele kina urefu wa mita 340 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Chikoo
Kilele kina urefu wa mita 170 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Makungwini Mashariki
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Olympus Mons
Olympus Mons ina urefu wa kilomita 27 juu ya uso wa Mirihi wastani. Hivyo kimo chake ni mara tatu kuliko Mlima Everest duniani ukipimwa kutoka usawa wa bahari na zaidi ya mara mbili kuliko Mauna Kea unaopimwa kilomita 10 kutoka mguu wake chini ya bahari hadi kilele.

Orodha ya milima
Annapurna (m 8,091), Nepal - # 10 duniani Annapurna II (m 7,937), Nepal Cho Oyu (m 8,188), Nepal - Tibet, China - # 6 duniani Chomo Lhari (m 7,314), Bhutan - Tibet, China Dhaulagiri (m 8,167), Nepal - # 7 duniani Kailash (m 6,638), Tibet, China - mlima mtakatifu wa Uhindu, Ubuddha wa Tibet, Bon na Ujain Kamet (m 7,756), Uhindi karibu na Tibet Kangchenjunga (m 8,586), Nepal - Sikkim, Uhindi - # 3 duniani Kula Kangri (m 7,554), Tibet, China - # 47 duniani Nandan Peak (m 5.971), (Rupal Valley), Pakistan Lhotse (m 8,516), Nepal - Tibet, China - # 4 duniani Machapuchare (m 6,993), Nepal - pia hujulikana kama Fishtail, mmoja wa milima ambayo katika ulimwengu wengi wanapenda kuipiga picha Makalu (m 8,462), Nepal - Tibet, China - # 5 duniani Manaslu (m 8,156), Nepal - # 8 duniani Melungtse (m 7,181), Tibet, China Namcha Barwa (m 7,756), Kusini mwa Tibet, China - kilele cha juu kabisa katika mashariki ya Himalaya Nanda Devi (m 7,816), Uhindi Nanga Parbat (m 8,125), Pakistan - # 9 duniani Pumori (m 7,161), Nepal - Tibet, China Rakhiot Peak (m 7,070), Pakistan Shishapangma (m 8,013), Tibet, China - # 14 duniani Shivling (m 6,543), Uhindi Huang Ching (m 7,506) Uchina

Mlima Shinga
Kilele kina urefu wa mita 1,283 juu ya usawa wa bahari.

Orodha ya milima
Ngga Pulu (m 4,862) Indonesia Trikora (m 4,751) Indonesia / New Guinea Mandala (m 4,701) Indonesia / New Guinea Mlima Rinjani au Gunung Rinjani (m 3,726), volikano ya kisiwa cha Lombok nchini Indonesia Mlima Victoria (m 3,100) katika Nat Ma Taung, jimbo la kusini mwa Chin Myanmar Mlima Dulang-dulang (m 2,938), mlima wa pili wa Ufilipino, wa juu Mindanao Mlima Pulag (m 2,922) mlima wa tatu nchini Ufilipino, wa juu Luzon Mlima Merapi (m 2,911), Indonesia Mlima Mayon (m 2,875), katika Bicol, Ufilipino Mlima Tambora (m 2,850), Indonesia Gunung Kau Palatmada (m 2,700) katika Buru, Indonesia Mlima Halcón (m 2,582) katika Mindoro, Ufilipino Mlima Vineuo (m 2,536), Goodenough Island, Papua Guinea Mpya Kanlaon (m 2,435) katika Negros, Philippines Doi Huamod Luang (m 2,330), katika Chiang Mai, Thailand Doi Pha Hom Pok (m 2,285), katika Chiang Mai, Thailand Doi Chiang Dao (m 2,175), katika Chiang Mai, Thailand Mlima Popa au Popa Hill (m 1,518), volikano katika mashariki ya kati Myanmar Bagan Mlima Agad-Agad (m 487), Iligan City, Lanao del Norte, Philippines

Lhotse
Lhotse ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,511 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Mlima Sayaga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro
Hifadhi hiyo inajumuisha Mlima Kilimanjaro inayozungukwa na ukanda wa msitu wa mlimani ulio mita 1,820 (futi 5,970).

Mlima Nankungulu
Una urefu wa mita 1,930 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kilimangombe
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima
Afrika: Mlima Kilimanjaro (mita 5,963) nchini Tanzania Amerika ya Kaskazini: Mount McKinley (mita 6,194) jimboni Alaska (USA) Amerika ya Kusini: Aconcagua (mita 6,962) nchini Argentina Australia na Pasifiki: Puncak Jaya (mita 5,030) mpakani mwa nchi za Papua New Guinea na Indonesia Ulaya: Elbrus (mita 5,633) nchini Russia Bara la Antaktiki: Vinson Massif (mita 5,140)

Mlima Ohakwandali
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Machapuchare
Machapuchare ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 6,993 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Nandan Peak
Nandan Peak ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 5,971 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Orodha ya milima mirefu duniani
Mlima Rakaposhi nchini Pakistan ambao unapanda mita 5980 juu ya bonde la mto Hunza mguuni pake upande wa kaskazini Mlima Damavand nchini Iran unafikia kimo cha mita 4,700 juu ya mazingira yake Kilimanjaro inainuliwa mita 4,000 juu ya tambarare mguuni pake.

Nanga Parbat
Nanga Parbat ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,125 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Kamet
Kamet ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 7,756 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Nanda Devi
Nanda Devi ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 7,816 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Mlima Columbia
Mlima Columbia ni mlima wa Kanada, wenye kimo cha mita 3,741 juu ya usawa wa bahari.

Kathmandu
Kathmandu (Kinepali: काठमाडौं, काठमान्डु)ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Nepal mwenye wakzi milioni 1.5. Iko katika bonde la Kathmandu kando la mto Bagmati kwenye milima ya Himalaya kwa kimo cha mita 1,300. Miji ya Patan na Bhaktapur iko karibu. Mahali pake ni 27°43′N 85°22′E.

Mlima Longosa
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Orodha ya milima mirefu duniani
Njia nyingine ni kupima ni kiasi gani mlima unainuliwa juu ya mazingira yake yaani pale inapoanza kuonekana. Kwa kutumia marejeo hayo mlima mrefu kabisa duniani ni Mauna Kea. Volkeno hii inayofanya kisiwa kizima kimojawapo cha funguvisiwa la Hawaii inaanza mita 6,000 chini ya uso wa bahari na kufikia mita 4,205 juu ya usawa wastani wa bahari, hivyo kimo chake kutoka mguu wake hadi kilele ni mita 10,203[1]

Mlima Mazabula
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Harrison
Mlima Harrison ni mlima wa Kanada, wenye kimo cha mita 3,360 juu ya usawa wa bahari.

Afghanistan
Afghanistan ni nchi bila pwani kwenye bahari yoyote. Sehemu kubwa ya eneo lake lenye km² 652,090 ni milima. Asilimia 90 za nchi iko mita 600 au zaidi juu ya UB ikiendelea kupanda hadi mita 7,485 kwenye ncha ya mlima Noshak. Safu za milima kubwa ni Hindu Kush na Pamir.

Orodha ya milima
Khao Luang (m 1,840), wa juu katika Rasi ya Thailand, katika Nakhon Si Thammarat Mlima Kerinci (m 3,805), juu myeyuko wa Sumatra, katika Barisan Range Mlima Trus Madi (m 2,642), wa pili katika Malaysia, katika Madi Trus Range, Borneo Mlima Tambuyukon (m 2,579), wa tatu Malaysia, juu ya Borneo Mlima Tahan (m 2,187), wa juu katika rasi ya Malay, Pahang, Malaysia Mlima Korbu (m 2,183), wa pili katika rasi ya Malay, katika Milima Titiwangsa

Mlima Likenuli
Una urefu wa mita 756 juu ya usawa wa bahari.

Kenya
Eneo hili la milima ndilo la juu zaidi nchini Kenya (na la pili kwa urefu barani Afrika): Mlima Kenya, unaofikia urefu wa mita 5,199 (futi 17,0570) 5,199m (17,057ft) na ni eneo lenye mito ya barafu. Mlima Kilimanjaro (5,895m (19,341ft)Error in convert: Ignored invalid option "disp=s" (help)) huweza kuonekana upande wa kusini, ng'ambo ya mpaka wa Kenya na Tanzania .[7]

Mlima Yamba
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Mkinga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kaguru
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Milima ya Mwaya
Kilele kina urefu wa mita 1,614 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kirangi
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kwaraha
Kilele kina urefu wa mita 2,408 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Sipila
Una urefu wa mita 1,732 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kombagulu
Kilele kina urefu wa mita 1,827 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Bukulu
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Annapurna
Annapurna ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,091 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Haleakala
Una kimo cha mita 3,050 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kenya
Vilele vyake vya juu vinaitwa Batian (m 5,199), Nelion (m 5,188) na Lenana (m 4,985). Kuna barafuto nane mlimani lakini zinapungua kila mwaka kutokana na kupanda kwa halijoto duniani na kupungua kwa usimbishaji kwa sababu ya kukatwa kwa miti mingi[1][2][3].

Nilgai
Nilgai wana kimo cha mita 1.1–1.5 mabegani, urefu wa kichwa-mwili wa mita 1.7–2.1, na urefu wa mkia wa sm 45–50. Madume ni wakubwa kuliko majike, wakiwa na uzito wa kilo 109–288, hata hadi kilo 308, kulinganishwa na uzito wa majike wazima wa kilo 100–213.[1]

Himalaya
Milima yote iliyofika mita elfu nane juu ya usawa wa bahari iko katika safu ya Himalaya:

Asia
Bara la Asia lina nchi 44 na visiwa mbali mbali vya madola mbalimbali. Mlima mrefu kabisa ulimwenguni ambao ni mlima wa Everesti wenye urefu wa mita 8,850 (futi 29,035) ulioko Nepal pia uko kwenye bara hili. Kadhalika, nchi zenye wakazi wengi zaidi ulimwenguni China na India pia ziko kwenye bara hili.

Mlima Kilanga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Milima ya Omubuhembe
Kilele kina urefu wa mita 1,447 juu ya usawa wa bahari.

Kailash
Kailash ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 6,638 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Mlima Hanang
Una urefu wa mita 3,417 juu ya usawa wa bahari.

Mirihi
Katika kizio cha kusini ndipo milima mikubwa inayojulikana ulimwenguni hadi leo. Mlima mkubwa kabisa, wenye kimo cha km 26 (zaidi ya mara nne urefu wa Kilimanjaro), ndio Olympus Mons (Mlima wa Olimpiki), volkeno , ambayo ni kubwa kuliko zote za mfumo wa jua. Mazingira yake mengine yenye milima mikubwa huitwa Tharsis kuna pia volkeno.

Kilimanjaro (Volkeno)
Kilimanjaro inapanda hadi mita 4877 juu ya tambarare karibu na mji wa Moshi uliopo miguuni pake. Hii inafanya kilele chake kuwa mita 5895 juu ya uwiano wa bahari.[11]

Mlima Kilimbe
Kilele kina urefu wa mita 1,494 juu ya usawa wa bahari.

Milima ya Mantala
Kilele kina urefu wa mita 1,674 juu ya usawa wa bahari.

Chile
Chile ina urefu wa kilomita 4,200 kufuata pwani ya Pasifiki na milima ya Andes. Umbali huu ni kama kutoka Cape Town kwenda Dar es Salaam. Lakini upana wa wastani wa eneo lake ni kilomita 180 tu: sehemu nyembamba ya nchi ina upana wa kilomita 90, sehemu pana zaidi ina kilomita 240.

Mlima Kikoti
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mpangla Hills
Kilele kina urefu wa mita 1,734 juu ya usawa wa bahari.

Manaslu
Manaslu ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,163 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Milima ya Ulua
Kilele kina urefu wa mita 1,785 juu ya usawa wa bahari.

Milima Apalachi
Ilitokea miaka milioni 480 hivi iliyopita na tangu hapo kimo chake kimepungua hadi kuwa na kilele cha juu cha mita 2,037 tu.

Mlima
Milima kunjamano kama Himalaya katika Asia, Alpi ya Ulaya au Atlas ya Afrika ya Kaskazini ilitokea pale ambapo mabamba mawili ya gandunia yalikutana na kugongana.

Mlima Mkululu
Kilele kina urefu wa mita 1,838 juu ya usawa wa bahari.

Mlima
Lakini mlima mrefu kabisa ni Mauna Kea katika funguvisiwa la Hawaii. Unaonekana kama mlima mrefu wa Hawaii unaofikia mita 4,214 juu ya UB, lakini ukitazamwa kutoka chanzo chake unapoanza kuinuliwa juu ya mazingira yake chini ya bahari kilele chake kipo mita 10,205 mita juu ya mazingira tambarare yaliyoko chini ya bahari.

Orodha ya milima
Puncak Jaya (m 4,884) New Guinea (pia inajulikana kama Carstenz Piramidi) Puncak Suavemente (m 4,760) New Guinea Mount Wilhelm (m 4,509) New Guinea Mlima Giluwe (m 4,368) New Guinea (juu volkeno topp Oceania) Mlima Kinabalu (m 4,095) Borneo Angemuk (m 3,949) New Guinea Gunung Kerinci (m 3,805) Sumatra Pegunungan Kobowre (m 3,750) New Guinea Gunung Rinjani (m 3,726) Lombok Gunung Semeru (m 3,676) Java Undundi-Wandandi (m 3,640) New Guinea Bulu Rantemario (m 3,478) Sulawesi Gunung Leuser (m 3,466) Sumatra Gunung Slamet (m 3,428) Java Deyjay (m 3,340) New Guinea Gunung Arjuna (m 3,339) Java Gunung Raung (m 3,332) Java Gunung Sumbing (m 3,320) Java Gunung Lawu (m 3,265) Java Gunung Dempo (m 3,159) Sumatra Gunung Sendoro (m 3,150) Java Gunung Merbabu (m 3,145) Java Mlima Agung (m 3,142) Bali Gunung Argopuro (m 3,088) Java Bukit Mugajah (m 3,079) Sumatra Gunung Careme (m 3,078) Java Tanete Gandangdewata (m 3,074) Sulawesi Fuyul Sojol (m 3,030) Sulawesi Gunung Binaiya (m 3,027) Seram Pangrango (m 3,019) Java Buyu Balease (m 3,016) Sulawesi Gunung Bandahara (m 3,012) Sumatra

Mlima Dindila
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro
Kilele cha Kibo, chenye urefu wa mita 5895 (futi 19340), ndicho kivutio kikubwa kwa wageni kutoka ndani na nje ya nchi kwa sababu ya kufunikwa na theluji mwaka mzima.

Mlima Ipala
Kilele kina urefu wa mita 1,609 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Lihamo
Una urefu wa mita 1,083 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Hicks
Mlima Hicks ni mlima wa New Zealand wenye kimo cha mita 3,198 juu ya usawa wa bahari.

Orodha ya milima mirefu duniani
Mlima mrefu duniani kwa kuangalia kimo juu ya uwiano wa bahari ni Mlima Everest ulioko kwenye mpaka baina ya Nepal na China. Kilele chake kipo mita 8,848 juu ya usawa wa bahari. Mlima Everest ni sehemu ya milima ya Himalaya. Pamoja na Everest kuna milima mingine 13 inayopita kimo cha mita 8,000, yote iko katika Himalaya na milima jirani ya Karakoram ambayo ni tokeo la kukunjwa kwa ganda la dunia tangu bamba la Uhindi lilianza kugonga bamba la Ulaya-Asia.

Shishapangma
Shishapangma ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,012 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Mlima Kenya
Mlima Kenya ni volkeno rusu iliyokuwa hai kati ya miaka milioni 2.6 na 3.1 iliyopita. Kasoko ya awali ilikuwa pengine katika urefu wa m 6,000; juu kuliko Kilimanjaro. Tangu izimike, kumekuwa na vipindi viwili vya barafu. Barafuto za leo hazipiti m 4,650 [11].

Kashmir
Kashmir (Kihindi: कश्मीर, Kiurdu: کشمیر) ni eneo katika kazkazini ya Bara Hindi kwenye milima ya Himalaya. Eneo hili limegawiwa kati ya Pakistan na Uhindi tangu 1947. Sehemu ndogo katika milima ya juu ya Kazkazini imevamiwa na Uchina tangu 1962.

Mlima Chaluhangi
Una urefu wa mita 2,930 juu ya usawa wa bahari.

Mlima
Mlima mrefu unaojulikana kabisa uko nje ya dunia kwenye sayari Mirihi: unaitwa Olympus Mons na kuwa na urefu wa kilomita 27.

Mlima Karambatu
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Orodha ya milima
Mlima Logan (m 5,959) - Yukon kilele cha juu cha Kanada Mlima Saint Elias (m 5,489) - Yukon Mlima Lucania (m 5,260) - Yukon King Peak (m 5,173) - Yukon Mlima Wood (m 4,860) - Yukon Mlima Vancouver (m 4,812) - Yukon Mlima Fairweather (m 4,671) - kilele cha juu cha British Columbia Mlima Hubbard (m 4,557) - Yukon Mlima Walsh (m 4,507) - Yukon Mlima Augusta (m 4,289) - Yukon Mlima Strickland (m 4,240) - Yukon Mlima Cook (m 4,196) - Yukon Mlima Waddington (m 4,019) - British Columbia Mlima Robson (m 3,959) - British Columbia Mlima Queen Mary (m 3,928) - Yukon Mlima Columbia (m 3,741) - kilele cha juu cha Alberta / British Columbia Mlima King George (m 3,741) - Yukon Northern Twin (m 3,731) - Alberta Mlima Clemenceau (m 3,664) - British Columbia Mlima Forbes (m 3,617) - Alberta Mlima Assiniboine (m 3,616) - Alberta / British Columbia Mlima Goodsir (m 3,567) - British Columbia Mlima Rouanez (m 3,555) - British Columbia Mlima Temple (m 3,540) - Alberta Mlima Upton (m 3,520) - Yukon Mlima Sir Sandford (m 3,519) - British Columbia Mlima Sir Wilfrid Laurier (m 3,516) - British Columbia Mlima Lyell (m 3,498) - Alberta / British Columbia Mlima Farnham (m 3,493) - British Columbia Mlima Athabasca (m 3,491) - Alberta Mlima Brazeau (m 3,470) - Alberta Mlima Joffre (m 3,433) - Alberta / British Columbia Tsar Mountain (m 3,417) - British Columbia Howser Spire (m 3,412) - British Columbia Mlima Sir Douglas (m 3,411) - Alberta / British Columbia Whitehorn Mountain (m 3,399) - British Columbia Mlima Hector (m 3,394) - Alberta Mlima Dawson (m 3,377) - British Columbia Mlima Willingdon (m 3,373) - Alberta Mlima Edith Cavell (m 3,363) - Alberta Mlima Cline (m 3,361) - Alberta Mlima Fryatt (m 3,361) - Alberta Mlima Harrison (m 3,360) - British Columbia Mlima Saskatchewan (m 3,342) - Alberta Mlima Chown (m 3,316) - Alberta Mlima Mike (m 3,313) - British Columbia Mlima Saint Bride (m 3,312) - Alberta Mlima Stewart (m 3,312) - Alberta Mlima Queen Bess (m 3,298) - British Columbia Mlima Ball (m 3,294) - Alberta / British Columbia Mlima Sir Alexander (m 3,275) - British Columbia Mlima Monashee (m 3,274) - British Columbia Mlima Good Hope (m 3,242) - British Columbia Iconoclast Mountain (m 3,236) - British Columbia Mlima Rae (m 3,225) - Alberta Mlima Rogers (m 3,208) - British Columbia Mlima Ida (m 3,200) - British Columbia Mlima Galatea (m 3,185) - Alberta Mlima Razorback (m 3,183) - British Columbia Mlima Monmouth (m 3,182) - British Columbia Mlima Findlay (m 3,181) - British Columbia Mlima Ethelbert (m 3,176) - British Columbia Mlima Aylmer (m 3,162) - Alberta Mlima Seattle (m 3,150) - Yukon Mlima Nasser (m 3,138) - British Columbia Mlima Raleigh (m 3,132) - British Columbia Mlima Grenville (m 3,126) - British Columbia Mlima Old Goat (m 3,120) - Alberta Mlima Evan-Thomas (m 3,098) - Alberta Mlima Cooper (m 3,094) - British Columbia Mlima Moloch (m 3,094) - British Columbia Mlima Ratz (m 3,090) - British Columbia Majestic Mountain (m 3,086) - Alberta Mlima Tatlow (m 3,063) - British Columbia Taseko Mountain (m 3,063) - British Columbia Kates Needle (m 3,053) - Alberta / British Columbia Mlima Templeman (m 3,050) - British Columbia Mlima Moore (m 3,044) - British Columbia Mlima Quanstrom (m 3,038) - British Columbia Talchako Mountain (m 3,037) - British Columbia Mlima Washburn (m 3,033) - British Columbia Mlima Ulysses (m 3,024) - British Columbia Mlima Tisiphone (m 3,021) - British Columbia The Rajah (m 3,018) - Alberta Mlima Vishnu (m 3,008) - British Columbia Mlima Hornickel (m 3,002) - British Columbia

Orodha ya milima
Mlima Meager (m 2,680) - British Columbia, volkeno Mlima Garibaldi (m 2,675) - British Columbia, volkeno Mlima Cayley (m 2,385) - British Columbia, volkeno Mlima Blackcomb (m 2,284) - British Columbia Golden Hinde (m 2,195) - British Columbia kilele cha juu cha kisiwa cha Vancouver Whistler Mountain (m 2,182) - British Columbia Bishop's Mitre (m 1,113) - Milima Kaumajet Mlima Brave (m 1,300) - Milima Kaumajet Mlima Marble (m 546) - Long Range Mlima Caubvik (m 1,652) - Milima Torngat Man O'War Peak (m 1,050) - Milima Kiglapait Mlima Thor (m 1,675) - Kisiwa cha Baffin

Himalaya
Jamii:Milima ya Asia * Jamii:Milima ya Nepal Jamii:Milima ya Uchina Jamii:Milima ya Pakistan Jamii:Milima ya Bhutan Jamii:Milima ya Uhindi

Orodha ya milima
Everest (m 8,848), Nepal - Tibet, Asia K2 (m 8,611), Pakistan - Xinjiang, Uchina, Asia Kangchenjunga (m 8,586), Nepal - India, Asia Lhotse (m 8,511), Nepal - Tibet, Asia Makalu (m 8,463), Nepal - Tibet, Asia Cho Oyu (m 8,188), Nepal - Tibet, Asia Dhaulagiri (m 8,167), Nepal, Asia Manaslu (m 8,163), Nepal, Asia Nanga Parbat (m 8,125), Pakistan, Asia Annapurna (m 8,091), Nepal, Asia Gasherbrum I (m 8,080), Pakistan - Xinjiang, Uchina, Asia Shishapangma (m 8,012), Tibet, Asia

Myanmar
Kaskazini mwa nchi kuna milima mingi. Safu tatu za Rakhine Yoma, Bago Yoma na Nyanda za Juu za Shan zimeanza katika Himalaya na kuelekea kusini. Milima ya Hengduan Shan iko mpakani kwa China. Mlima mkubwa ni Hkakabo Razi kwenye jimbo la Kachin wenye kimo cha mita 5,881.

Mlima Hamilton (New Zealand)
Mlima Hamilton (New Zealand) ni mlima wa New Zealand wenye kimo cha mita 3,025 juu ya usawa wa bahari.

Orodha ya milima
Hkakabo Razi (m 5,881), kilele cha juu katika Myanmar na Kusini Mashariki mwa Asia Puncak Jaya (m 4,884), mlima wa juu nchini Indonesia, katika kisiwa cha Guinea Mpya na visiwa vyote vya dunia na katika Oceania Mlima Kinabalu (m 4,093), Sabah, Malaysia; mlima wa juu wa Malaysia na Borneo Fansipan (m 3,143), kilele cha juu katika Vietnam na Indochina; kipo katika Milima Mwana Lien Hoang, wilaya ya Lao Cai Mlima Ramelau (m 2,963), mlima wa juu wa Timor ya Mashariki Mlima Apo (m 2,954), wa juu katika Ufilipino Phou Bia (m 2,819), mlima wa juu Laos, katika Annamese Cordillera Doi Inthanon (m 2,565), kilele cha juu kabisa katika Thailand Phnom Aural (m 1,813), mlima wa juu wa Cambodia, katika sehemu ya mashariki ya Milima Cardamom Bukit Pagon (m 1,850), mlima wa juu wa Brunei

Orodha ya milima
Camel Hump - Milima Green, Vermont Mlima Cannon - Milima White, New Hampshire Cathedral Peak - California Mlima Charleston - Milima Spring, Nevada Mlima Cheaha - chini ya Milima Apalachi, Alabama Mlima Churchill (futi 15,638) - Milima Saint Elias, Alaska Mlima Columbia - Colorado

Orodha ya milima
Puncak Jaya (m 4,884) New Guinea (pia inajulikana kama Carstenz Piramidi) Puncak Mandala (m 4,760) New Guinea Mlima Kinabalu (m 4,095) Borneo Angemuk (m 3,949) New Guinea Gunung Kerinci (m 3,805) Sumatra Pegunungan Kobowre (m 3,750) New Guinea Gunung Rinjani (m 3,726) Lombok Gunung Semeru (m 3,676) Java Undundi-Wandandi (m 3,640) New Guinea Bulu Rantemario (m 3,478) Sulawesi Gunung Leuser (m 3,466) Sumatra Gunung Slamet (m 3,428) Java Deyjay (m 3,340) New Guinea Gunung Arjuna (m 3,339) Java Gunung Raung (m 3,332) Java Gunung Sumbing (m 3,320) Java Gunung Lawu (m 3,265) Java Gunung Dempo (m 3,159) Sumatra Gunung Sendoro (m 3,150) Java Gunung Merbabu (m 3,145) Java Mlima Agung (m 3,142) Bali Gunung Argopuro (m 3,088) Java Bukit Mugajah (m 3,079) Sumatra Gunung Careme (m 3,078) Java Tanete Gandangdewata (m 3,074) Sulawesi Fuyul Sojol (m 3,030) Sulawesi Gunung Binaiya (m 3,027) Seram Pangrango (m 3,019) Java Buyu Balease (m 3,016) Sulawesi Gunung Bandahara (m 3,012) Sumatra

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Mtaguso wa pili wa Vatikano ulikuwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa Katoliki
Mbele ya changamoto hizo, Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulielekeza njia mpya za kuendeleza Ukristo katika ulimwengu wa kisasa.

Ukatekumeni
Kadiri ya Mtaguso wa pili wa Vatikano, uliorudisha katika Kanisa Katoliki taratibu za karne za kwanza Baada ya Kristo, kisha kuchunguza na kunyosha sababu za uongofu wao, waliojaliwa mwanzo wa imani wapokewe kwa ibada maalumu katika ukatekumeni ambao ufuate maagizo mbalimbali ya sheria za Kanisa.

Mtaguso wa pili wa Laterano
Mtaguso ulihitajika kutokana na farakano lililotokea mwaka 1130 alipofariki Papa Honori II (1124-1130): hapo makardinali waligawanyika kuhusu Mapatano ya Worms, ambayo mwaka 1122 yalikuwa yamekomesha Mashindano kuhusu uteuzi wa maaskofu.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
8. Ad Gentes (AG) Utendaji wa kimisheni wa Kanisa 7-12-1965

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Pamoja na upinzani wa wazi wa mifumo kadhaa ya kisiasa (ukomunisti na ubepari) na matapo mengine (Wamasoni n.k.) dhidi ya Kanisa, hali ya jumla ya ulimwengu inazidi kuelekea anasa na kuabudu utajiri hata kuzima maisha ya kiroho. Hivyo ni vigumu kufanikisha mtaguso.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
3. Dignitatis Humanae (DH) Uhuru wa dini 7-12-1965

Mtaguso wa pili wa Lyon
Vilifuata vikao viwili tarehe 18 Mei na 4 Juni. Halafu tarehe 24 Juni ulifika na kupokewa kwa shangwe ujumbe kutoka Ugiriki, ukiundwa na maaskofu 2 na katibu wa kaisari.

Sakramenti
Katika karne ya 20, hasa katika Mtaguso wa pili wa Vatikano, Kanisa Katoliki limejipanga upya katika kuhakikisha sakramenti ziadhimishwe kwa imani.

Apostolicam Actuositatem
Mtaguso wa pili wa Vatikano uliwaongelea walei katika hati mbalimbali ukionyesha nafasi yao katika maisha ya Kanisa (liturujia, upashanaji habari, ekumeni n.k.).

Lumen Gentium
Hivyo mtaguso wa pili wa Vatikano ulikusudia kukamilisha kazi hiyo.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Jina la mtaguso mkuu huo, ambao ni wa 21 kwa Kanisa Katoliki, linatokana na kwamba ni wa pili kufanyika katika mtaa wa Vatikani, ambao ni nchi huru ndani ya mji wa Roma.

Dhamiri
Mtaguso wa pili wa Vatikano ulifundisha: "Ndani mwa dhamiri binadamu anakuta sheria anbayo hajipatii, bali anapaswa kuitii na ambayo sauti yake, inayomuita daima apende na kutenda maadilifu na kukimbia maovu inapotakiwa, inasema wazi katika masikio ya moyo wake [...]. Kwa kweli mtu ana sheria iliyoandikwa na Mungu katika moyo wake [...]. Dhamiri ni kiini cha siri zaidi na patakatifu pa mtu, ambapo anabaki peke yake na Mungu, ambaye sauti yake inasikika kwa ndani kabisa" ("Gaudium et Spes" 16).

Mtaguso wa Trento
Kwa kuwa dogma zilizotangazwa zililenga hasa kupinga Uprotestanti kama uzushi katika mambo kadhaa, zilichangia mazingira ya kubishana yaliyofanya Ukatoliki uonekane kama kinyume kabisa cha Uprotestanti. Katika kufanya hivyo, mtaguso ulilingana na maandishi mengi ya Kilutheri yaliyosisitiza tofauti na Ukatoliki. Hali hiyo iliendelea hadi Mtaguso II wa Vatikano (1962-1965).

Mtaguso wa tano wa Laterano
Kanisa Katoliki linauhesabu kama mtaguso mkuu wa kumi na nane.

Mtaguso wa pili wa Lyon
Mikaeli VIII alijaribu kulazimisha raia zake wapokee mambo wasiyoyakubali kwa moyo, hata akatumia nguvu kuwadhulumu waliokataa; akilaumiwa na watu wa Roma kwa kushindwa kufanikisha muungano, akaja kutengwa na Kanisa. Alipokufa (1282), mwanae Androniko II aliyemrithi, alifuta maamuzi ya baba yake kwa ajili ya muungano.

Mtaguso wa pili wa Nisea
Pamoja na maaskofu 300 hivi wa dola hilo, walihudhuria wamonaki wengi. Papa alituma mabalozi wake wawili na barua moja.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
La pili linaambatana na mambo ya zamani, bila ya kujali ishara za nyakati zetu zinazodai mambo mapya pia kwa wokovu wa watu wa leo na wa kesho.

Mtaguso wa Firenze
Hakuna hati kuhusu mwisho wa mtaguso. Lakini waliobaki Basel na kujitenga na Papa, kufikia tarehe 19 Aprili 1449 walimkubali Papa Nikolaus V na siku sita baadaye walifunga mkutano wao.

Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko
Kwa hamasa za Mapapa, wengi walijiunga na OFS (mwaka 1934 walikaribia kuwa 4,000,000!) lakini muda mfupi kabla ya vita vikuu vya pili walianza kupungua kutokana na matapo mengine ya kiroho kuanzishwa na kuhamasishwa na Mapapa, hasa Aksyo Katoliki; pia kwa sababu wingi si hoja, yaani ongezeko lao lilisababisha ulegevu fulani hata kusawazisha OFS na chama chochote. Kabla na hasa baada ya Mtaguso wa pili wa Vatikani ilitokea misukosuko na maswali mengi. Ili kuyakabili, ilifanyika mikutano mingi ya matawi yake mbalimbali (1950 n.k.) na kuzidisha ushirikiano kati yake (pia na Utawa III wa michepuo mingine) hata ikatolewa (1957) katiba moja kwa Wasekulari wa matawi yote ya Kifransisko. Miaka hiyohiyo lilianzishwa kundi la Vijana Wafransisko. Halafu ikaanzishwa halmashauri ya kimataifa ya OFS yote (1973) na Papa Paulo VI (1963-1978) akathibitisha (1978) kanuni mpya ya OFS kulingana na maelekezo ya Mtaguso huo. Ina sura tatu na namba 26 jumla kuhusu asili ya OFS na kanuni yake (1-3), mtindo wa maisha (4-19) na taratibu zake (19-26). Ni kama mwongozo wa maisha ya Kiinjili unaomkazia Yesu Kristo kwa kuwa Injili si nadharia, bali ni mwenyewe (namba 12 kati ya 26 zinamzungumzia wazi). Haina tena maagizo ya kinaganaga kuhusu toba, ambayo yaliachwa kwa katiba mpya (1990) iliyounganisha moja kwa moja matawi yote yaliyokuwa chini ya Wakuu 4 wa familia ya Kifransisko. Mwaka huo Wasekulari walikuwa 508,619, wengi wao wakiwa Meksiko na Italia. Hapo katikati toleo la pili la Mkusanyo wa Sheria za Kanisa lilitaja Utawa III peke yake kati ya vyama vya waamini, kutokana na heshima uliyopewa na mapokeo. Jambo jipya ni kwamba sasa mashirika yoyote yanaweza kuanzisha aina ya Utawa III, hata yale ya kike.

Picha takatifu
Hatimaye Mtaguso wa pili wa Nisea (787) ulithibitisha uhalali wa picha hizo na wa heshima ambazo zinapewa, kama ulivyotetewa hasa na mtakatifu Mwarabu Yohane wa Damasko.

Mtaguso wa kwanza wa Vatikano
Ingawa lengo halikuwa hilo, tokeo kuu la kazi ya mtaguso huo ni tangazo la dogma ya Papa kuwa na karama ya kutokosea katika mafundisho ya imani na maadili anayoyatoa ili yadumu moja kwa moja pale anapotimiza masharti fulani (kwa kifupi: akisema "ex cathedra", yaani "kutoka ukulu).

Mtaguso wa kwanza wa Vatikano
Uliitishwa rasmi na Papa Pius IX (1846-1878) mnamo 29 Juni 1867 na vikao vyake viliendelea katika Basilika la Mt. Petro huko Vatikano mjini Roma kuanzia tarehe 8 Desemba 1869 hadi vilipokatika mnamo 1870 kutokana na jeshi la Italia kuteka Roma tarehe 20 Septemba.

Sacrosanctum Concilium
Sacrosanctum Concilium (Kilat. "Mtaguguso (au: mkutano) mtakatifu") ni jina fupi la hati ya Mtaguso wa pili wa Vatikano inayohusu liturujia au utaratibu wa ibada katika kanisa katoliki.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Zinaorodheshwa kwa kutaja kwanza hadhi ya hati, halafu jina rasmi la Kilatini, kifupisho chake, mada na tarehe ya kutolewa.

Dei Verbum
Hivyo kabla ya Mtaguso wa pili wa Vatikano Wakatoliki kwa jumla badala ya kuipenda Biblia walikuwa wakiogopa kupotoshwa nayo kadiri ya onyo la 2Pet 3:16.

Papa Yohane Paulo I
Baada ya kuchaguliwa na makardinali wenzake, alijitajia jina linalounganisha yale ya mapapa wawili waliomtangulia (Papa Yohane XXIII, halafu Papa Paulo VI) ili kuonyesha nia yake ya kuendeleza kazi yao, hasa Mtaguso wa pili wa Vatikano. Ilikuwa mara ya kwanza kwa papa kuchagua jina dabo.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Miaka ishirini baada ya mtaguso kumalizika, sinodi maalumu ya maaskofu iliyoitishwa ili kutathmini matokeo yake ilisema wazi kuwa kazi bado sana, kwa namna ya pekee kuhusu kulenga utakatifu kwa waamini wote.

Lugha ya kidini
Hadi mwaka 1964 ibada karibu zote za Kanisa Katoliki duniani kote ziliendesha kwa lugha ya Kilatini. Mtaguso wa Pili wa Vatikani ulibadilisha utaratibu huo na kupendelea lugha za watu wenyewe zitumike katika ibada. Hata hivyo hadi leo kuna misa na ibada za Kilatini katika makanisa machachechache na monasteri za nchi mbalimbali.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
7. Apostolicam Actuositatem (AA) Utume wa walei 18-11-1965

Mtaguso wa pili wa Konstantinopoli
Walihudhuria maaskofu 168; kati yao 11 walitokea magharibi. Kumbe Papa Vigili (537-555), pamoja na maaskofu wengine 12 wa magharibi walikataa kuhudhuria ingawa walikuwepo Konstantinopoli, ila mwaka uliofuata alikubali maamuzi ya mtaguso.

Mtaguso wa pili wa Nisea
Mtaguso ulianza Konstantinopoli mwaka 786, lakini ulipoingiliwa na jeshi waliowaunga mkono maaskofu wengi waliopinga sanamu, Irene aliuhamishia Nisea ambapo vilifanyika vikao 7 kuanzia tarehe 28 Septemba 787. Cha mwisho kilifanyika katika ikulu tarehe 23 Oktoba 787.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Kati ya sinodi za ngazi mbalimbali kuanzia ile ya jimbo, muhimu zaidi ni zile za kimataifa zinazofanyika mara kwa mara huko Roma (mtaa wa Vatikano), zikikusanya maaskofu wawakilishi wa nchi zote na baadhi ya wakuu wa mashirika ya kitawa.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Hata ndani ya Kanisa wengi wamesoma hati zake kijuujuu, wakishikilia upande mmoja na kutojali wa pili. Wengine wamevunjika moyo kuona utekelezaji wa mtaguso unavyokwenda polepole. Wengine wameshughulikia miundo tu ya Kanisa, bila ya kujali fumbo la Kimungu lililomo ndani yake. Pengine umekosekana upambanuzi, k.mf. wengi walipofuata mitazamo ya ulimwengu uliomuasi Mungu badala ya kujadiliana nao ili kuuokoa.

Mitaguso ya kiekumene
2. Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli (381)

Mtaguso wa Trento
Mtaguso wa Trento (uliofanyika kwa kwikwi kuanzia mwaka 1545 hadi 1563), unahesabiwa na Kanisa Katoliki kuwa mtaguso mkuu wa kumi na tisa.
Miaka hiyo maaskofu wa Kanisa Katoliki walikutana Trento, Italia Kaskazini, wakajadiliana juu ya mafundisho na hali ya Kanisa, wakachukua hatua za kuimarisha imani na kuondoa matatizo.

Mtaguso Mkuu
Kwa namna ya pekee mtaguso wa pili wa Vatikano tangu uitishwe ulijulikana kuwa wa kichungaji, yaani usio na lengo la kufundisha dogma mpya wala kulaani mafundisho mengine.

Mtaguso wa nne wa Konstantinopoli
Ndipo Fosyo alipojitahidi kuungwa mkono na Papa Nikolaus I (858-867), ambaye kwanza alimkubali pamoja na pendekezo la Kaisari Mikaeli III la kuitisha mtaguso uliofanyika Konstantinopoli kati ya Aprili na Agosti 861 wakihudhuria maaskofu zaidi ya 300.

Mtaguso wa kwanza wa Vatikano
Walishiriki maaskofu na mapadri 774 (kati ya 1050 wenye haki ya kuhudhuria), ambao kwa mara ya kwanza walitokea mabara yote. Pia ilikuwa mara ya kwanza ya kutokuwepo wawakilishi wa serikali. Kumbe wajumbe wa Waorthodoksi na wa Waprotestanti walialikwa pia, lakini hawakufika.

Ad Gentes
Siku ya mwisho kabla ya kufunga Mtaguso wa pili wa Vatikano (7 Desemba 1965) zilitolewa bado hati tatu, mojawapo kuhusu umisionari wa Kanisa, aina ile ya utume inayowaelekea watu wengi zaidi (thuluthi mbili za watu wote) yaani wasio Wakristo.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Tangazo hilo lilitolewa tarehe 25 Januari 1959. Baada ya maandalizi marefu, mtaguso wa pili wa Vatikano ulifunguliwa tarehe 11 Oktoba 1962. Vikao vinne vikafanyika mpaka ulipofungwa tarehe 8 Desemba 1965. Kila kikao kilianza Oktoba na kumalizika Desemba ya miaka hiyo.

Mtaguso wa nne wa Konstantinopoli
Baada ya miezi mitatu mtaguso uliendelea tarehe 12 Februari 870, wakiwepo maaskofu 67 walioongezeka tena hadi kufikia 103 siku ya mwisho (28 Februari), lilipotolewa tamko la imani pamoja na kanuni 26 kuhusu teolojia na sheria, bila ya kutoa mafundisho mapya. Pamoja na idadi yenyewe kutokuwa kubwa sana, ni muhimu kwamba walikuwepo maaskofu wakuu 37 kati ya 40.

Vulgata
Mtaguso wa Pili wa Vatikani uliamua tafsiri hiyo iangaliwe upya na tangu 1979 "Nova Vulgata (yaani Vulgata Mpya) imetolewa.

Lumen Gentium
Lumen Gentium (katika Kilatini maana yake ni "Mwanga wa Mataifa") ni jina fupi la hati ya kidogma ya Mtaguso wa pili wa Vatikano inayohusu fumbo la Kanisa katika imani ya Kikatoliki.

Sanaa ya Kikristo
Wakatoliki katika Mtaguso II wa Vatikano (hati Sacrosanctum Concilium) walikiri kwamba muziki wa Kikristo ndio sanaa bora kuliko zote kwa sababu unahusiana zaidi na Neno la Mungu ambalo unalipamba kwa noti ili lieleweke na kugusa mioyo zaidi.

Papa Yohane Paulo II
Mwaka [[1954]] alipata udaktari wa pili katika falsafa, kwa kutathmini uwezekano wa kufundisha maadili ya Kikatoliki kwa kutumia [[fenomenolojia]] ya [[Max Scheler]]. Lakini serikali ya Kikomunisti ilimzuia asipewe digri hiyo mpaka mwaka 1957.

Mtaguso wa kwanza wa Vatikano
Tarehe 24 Aprili 1870, baada ya majadiliano mengi, ilipitishwa hati "Dei Filius" juu ya Mungu, ufunuo, imani, na uhusiano kati ya imani na akili.

Anjelo Klareno
Hao ndugu wenye nia ya kushika kanuni ya Ndugu Wadogo kadiri ya Roho Mtakatifu, bila kujali ufafanuzi wake. Mambo yakawa magumu kiasi kwamba suala hilo likawa zito kwa Kanisa lote. Wakati wa Mtaguso II wa Lyon, baadhi ya ndugu hao walijiandaa kukataa maagizo waliyoambiwa watapewa kinyume cha haki. Upinzani wao ukalipuka hasa baada ya Papa Nikola III (1277-1280) kutoa hati nyingine juu ya kanuni (1279) ili kuwaondolea Ndugu Wadogo wasiwasi wowote kuhusu namna ya kuitekeleza, pamoja na kuwatetea dhidi ya maadui wa nje.

Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezo12 Desemba 1254 – 25 Mei 1261Alexander IVPapa Alexander Quartus, Episcopus RomanusRinaldo dei Conti di Segni; Rinaldo ContiAnagni, Italia29 Agosti 1261 – 2 Oktoba 1264Urban IVPapa Urbanus Quartus, Episcopus Romanus Jacques PantaléonTroyes, Ufaransa5 Februari 1265 – 29 Novemba 1268Klementi IVPapa Clemens Quartus, Episcopus RomanusGui Faucoi le Gros Mtakatifu-Gilles, Ufaransa29 Novemba 1268 – 1 Septemba 1271hakuna papa1 Septemba 1271 – 10 Januari 1276Gregori X, Mwenye heri Gregori XPapa Gregorius Decimus, Episcopus RomanusTebaldo ViscontiPiacenza, Emilia-Romagna, ItaliaAlianzisha Mtaguso wa pili wa Lyon, 1274. Sikukuu yake ni 10 Januari.21 Januari 1276 – 22 Juni 1276Inosenti V, O.P. Mwenye heri Inosenti VPapa Innocentius Quintus, Episcopus RomanusPierre de TarentaiseSavoy, UfaransaSikukuu yake ni 22 Juni.11 Julai 1276 – 18 Agosti 1276Adrian VPapa Hadrianus Quintus, Episcopus RomanusOttobuono FieschiGenova, Italia8 Septemba 1276 – 20 Mei 1277Yohane XXIPapa Ioannes Vicesimus Primus, Episcopus RomanusPedro HispanoLisbon, UrenoAlikufa maabara yake ya kisayansi ilipoporomoka. 25 Novemba 1277 – 22 Agosti 1280Nikolasi III,Papa Nicolaus Tertius, Episcopus RomanusGiovanni Gaetano OrsiniRoma, Italia22 Februari 1281 – 28 Machi 1285Martin IVPapa Martinus Quartus, Episcopus RomanusSimon de BrionTouraine, Ufaransa2 Aprili 1285 – 3 Aprili 1287Honorius IVPapa Honorius Quartus, Episcopus RomanusGiacomo SavelliRoma, Italia22 Februari 1288 – 4 Aprili 1292Nikolasi IV, O.F.M.Papa Nicolaus Quartus, Episcopus Romanus Girolamo MasciAscoli Piceno, Marche, Italia4 Aprili 1292 – 5 Julai 1294hakuna papa5 Julai 1294 – 13 Desemba 1294Selestini V, O.S.B. Mtakatifu Selestini VPapa Coelestinus Quintus, Episcopus RomanusPietro da MorroneMolise, ItaliaAlijiuzulu. Sikukuu yake ni 22 Juni.24 Desemba 1294 – 11 Oktoba 1303Bonifasi VIIIPapa Bonifacius Octavus, Episcopus RomanusBenedetto CaetaniAnagni, Italia22 Oktoba 1303 – 7 Julai 1304Benedikto XI, O.P. Mwenye heri Benedikto XIPapa Benedictus Undecimus, Episcopus RomanusNiccolò BoccasiniTreviso, ItaliaSikukuu yake ni 7 Julai.5 Juni 1305 – 20 Aprili 1314Klementi VPapa Clemens Quintus, Episcopus RomanusBertrand de Got Bordeaux, UfaransaUpapa wa Avignon. Alilazimishwa kufuta Shirika la Hekalu kwenye Mtaguso wa Vienne, 1311-1312. 20 Aprili 1314 – 7 Agosti 1316hakuna papa7 Agosti 1316 – 4 Desemba 1334Yohane XXIIPapa Ioannes Vicesimus Secundus, Episcopus RomanusJacques d'Euse; Jacques Duèse Cahors, UfaransaUpapa wa Avignon20 Desemba 1334 – 25 Aprili 1342Benedikto XII, O.Cist.Papa Benedictus Duodecimus, Episcopus Romanus Jacques Fournier Saverdun, UfaransaUpapa wa Avignon7 Mei 1342 – 6 Desemba 1352Klementi VIPapa Clemens Sextus, Episcopus RomanusPierre Roger Limoges, UfaransaUpapa wa Avignon18 Desemba 1352 – 12 Septemba 1362Inosenti VIPapa Innocentius Sextus, Episcopus RomanusÉtienne Aubert; Stefano Aubert Beyssac, UfaransaUpapa wa Avignon28 Septemba 1362 – 19 Desemba 1370Urban V, O.S.B. Mwenye heri Urban VPapa Urbanus Quintus, EpiscopusGuillaume Grimoard; Guillaume de GrimoardLanguedoc, UfaransaUpapa wa Avignon. Sikukuu yake ni 19 Desemba.30 Desemba 1370 – 26 Machi 1378Gregori XIPapa Gregorius Undecimus, Episcopus RomanusPierre Roger de BeaufortLimoges, UfaransaUpapa wa Avignon; alirudi Roma8 Aprili 1378 – 15 Oktoba 1389Urban VIPapa Urbanus Sextus, Episcopus RomanusBartolomeo PrignanoNapoli, ItaliaFarakano la Magharibi2 Novemba 1389 – 1 Oktoba 1404Boniface IXPapa Bonifacius Nonus, Episcopus RomanusPietro TomacelliNapoli, ItaliaFarakano la Magharibi17 Oktoba 1404 – 6 Novemba 1406Inosenti VIIPapa Innocentius Septimus, Episcopus RomanusCosimo Gentile MiglioratiAbruzzo, ItaliaFarakano la Magharibi30 Novemba 1406 – 4 Julai 1415Gregori XIIPapa Gregorius Duodecimus, Episcopus RomanusAngelo CorrerVenice, ItaliaFarakano la Magharibi; alijiuzulu kwenye Mtaguso wa Konstanz.4 Julai 1415 – 11 Novemba 1417hakuna papa11 Novemba 1417 – 20 Februari 1431Martin VPapa Martinus Quintus, Episcopus RomanusOddone ColonnaRoma, ItaliaAlianzisha Mtaguso wa Basel, 14313 Machi 1431 – 23 Februari 1447Eugenio IV, Can.Reg.Papa Eugenius Quartus, Episcopus RomanusGabriele CondulmerVenice, ItaliaAlimvisha taji Mfalme Mkuu Sigismund mjini Roma mwaka 1433.6 Machi 1447 – 24 Machi 1455Nikolasi V,Papa Nicolaus Quintus, Episcopus RomanusTommaso ParentucelliSarzana, Liguria, ItaliaAlimvisha taji Mfalme Mkuu Frederick III mjini Roma mwaka 1452.8 Aprili 1455 – 6 Agosti 1458Kalisti IIIPapa Callistus Tertius, Episcopus RomanusAlfonso de BorgiaXàtiva, Valencia, Hispania Papa wa kwanza kutoka Hispania19 Agosti 1458 – 15 Agosti 1464Pius IIPapa Pius Secundus, Episcopus RomanusEnea Silvio PiccolominiSiena, Italia30 Agosti 1464 – 26 Julai 1471Paulo IIPapa Paulus Secundus, Episcopus Romanus Pietro BarboVenice, Italia9 Agosti 1471 – 12 Agosti 1484Sixtus IV, O.F.M.Papa Xystus Quartus, Episcopus RomanusFrancesco della RovereSavona, ItaliaAliagiza Kikanisa cha Sistina29 Agosti 1484 – 25 Julai 1492Inosenti VIIIPapa Innocentius Octavus, Episcopus RomanusGiovanni Battista CyboGenova, Italia11 Agosti 1492 – 18 Agosti 1503Alexander VIPapa Alexander Sextus, Episcopus RomanusRodrigo de Lanzòl-BorgiaXàtiva, Valencia, HispaniaAligawa dunia yote isiyo Ulaya kati ya Hispania na Ureno mwaka 1493.

Orientalium Ecclesiarum
Mtaguso wa pili wa Vatikano ulizingatia hali duni ya Makanisa Katoliki ya Mashariki ukaamua kuiboresha.

Historia ya Kanisa
Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulioitishwa na Papa Yohane XXIII ulielekeza Kanisa Katoliki kukabili vema ulimwengu wa kisasa badala ya kuulaumu tu.

Ukristo barani Afrika
Hatua muhimu sana ilikuwa mkutano mkuu wa Kanisa Katoliki duniani ulioitwa Mtaguso wa pili wa Vatikano miaka 1962-1965. Hapo maaskofu wote chini ya uongozi wa Papa (kwanza Yohane XXIII, halafu Paulo VI) walitamka kwamba Wakristo wote ni ndugu na kwamba kujenga umoja wa Kanisa ni wajibu wa kila mmojawao. Leo hii makanisa ya CCT na Baraza la Maaskofu Katoliki Tanzania hushirikiana katika shughuli mbalimbali kama vile Baraza la Kikristo la Afya Tanzania (Tanzania Christian Medical Board) au katika kuandaa mafundisho ya pamoja katika elimu ya Kikristo mashuleni.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Mwishowe mtaguso ueleweke katika mapokeo ya Kanisa kwa kuwa katika mitaguso yote Kanisa ni lilelile.

Papa Pius IX
Wakati huo aliitisha Mtaguso II wa Vatikano (1869–1870), uliotangaza dogma ya kwamba Papa ana karama ya kutodanganyika anapofundisha katika nafasi za pekee.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Ni lazima pia tutie maanani hasa katiba zake 4, kwa kuwa ndizo hati kuu zinazotuwezesha kuelewa maagizo 9 na matamko 3.

Mtaguso wa pili wa Lyon
Mtaguso wa pili kufanyika Lyon (Ufaransa) ulikusudiwa hasa kurudisha umoja kamili kati ya Wakatoliki na Waorthodoksi, uliotafutwa katika karne ya 13 yote.

Historia ya Utawa
Halafu Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) uliagiza uanzishwe tena utawa wa mabikira ambao waishi ulimwenguni na kuwekwa wakfu kwa ajili ya jimbo, si kwa shirika lolote.

Mlei
Mtaguso wa pili wa Vatikano ulitoa hati maalumu kuhusu utume wa walei, "Apostolicam Actuositatem".

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Tena hatutakiwi kutenganisha mtazamo wa kichungaji na msingi wa imani wa hati hizo, wala kutenganisha roho ya mtaguso na hati zenyewe.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Tukitaka kuelewa vizuri hati za mtaguso, ni lazima tuzizingatie zote 16 zilivyo na zinavyofungamana.

Farakano la mwaka 1054
Juhudi mbalimbali za kurudisha umoja zilifanyika katika nafasi mbalimbali, lakini pengine haraka haikusaidia kuzifanikisha, kwa mfano katika Mtaguso wa pili wa Lyon (1274) na katika Mtaguso wa Firenze (1431-1449).

Papa Benedikto XVI
Baada ya kupata udaktari katika teolojia na kufundisha miaka kadhaa, alishiriki kama mtaalamu katika Mtaguso Mkuu wa Vatikano II.

Mitaguso ya kiekumene
20. Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870)

Mtaguso wa Trento
Kwa jumla Mtaguso wa Trento ulishindwa kuwavuta Waprotestanti warudi, lakini uliendeleza urekebisho wa Kanisa Katoliki. Maazimio yake makuu yalibaki muhimu mpaka karne ya 20. Katika nchi zilizobaki chini ya Roma, Kanisa lilipata nguvu tena kwa kuimarisha mafundisho ya kale pamoja na kuondoa kasoro mbalimbali.

Jina takatifu la Maria
Baada ya Mtaguso wa pili wa Vatikano ilitolewa, lakini ilirudishwa tena na Papa Yohane Paulo II mwaka 2002, pamoja na kumbukumbu ya Jina takatifu la Yesu.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
2. Nostra Aetate (NA) Uhusiano wa Kanisa na dini zisizo za Kikristo 28-10-1965

Antoni Maria Claret
Mwaka 1869, Claret alirudi tena Roma kuandaa Mtaguso wa kwanza wa Vatikano. Kutokana na afya yake kutokuwa nzuri, alikwenda Prades (Ufaransa), ambako alikuwa bado akisumbuliwa na Wahispania maadui wake; muda si mrefu baada ya kuacha abasia ya Wasitoo huko Fontfroide, Narbonne, kusini mwa Ufaransa, alifariki dunia tarehe 24 Oktoba 1870 akiwa na umri wa miaka 63.

Wakatoliki wa Kale
Wakatoliki wa Kale ni jina linalotumika kujumlisha Wakristo wa Magharibi ambao wametengana na Askofu wa Roma hasa baada ya Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870) kutangaza dogma ya Papa kutoweza kukosea anapotamka rasmi jambo fulani kama fundisho la kudumu moja kwa moja.

Dei Verbum
Dei Verbum (katika Kilatini maana yake ni "Neno la Mungu") ni jina fupi la hati ya kidogma ya Mtaguso wa pili wa Vatikano kuhusu ufunuo wa Mungu katika imani ya Kanisa Katoliki.

Mtaguso wa pili wa Laterano
Mtaguso wa pili wa Laterano, uliofanyika kuanzia tarehe 4 hadi 11 Aprili 1139 chini ya Papa Inosenti II (1130-1143), unahesabiwa na Kanisa Katoliki kuwa mtaguso mkuu wa kumi.

Baraza la maaskofu
Mabaraza ya namna hiyo zaidi ya 40 yalikuwepo kabla ya Mtaguso wa pili wa Vatikano ambao uliagiza yaanzishwe rasmi duniani kote (hati Christus Dominus, 38).

Papa Yohane Paulo II
Wojtyła alishiriki toka mwanzo hadi mwisho [[Mtaguso wa pili wa Vatikano]] (1962–[[1965]]), akichangia hasa hati "[[Dignitatis Humanae]]" na "[[Gaudium et Spes]]".

Papa Yohane XXIII
Umuhimu wa Papa huyu ni hasa kwamba aliitisha Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ambao ulikutanisha karibu maaskofu wote wa Kanisa Katoliki (wakati huo 3,000 hivi) na kuleta matengenezo mbalimbali ndani ya Kanisa hilo.

Mtaguso wa pili wa Lyon
Maamuzi mengine yalihusu utaratibu mpya wa kumchagua Papa kwa lengo la kuzuia uchelewaji uliojitokeza hapo nyuma, na katazo la mashirika mapya ya kitawa.

Mtaguso wa pili wa Konstantinopoli
Hatimaye Papa Gregori I (590-604) aliutambua kama mtaguso mkuu kwa sababu haukuharibu kitu. Hivyo Wakristo wengi wanahesabu mtaguso huo kuwa wa tano kati ya Mitaguso ya kiekumeni, ingawa lengo halikufikiwa, kwa kuwa Wamisri waliendelea kukataa mtaguso wa Kalsedonia.

Mtaguso wa Firenze
Hapo Papa Eugenio IV aliuvunja halafu akauhamishia Ferrara (Italia) mwaka 1438, ulipokutanika tarehe 8 Januari 1438, bila ya kujali upinzani wa wale ambao walibaki Basel na kumchagua antipapa wa mwisho, Felix V.

Mtaguso Mkuu
20. Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870)

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Kwa kuwa Yohane XXIII alifariki tarehe 2 Juni 1963, vikao vitatu vya mwisho viliongozwa na mwandamizi wake, Papa Paulo VI, na hati zote kumi na sita zikatolewa chini yake pia kwa kupigiwa kura ya ndiyo karibu kwa kauli moja.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Wakristo walio wengi walipokea kazi ya mtaguso kwa mikono miwili, na wengi nje ya Kanisa pia waliridhika sana. Kutokana nao yamepatikana matunda mengi, lakini zimejitokeza hata kasoro na shida kwa sababu mbalimbali, hasa kwa kutoelewa wala kutotekeleza sawasawa maagizo yake. Kwa vyovyote hatuwezi kusema yote yaliyotokea baada ya mtaguso yamesababishwa nao, k.mf. maovu yaliyofanywa na baadhi ya mapadri hayamo kabisa.

Mtaguso wa pili wa Nisea
Mtaguso wa pili wa Nisea uliitishwa na malkia Irene wa Bizanti mwaka 787, ili kujadili matumizi ya picha takatifu na sanamu katika Ukristo, kutokana na ombi la Papa Adrian I (772-795).

Dignitatis Humanae
"Dignitatis Humanae" ni jina la Kilatini la hati iliyotolewa na Papa Paulo VI na washiriki wengine wa Mtaguso wa pili wa Vatikano (kwa kura 2308 dhidi ya 70) tarehe 7 Desemba 1965 kuhusu uhuru wa dini. Tafsiri ya jina hilo ni "Hadhi ya Binadamu".

Mtaguso wa kwanza wa Vatikano
Dogma hiyo iliimarisha mamlaka ya Papa na umoja wa Kanisa dhidi ya maelekeo ya kitaifa ambayo yalitawala karne zilizotangulia yakisababisha matatizo mengi.

Papa Damaso I
Baadaye Mtaguso wa Firenze (1442) na Mtaguso wa Trento (1546) ilivitambua rasmi kuwa sehemu za Biblia kamili kwa Kanisa Katoliki.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
9. Presbyterorum Ordinis (PO) Huduma na maisha ya kipadri 7-12-1965

Mtaguso wa Firenze
Mtaguso wa Basel, Ferrara na Firenze ulikuwa mtaguso wa 17 wa Kanisa Katoliki. Mikutano yake ilifanyika katika miji ya Basel, Ferrara na Firenze. Uliitishwa na Papa Martin V (1417-1431) mwaka wa mwisho wa uongozi wake ili kutekeleza shingo upande agizo la Mtaguso wa Konstanz la kwamba mtaguso ufanyike mara kwa mara.

Historia ya Kanisa
Kabla ya hapo, Papa Pius IX alikutanisha maaskofu mjini Roma kwa Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870) uliotangaza dogma ya karama ya Papa kutokosea anapotoa mafundisho ya moja kwa moja "ex cathedra".

Mtaguso wa pili wa Vatikani
2. Lumen Gentium (LG) Kanisa 21-11-1964

Misale
Baada ya Mtaguso wa pili wa Vatikano, masomo yaliondolewa katika Misale na kurudishwa katika vitabu tofauti vya kutumiwa kwenye mimbari, wakati Misale inatakiwa kutumika kwenye kiti cha padri na altareni.

Mtaguso wa tatu wa Laterano
Mtaguso wa tatu wa Laterano uliitishwa na Papa Aleksanda III (1159-1181) ufanyike huko Roma mwaka 1179, kutokana na Amani ya Venezia kati ya Kaisari Federiko I wa Ujerumani na Lega Lombarda ya Italia kaskazini.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Tahadhari hizo zote zinahitajika kwa sababu katika kutekeleza mtaguso yamejitokeza maelekeo mawili ambayo yanapingana na kuvuruga hali ya Kanisa.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
2. Orientalium Ecclesiarum (OE) Makanisa katoliki ya Mashariki 21-11-1964

Mtaguso wa pili wa Nisea
Mtaguso mkuu huo ulihitajika ili kumaliza mabishano makali kuhusu sanamu za Kikristo yaliyochukua zaidi ya miaka 100 hasa katika Dola la Roma Mashariki yakimalizika mwaka 843 tu.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Ndiyo maana ilihamasisha juhudi zifanyike ili ujumbe wa mtaguso usikilizwe upya katika kila jimbo.

Kanisa Katoliki
Bunson, Matthew (2008). Our Sunday Visitor's Catholic Almanac. Our Sunday Visitor Publishing. ISBN 1-59276-441-X. Gale Group. (2002) New Catholic Encyclopedia, 15 vol, with annual supplements; highly detailed coverage Papa Yohane Paulo II, (2006) He Gave Them the Law of Life as Their Inheritance, in:Man and Woman He created Them. A Theology of the Body, transl. M. Waldstein, Boston: Pauline Books and Media, pp.617–663 ISBN 0-8198-7421-3 Smith, Janet, ed. (1993) Why "Humanae Vitae" Was Right, San Francisco: Ignatius Press. Smith, Janet (1991) "Humanae Vitae", a Generation Later, Washington D.C.: Catholic University of America Press, Stewart, Cynthia. (2008) The Catholic Church: A Brief Popular History 337 pages Vatican, Central Statistics Office (2011). Annuario Pontificio (Pontifical Yearbook). Libreria Editrice Vaticana. ISBN 978-88-209-7908-9.

Mtaguso wa pili wa Laterano
Tarehe 14 Februari 1130, makardinali 16 waliosimama upande wa familia ya Frangipane walimchagua Gregorio Papareschi, aliyejiita Papa Inosenti II.

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Matatizo yaliyojitokeza baada ya mtaguso yamewaonyesha Wakatoliki haja ya kuupokea vizuri zaidi, kwa kupiga hatua nne zifuatazo:
1. Hati za mtaguso zijulikane na watu wengi zaidi na kwa dhati zaidi.
2. Zipokewe kwa moyo.
3. Zizingatiwe kwa upendo.
4. Zitekelezwe maishani.

Papa Yohane Paulo II
Papa Yohane Paulo II (kwa Kilatini: Ioannes Paulus PP. II; kwa Kiitalia: Giovanni Paolo II; kwa Kipolandi: Jan Paweł II; kwa Kiingereza: John Paul II; 18 Mei 1920 - 2 Aprili 2005) alikuwa papa wa 264 kuanzia 16 Oktoba 1978 hadi kifo chake akidumu katika huduma hiyo kirefu kuliko mapapa wengine wote, isipokuwa Mtume Petro na Papa Pius IX.

Liturujia ya Roma isiyo ya kawaida
Mabadiliko ya liturujia yaliyofanywa baada ya Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965), baadhi yakiwa halali na baadhi kinyume cha sheria za Kanisa, yalisababisha upinzani mkali kutoka kwa wapenzi wa taratibu za awali, ambazo kwa kiasi kikubwa zilipangwa na Papa Pius V baada ya Mtaguso wa Trento na kwa sababu hiyo pengine zinaitwa "liturujia ya Trento".

Mtaguso wa pili wa Vatikani
Ni wajibu wa maaskofu chini ya Papa kutambua yapi yanajenga na yapi yanazuia ujenzi au pengine yanabomoa Kanisa. Ndiyo kazi inayofanyika hasa katika sinodi (= pamoja-njia, yaani kusafiri pamoja).

Unitatis Redintegratio
Kurudisha umoja kati ya Wakristo wote ni lengo kuu mojawapo la Mtaguso wa pili wa Vatikano.

Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezo23 Machi 752 – 25 Machi 752 Hakuwekwa wakfu kama Papa.Papa mteule StefanoStephanusPengine huhesabiwa kama Stefano II. Alifariki siku tatu baada ya uchaguzi wake bila kuwekwa wakfu kama Papa. Aliingizwa katika orodha ya mapapa karne ya 16 lakini aliondolewa tena mwaka 1961. Kwa hiyo haangaliwi na Kanisa Katoliki kama papa.26 Machi 752 – 26 Aprili 757Stefano IIPapa Stephanus Secundus, Episcopus RomanusRomaMara nyingine huhesabiwa kama Stefano III29 Mei (?) 757 – 28 Juni 767Paulo I Mtakatifu Paulo IPapa Paulus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 28 Juni1 Agosti (?) 767 – 24 Januari 772Stefano IIIPapa Stephanus Tertius, Episcopus RomanusSiciliaPengine huhesabiwa kama Stefano IV1 Februari (?) 772 – 25 Desemba 795Adrian IPapa Hadrianus, Episcopus RomanusRoma26 Desemba 795 – 12 Juni 816Leo IIIPapa Leo Tertius, Episcopus RomanusRoma22 Juni 816 – 24 Januari 817Stefano IVPapa Stephanus Quartus, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Stefano V25 Januari 817 – 11 Februari 824Paskali I Mtakatifu Paskali IPapa Paschalis, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 11 Februari8 Mei 824 – Agosti 827Eugenio IIPapa Eugenius Secundus, Episcopus RomanusRomaAgosti 827 – Septemba 827ValentinoPapa Valentinus, Episcopus RomanusRoma 827/828 – 25 Januari 844Gregori IVPapa Gregorius Quartus, Episcopus RomanusRoma25 Januari 844 – 27 Januari 847Sergius IIPapa Sergius Secundus, Episcopus RomanusRomaJanuari 847 – 17 Julai 855Leo IV, O.S.B. Mtakatifu Leo IVPapa Leo Quartus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 17 Julai855 – 17 Aprili 858Benedikto IIIPapa Benedictus Tertius, Episcopus RomanusRoma24 Aprili 858 – 13 Novemba 867Nikolasi I Mtakatifu Nikolasi I Nikolasi MkuuPapa Nicolaus Magnus Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 13 Novemba14 Desemba 867 – 14 Desemba 872Adrian IIPapa Hadrianus Secundus, Episcopus RomanusRoma14 Desemba 872 – 16 Desemba 882Yohane VIIIPapa Ioannes Octavus, Episcopus RomanusRoma16 Desemba 882 – 15 Mei 884Marinus IPapa Marinus, Episcopus RomanusGallese, Viterbo, Italia17 Mei 884 – Septemba 885 hiviAdrian III Mtakatifu Adrian IIIPapa Hadrianus Tertius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 8 JulaiSeptemba 885 – 14 Septemba 891Stefano VPapa Stephanus Quintus, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Stefano VI6 Oktoba 891 – 4 Aprili 896FormosusPapa Formosus, Episcopus RomanusOstia11 Aprili 896 – 26 Aprili 896Bonifasi VIPapa Bonifacius Sextus, Episcopus RomanusRoma22 Mei 896 – Agosti 897Stefano VIPapa Stephanus Sextus, Episcopus RomanusPengine huhesabiwa kama Stefano VIIJulai/Agosti 897 – Novemba 897RomanusPapa Romanus, Episcopus RomanusGallese, Viterbo, ItaliaDesemba 897 – 897/898Theodoro IIPapa Theodorus Secundus, Episcopus RomanusRoma;Januari 898 – Januari/Mei 900Yohane IX, O.S.B.Papa Ioannes Nonus, Episcopus RomanusTivoli900 – 903Benedikto IVPapa Benedictus Quartus, Episcopus RomanusRomaJulai 903 – Septemba 903Leo VPapa Leo Quintus, Episcopus RomanusArdea29 Januari 904 – 14 Aprili 911Sergius IIIPapa Sergius Tertius, Episcopus RomanusRoma 911 – 913Anastasius IIIPapa Anastasius Tertius, Episcopus RomanusRomaJulai/Novemba 913 – Machi 914LandoPapa Lando, Episcopus RomanusSabina, ItaliaMachi/Aprili 914 – Mei/Juni 928Yohane XPapa Ioannes Decimus, Episcopus RomanusTossignano, Imola, Emilia-RomagnaMei/Juni 928 – Desemba 928/Januari 929Leo VIPapa Leo Sextus, Episcopus RomanusRomaJanuari 929 – Februari 931Stefano VIIPapa Stephanus Septimus, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Stefano VIIIMachi 931 – Januari 936Yohane XIPapa Ioannes Undecimus, Episcopus RomanusRomaJanuari 936 – 13 Julai 939Leo VII, O.S.B.Papa Leo Septimus, Episcopus RomanusRoma14 Julai 939 – Oktoba 942Stefano VIIIPapa Stephanus Octavus, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Stefano IX30 Oktoba 942 – Mei 946Marinus IIPapa Marinus Secundus, Episcopus RomanusRoma10 Mei 946 – Desemba 955Agapiti IIPapa Agapetus Secundus, Episcopus RomanusRoma16 Desemba 955 – 14 Mei 964Yohane XIIPapa Ioannes Duodecimus, Episcopus RomanusOctavian22 Mei 964 – 23 Juni 964Benedikto VPapa Benedictus Quintus, Episcopus RomanusAlichaguliwa na watu wa Roma baada ya kifo cha Yohane XII, wakati Leo VIII alipoteuliwa na Mfalme Mkuu Otto; mwaka 964 Benedikto alijiuzulu na Leo alibaki Papa.Julai 964 – 1 Machi 965Leo VIIIPapa Leo Octavus, Episcopus RomanusRomaAliteuliwa na Mfalme Mkuu Otto mwaka 963 dhidi ya Yohane XII na Benedikto V. Alibaki papa pekee baada ya kujiuzulu kwa Benedikto V. 1 Oktoba 965 – 6 Septemba 972Yohane XIIIPapa Ioannes Tertius Decimus, Episcopus Romanus19 Januari 973 – Juni 974Benedikto VIPapa Benedictus Sextus, Episcopus RomanusAliuawaOktoba 974 – 10 Julai 983Benedikto VIIPapa Benedictus Septimus, Episcopus RomanusDesemba 983 – 20 Agosti 984Yohane XIVPapa Ioannes Quartus Decimus, Episcopus RomanusPietro CampanoraPavia, Lombardia, ItaliaAgosti 985 – Machi 996Yohane XVPapa Ioannes Quintus Decimus, Episcopus RomanusRoma3 Mei 996 – 18 Februari 999Gregori VPapa Gregorius Quintus, Episcopus RomanusBruno wa Carinthia Papa wa kwanza kutoka Ujerumani2 Aprili 999 – 12 Mei 1003Silvesta IIPapa Silvester Secundus, Episcopus RomanusGerbert d'Aurillacmkoa wa Auvergne, Ufaransa Papa wa kwanza kutoka Ufaransa

Mtaguso wa pili wa Vatikani
3. Unitatis Redintegratio (UR) Ekumeni 21-11-1964

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Mlima Kenya ina urefu wa kilomita ngapi?

Kenya
Eneo hili la milima ndilo la juu zaidi nchini Kenya (na la pili kwa urefu barani Afrika): Mlima Kenya, unaofikia urefu wa mita 5,199 (futi 17,0570) 5,199m (17,057ft) na ni eneo lenye mito ya barafu. Mlima Kilimanjaro (5,895m (19,341ft)Error in convert: Ignored invalid option "disp=s" (help)) huweza kuonekana upande wa kusini, ng'ambo ya mpaka wa Kenya na Tanzania .[7]

Olympus Mons
Olympus Mons ina urefu wa kilomita 27 juu ya uso wa Mirihi wastani. Hivyo kimo chake ni mara tatu kuliko Mlima Everest duniani ukipimwa kutoka usawa wa bahari na zaidi ya mara mbili kuliko Mauna Kea unaopimwa kilomita 10 kutoka mguu wake chini ya bahari hadi kilele.

Mlima Nyakipamba
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kenya
Wakikuyu wanaishi kusini na magharibi mwa mlima.[13][48] Wao ni wakulima na hulima katika udongo mwekundu wa volkeno. Wakikuyu waamini kwamba Mungu wao, Ngai aliishi juu ya Mlima Kenya aliposhuka kutoka mbinguni.[49] Wao wanaamini kuwa mlima ni kiti cha enzi cha Ngai duniani. Ni mahali ambapo Gikuyu, baba wa kabila, alitumia kukutana na Mungu wao, Ngai.[49][28] Jina kwa ajili ya Kikuyu Mlima Kenya ni Kĩrĩnyaga (Kirinyaga), tafsiri yake ikiwa ni mlima mweupe. Linatokana na weupe wa theluji[50].

Milima ya Nyanda
Kilele kina urefu wa mita 1,893 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kilimbe
Kilele kina urefu wa mita 1,494 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kenya
Pia kuna tofauti kati ya kanda, kutegemea upande wa mlima na ukali wa mteremko. Kusini mashariki pa mlima ni sehemu nyevu kuliko kaskazini[30] kwa hivyo, spishi nyingi za sehemu hiyo hutegemea unyevu kukua. Baadhi ya spishi, k.v. mianzi, haziwezi kukua katika pande zote za mlima kwa sababu za tofauti za unyevu.[11]

Mlima Kenya
Hatimaye, mwaka 1893 timu ilisafiri kutoka pwani hadi Ziwa Baringo katika Bonde la Ufa, ikiongozwa na John W. Gregory, mwanajiolojia Mwingereza. Walikwea mlima hadi mita 4,730 na wakakaa masaa kadhaa katika Barafuto ya Lewis. Aliporudi Uingereza, Gregory alichapisha majarida na hadithi ya mafanikio yake.[19] George Kolb, daktari Mjerumani, alifanya safari mwaka 1894 na 1896 [19] na alikuwa wa kwanza kufika nyika ya mlima upande wa mashariki.

Mlima Kilanga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kenya
Barafuto zinazidi kudidimia kila mwaka.[26][27] Kila mwaka, theluji inayolimbikika katika majira ya baridi ni kidogo kuliko inayoyeyuka katika majira ya joto. Inabashiriwa kuwa hali ikiendelea hivyo, Mlima Kenya hautakuwa na theluji miaka 30 itakayokuja[3][28]. Kupungua kwa barafuto kunasababishwa na kuongezeka kwa halijoto au kubadilika kwa tabia ya usimbishaji.[29] Eneo la barafuto lilipimwa rasmi mara ya kwanza mwaka 1980 na kubainika kuwa ni 0.7 km2 [30].

Mlima Myanko
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kenya
Vilele virefu zaidi ni Batian (m 5,199), Nelion (m 5,188) na Lenana (m 4,985).[11]

Mlima Kenya
Misimu ya Mlima Kenya ni kama ifuatavyo[33]:

Mlima Kwakanda
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Milima ya Kanda
Kilele kina urefu wa mita 1,794 juu ya usawa wa bahari.

Orodha ya milima
Milima Aberdare (m 3,999), Kenya Milima Ahaggar (m 2,918), Algeria Milima Ahmar (m 2,965), Ethiopia Milima Air (Azbine) (m 2,022) Niger Milima Amaro (m 3,240), Ethiopia Milima Atlantika (m 1,300), Nigeria - Kamerun Milima Atlas (m 4,167), Moroko - Algeria - Tunisia Milima Auas (m 2,484), Namibia Mlima Baker (m 4,844), Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - Uganda Milima Bakossi (m 2,064), Kamerun Milima Bale (m 4,377), Ethiopia Milima Bvumba (m 1,911), Zimbabwe - Msumbiji Milima Cal Madow (m 2,410), Somalia Milima Cederberg (m 2,026), Afrika ya Kusini Chappal Waddi (m 2,419), Nigeria Compassberg (m 2,504), Afrika ya Kusini Drakensberg (m 3,482), Lesotho - Afrika ya Kusini Mlima Elgon (m 4,321) - volikano, Kenya - Uganda Emi Koussi (m 3,415) - volikano, Chad Mlima Emin (m 4,798), Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - Uganda Milima Entoto (m 3,200), Ethiopia Milima Erta Ale (m 988) - volikano, Ethiopia Mlima Gessi (m 4,715), Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - Uganda Milima Golis (m 1,371), Somalia Mlima Kadam (Debasien au Tabasiat) (m 3,054), Uganda Mlima Kamerun (m 4,075), Kamerun Mlima Karisimbi (m 4,507) - volikano, Rwanda - Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo Mlima Karthala (m 2,362) - volikano, Komori Mlima Kenya (m 5,199) - volikano, Kenya Mlima Kilimanjaro (m 5,895) - volikano, Tanzania - mlima wa juu kabisa katika Afrika Mlima Kinyeti (m 3,187), mlima mrefu zaidi wa Sudan Kusini Milima ya Kipengere (m ), Tanzania Milima Lebombo (m 776), Msumbiji Mlima Luigi di Savoia (m 4,627), Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - Uganda Milima Magaliesberg (m 1,852), Afrika ya Kusini Milima ya Mahale (m 2,462), Tanzania Milima Mandara (m 1,494), Nigeria - Kamerun Mlima Meru (m 4,566) - volikano, Tanzania Mlima wa Meza / Tafelberg (m 1,088), Cape Town, Afrika ya Kusini Mlima Moco (m 2,610), Angola Mlima Moroto (m 3,083), Uganda Mlima Morungole (m 2,750), Uganda Mlima Mulanje (m 3,002), Malawi Nyanda za Juu za Mashariki (m ), Zimbabwe - Msumbiji Milima Ogo (m ), Somalia Milima Outeniqua (m 1,578), Afrika ya Kusini Pico de São Tomé (m 2,024) - volikano, Sao Tome na Principe Piton de la Fournaise - volikano (m 2,632), Réunion Piton des Neiges – volikano (m 3,069), Réunion Ras Dejen (m 4,533), Ethiopia Mlima Rungwe (m 3,175), Zambia Ruwenzori (m 5,109), Uganda Milima Semien (m 4,550), Ethiopia Mlima Serbal (m 2,070), Misri Mlima Sinai (m 2,285), Misri Mlima Speke (m 4,890), Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - Uganda Mlima Stanley (m 5,119), Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - Uganda Milima Swartberg (m 2,325), Afrika ya Kusini Tao la Mashariki (m ), Tanzania - Kenya Milima Teffedest (m 2,370), Algeria Teide (m 3,717) Tenerife - mlima wa juu kabisa wa Hispania (ingawa kijiografia katika visiwa vya Afrika) Milima Tibesti (m 3,445), Chad - Libya Jbel Toubkal (m 4,167), Moroko Milima ya Udzungwa (m 2,579), Tanzania Milima ya Uluguru (m 2,630), Tanzania Milima ya Upare (m 2,643), Tanzania Milima ya Usambara (m ), Tanzania Mlima Zulia (m 2,149), Uganda

Milima ya Omubuhembe
Kilele kina urefu wa mita 1,447 juu ya usawa wa bahari.

Masai Mara
Hifadhi Mbuga ya Wanyamapori ya Kitaifa ya Masai Mara ina upana wa kilomita 1530 kieneo upande wa Kusini Magharibi mwa Kenya. Ndiyo sehemu ya Serengeti iliyo upande wa Kaskazini zaidi yenye upana wa jumla ya kilomita 25,000 kilomita kieneo. Upande wa Kusini imepakana na muga ya wanyama ya Serengeti, na upande wa magharibi na mharara wa Siria na upande wa Kaskazini Mashariki na Magharibi imepakana na maeneo ya ufugaji. Kiwango cha mvua katika mazingira haya huongezeka kuanzia kusini-mashariki-hadi magharibi, japo hubadilika kiwakati kutoka eneo moja hadi lingine na ni ya misimu miwili. Mito ya Sand, Talek na Mara ndiyo mito mikubwa ambayo hutoa maji kwenye hifadhi ya mbuga hii. Vichaka na miti iliyomea kwenye kingo za mito hufunika miteremko na vilele vya milima
Kimsingi mandhari ya hifadhi hii ni nyasi iliyowazi na mito. Eneo la Kusini Magharibi kuna vichka vya aina mbalimbli ya miti ya aina ya mwangate. Upande wa mpaka wa magharibi kuna harara(genge) la Esoit Oloololo la Bonde la Ufa, na wanyamapori wanapatikana eneo hili kwa wingi kwa sababu chemichemi ya maji hupatikana kwa urahisi na hakuna usumbufu wa watalii. Mwisho wa mpaka wa Mashariki ni kilomita 224 kutoka Nairobi, kwa hivyo, ni upande wa mashariki ndio hutembelewa na watalii sana.

Mlima Kenya
Mlima Kenya ni volkeno rusu iliyokuwa hai kati ya miaka milioni 2.6 na 3.1 iliyopita. Kasoko ya awali ilikuwa pengine katika urefu wa m 6,000; juu kuliko Kilimanjaro. Tangu izimike, kumekuwa na vipindi viwili vya barafu. Barafuto za leo hazipiti m 4,650 [11].

Mlima Ngaiyaki
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Giyeda Mara
Una urefu wa mita 1,621 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kibwezi
Kimo chake ni mita 1,956 juu ya usawa wa bahari.

Orodha ya milima
Everest (m 8,848), Nepal - Tibet, Asia K2 (m 8,611), Pakistan - Xinjiang, Uchina, Asia Kangchenjunga (m 8,586), Nepal - India, Asia Lhotse (m 8,511), Nepal - Tibet, Asia Makalu (m 8,463), Nepal - Tibet, Asia Cho Oyu (m 8,188), Nepal - Tibet, Asia Dhaulagiri (m 8,167), Nepal, Asia Manaslu (m 8,163), Nepal, Asia Nanga Parbat (m 8,125), Pakistan, Asia Annapurna (m 8,091), Nepal, Asia Gasherbrum I (m 8,080), Pakistan - Xinjiang, Uchina, Asia Shishapangma (m 8,012), Tibet, Asia

Milima ya Kiganga
Kilele kina urefu wa mita 1,174 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kenya
Tabianchi ya Mlima Kenya ni ya milima ya ikweta ambayo Hedberg alieleza kuwa ni 'majira ya baridi kila usiku, majira ya joto kila mchana'. [38] Mlima Kenya mojawapo ya vituo vya uchunguzi wa angahewa vya Global Atmospheric Watch.[39]

Utalii nchini Kenya
Hifadhi hii imekuwa yenye shughuli kabambe na yenye watalii chungu nzima waliofurika furifuri ili kujionea maajabu ya Mlima Kenya. Huku kuna wanyama si haba ambao hutokea misitu iliyokaribia Mlima Kenya. Hapa watalii huzuru ili kuikwea milima na kuipata hewa safi.

Jiografia ya Kenya
Jiografia ya Kenya inahusu nchi hiyo ya Afrika Mashariki ambayo ni ya 47 kwa ukubwa duniani ikifuata mara Madagaska ikiwa na eneo la kilomita mraba 580,367 (maili mraba 224,081).

Mlima Kenya
Mlima Kenya umezungukwa na misitu. Uoto katika misitu unategemea kiwango cha mvua, na spishi hutofautiana zaidi kusini na kaskazini mwa mteremko.[7] Misitu katika kitako cha mlima hutishiwa na binadamu wanaokata miti ili watengeneze mbao na wanyakuzi ardhi.[33]

Mlima Sayaga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima
Lakini mlima mrefu kabisa ni Mauna Kea katika funguvisiwa la Hawaii. Unaonekana kama mlima mrefu wa Hawaii unaofikia mita 4,214 juu ya UB, lakini ukitazamwa kutoka chanzo chake unapoanza kuinuliwa juu ya mazingira yake chini ya bahari kilele chake kipo mita 10,205 mita juu ya mazingira tambarare yaliyoko chini ya bahari.

Mlima Kagambe
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Wilhelm
Mlima Wilhelm (kwa Kiing. "Mount Wilhelm") ni mlima mrefu kuliko yote ya Papua Guinea Mpya, ukiwa na kimo cha mita 4,509 juu ya usawa wa bahari. Baadhi wanauhesabu kuwa wa kwanza katika bara la Oceania kwa vile kisiwa cha Guinea Mpya kimegawanyika: upande wa Magharibi ni sehemu ya bara la Asia (Indonesia), na upande wa Mashariki ni sehemu ya bara la Oceania.

Utalii nchini Kenya
Mbuga ya kimataifa ya Kora iko Mkoani Pwani, Kenya. Mbuga hii ina upana wa eneo a eneo wa kilomita 1787. Mbuga hii imejasisiwa kilomita 125 mashariki mwa Mlima Kenya. Awali mbuga hii ilijaridiwa kama hifadhi ya kiasili mwaka wa 1973. Ilijaridiwa kama mbuga ya kitaifa mwaka wa 1990, kufuatia mauaji ya George Adamson na wawindaji wanyama.

Mlima
Mlima mrefu unaojulikana kabisa uko nje ya dunia kwenye sayari Mirihi: unaitwa Olympus Mons na kuwa na urefu wa kilomita 27.

Mlima Chikoo
Kilele kina urefu wa mita 170 juu ya usawa wa bahari.

Kilimanjaro (Volkeno)
Uhuru Peak ni sehemu ya juu kwenye ukingo wa kasoko la Kibo. Taasisi ya Tanzania National Parks Authority [16] na UNESCO vinataja kimo cha Uhuru Peak kuwa mita 5895. Kipimo hiki kimetokana na upimaji wakati wa ukoloni wa Uingereza mwaka 1952. [17] Tangu upimaji ule kimo cha mlima kimepimwa tena: kinaonyesha kuwa mlima unapungua polepole. Kipimo kilikuwa mita 5892 mwaka 1999 na mita 5891 mwaka 2014.[17]

Mlima Gidahaida
Kilele kina urefu wa mita 2,299 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kombagulu
Kilele kina urefu wa mita 1,827 juu ya usawa wa bahari.

Milima ya Mwaya
Kilele kina urefu wa mita 1,614 juu ya usawa wa bahari.

Milima ya Kabwiko
Kilele kina urefu wa mita 1,499 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kejanja
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Makungwini Mashariki
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Orodha ya milima
Puncak Jaya (m 4,884) New Guinea (pia inajulikana kama Carstenz Piramidi) Puncak Suavemente (m 4,760) New Guinea Mount Wilhelm (m 4,509) New Guinea Mlima Giluwe (m 4,368) New Guinea (juu volkeno topp Oceania) Mlima Kinabalu (m 4,095) Borneo Angemuk (m 3,949) New Guinea Gunung Kerinci (m 3,805) Sumatra Pegunungan Kobowre (m 3,750) New Guinea Gunung Rinjani (m 3,726) Lombok Gunung Semeru (m 3,676) Java Undundi-Wandandi (m 3,640) New Guinea Bulu Rantemario (m 3,478) Sulawesi Gunung Leuser (m 3,466) Sumatra Gunung Slamet (m 3,428) Java Deyjay (m 3,340) New Guinea Gunung Arjuna (m 3,339) Java Gunung Raung (m 3,332) Java Gunung Sumbing (m 3,320) Java Gunung Lawu (m 3,265) Java Gunung Dempo (m 3,159) Sumatra Gunung Sendoro (m 3,150) Java Gunung Merbabu (m 3,145) Java Mlima Agung (m 3,142) Bali Gunung Argopuro (m 3,088) Java Bukit Mugajah (m 3,079) Sumatra Gunung Careme (m 3,078) Java Tanete Gandangdewata (m 3,074) Sulawesi Fuyul Sojol (m 3,030) Sulawesi Gunung Binaiya (m 3,027) Seram Pangrango (m 3,019) Java Buyu Balease (m 3,016) Sulawesi Gunung Bandahara (m 3,012) Sumatra

Mlima Kavuma
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kibiti
Kilele kina urefu wa mita 286 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Hanang
Una urefu wa mita 3,417 juu ya usawa wa bahari.

Mito ya Kenya
Mito ya Kenya ni mingi; humu imeorodheshwa baadhi tu pamoja na matawimto: Baadhi ya mito huenda ikaorodheshwa mara mbili kwa tahaja tofauti kidogo.

Mlima Kenya
M. Amin, D. Willetts, B. Tetley, On Mungu Mountain: The Story wa Mlima Kenya (London, 1991). A photographic maadhimisho ya mlima.[62]

Mlima Longonot
Mlima Longonot ni volkeno ya kale yenye kimo cha mita 2776 juu ya UB iliyoko kusini mwa Ziwa Naivasha katika Bonde la Ufa nchini Kenya, Afrika. Inadhaniwa kulipuka kwa mara ya mwisho katika miaka ya 1860. Jina lake linatokana na neno la Kimasai oloonong'ot , maana yake "milima yenye pembe nyingi" au "miinuko matuta".

Mlima Kenya
Miamba inayounda Mlima kenya ni pamoja na basalt, rhomb porphyrite, phonolite, kenyte na trachyte.[20] Kenyte iliripotiwa kuonekana mara ya kwanza mwaka 1900 na Gregory katika utafiti wake wa jiolojia ya Mlima Kenya.[21]

Mlima Kenya
Jalidi usiku hufanya kuwe na miundo ya kingo za kingo za barafuto. Kuna sentimita chache ardhi jalidi chini ya uso wa ardhi.[11][24] Kupanuka na kupunguka kwa ardhi kwa sababu ya halijoto, hufanya mimea isiweze kumea katika kingo.[19]

Orodha ya milima mirefu duniani
Kwa kutumia kitovu cha Dunia kama marejeo, yaani umbali kati ya nukta ya kitovu cha Dunia na kilele cha mlima, matokeo ni tofauti. Hapo mlima Chimborazo nchini Ekwador inafikia umbali wa kilomita 6,384.557 ikizidi Everest yenye km 6,382.414 kwa kilomita mbili.

Mlima Kwagoroto
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kenya
Krapf pia alibainisha kwamba mito inayotoka Mlima Kenya, na mingine katika eneo la milima, ilikuwa mito ya kudumu. Akagundua kuwa lazima kuna chanzo cha maji mlimani, katika umbo la barafuto.[18] Aliamini ni chanzo cha Nili Nyeupe.[43]

Mlima Kenya
Waembu wanaishi kusini-mashariki mwa Mlima Kenya,[13] na kuamini kuwa mlima ni nyumba ya Mungu wao, Ngai au Mwene Njeru. Mlima ni takatifu, na walikuwa wakijenga nyumba zikiwa na milango iliyokuwa ikitazama mlima.[28] Waembu wanauita kiri Njeru, maana yake, mlima mweupe.[19][44][28]

Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro
Hifadhi hii ina ukubwa wa kilometa za mraba 755 na iko umbali wa kilometa 45 kutoka Moshi mjini, kusini mwa Mkoa wa Kilimanjaro, 2 ° 50'-3 ° 10'S latitude, 37 ° 10'-37 ° 40'E longitude.

Mlima
Afrika: Mlima Kilimanjaro (mita 5,963) nchini Tanzania Amerika ya Kaskazini: Mount McKinley (mita 6,194) jimboni Alaska (USA) Amerika ya Kusini: Aconcagua (mita 6,962) nchini Argentina Australia na Pasifiki: Puncak Jaya (mita 5,030) mpakani mwa nchi za Papua New Guinea na Indonesia Ulaya: Elbrus (mita 5,633) nchini Russia Bara la Antaktiki: Vinson Massif (mita 5,140)

Mlima Kisangire
Kilele kina urefu wa mita 436 juu ya usawa wa bahari.

Orodha ya milima mirefu duniani
Njia nyingine ni kupima ni kiasi gani mlima unainuliwa juu ya mazingira yake yaani pale inapoanza kuonekana. Kwa kutumia marejeo hayo mlima mrefu kabisa duniani ni Mauna Kea. Volkeno hii inayofanya kisiwa kizima kimojawapo cha funguvisiwa la Hawaii inaanza mita 6,000 chini ya uso wa bahari na kufikia mita 4,205 juu ya usawa wastani wa bahari, hivyo kimo chake kutoka mguu wake hadi kilele ni mita 10,203[1]

Mlima Lindoto
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Lisenga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kinondo
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Milima Aberdare
Milima ya Aberdare (ambayo zamani ilikuwa inajulikana kama Milima ya Sattima , Kikuyu: "Nyandarua" ) ni mlima wa urefu wa kilomita 160 katika upande wa juu wa kaskazini ya mji mkuu wa Kenya ambao ni Nairobi yenye wastani wa kimo wa fiti 11,000 (mita 3.350). Milima hii inapatikana katika sehemu ya magharibi ya kati ya Kenya, kaskazini mashariki ya Naivasha na Gilgil na kusini mwa ikweta. Milima hii hufomu sehemu ya mashariki ya Bonde la Ufa kuu inayoteremka kutoka kwa tambarare ya Kinangop hadi kwa ngome ya Laikipia ambayo iko kaskazini ukielekea kusini. Upande wa mashariki, mtiririko wa maji wa Milima hii huteremka ndani ya Bonde la Ufa na unaweza kuona Ziwa Naivasha na ngome ya Mau kwa mbali.
Milima ya Aberdare ina wastani wa mwinuko wa fiti 12,000 - 13,000 juu ya usawa wa bahari na ina msitu mzito. Wingi wa msitu umelindwa ndani ya Mbuga ya Kitaifa ya Aberdare tangu ianzishwe mwaka wa 1950. Anuwai hii huvutia idadi kubwa ya wapenzi wa kutembea na wapandaji milima, wanaoendesha shughuli zao nje ya miji ya Naivasha na Gilgil. Mteremko ya chini hutumiwa kwa ukulima huku maeneo ya juu yanajulikana sana kwa wanyamapori. Tukio la The Rhino Charge ni tukio la kila mwaka linaloendeshwa na wahafidhina nchini Kenya wanaolipa kuweka ua katika mbuga ya kitaifa ya Aberdare kama njia ya kulinda msitu mkubwa kabisa katika eneo la Afrika Mashariki kutoka kwa uharibifu.
Jina la zamani la milima hii bado linatumiwa katika sehemu ya Oldoinyo la Satima ( "mlima wa ng'ombe dume mdogo"); ifikapo mita 4,001 wa milima (fiti 13.120), ndicho kilele cha juu kabisa katika Milima ya Aberdare. Mlima Kenya (mita 5.199, fiti17,057), mlima wa pili mkubwa barani Afrika (baada ya Mlima Kilimanjaro), linapatikana kilomita kadhaa mashariki mwa Milima ya Aberdare.
Eneo hili linajulikana sana kama makao makuu ya Dedan Kimathi, kiongozi wa kundi la Mau Mau lililoanzishwa mwaka 1950. Pia, Malkia Elizabeth akawa Malkia wa Uingereza wakati alikuwa amekufa kutembea katika Milima hii ya Aberdares. ] Eneo hili pia lilikuwa eneo ambalo JA Hunter alimwua tembo katika msitu wa Aberdare.

Mlima Yamba
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kenya
Mwaka 1949 eneo kupita m 3,400 lilifanywa hifadhi ya kitaifa.[19] Barabara ilijengwa kutoka Naro Moru ili kurahisisha safari ya kufikia nika ya mlima.

Mlima Kenya
Mahali miti haiwezi kuota ni nyika ya mlima, m 3,000. Mimea ya jenasi Erica hupatikana katika sehemu ya magharibi ambayo huwa nyevu. Vichaka na nyasi hupatikana katika sehemu kame ambayo hushuhudia moto wa pori.[19] [33]

Mlima Kenya
Wakati Mlima Kenya ulikuwa hai, shughuli za kivolkeno mbali kiasi na mlima. Kaskazini mashariki, kando ya mlima kuna vizibo vingi vya volkeno na kreta. Kreta ya Ithanguni ndio kubwa zaidi. Inadhaniwa kuwa ilikuwa na theluji wakati huo. Hii inaweza kuonekana kwa kuwa kilele kimelainika. Vilima vidogo huonekana hapo kama ishara kuwa vilikuwa vizibo.[20]

Mlima Gonja
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kenya
Vilele vyake vya juu vinaitwa Batian (m 5,199), Nelion (m 5,188) na Lenana (m 4,985). Kuna barafuto nane mlimani lakini zinapungua kila mwaka kutokana na kupanda kwa halijoto duniani na kupungua kwa usimbishaji kwa sababu ya kukatwa kwa miti mingi[1][2][3].

Mlima Kenya
Baada ya ukweaji wa kwanza, hakukuwa na safari nyingi za kukwea mlima. Upelelezi kabla ya Vita ya Kwanza ya Dunia ulikuwa ukifanywa na walowezi nchini Kenya, ambao hawakufanya upelelezi wa kisayansi. Misheni ya Kanisa la Uskoti ilipofunguliwa Chogoria, wamishonari kadhaa walikwea mlima lakini hakuna aliyefanikiwa kufikia vilele vya Batian au Nelion.[19]

Mlima Kilimandege
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kolosoya
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kenya
Tabianchi hubadilika kulingana na mwinuko. Katika kitako cha mlima, udongo una rutuba na hivyo ni mzuri kwa ukulima. Ukulima ulikuwa ukifanyika hapo kwa miaka.[33]

Mlima Kenya
Kuna njia nane za kutembea zinazoelekea kwenye kilele cha juu. Ni, kwa mzunguko wa akrabu, kutoka kaskazini, njia za Meru, Chogoria, Kamweti, Naro Moru, Burguret, Sirimon na Timau[11]. Pia kuna njia inayozunguka vilele inayotumiwa kuunganisha njia tofauti. [53] Kati ya hizi, Chogoria, Naro Moru na Sirimon ndio hutumika zaidi na zina malango. Njia nyingine zinahitaji idhini maalum kutoka kwa Huduma ya Wanyamapori Kenya ili kuzitumia.

Mlima Churchill
Mlima Churchill ni mlima wa Marekani wenye urefu wa mita 4,766. Uko katika safu ya Milima Saint Elias.

Mlima Kenya
Joseph Thompson alipendekeza utafiti ufanyiwe Mlima Kenya mara ya kwanza mwaka 1883. Aliona mlima kutoka Tambarare ya Laikipia na akaandika kuwa ilikuwa volkeno zimwe, kizibo kikionekana.[22] Hata hivyo, maoni yake hayakuaminika na wanasayansi wa magharibi, hasa baada ya mwaka 1887 wakati Teleki na von Höhnel walikwea mlima na kueleza walichokatia kauli kuwa kreta.[23] Mwaka 1893 msafara wa Gregory ulifika Barafuto ya Lewis, m 5,000. Alithibitisha kuwa volkeno ilikuwa imezimwa na kuwa kulikuwa na barafuto.[23][21]

Jiografia ya Kenya
Eneo hili la milima ndilo la juu zaidi nchini Kenya (na la pili kwa urefu barani Afrika): Mlima Kenya, unaofikia urefu wa mita 5,199 (futi 17,0570) na ni eneo lenye mito ya barafu. Ng'ambo ya mpaka wa Tanzania Mlima Kilimanjaro () huweza kuonekana upande wa kusini.

Mlima Kenya
Majina ya barafuto za Mlima Kenya kwa mzunguko wa akrabu kutoka kaskazini ni ni:

Mlima Kinyeti
Urefu wake unafikia mita 3,187 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kirangi
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Milima ya Mugongo
Kilele kina urefu wa mita 1,325 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kenya
Miteremko ya kitako cha mlima haijawahi kuwa na barafuto. Ni misitu na baadhi ya sehemu zikalimwa. Miteremko hiyo ina mabonde yenye umbo la V na vijito vingi. Juu mlimani, katika eneo ambalo ni nyika, mabonde yenye umbo la U na vina vifupi. Mabonde hayo yaliumbwa na barafuto.[20]

Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro
Hifadhi hiyo inajumuisha Mlima Kilimanjaro inayozungukwa na ukanda wa msitu wa mlimani ulio mita 1,820 (futi 5,970).

Mlima Kenya
Mlima Kenya ni eneo kuu la vyanzo vya maji vya mito miwili mikubwa nchini Kenya; Mto Tana na Mto Ewaso Ngiro Kaskazini.[6] Mfumo wa ekolojia wa Mlima Kenya hupatia watu zaidi ya milioni 2 maji.[6] Wiani wa vijito ni kubwa hasa katika miteremko ambayo haijawahi kuwa na barafuto.[31] Vijito na mito inayoanza Mlima Kenya humwaga maji ndani ya Mto Sagana, Mto Tana na Mto Ewaso Ngiso Kaskazini moja kwa moja au kupitia mito mingine. [31][32]

Mlima Kikoti
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Milima ya Kidero
Kilele kina urefu wa mita 1,422 juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kenya
Felice Benuzzi, Fuga sul Kenya (Milano 1947) / No picnic juu ya Mlima Kenya (London, 1952); a mountaineering classic, kuhusu wafungwa wa kivita tatu ambao kutoroka kutoka gerezani kambi yao mwaka 1943, hupanda mlima na sparse mgawo, improvised vifaa na hakuna ramani, na kisha kuvunja kurejea katika kambi yao gerezani.[45]

Mlima Kenya
I. Allan, C. Kata, G. Boy, Snowcaps juu ya Ikweta (London, 1989); historia ya Afrika Mashariki milima na ascents yao, ikiwemo ya hivi karibuni zaidi pioneered njia; illustreras.[60]

Mlima Koma
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

Mlima Kenya
Eric Shipton, juu ya kwamba Mlima, (London, 1943); akaunti ya ujio wa kwanza (na Tilman) ya NW ridge na Nelion; illustreras.[57]

Mlima Kenya
Mlima Kenya (Kikuyu: Kĩrĩnyaga; Kiembu: Kirenia; Kimaasai: Ol Donyo Keri; Kimeru: Kirimara) ndio mrefu zaidi nchini Kenya. Mlima huu una urefu wa mita 5,199. Mlima huu unatokana na volkeno zimwe ikikadiriwa ya kwamba mlipuko wake wa mwisho ulitokea mnamo miaka milioni 2.6 hadi 3.1 iliyopita.

Orodha ya milima
Ararat (m 5,137), volikano zimwe ya Uturuki - kadiri ya Biblia ndipo ilipotua safina ya Nuhu Belukha (m 4,506), Urusi - kilele cha juu katika Milima ya Altai Damavand (m 5,604), Iran Gongga Shan (Minya Konka; m 7,556), wa juu katika Sichuan, Uchina na katika Shan Hengduan Ranges Milima Huangshan (Lian Hua Feng - "Lotus Kilimanjaro" m 1,864), "Yellow Mountain" Anhui Uchina Uhuru Peak (m 7,134), Tajikistan - Kyrgyzstan (Pamir) Samani Ismail (m 7,496), Tajikistan - wa juu katika Pamir Mlima Kazbek (m 5,047), Georgia katika Kaukazi Kawagarbo (Kagebo, m 6,740), mlima wa juu wa Yunnan, China - ni mtakatifu kwa Ubuddha wa Tibeti na haujapandwa Klyuchevskaya Sopka (m 4,750), Urusi, volkano Kongur (m 7,719), Xinjiang, China - mlima wa juu kabisa katika Kunlun Range Muztagh Ata (m 7,546), Xinjiang, China - katika Kunlun Range, mmoja wa milima rahisi zaidi kupandwa juu ya m 7500 Jengish Chokusu (Tomur Feng) (m 7,439), Kirgizia - China - wa juu katika Tian Shan Qurnat as Sawda' (m 3,088), wa juu nchini Lebanon Annabi So'aib Jabal (m 3,760), Yemen Naqil Yasleh Peak (m 2,727), Yemen Mlima Hermoni (m 2,814), Lebanon - Syria Mlima Sannine (m 2,628), Lebanon

Mlima Kenya
I. Allan, Guide to Mlima Kenya (1981; 1991; wengi updates); mamlaka ya kuongoza kwa njia ya peaks.[19]

Orodha ya milima mirefu duniani
Mlima Rakaposhi nchini Pakistan ambao unapanda mita 5980 juu ya bonde la mto Hunza mguuni pake upande wa kaskazini Mlima Damavand nchini Iran unafikia kimo cha mita 4,700 juu ya mazingira yake Kilimanjaro inainuliwa mita 4,000 juu ya tambarare mguuni pake.

Mlima Kenya
Mwaka 1963, katika siku ya uhuru wa Kenya, Kisoi Munayo alikita bendera ya Kenya juu ya mlima. Mwaka 1997, mlima Kenya uliteuliwa kuwa eneo la urithi wa dunia na UNESCO.[15]

Elgon (mlima)
Mlima Elgon ni volkeno iliyolala mpakani mwa Uganda na Kenya [1] kaskazini mwa Kisumu na magharibi mwa Kitale. Kasoko yake ina kipenyo cha kilomita nane.

Mlima Kenya
Roland Truffaut, Du Kenya au wa Kilimanjaro (Paris 1953) / Kutoka Kenya kwa Kilimanjaro (London, 1957); 1952 akaunti ya ujio wa Kifaransa N. uso wa Mt Kenya; illustreras.[58]

Orodha ya milima
Mlima Logan (m 5,959) - Yukon kilele cha juu cha Kanada Mlima Saint Elias (m 5,489) - Yukon Mlima Lucania (m 5,260) - Yukon King Peak (m 5,173) - Yukon Mlima Wood (m 4,860) - Yukon Mlima Vancouver (m 4,812) - Yukon Mlima Fairweather (m 4,671) - kilele cha juu cha British Columbia Mlima Hubbard (m 4,557) - Yukon Mlima Walsh (m 4,507) - Yukon Mlima Augusta (m 4,289) - Yukon Mlima Strickland (m 4,240) - Yukon Mlima Cook (m 4,196) - Yukon Mlima Waddington (m 4,019) - British Columbia Mlima Robson (m 3,959) - British Columbia Mlima Queen Mary (m 3,928) - Yukon Mlima Columbia (m 3,741) - kilele cha juu cha Alberta / British Columbia Mlima King George (m 3,741) - Yukon Northern Twin (m 3,731) - Alberta Mlima Clemenceau (m 3,664) - British Columbia Mlima Forbes (m 3,617) - Alberta Mlima Assiniboine (m 3,616) - Alberta / British Columbia Mlima Goodsir (m 3,567) - British Columbia Mlima Rouanez (m 3,555) - British Columbia Mlima Temple (m 3,540) - Alberta Mlima Upton (m 3,520) - Yukon Mlima Sir Sandford (m 3,519) - British Columbia Mlima Sir Wilfrid Laurier (m 3,516) - British Columbia Mlima Lyell (m 3,498) - Alberta / British Columbia Mlima Farnham (m 3,493) - British Columbia Mlima Athabasca (m 3,491) - Alberta Mlima Brazeau (m 3,470) - Alberta Mlima Joffre (m 3,433) - Alberta / British Columbia Tsar Mountain (m 3,417) - British Columbia Howser Spire (m 3,412) - British Columbia Mlima Sir Douglas (m 3,411) - Alberta / British Columbia Whitehorn Mountain (m 3,399) - British Columbia Mlima Hector (m 3,394) - Alberta Mlima Dawson (m 3,377) - British Columbia Mlima Willingdon (m 3,373) - Alberta Mlima Edith Cavell (m 3,363) - Alberta Mlima Cline (m 3,361) - Alberta Mlima Fryatt (m 3,361) - Alberta Mlima Harrison (m 3,360) - British Columbia Mlima Saskatchewan (m 3,342) - Alberta Mlima Chown (m 3,316) - Alberta Mlima Mike (m 3,313) - British Columbia Mlima Saint Bride (m 3,312) - Alberta Mlima Stewart (m 3,312) - Alberta Mlima Queen Bess (m 3,298) - British Columbia Mlima Ball (m 3,294) - Alberta / British Columbia Mlima Sir Alexander (m 3,275) - British Columbia Mlima Monashee (m 3,274) - British Columbia Mlima Good Hope (m 3,242) - British Columbia Iconoclast Mountain (m 3,236) - British Columbia Mlima Rae (m 3,225) - Alberta Mlima Rogers (m 3,208) - British Columbia Mlima Ida (m 3,200) - British Columbia Mlima Galatea (m 3,185) - Alberta Mlima Razorback (m 3,183) - British Columbia Mlima Monmouth (m 3,182) - British Columbia Mlima Findlay (m 3,181) - British Columbia Mlima Ethelbert (m 3,176) - British Columbia Mlima Aylmer (m 3,162) - Alberta Mlima Seattle (m 3,150) - Yukon Mlima Nasser (m 3,138) - British Columbia Mlima Raleigh (m 3,132) - British Columbia Mlima Grenville (m 3,126) - British Columbia Mlima Old Goat (m 3,120) - Alberta Mlima Evan-Thomas (m 3,098) - Alberta Mlima Cooper (m 3,094) - British Columbia Mlima Moloch (m 3,094) - British Columbia Mlima Ratz (m 3,090) - British Columbia Majestic Mountain (m 3,086) - Alberta Mlima Tatlow (m 3,063) - British Columbia Taseko Mountain (m 3,063) - British Columbia Kates Needle (m 3,053) - Alberta / British Columbia Mlima Templeman (m 3,050) - British Columbia Mlima Moore (m 3,044) - British Columbia Mlima Quanstrom (m 3,038) - British Columbia Talchako Mountain (m 3,037) - British Columbia Mlima Washburn (m 3,033) - British Columbia Mlima Ulysses (m 3,024) - British Columbia Mlima Tisiphone (m 3,021) - British Columbia The Rajah (m 3,018) - Alberta Mlima Vishnu (m 3,008) - British Columbia Mlima Hornickel (m 3,002) - British Columbia

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.