Question: Je jamii ya Kikuyu inapatikana katika sehemu ipi ya Kenya?

Kikuyu (lugha)
Wasemaji wanaishi kiasili kwenye nyanda za juu za Kenya ya Kati kati ya Nyeri na Nairobi. Siku hizi wanapatikana kote Kenya. Lugha ina vikundi vinne vya lahaja ambazo ni za Kirinyaga, Murang'a, Nyeri na Kiambu.

Wagikuyu
Wao hukaa hasa katika nyanda za juu za Kenya ya Kati katika mazingira ya Nairobi hadi mlima Kenya. Mlima huu katika lugha yao huitwa "Kĩrĩma kĩrĩ Nyaga". Mlima huu wenye umaarufu kwa kuwa na kimo cha juu ni mahali ambapo wazee, walitolea kafara Mungu wao "Ngai".

Mto Makusya
Mto Makusya unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Wabukusu
Wabukusu ni kati ya koo kubwa za Waluhya (Abaluhya) katika magharibi ya Kenya na mashariki-kusini ya Uganda kwenye mitelemko ya mlima Elgon. Eneo lao katika Kenya ni hasa wilaya ya Bungoma (Mkoa wa Magharibi). Wako pia Kitale huko mkoa wa Bonde la Ufa.

Daniel Arap Moi
Mwaka wa 1960, Moi na Ronald Ngala waliunda chama cha Kadu ambayo kwa Kiswahili ni Muungano wa Demokrasia ya Waafrika wa Kenya kilichoshindana na KANU iliyoongozwa na mzee Jomo Kenyatta. Lengo la KADU, lilikuwa kuhifadhi maslahi ya makabila madogo kama Wakalenjin kwa utamalaki wa kabila kubwa kama waLuo na waKĩkũyũ, makabila ambayo yalikuwa na wingi kwa Muungano wa taifa wa Waafrika wa Kenya Kenyatta mwenyewe akiwa Mkĩkũyũ).

Wameru (Tanzania)
Wameru wa Tanzania (au "Warwa") ni kabila la watu wa Kibantu wa jamii ya Wachaga wanaoishi hasa kwenye Mlima Meru katika Mkoa wa Arusha, [kaskazini]] mwa nchi ya Tanzania. Mbali na jina, Wameru hao ni tofauti kabisa na Wameru wa Kenya kwa historia na utambulisho. Sanasana ni kwamba pande zote mbili ni wakulima wenye bidii kubwa.

Wasuba (Kenya)
Baadhi ya Wasweta walibaki huko Vihiga hadi leo, na unaweza kuwatambua hata kwa mwiko wao wa kutokugusa nyani au kumwua. Wengine waliendelea hadi Kisii na kuishi baina ya Wajaluo na Wakisii ambapo wachache wao walibaki. Waliobaki katika eneo hili walimezwa kabisa na Wajaluo na kwa sasa wao ndio mlango wa Wajaluo unaojulikana kama Jowasweta au Jogamba katika wilaya ndogo ya Oyugis. Hata hivyo wengine walilinda lugha pamoja na desturi zao za Kiluhya na walirejelewa kama Maragol na Waluo huku Wakisii wakiwaita Abaragori. Baadaye katika mwaka wa 1961 wakati mpaka wa Luo/Kisii ulipokuwa ukibuniwa baada ya Wilaya ya Nyanza Kusini kugawanywa," Maragol (Wasweta) wote waliokuwa upande wa Ujaluo walisukumwa na kuwekwa upande wa Wakisii. Leo wanapatikana kwenye maeneo ya Gesieka, Mosocho na Kodera, na wao huongea lugha ya Oluluhya na Ekegusii. Na Wasweta waliendelea na safari hadi Suna na Uriri, sehemu ya Migori. Na pale Suna, Wasweta wachache waliobaki walimezwa na Wajaluo wa Suba-Girango. Wao haswa ndio wamejenga ukoo wa Wasweta katika jamii ya Wasuba. Wale waliobaki sehemu ya Uriri walitunza lugha na tamaduni zao. Baada ya Kenya kupata uhuru, Wamaragoli wengine wachache walitoka Vihiga na kujiunga na Wasweta waliobaki sehemu za Uriri na Gesieka. Wasweta wengine waliendelea hadi sehemu ya Bwiregi (Iregi), nchi ya Wakuria. Pia wachache sana walibaki pale. Hatimaye walimezwa na Wakuria ambapo kwa sasa wanajulikana kama ukoo wa Wasweta/Abasweta katika kabila la Wakuria. Na Wasweta wengine waliendelea hadi nchini Tanzania ambapo kwa sasa wametapakaa katika maeneo ya Mara na Mwanza. Hawa ndio Waluhya (Maragori) ambao husemekana kwamba wako nchini Tanzania. Hata hivyo, koo walizojenga kwenye makabila ya Wasuba-Girango na Wakuria hufanya wengine kudhani kwamba kabila la Wasweta huko eneo la Mara ni Wasuba, hasa Wasuba-Simbiti.

Kaunti ya Busia
Wilaya ya Busia ni makao ya kabila la Waluhya nchini Kenya ambao wanapatikana hasa katika sehemu za Magharibi mwa Kenya. Wilaya hii ilikuwa na wakazi 370,608 (1999, sensa).

Mto Kwa Munyau
Mto Kwa Munyau unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Mto Kaiekunyuk
Mto Kaiekunyuk ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Turkana, kaskazini magharibi mwa Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).

Kikuyu Kaskazini
Kikuyu Kaskazini ni jina la kata ya Dodoma Mjini katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye msimbo wa posta 41111. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9852 waishio humo.

Kikuyu (lugha)
Kikikuyu (jina la wenyewe: Gĩkũyũ) ni lugha ya Kibantu inayojadiliwa na Wagikuyu ambao watu milioni 5.5 nchini Kenya ni lugha yenye wasemaji wengi katika nchi hii. Kama lugha ya Kibantu ni sehemu ya lugha za Niger-Kongo.

Wilaya ya Thika
Wilaya hasa ni kijiji, lakini wakazi wake wa mjini wanazidi kuongezeka pale mji wa Nairobi inapozidi kupanuka. Wakikuyu ndio waliozaidi kwa idadi wilayani.

Mto Chunyu
Mto Chunyu unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.

Wanyakyusa
Wanyakyusa (pia huitwa "Wangonde" au "Wasochile") ni kabila la watu wanaoishi kwenye wilaya ya Rungwe katika sehemu za kusini za Mkoa wa Mbeya (Tanzania), kaskazini kwa Ziwa Nyasa.

Maumau
Sehemu kubwa ya kundi la Maumau iliundwa na watu wa kabila la Gikuyu huku kukiwa na baadhi ya wanachama toka Embu na Meru. Wagikuyu wenyewe hawakuwa wakiliita kundi hili Maumau bali "Muingi" (vuguvugu), "Muigwithania" (anayeunganisha), "Muma wa Uiguano" (kiapo cha umoja) au KCA (Kenya Central Association, chama kilichotangulia kupigania haki za Wakikuyu.

Ring'wani
Ring'wani ni kata ya Wilaya ya Serengeti lakini pia kijiji katika wilaya ya Serengeti katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31614. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,785 waishio humo.'
Kata ya Ring'wani inaundwa na vijiji vya Remung'orori, Maghange, Masinki, Ring'wani Nyamitita na Kenyana ambacho ni kitovu na mhimili mkubwa kwa eneo la Ngoreme kwani ndicho kijiji kinachopakana na koo tata za Kabila la Wakurya wanaojihusisha sana na uporaji wa mifugo wilayani Serengeti na hasa katika eneo la Ngoreme. Historia ya watu na maeneo kama ilivyo jamii ya Ring'wani hujengwa na mafanikio au wasifu wa jamii husika hasa watu wake mashuhuri katika maisha ya kisisasa, kiuchumi, kitamaduni na kijamii, hasa kwa watu wale waliofanya mabadiriko chanya katika jamii, kata ya Ring'wani Kijijini Kenyana ndiko alikoishi mzee maarufu miongoni mwa wazee waasisi wa TANU na baadaye Chama cha Mapinduzi (CCM) Mzee Nsaho Maro. Mzee huyo alikuwa mstari wa mbele katika maendeleo ya Mkoa wa Mara, hasa Wilaya ya Serengeti na kijiji cha Kenyana kwa kuchangia ujenzi wa shule, zahanati, mahakama, na kituo cha polisi nia yake ilikuwa kuasisi kijiji cha kisasa chenye miundombinu yote muhimu. Nsaho ahlikua na ushawishi mkubwa katika jamii ya Ngoreme sambamba na wazee wenzake kutoka vijiji vingine vya Ngoreme kama James Baker (Bega) Ruge, Masiko Moghita, Maro Sosera, Hitler, Chacha Mangari, Mwita King'orori (Masase), James Makenge Ruge, Masosota Ighonga, Pius Maghoko Makongo, Maisori Tumbo, Herman, Petro Maswe, January Waisariro, Chacha Soghora, Wambura Bhwana, Nyambabhe, Renterenge, Maro Kyariga, Nyarukobha na baadae kijana waliyemlea na kumwingiza katika siasa za Ngoreme Mzee Faustine Maro Ruge, wazee hawa walihusika sana katika kuendeleza amani na mshikamano baina ya koo za Waikoma, Wangoreme, Wanyabasi, Wakira na koo nyingine za kabila la Wakurya.

Kaunti ya Meru
Kaunti ya Meru inapakana na Kaunti za Nyeri, Laikipia, Tharaka Nithi, Isiolo na Kitui. Iko katika upande wa mashariki mwa Mlima Kenya. Sehemu ya Mbuga ya Kitaifa ya Mlima Kenya iko katika Meru. Mvua yenye kufaa pamoja na udongo wa volkano huwezesha ukulima. Sehemu za Imenti zilizo karibu na Mlima Kenya huwa ni baridi kidogo na zenye vilima. Sehemu za Tigania hazina hali zenye kufaa ukulima isipokuwa karibu na Vilima vya Nyambene, ambapo huwa baridi kidogo. Mbuga ya Kitaifa ya Meru iko katika sehemu za Igembe, kaskazini mashariki mwa kaunti[3].

Orodha ya makabila ya Kenya
Wakikuyu (Agĩkũyũ) 20.78% Waluhya 14.38% Wajaluo 12.38% Wakalenjin 15.46% Wakamba 11.42% Wasomali 8% Wakisii 6.15% Wameru (Meru) 5.07% Wamasai 1.76% Waturkana 1.52% Waembu 1.20% Wataita 0.95% Waswahili 0.60% Wasamburu 0.50%

Kenya
Wajaluo wa Kenya ni wazawa wa jamii za wakulima na wafugaji walioishi magharibi mwa Kenya kabla ya ukoloni. Inafahamika kwamba asili ya Wajaluo na makabila mengine ya Waniloti ni kaskazini mwa Kenya, pengine maeneo ya Sudan Kusini ya sasa. Waniloti, kama wanavyoitwa, ni kikundi cha kianthropolojia kilichotoka maeneo ya kaskazini mashariki mwa Afrika. Pengine walihamia kusini kutokana na vita vilivyosababishwa na ukuaji wa Kush na Misri. Waniloti nchini Kenya ni Wajaluo, Waturkana, Wakalenjin na Wamasai. Hili linadhihirika kutokana na kuwepo kwa lahaja zinazofanana kati ya makabila fulani nchini Sudan Kusini leo. Makabila haya ni pamoja na Akoli na Lwo (si sawa na Luo) wanaoishi katika eneo la Darfur.

Mto Mukou
Mto Mukou unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

Nanyuki
Nanyuki ni mji mdogo katikati ya Kenya kaskazini-magharibi chini ya Mlima Kenya mwishoni kwa reli. Mstari wa ikweta unapita katika eneo la mji na Nanyuki ni kituo cha jeshi la anga la Kenya.

Historia ya Kenya
Wakikuyu waliamua kuanzisha chama chao cha kwanza cha harakati za kisiasa ambacho kiliitwa Young Kikuyu Association. Kiongozi wake alikuwa Harry Thuku. Sababu nyingine ya kuanzishwa kwa chama hiki ni kwamba Waafrika hawakuwa na mwakilishi katika siasa. Chama hicho kilianzishwa mwaka wa 1921. Baadaye jina la chama lilibadilishwa likawa Kenya African Union (KAU), shirika la kitaifa lilodai kuingia katika nchi iliyomilikwa na walowezi. Mwaka 1947, urais wa chama hiki ulitolewa kwa Jomo Kenyatta.

Mto Nyayu
Mto Nyayu unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.

Mto Mukusya
Mto Mukusya unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Wagikuyu
Maisha na utamaduni wao vilivurugwa wakati wakoloni walifika wilaya ya kale ya Kabete (leo, Kaunti ya Kiambu)[4]. Kabla ya Wazungu kufika, nabii Mugo wa Kibiru alikuwa ametabiri kuwa "nyoka wa chuma atatoka majini na kufika katika nchi yao na vipepeo weupe". Aliwaambia kuwa wageni watafika katika nchi yao. Ilikuwa jukumu la wenyeji kuwatunza na kuwakaribisha. Wenyeji walifanya hivyo kwa matumaini kuwa reli itaendelea na kuwaacha[6]. Hata hivyo, wakoloni waliwabughudhi wenyeji na kuwakosea hadhi. Kwa sababu ya usaliti huo, Wakikuyu wa kusini, wakiongozwa na Chifu Waiyaki wa Hinga, walikaidi mkataba waliokuwa wameweka na Frederick Lugard wa IBEAC. Ngome ya Frederick ilichomwa na misafara iliyokuwa inaelekea kaskazini kuvamiwa. Wakikuyu walikataa kuwauzia wakoloni bidhaa[6]. Miaka miwili baadaye, Waiyaki wa Hinga alikamatwa na kuuawa.

Kiayu
Kiayu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waayu. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Ki ayuimehesabiwa kuwa watu 800 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiayu iko katika kundi la Plateau.

Historia ya Kenya
Karne kadhaa kabla ya ukoloni, upwa wa Kenya wanakoishi Waswahili ulikuwa sehemu ya eneo la mashariki mwa Afrika lililofanya biashara, hasa ya watumwa na pembe za ndovu na Waarabu na Wahindi. Inasemekana kwamba kabila la Wameru lilitokana na watumwa waliotoroka utumwa Uarabuni miaka ya 1700. Mwanzoni wafanyabiashara wengi walitoka milki za Uarabuni lakini baadaye wengine wakatoka Unguja (kama Tippu Tip).[5]

Kikuyu
Katika sensa ya mwaka 2009 ulikuwa na wakazi 233,231 .

Kericho
Chanzo cha maji cha msitu mau ambacho ni kikubwa kuliko zote nchini Kenya kinapatikana mjini Kericho. Mji huu ni makao makuu ya sekta kubwa ya kilimo cha chai nchini Kenya. Makampuni makubwa ya chai kwa mfano Unilever Kenya' James Finlay na Williamson tea zinapatikana hapa. Chai inayokuzwa hapa huwa inasafirishwa na kuuzwa nchi za Uropa hasa Uingereza. Idadi ya watu wote kwenye kaunti hii ni 752,396 (sensa 2009).

Mto Kaui
Mto Kaui unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Mto Kikuyu (Kwale)
Mto Kikuyu (Kwale) unapatikana katika kaunti ya Kwale, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).

Wagikuyu
Wagikuyu (pia: Wakikuyu) ni kabila kubwa nchini Kenya lenye watu milioni 7.5 au asilimia 22 za Wakenya wote. Wenyewe hujiita Agĩkûyû. Neno Gikuyu linatokana na mti wa mkuyu (kwa Kik: mũkũyũ). Lakabu ya Wakikuyu ni Nyũmba ya Mũmbi, tafsiri yake ikiwa ni: nyumba ya Muumba.

Mto Ekuni
Mto Ekuni unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Mto Muiu
Mto Muiu unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.

Chikuyu
Chikuyu ni jina la kata ya Wilaya ya Manyoni katika Mkoa wa Singida, Tanzania yenye msimbo wa posta 43404. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,487 waishio humo.

Wasuba (Kenya)
Licha ya kabila la Wairienyi kuhamia Kenya kutoka kusini kama Wasuba halisi, na pia kujiita Wasuba, hawana uhusiano wowote wa karibu na kabila la watu wa Wagirango. Maeneo wanamokaa Wairienyi hujulikana kama wilaya ndogo ya Gwassi au Suba. Vile vile kuna Wairienyi waliojiunga na kundi la watu kutoka kabila la Wakunta waliokuwa wakihama kuelekea upande wa kusini kutoka masiwa ya Mfangano na Rusinga. Kwa sasa wanaishi kando ya Ghuba ya Muhuru ya Ziwa Viktoria katika eneo la Nyatike karibu na mpaka wa Tanzania. Wengine walivuka mpaka na kuingia nchini Tanzania na kwa sasa wao huishi kama ndugu na Wasimbiti katika eneo la Suba I, Wilaya ya Tarime.

Utalii nchini Kenya
Wakikuyu nao hawajaachwa nyuma katika kuhifadhi na kukumbatia tamaduni zao ambapo siku baada ya nyingine wao hunywa mvinyo wao wa jadi aina ya karubu, huwatafutia binti zao wachumba na kuwatahiri vijana wao kwa karamu zenye raha na bashasha tele.

Kenya
Maeneo hayo yalikuwa makao ya watu milioni moja wa kabila la Wakikuyu, na wengi wao hawakuwa na ithibati ya kumiliki mashamba kwa mujibu wa Waingereza (ingawa mashamba hayo yalimilikiwa na kabila hilo kabla ya Wazungu kufika), na waliishi kama wakulima wanaohamahama. Ili kuendeleza matakwa yao, walowezi waliwakataza kilimo cha kahawa na kuwalazimisha kulipa kodi ya nyumba, na maskwota walipewa mashamba madogo baada ya kuwafanyia kazi. Wakikuyu wengi walihamia mijini kwani mashamba yao hayangeweza kutosheleza mahitaji yao.

Mto Nzeeu
Mto Nzeeu unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Wasuba (Kenya)
Wairienyi ni kabila la bantu waliohamia Kenya kutoka kusini (leo Tanzania) na kufanya makazi kando ya Ziwa Viktoria kwenye vilima vya Gosi au Gwassi, katika Halmashauri ya Wilaya Homa Bay. Katika kuhama kwao waliongozwa na shujaa aliyejulikana kama Murienyi wakiwemo viongozi wengine.

Mto Ntheeu
Mto Ntheeu unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Mto Kyuu
Mto Kyuu unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.

Waogiek
Mnamo mwaka wa 2000 idadi ya Waogiek ilikadiriwa kuwa 36,869, ingawa waongezi wa lugha ya Kiakiek walikuwa tu takribani watu 500 . Waogiek wengi wamebadilisha lugha zao hadi zile za wakazi wanaowazunguka: Waakiek kaskazini mwa Tanzania kwa sasa wanaongea lugha ya Kimaasai nao Waakiek walio Kinare, Kenya wanaongea lugha ya Kikikuyu.

Mto Kisiu
Mto Kisiu unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Mto Kiolou
Mto Kiolou unapatikana katika kaunti ya Isiolo, katikati ya Kenya.

Mto Kikumbulyu
Mto Kikumbulyu unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.

Kaunti ya Meru
Meru ni sehemu ya kati ya uliokuwa Mkoa wa Mashariki nchini Kenya upende wa mashariki-kaskazini wa mlima Kenya.

Historia ya Kenya
Licha ya Waingereza kuwa na matumaini ya kuwapa wapinzani Waafrika mamlaka "ya wastani" zaidi, ilikuwa Kenya African National Union (KANU) ya Jomo Kenyatta, mwanachama wa kabila la Kikuyu na mfungwa wa zamani, ambayo iliunda serikali muda mfupi kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963.

Historia ya Kenya
Katika milenia ya 1, wazungumzaji wa lugha za Kinilo-Sahara na lugha za Kibantu waliingia katika eneo hili, na sasa Waniloti ni 30% ya Wakenya wote. Pwani ya Kenya ikawa makao ya jamii ya wahunzi na jamii ya wakulima wadogo wadogo, wawindaji na wavuvi ambao walikuwa mhimili wa uchumi kwa kushirika katika kulimo, uvuvi, utengenezaji chuma, na kufanya biashara na nchi za kigeni.[1]

Wagikuyu
Wakikuyu ni Wabantu wa kaskazini mashariki. Wanahusiana na makabila jirani: Wameru, Waembu, Wambeere na Wakamba ambao waliishi karibu na Mlima Kenya. Inaaminika kuwa, pamoja na makabila hayo, Wakikuyu walihama kutoka beseni la mto Kongo na kuweka makazi kadhaa na mwishowe kuishi karibu na Mlima Kenya katika tukio linalojulikana kama uenezi wa Wabantu[1].

Mto Gatukuyu
Mto Gatukuyu unapatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

Mto Kwakutu
Mto Kwakutu ni jina la korongo linalopatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Wamarakwet
Marakwet ni jina lililobadilishwa kutoka Markweta. Ni kabila ndogo katika babila kuu la Kalenjin idadi yao ikikadiriwa kuwa 200 000. Inajumuisha kabila ndogo za Almoo, Cherangany (Sengwer au Kimaala), Endoow, Markweta (kabila ndogo inalolipa jina lake la kawaida) Sombirir (Borokot) na Kiptaani ambao ndio wanaishi kwa wingi katika Wilaya ya Marakwet  eneo la Kaskazini ya Bonde la Ufa nchini Kenya. Wengine wao wanaishi katika wilaya za Trans Nzoia Mahariki na Uasin Gishu Kaskazini na miji mingine nchini Kenya. Wachache wameenda kuishi katika maeneo ya mbali kama vile Australia, Southern Africa, na hata Tennessee/Washington / New York nchini Marekani. Baadhi ya wakimbiaji wa masafa marefu wakuu na haswa wa kuruka viunzi duniani wametoka hutoka miongoni mwa kabila hili.
Wao huishi maisha yanaojumuisha ukulima wa kujikimu pamoja na ufugaji wa ng'ombe za gredi,kondoo na kuku. Wao hupanda sanasana mahindi, viazi, maharagwe na mboga katika maeneo ya milima. Wale wanaoishi katika sehemu ya vilima na katika Kerio Valley hukuza sana mbuzi na ng'ombe wa nyama ya zebu na hupanda mtama, wimbi, mihogo, mboga na matunda haswa maembe na machungwa. Kuna mfumo usioeleweka wa kale sana wa kunyunyiza maji wa mitaro ambao hukimi mimea hizi kando ya Bonde la Kerio ambao unaaminika kuweko kwa zaidi ya miaka 500.
Wamarakwet walijitenga katika vikundi/sehemu/makabila ambao hawakutambua mamlaka zaidi kuliko asiswo (mkusanyiko wa wanaume wote wa kundi hilo). Walijitenga katika miungano kulingana na sehemu zao za makaazi kando ya Bonde la Kerio na kando na Milima ya Cherangani.
Dini ya kiutamaduni ya Wamarakwet ilijumuisha miungu mingi zikiwa na uwezo na mamalaka yakutofautiana. Mungu wao wa umuhimu alikuwa "Assis" (jua), wakati mwingine alijulikana kama "Chebetip chemataw" . Alitambulika sana sana na baraka na heri njema. Mungu wao mwingine ni "Ilat" (mungu wa ngurumo za radi). Alitambulikana na mvua na wakati wa kiangazi sadaka zilitolewa ili kumpendeza. Alitambulikana pia na hasira na kisasi kwani alisababisha kiangazi na kuchapa watu na radi akiwa amekasirishwa.
Sehemu inayokaliwa na Wamarakwet ndiyo mojawapo wa sehemu za kupendeza sana na maumbile mazuri nchini Kenya, ikipakana kwa sehemu ya mashariki Mto Kerio ukiwa mita 1000 juu ya upeo wa bahari l, unaopitia katika sehemu ndogo ya Bonde la Ufa. Katika sehemu ya magharibi, inajumuisha sehemu yote ya milima ya Cherang’any ambazo urefu wake ni mita 3 300 juu ya upeo wa bahari magharibi mwa sehemu ya vilima ya Marakwet.
Makau makuu ya Wilaya ya Marakwet iko katika mji ulio kwenye mlima wa Kapsowar. Seheumu zingine za soko/miji ni Chebiemit, Kapcherop, Cheptongei, Arroor, Chesongoch, Chesoi, Kapyego, Tot, Sangach na Embobut Mosop.
Wamarakwet huongea lugha ya Kimarkweta. Ambayo inajumuisha Endow(Endoo), Kimala, Markweta na Sombirir na kadhalika.

George Saitoti
Saitoti adai kuwa ni Mmasai, lakini wapinzani wanasema yeye ni Mkikuyu. kijugumu, Human Rights Watch walisingizia kuwa alichochea ghasia za kikabila katika Mkoa wa Rift Valley wakati wa uchaguzi mkuu wa Kenya, wa 1992, vurugu ambayo ilikuwa hasa kuelekezwa dhidi ya Wakikuyu.

Mkoa wa Mara
• Wakikuyu (kwa mfano, baadhi ya Wakurya wa North Mara wana asili ya Wakikuyu au 'Abhaghekoyo'). Pia Wakikuyu wanachanga majina mengi na Wakurya - kama Nyambura, Murughi, Mwita, n.k. na hata lugha zinafanana kwa kiasi kikubwa).

Kikwe
Kikwe ni kata ya Wilaya ya Meru  katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23311. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,795 walioishi humo.

Mto Kikuyu (Iringa)
Mto Kikuyu (Iringa) unapatikana katika Mkoa wa Iringa (Nyanda za Juu za Kusini, Tanzania).

Msitu wa Kakamega
Kaskazini ya Msitu huu ni Hifadh ya Kitaifa ya Kakamega , iliyopewa sifa ya kuwa hifadhi ya Kitaifa mwaka wa 1985.[1] Kaskazini kwake ni Msitu wa Hifadhi wa Kisere . Licha ya kuwa misitu wa hifadhi, msitu huu umeendelea kuharibiwa sana . Idara ya Misitu ya Kenya na Shirika la Kenya la Wanyamapori zinafanya kazi ili kulinda msitu huu. Wakaazi wa eneo hili ni Waluhya, ,ambao wanategemea msitu huu kwa mahitaji yao yote. Kanda hii inasemekana kuwa mojawapo ya maeneo yenye watu wengi zaidi vijijini ulimwenguni, na shinikizo kwenye rasilimali ya msitu huu ni kubwa. Mradi unaofadhiliwa na Ujerumani wa BIOTA East umekuwa ukifanya kazi katika msitu huu tangu mwaka wa 2001, ambapo kwanza, rekodi ya kila aina ya maisha kwenye msituuhuu ilifanywana na la lengo kupanga mikakati ya matumizi endelevu ya msitu huu mpaka mwaka wa 2010.

Abakuria
Abakuria wamegawanyika katika "makabila madogo" au koo kumi na sita, nazo ni: Nyabasi, Bakira, Bairege, Bagumbe (wanaoishi katika wilaya za nchini Kenya na Tanzania), Batimbaru, Banyamongo, Bakenye,Basimbiti, Basweta,Barenchoka, Baikoma, Bamerani na mengineyo. Makabila haya madogo yote yapo pia katika kabila la Wakisii nchini Kenya.

Mto Kimuu (Makueni)
Mto Kimuu (Makueni) unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.

Wasamburu
Wanaishi kaskazini ya ikweta katika kaunti ya Samburu, eneo la kilomita za mraba 21,000 (maili za mraba 8,000). Ardhi yao ni ya pekee na ni rembo. Kabla na miaka michache baada ya uhuru wa Kenya eneo hili lilikuwa linajulikana kama Northern Frontier District (NFD). Wilaya ya Samburu wakati moja ilikuwa sehemu kubwa ya NFD. Ni viongozi wa serikali tu ambao waliruhusiwa kuingia na ilikuwa imefungiwa kwa wageni wote wenye ukoo wa Kizungu na ukoo wa Kiafrika. Kibali maalumu kilichotolewa na utawala kilihitajika kuonyeshwa ili kuingia katika sehemu ya NFD. Hata leo sehemu hiyo bado ni eneo la mashambani. Kuna pia Hifadhi ya wanyama katika eneo hilo, Hifadhi ya Taifa ya Samburu.

Wagweno
Wagweno ni kabila la watu wenye asili ya Kenya wanaoishi Tanzania katika Mkoa wa Kilimanjaro, upande wa Kaskazini wa Milima ya Ugweno.

Kitachoni
Kitachoni (au Lutachoni) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Watachoni, kabila moja la Waluhya. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kitachoni imehesabiwa kuwa watu 253,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitachoni iko katika kundi la E30.

Wilaya, tarafa na kata za Kenya
[[Wamunyu]]

Wakisii
Mji wa Kisii - unaojulikana kama Bosongo kwa wakazi wake - uko katika Mkoa wa Nyanza, kusini magharibi mwa Kenya na ni nyumbani kwa watu wa asili ya Gusii. Jina Bosongo liliaminiwa kutokana na jina Abasongo (kwa maana ya Wazungu) ambao waliishi katika mji wakati wa ukoloni.
Kulingana na sensa ya mwaka 1979, Wilaya ya Kisii ilikuwa na wakazi 588.000.

Kigusii
Kigusii ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wakisii. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kigusii imehesabiwa kuwa watu 2,205,000. Pia kuna wasemaji 300 tu nchini Tanzania. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kigusii iko katika kundi la E40. Hasa Kigusii huzungumzwa eneo la Kisii ambalo makao yake makuu ni Mji wa Kisii (kati ya Ziwa Victoria na mpaka wa Kenya-Tanzania) katika Mkoa wa Nyanza.

Kimuyu-Kusini
Kimuyu-Kusini ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamuyu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimuyu-Kusini imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimuyu-Kusini iko katika kundi la Kiok.

Mto Kimuru
Mto Kimuru unapatikana katika kaunti ya Nyandarua, katikati ya Kenya.

Kit Mikayi
Kit-Mikayi, pia hutajwa kama Kit Mikayi , Kitmikayi na Kitmikaye ni mwamba mkubwa uliyoko kwenye barabara ya Kisumu-Bondo magharibi mwa Kenya, karibu kilometa 29 magharibi mwa Kisumu. Kit-mikayi inamaanisha "Mawe ya mke wa kwanza" katika Dholuo, lugha ya Waluo.

Kikuy
Kikuy ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uthai, Kamboja na Laos inayozungumzwa na Wakuy. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kikuy nchini Uthai imehesabiwa kuwa watu 400,000. Pia kuna wasemaji 42,800 nchini Laos (2005) na 10,000 nchini Kamboja. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikuy iko katika kundi la Kikatuiki.

Mto Kinyulyulu
Mto Kinyulyulu unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Wasegeju
Wasegeju ni kabila la watu kutoka eneo baina ya Tanga na mpaka wa Kenya, pwani ya nchi ya Tanzania. Kabila hili lina mahusiano mengi na Wadhaiso. Mwaka 2003 idadi ya Wasegeju ilikadiriwa kuwa chini ya 15,000, na chini ya 7,000 tu ndio wanaosema Kisegeju . Wasemaji wa lugha hiyo wanapatikana katika vijiji vya Daluni na Bwiti, lakini pia Wasegeju wa maeneo ya Boma kwenye mwambao wanaongea lugha ambayo wanayoisibu Kisegeju lakini ni tofauti sana na hicho Kisegeju cha Usambaani ama kwa neno lingine Kidhaisu.

Wagikuyu
Wakikuyu waliishi kama koo tisa. Hakukuwa na mipaka kati ya koo ingawa kila ukoo ulijulikana kufanya kazi maalum katika jamii. Kwa kuwa watu wa ukoo mmoja walihusiana kupitia damu, haikuwa inaruhusiwa kuoa ndani ya ukoo. Kulikuwa na koo ambazo hazikuwa na viongozi katika taifa. Hata hivyo, Taifa lote lilitawaliwa na baraza ambalo liliongozwa na kiongozi aliyekuwa akiitwa mũthamaki[3].

Mto Kiutany
Mto Kiutany ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Nandi, magharibi mwa Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).

Kikuyu (lugha)
Mjini Nairobi kuna pia rungoya ya Gikuyu na pia vipindi vya tyubu.

Meru, Kenya
Mji huu uko umbali wa maili tano kaskazini mwa ikweta, urefu wa futi 5000, katika eneo la mchanganyiko wa misitu mahali wazi, miji midogo, vijiji, mashamba vijijini na wengi wa wakazi ni wa Ameru.

Mto Konyu (Kitui)
Mto Konyu (Kitui) unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Historia ya Kenya
Wakushi kutoka Afrika kaskazini waliingia eneo linaloitwa Kenya miaka ya 2000 KK.[1]

Mto Kiguru
Mto Kiguru unapatikana katika kaunti ya Meru, katikati ya Kenya.

Kabila
Kwa mfano, katika nchi ya Tanzania kuna makabila zaidi ya 120, kama vile kabila la Wachaga, la Waluguru n.k. Nchini Kenya kuna Wakikuyu, Waribe n.k.

Waidakho
Waidakho, ni miongoni mwa kabila ndogo za kabila la Abaluhya wanaokalia eneo la rotuba nyingi la Wilaya ya Kakamega, Mkoa wa Magharibi nchini Kenya. Eneo wanalokalia Waidakho inajulikana kiutawala kama Ikolomani, Ikolomani likiwa ndilo jimbo la uchaguzi la kipekee katika eneo hili.

Nanyuki
Jamii:Miji ya Kenya Jamii:Kaunti ya Laikipia

Kenya
Jamhuri ya Kenya ni nchi iliyoko Afrika Mashariki katika ikweta, kando ya Bahari ya Hindi.

Mto Kimelua
Mto Kimelua unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Lahaja za Kiswahili
Kiunguja: kisiwani Unguja (Tanzania) - kimekuwa msingi wa Kiswahili Sanifu. Kihadimu (Kimakunduchi): kusini mashariki mwa kisiwa cha Unguja (Tanzania) Kimrima: eneo la Pangani, Vanga, Dar es Salaam, Rufiji na Mafia kisiwani (Tanzania) Kimgao: eneo la Kilwa (Tanzania) Kipate: eneo la Pate, kaskazini kwa Mombasa (Kenya) Kipemba: kisiwani Pemba (Tanzania) Kimvita: eneo la Mvita au Mombasa (Kenya). Zamani ilikuwa lahaja kubwa ya kisomi ikitungiwa mashairi kuliko Kiunguja. Kingozi: kaskazini mwa kisiwa cha Mombasa (Kenya) Kibajuni: kaskazini mwa kisiwa cha Mombasa (Kenya) Chimbalonzi: kaskazini mwa kisiwa cha Mombasa (Kenya) Kitikuu: kaskazini mwa kisiwa cha Mombasa (Kenya) Kiamu: eneo la Lamu (Kenya) Kijomvu: eneo la Jomvu (Kenya) Kingwana: Kiswahili cha Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo Kisiu: eneo la Siu (pwani ya kaskazini ya Kenya) Kivumba: kisiwa cha Vumba na kaskazini kwa Tanga (Tanzania) Kimtang'ata: Mtang'ata, mkoa wa Tanga (Tanzania) Kimafia (Kingome): Mafia (Tanzania) Shikomor: Kiswahili cha Komoro Shimaore: Shikomor cha Mayotte (Mahore) Shindzuani: Shikomor cha Anjouan (Komoro) Shingadzija: Shikomor cha Komoro Kuu Kimwani: kaskazini mwa Msumbiji na visiwa vya Kerimba Chichifundi: eneo la Barawa, kusini mwa Somalia Chimiini: eneo la Barawa, kusini mwa Somalia Sheng: Kiswahili cha mtaani Nairobi (Kenya) chenye maneno mengi ya asili ya Kiingereza, Gikuyu na lugha nyingine za Kenya

Mto Wikyuu
Mto Wikyuu unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Mkoa wa Mara
• Moja likapita mashariki mwa Ziwa Victoria. Hili lilikuwa ndilo kundi kuu. Koo nyingi za Kikurya zilipita huko. Katika nyakati tofauti, zilitengana na Wagisu (Uganda), Waluya, Wameru, Wakikuyu (Kenya).

Tukuyu
Tukuyu iko katika eneo lenye mvua nyingi na rutuba; ni kitovu cha kilimo cha chai nchini Tanzania.

Wakamba
Wakamba ni kabila kubwa la watu wa Kenya wakikalia eneo la Ukambani kati ya Nairobi, Voi na kati ya mlima Kenya na mlima Kilimanjaro. Wakamba ni kabila kubwa la nne nchini Kenya.

Mto Hukui
Mto Hukui unapatikana katikati ya nchi ya Kenya.

Waluhya
Katika Kenya kuna koo 18, Uganda koo 4 na Tanzania ukoo mmoja wa Kiluhya. Koo kubwa zaidi ni Wabukusu, Wamaragoli, Wawanga, Wanyore, Waidakho, Wakisa, Waisukha, Watiriki, Wakabras, Wagisu na Wasaamia.

Kikamba
Kikamba ni lugha ya Kibantu inayozungumzwa na kabila la Wakamba, wanaoishi nchini Kenya.
Wasemaji wa lugha hiyo ni kama milioni 4 na wako hasa katika eneo la Ukambani, Mkoa wa Mashariki wa Kenya.
Kikamba kinafanana sana na lugha nyingine za Kibantu kama Kikikuyu, Kimeru, na Kiembu

Mto Kikumu
Mto Kikumu unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.

Mto Kilimukuyu
Mto Kilimukuyu unapatikana katika kaunti ya Kitui, mashariki mwa Kenya.

Wagikuyu
Lugha ya Wakikuyu ni Kikuyu. Ni lugha ya kibantu inayokaribiana na lugha za jamii za Mlima Kenya.

Wagikuyu
Jomo Kenyatta (Rais wa kwanza wa Kenya) Uhuru Kenyatta (Rais wa sasa wa Kenya) Wangari Maathai (mwenye Tuzo ya Nobel ya Amani ya mwaka 2004) Ngugi wa Thiong'o (mwandishi anayeishi Marekani)

Nakuru
Nakuru ni watu kutoka kwa wakazi wote wa Kenya na kutoka mikoa mingi ya dunia. Mji ina sizable idadi ya Wakenya wa asili ya India na wachache wa familia settler asili uliendelea pia katika eneo hilo. Ingawa idadi ya mji ni unategemea Afrika, mji ina Cosmopolitan kujisikia. Watu kutoka mikoa mbalimbali ya nchi na aliongeza ladha ya kipekee ya mji. Watu na siasa zao kufanya livskraftig mji wa Nakuru. Kama Kenya Population per 1999 Census[3] Nakuru alikuwa mkubwa wa tatu wakazi wa mijini nchini Kenya.

Kiyaaku
Kiyaaku ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kenya inayozungumzwa na Wayaaku. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kiyaaku imehesabiwa kuwa watu 50 tu. Kwa hiyo lugha imekaribia kutoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyaaku iko katika kundi la Kikushi.

Ngai
Ngai ni jina analoitwa mungu katika kabila la Agikuyu nchini Kenya. Jina hili latumiwa pia kati ya Wamassai na Wakamba.

Wakisii
Wakisi wanajulikana kama mojawapo ya jamii zinazojishughulisha zaidi kenya, waliobarikiwa na mashamba makubwa ya chai, kahawa na mashamba ya ndizi. Hata hivyo, wilaya ya Kisii ina msongamano mkubwa sana wa watu. Ni moja ya maeneo yaliyo na watu wengi sana nchini Kenya (baada ya miji ya Nairobi na Mombasa), na yenye watu wengi zaidi katika maeneo ya mashambani. Pia ina moja ya idadi kubwa zaidi ya uzalishaji nchini kenya(kama inavyothibitishwa na mfululizo wa demographia na utafiti). Idadi ya uzalizashi katika jamii ya makisii ni mojawapo ya za juu zaidi ulimwenguni, (angalia "Kenya Conundrum: A Regional Analysis of Population Growth and Primary Education (Paperback) by Juha I. Uitto [Mwandishi]). " Mambo haya yamefanya wakisii kuwa miongoni mwa jamii zilizoenea zaidi kijiografia katika Afrika Mashariki. Idadi kubwa ya wakisii pia imeenda ugenini kutafuta masomo ma maisha mazuri zaidi.
Wakisii ni baadhi ya Wakenya wengi zaidi kuwakilishwa katika vyuo vikuu vya kigeni (kawaida India na Marekani).
Majina kama Mogeni, Bogonko, Osebe, Bosire, Moseti, Onkoba, Onchiri, Isaboke, Kiberi, mogaka na wengine ni majina ya familia ya kawaida tu kama Smith na Johnson katika tamaduni za Anglo-Saxon. Majina ya kike kama Moraa, Nyanchama, Nyaboke, Kemunto, Kwamboka, Kerebi na mengine pia ya kawaida yaliyopewa wasichana.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Je,mji mkuu wa Ukraine ni upi?

Athens
Athens (kwa Kigiriki Αθήνα "Athina") ni mji mkuu wa Ugiriki (Uyunani), mji mkubwa wa nchi hii, na mojawapo kati ya miji mashuhuri ya dunia yenye historia ndefu tangu miaka elfuelfu.

Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiukraine
Mji mkuu wa kwanza ulikuwa Kharkiv lakini serikali ilihamia Kiev mwaka 1934.

Caracas
Caracas "(tamka: karakas)" ni mji mkuu wa Venezuela. Mji uko katika kaskazini ya nchi karibu na bahari ya Karibi katika kimo cha 920 m juu ya UB. Idadi ya wakazi ni kati ya milioni 3 au 4.

Wilaya za Uganda
Uganda imegawanywa katika wilaya 121 na mji mkuu wa Kampala [1] zilizosambaa katika mikoa minne.

Moshchena
Moshchena (Kiukraine: Мощена) ni kijiji katika Ukraine. Ina wakazi 581 (2010).

Bahari Nyeusi
Miji muhimu mwambaoni ni:
Istanbul, Burgas, Varna, Constanţa, Yalta, Odessa, Sevastopol, Kerch, Novorossiysk, Sochi, Sukhumi, Poti, Batumi, Trabzon, Samsun na Zonguldak.

Historia ya Urusi
Tsar Petro I (1689-1725) alitambua ya kwamba nchi yake ilikuwa nyuma upande wa teknolojia na elimu kulingana na mataifa ya Ulaya. Alianzisha mabadiliko mengi ya kuiga mfano wa Ulaya ya Magharibi akahamisha mji mkuu kutoka Moscow kwenda mji mpya aliounda sehemu ya magharibi ya milki yake akauita Sankt Peterburg.

Sofiyivskyi Raion
Sofiyivskyi Raion ni raion (wilaya) ya Dnipropetrovsk Oblast, kusini-mashariki mwa nchi ya Ukraine. Makao yake makuu ya utawala yapo mjini Sofiyivka.

Ulan-Ude
Ulan-Ude (Kirusi: Улан-Удэ) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 408.903. Iko katika mkoa wa Buryatia.

Aleksander Mashuhuri
Baada ya kumaliza miji ya pwani akaingingia ndani ya Asia Ndogo hadi Frygia. Hapa katika mji mkuu wa kale wa Gordion alikata fundo mashihuri wa Gordion. Kwenye ikulu ya kale mjini Gordion ilitunzwa gari la farasi la kale sana. Lilifungwa kwa kamba zilizopigwa fundo imara kupita kiasa. Ilisemekana kuna utabiri kuwa kama mtu angeweza uondoa fundo hili atakuwa mtawala juu ya Asia. Kutokana na hekaya ya kale Aleksander alitazama fundo akaiona gumu akatoa upanga wake na kuikata.

Historia ya Urusi
Dola la Kiev liliporomoka kutokana na mashambulio ya Wamongolia baada ya Jingis Khan, na maeneo madogo zaidi yalijitokeza yaliyopaswa kukubali ubwana wa Wamongolia.

Omsk
Omsk (Kirusi: Омск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 1,134,016. Iko katika mkoa wa Omsk Oblast.

Edirne
Edirne (anc. "Hadrianopolis"; Kigiriki "Adrianòpolis", Αδριανουπολις; Kibulgaria "Одрин" ni mji katika sehemu ya magharibi mwa nchi ya Uturuki, katika sehemu yake iliyopo kwenye bara la Ulaya, karibu kabisa na mipaka ya Ugiriki na Bulgaria. Huu ni mji mkuu wa Jimbo la Edirne una wakazi wapatao 128,400, kwa mwaka wa 2002 kutoka lundiko la watu kiasi cha 119,298 cha mwaka wa 2000.

Gavar
Gavar au Gavarr (Kiarmenia: "Գավառ"; pia unajulikana kama Kyavar; mpaka 1959, Nor Bayezid, Novyi Bayaset, Novo Bayazet, Nor Bayazet, na Nor-Bajaset, kisha Kamo mpaka 1996) ni mji uliopo nchini Armenia. Huu ni mji mkuu wa Mkoa wa Gegharkunik. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 22,444.

Historia ya Ukraine
Miaka 1918 - 1921 baada ya mwisho wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia na ya kuporomoka kwa Dola la Urusi nchi ilikuwa na kipindi kifupi cha uhuru na vita vya wenyewe kwa wenyewe.

Udmurtia
Udmurtia ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Izhevsk.

Ukraine
Kwa muda mrefu Ukraine ilitawaliwa na Urusi na Kirusi kilikuwa lugha ya utawala hali halisi.

Ukraine
Ukraine (Kiukraine: Україна, Ukrayina) ni nchi ya Ulaya ya Mashariki. Imepakana na Urusi, Belarus, Poland, Slovakia, Hungaria, Romania na Moldova.

Moscow
Mji ulianzishwa mwaka mnamo 1147. Kuanzia 1326 ilikuwa kitovu cha utemi wa kujitegemea. Watemi wa Moscow waliendelea kuwa watawala wa maeneo makubwa zaidi hadi kusimamia Urusi wote. Iwan III. alimwoa binti kutoka familia ya makaisari wa Bizanti na baada ya Bizanti kutwaliwa na Waturuki Moscow ilijaribu kuchukua nafasi yake kama mji mkuu wa Ukristo wa Kiorthodoksi ("Roma ya Tatu").

Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani
Mji mkuu ulikuwa Berlin lakini sehemu ya kiutawala iliyokuwa chini ya Urusi pekee.

Ukraine
Hivyo Kiukraine (українська мова "ukrajin's'ka mova") ni lugha rasmi, lakini angalau nusu ya wakazi hutumia Kirusi.

Kiev
Kiev ikaanza kukua na kuwa mji mkubwa wa tatu wa Milki ya Urusi katika mapinduzi ya viwandani ya karne ya 19. Baada ya mapinduzi ya Kibolsheviki ikawa mji mkuu wa Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiukraine ndani ya Umoja wa Kisovyeti. Kiev iliharibiwa vibaya wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia ikajengwa upya na kukua. Ajali ya kinyuklia ya Chernobyl ilitokeea karibu na mji lakini haikuuathiri sana kwa sababu upepo ulipeleka mavumbi ya sumu upande mwingine. Tangu uhuru wa Ukraine mwaka 1991 mji mkuu wa nchi hii.

Urusi
Kulingana na katiba ya nchi kuna maeneo 85 yanayofanya shirikisho lake [6] pamoja na eneo la Krim na mji wa Sevastopol.[7]

Mariupol
Mariupol imegawanywa katika «raions» nne ya utawala (maeneo) na idadi ya watu zaidi ya 100,000, «Zhovtnevy» (kati ya mkoa, kubwa na idadi ya watu), «Illichivsky» (jina lake baada ya Illich), «Ordzhonikidzevsky» (jina lake baada ya Ordzhonikidze), «Primorsky». Pia makazi ya ndani ni subordinated kwa mamlaka ya mji: Sartana, Stary Krym na Talakovka.

Goris
Goris (Kiarmenia: "Գորիս"; mpaka 1924, Geryusy, Geryusi au Gerusi; zamani, Goraik, Gores, Hin Kores, Kores, Korus, Koru, Kuris, Zangizour, Zankazour, na Kyuryus) ni mji uliopo kwenye mkoa wa Syunik huko nchini Armenia. Takriban kilomita 240 kutoka mji mkuu wa nchi Yerevan na km 70 kutoka Syunik Marz katikati mwa Kapan. Mji una wakazi wapatao 21,935 (Sensa ya 2008).

Historia ya Ukraine
Mwaka 988 Kiev ilipokea Ukristo wa Kiorthodoksi kutoka Bizanti. Tukio hilo liliathiri moja kwa moja utamaduni na historia yote iliyofuata.

Jiografia ya Urusi
Mbuga baridi (kwa Kiingereza steppe) ni kanda ya nchi inayoenea kuanzia Ukraina kupitia Urusi ya kusini hadi Kazakhstan na Manchuria. Uoto wake ni manyasi bila miti; miti inaweza kutokea penye maji karibu na mito au maziwa. Lakini kwa jumla tabianchi ya kanda hii ni yabisi au nusuyabisi ni hasa ukame unaozuia uoto wa miti.

Orenburg
Orenburg (Kirusi: Оренбург) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 549.361. Iko katika mkoa wa Orenburg Oblast.

Frankfort, Kentucky
Frankfort ni jina la mji mkuu wa jimbo la Kentucky nchini Marekani. Umepata kuwa mji mkuu tangu mnamo tar. 8 Desemba 1792. Mji huu upo nga'mbo ya Mto Kentucky. Hii ndiyo sababu iliyopelekea mji huu kuitwa jina hili, kwa sababu ardhi yake ilikuwa ikimilikiwa na mwanzilishi Stephen Frank. Awali uliitwa "Frank's Ford", lakini baada ya muda mchache jina likabadilishwa na kuwa Frankfort. Takriban watu 27,741 wanaishi mjini hapa. Na huu ni mji mkuu wa tano kwa udogo katika orodha ya miji mikuu ya majimbo ya Marekani.

Kaliningrad
Kaliningrad (Kirusi: Калининград) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 430.003. Hapa iko makao makuu ya mkoa wa Kaliningrad Oblast.

Historia ya Ukraine
Jamii:Ukraine Jamii:Historia ya Ukraine Ukraine

Ulyanovsk
Ulyanovsk (Kirusi: Ульяновск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 635.947. Iko katika mkoa wa Ulyanovsk Oblast.

Orodha ya miji ya Armenia
Mji mkuu wake, Yerevan, huhesabiwa kama mji wa kawaida tu.

Antonov An-225
An-225 Mriya ni ndege ya Ukraine iliyo kubwa kuliko zote duniani. Ina injini sita. Ilitengenezwa na kampuni inayoitwa "Antonov". Tatu kati ya hizo zilijengwa ili kubeba visafirishaji vya angani vya Wasovyeti yaani 'Buran', lakini tangu kuhamisha haijawahi kumalizika, ndege zimekuwa zikibeba vitu vingi ambavyo haviwezi kusafirishwa kwa njia nyingine.

Uruguay
Mji mkuu ni Montevideo wanapoishi zaidi ya nusu ya wakazi wote wa nchi (1,900,000 kati ya 3,325,000 hivi).

Magadan
Magadan (Kirusi: Магадан) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 92.974. Iko katika mkoa wa Magadan Oblast.

Sankt Peterburg
Sankt Peterburg ilianzishwa mwaka 1703 na Kaisari Peter I wa Urusi kama mji mkuu wake badala ya Moscow ikaendelea kama mji wa kwanza hadi 1918 wakati mji mkuu ulirudishwa Moscow baada ya mapinduzi ya kikomunisti.

Stavropol
Stavropol (Kirusi: Ставрополь) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 354.867. Iko katika mkoa wa Stavropol Krai.

Karelia
Karelia ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Petrozavodsk.

Jumuiya ya Nchi Huru
Jumuiya hii iliundwa tar. 8 desemba 1991 na viongozi wa Urusi, Belarusi na Ukraine. Makao makuu yapo Minsk kwenye mji mkuu wa Belarusi na mkutano wa wabunge hukutana Sankt Peterburg.+Nchi mwanachama wa kushirikishwa

Moscow
Jengo kuu la Moscow ni boma la Kremlin (Кремль) lenye makanisa na majengo mengine mazuri pamoja na makumbusho muhimu. Nje ya
Kremlin uko uwanja mwekundu ambao ni uwanja mkubwa mjini unaotumiwa kwa ajili ya maandamano na paredi.

Peter I wa Urusi
Hasa alianza kujenga mji mkuu mpya kwenye mwambao wa Baltiki, yaani katika pembe la magharibi kabisa la milki yake. Mji huo uliitwa Sankt Peterburg ukachukua nafasi ya Moskva kuanzia mwaka 1712 hadi 1918.

Jiografia ya Urusi
Urusi ni nchi penye maji mengi. Kuna beseni za utiririshaji 20. Mito mikubwa ilikuwa njia za kwanza za usafiri na mawasiliano. Mto Volga ni mto mrefu wa Ulaya na njia muhimu ya usafiri. Miji minne mikubwa (kati ya miji 13 mikubwa zaidi nchini) iko kando la Volga: Nizhny Novgorod, Samara, Kazan na Volgograd. Mto Kama unaotoka milima ya Ural na kuelekea magharibi unapojiunga na Volga katika Jmahuri ya Tatarstan ni muhimu pia.

Krim
Wakati Umoja wa Kisovyeti iliporomoka mwaka 1991 na Ukraine kuwa nchi huru rasi ya Krim ilikuwa ndani ya Ukraine kwa hali ya "Jamhuri ya kujitawala ya Krim".Baada ya mapindizi ya Ukraine ya mwaka 2014 sehemu ya wakazi wa Krim walikataa mwelekeo mpya wa serikali ya Kiev. Rais wa Urusi Vladimir Putin alitumia nafasi hii kutuma wanajeshi wa Kirusi wasiovaa sare rasmi ndani ya Krim na baada ya kura ya maoni wananchi wengi walipigania kura kujiunga na Urusi. Mwezi wa Machi Urusi ilitangaya eneo la Krim kuwa sehemu ya Shirikisho la Urusi.

Historia ya Ukraine
Miaka 1922 - 1991 Ukraine ilikuwa jamhuri mwanachama wa Umoja wa Kisovyeti.

Chuo Kikuu cha Kyambogo
Kampasi ya chuo hiki kikuu iko katika kilima cha Kyambogo , takriban [1] kwa barabara, mashariki mwa eneo la kati la biashara la Kampala, mji mkuu na mji mkubwa zaidi Uganda, pamoja wa Barabara kuu ya Kampala-Jinja Uratibu wa kampasi ya chuo hiki kikuu ni: 00 21 00N, 32 37 48E (Latitude: 0.3500; Longitude: 32,6300).

Kampala
Kampala ni mji mkuu wa Uganda, pia mojawapo ya wilaya za nchi. Iko karibu na ziwa kubwa la Nyanza Viktoria, mita kama 1,189 juu ya UB.

Kostroma Oblast
Kostroma Oblast ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Urusii. Mji mkuu wake ni Kostroma.

Ukraine
Kubwa kati ya maeneo yale madogo ulikuwa utemi wa Moscow. Watemi wa Moscow walichukua nafasi ya kwanza kuunganisha Waslavoni wa Mashariki dhidi ya Wamongolia na kupanua utawala wao.

Urusi
Tsar Petro I (1689 - 1725) alitambua ya kwamba nchi yake ilikuwa nyuma upande wa teknolojia na elimu kulingana na mataifa ya Ulaya. Alianzisha mabadiliko mengi ya kuiga mfano wa Ulaya ya Magharibi akahamisha mji mkuu kutoka Moscow kwenda mji mpya aliounda sehemu ya magharibi ya milki yake akauita Sankt Peterburg.

Bratislava
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia, na tena baada ya kugawanyika kwa Chekoslovakia mwaka 1993 Bratislava imekuwa mji mkuu wa Slovakia.
Bratislava ni mji wa viwanda: kuna viwanda vya motokaa, kemia, mashine na vifaa vya stima.

Jumuiya ya Nchi Huru
Ukraine na Georgia zinaelekea kujiunga na Ulaya na kambi la magharibi pamoja na NATO na mwelekeo huu umeshasababisha ugomvi na Urusi. Moldavia vilevile inaimarisha uhusiano wake na Romania hasa ambayo ni mwanachama wa Umoja wa Ulaya na NATO kwa sababu Wamoldavia wengi huongea Kiromania.

Urusi
Waskandinavia waliunda dola la kwanza katika eneo la Kiev, wakalitawala kama dola la Kislavoni. Wenyewe waliingia haraka katika lugha na utamaduni wa wenyeji, lakini waliacha jina lao kwa sababu "Rus" kiasili ilikuwa jina la Waskandinavia wale kutoka Uswidi ya leo.

Jiografia ya Urusi
chuma hasa upande wa kusini ya Moscow milima ya Ural huwa na akiba za manganese. Nikeli, tungsten, kobalti, molibdeni na metali nyingine zinazohitajika kwa aloi za feleji. Alumini iko katika eneo la Ural lakini si nyingi sana. Shaba iko tele kwenye Ural, karibu na mdomo wa mto Yenisey katika Siberia na kwenye Rasi ya Kola. Akiba kubwa karibu na Ziwa Baikal ilianza kuchimbwa tangu kumalizika kwa reli ya Baikal-Amur Magistrale (BAM) tangu 1989. Risasi na zinki zinapatikana kwenye Kaukazi na Siberia ya Kusini. Urusi huwa na akiba kubwa ya dhahabu Zebaki inapatikana kwenye Ural na katika kusini ya Siberia

Historia ya Ukraine
Baada ya kuporomoka kwa Umoja wa Kisovyeti nchi ilijipatia tena uhuru wake kama Jamhuri ya Ukraine, ingawa Russia haijaridhika wala kukubali mipaka. Hivyo mwaka 2014 ilivamia rasi ya Krimea na maeneo mengine ya mashariki. Hadi leo hali ni ya vita.

Urusi
Mnamo mwaka 988 mtemi wa Kiev Vladimir Mkuu alipokea ubatizo kutoka kwa mapadre wa Kanisa la Bizanti uliofuatwa na ubatizo wa familia na wananchi wa Kiev[14]).

Theodosi wa Kiev
Theodosi wa Kiev au Theodosi Pekerski (kwa Kirusi Феодосий Печерский; kwa Kiukraina Феодосій Печерський) alikuwa mmonaki wa karne ya 11 aliyeleta umonaki wa kijumuia kadiri ya kanuni ya Theodori wa Studion katika sehemu za Kiev (leo nchini Ukraina) na pamoja na Antoni wa Kiev alianzisha monasteri ya Mapango ya Kiev.

Manila
Manila ni mji mkuu wa Ufilipino kwenye kisiwa cha Luzon kando la kidaka cha Manila. Pamoja na miji 16 mingine ni sehemu ya mkoa wa jiji la Metro Manila. Mji una wakazi milioni 1.6 na rundiko la mji wote takriban milioni 15.

Austria
Hali halisi kuna jiji moja tu ambalo ni mji mkuu Wien (Vienna). Ulikua kama mji mkuu wa Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma na baadaye wa milki ya Austria iliyojumlisha sehemu kubwa za Ulaya ya Kusini-Mashariki.

Mariupol
Sasa Mariupol — makubwa ya viwanda kituo katika bonde Donets, mji ni mzalishaji mkubwa wa kutupwa chuma na chuma nchini, hapa kazi kubwa za ujenzi wa mashine ya kupanda katika Ukraine. Kuna ukumbi wa michezo makubwa, makumbusho tatu, vyuo vikuu viwili, magazeti na matangazo ya TV. Mariupol katika miongo kadhaa iliyopita ni daima wanakabiliwa na matatizo ya kiikolojia na kiuchumi.

Belarus
Mji mkuu ni Minsk na miji mingine ni pamoja na Brest, Grodno, Gomel, Mogilev na Vitebsk.

Ziwa Onega
Eneo linalozunguka ziwa hili limekuwa wakazi tangu Enzi Kipindi cha Mawe. Petroglyph imepatikana katika mfuko wake.
Misitu mkubwa unaozunguka Onega ulikuwa msingi wa viwanda vya sukari . Leo, hata hivyo, hii inawakilisha tatizo la kiikolojia ya ziwa.
Kituo cha Urithi wa Dunia ya UNESCO Kizhi Pogost kiko katika moja visiwa katika Kizhi archipelago katika sehemu ya kaskazini ya ziwa. Makanisa mawili kubwa ya karne ya 18 ndio vituo muhimu katika makumbusho ya usanifu wa mbao katika Kaskazini Urusi mbao usanifu. Katika majira ya joto kuna madau yanayounganisha kisiwa hiki kutoka Petrozavodsk.
Uendeshaji wa madau ni shughuli maarufu katika ziwa hili. Kuna klabu ya uendeshaji wa madau katika Petrozavodsk. Mchuano wa wazi katika Urusi wa kuendesha dau una hadhi ya Kimataifa wa Onego Regatta katika jamii ya uendeshaji dau katika Ujrusi. Regatta hushuhulikiwa na kamati Shirikisho la Kirusi katika Utamaduni na Michezo na Shirikisho la uendeshaji wa madau katika Jamhuri ya Karelia.

Yekaterinburg
Yekaterinburg (Kirusi: Екатеринбург) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 1,293,537. Iko katika mkoa wa Sverdlovsk Oblast.

Urusi
Miji mingine mikubwa ni pamoja na:

Jamhuri ya Krim
Jamhuri ya Krim (kwa Kirusi: Республика Крым; kwa Kiukraina: Крим) ni jina la mkoa wa Ukraina uliopo kwenye rasi ya Krim upande wa kaskazini ya Bahari Nyeusi. Mkoa huu uliotekwa na Urusi mwaka 2014 lakini uvamizi huo haujakubalika kimataifa.

Moscow
Mwaka 1703 mji mkuu wa Urusi ulihamishwa kwenda Sankt Petersburg. Baada ya mapinduzi ya kikomunisti mwaka 1918 serikali ikarudi Moscow iliyokuwa tena mji mkuu na kubaki hivyo.

Mkimbizi
Poland na Ukraine ya Kisovyeti zilifanya ubadilishanaji wa raia- wa Kipolandi ambao waliishi mashariki ya mpaka uliokuwa umeundwa na Poland na Wasovyeti walifukuzwa kwenda nchini Poland (takriban watu 2,100,000) (Tazama Kurudishwa Nyumbani kwa Wapolandi) na Wayukreni walioishi magharibi mwa mpaka kati ya Poland na Umoja wa Kisovyeti walihamishwa hadi Ukraine ya Kisovyeti. Uhamisho wa raia kwenda Ukraine ya Kisovyeti ulifanyika kuanzia Septemba mwaka wa 1944 hadi Mei mwaka wa 1946 (takriban watu 450,000) (angalia Kurudishwa nyumbani kwa Wayukreni). Baadhi ya Wayukreni (takriban watu 200,000) walihama kutoka Poland ya kusini-mashariki kwa hiari yao (kati ya 1944 na 1945).

Uturuki
Mji mkuu ni Ankara ulioko katika kitovu cha Anatolia.

Kiev
Tar. 6 Desemba 1240 Kiev ilitekwa na jeshi la Wamongolia na kuchomwa moto. Mji ukafufuka tena lakini ukaendelea kuwa mji mdogo na makao makuu ya jimbo la Ukraine chini ya nchi mbalimbali zilizotawala yehemu hiyo kama Poland au Urusi.

Ukraine
Kuna pwani ya Bahari Nyeusi na ghuba ya Azov.

Voronezh
Voronezh (Kirusi: Воронеж) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 848.752. Iko katika mkoa wa Voronezh Oblast.

Noviy Urengoy
Noviy Urengoy (Kirusi: Новый Уренгой) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 115.092. Iko katika mkoa wa Okrug huru ya Yamalo-Nenets.

Sankt Peterburg
Sankt Peterburg ilibadilisha jina mara kadhaa. Mwanzoni kabisa jina la Kiholanzi lilikuwa kawaida "Sankt-Pieterburch". Baadaye mji ulipewa jina lenye umbo la Kijerumani "Sankt Petersburg". Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia serikali ya Urusi ilisikitika jina ni Kijerumani hivyo likabadilihswa kuwa "Petrograd". Baada ya kifo cha Vladimir Lenin kiongozi wa mapinduzi ya Urusi mji ukapewa jina la "Leningrad" kwa heshima yake.

Helsinki
Tangu 1809 Ufini ilikuwa chini ya utawala wa Urusi na Kaisari Alexander I wa Urusi aliamuru kuhamisha mji mkuu wa jimbo hili kwenda Helsinki na kujenga mji upya. Tangu wakati ule Helsinki imekua kushinda mji wa Turku uliowahi kuwa mji mkubwa katika Ufini hadi wakati ule.

Sankt Peterburg
Sankt-Peterburg (Kirusi: Санкт-Петербург; majina ya kihistoria: Sankt Petersburg, St. Petersburg, Petrograd, Leningrad) ni mji mkubwa katika Urusi ya magharibi kwenye mwambao wa Bahari ya Baltiki. Kuna wakazi milioni 4.7 ikiwa ni mji mkubwa wa pili wa Urusi. Iliwahi kuwa mji mkuu wa nchi.

Kiolwa cha kukaribia dunia
Lakini tar. 15 Februari 2013 mlipuko wa kimondo kilichokadiriwa kuwa na kipenyo cha mita 17 pekee kilisababisha uharibifu katika eneo la mji wa Chelyabinsk nchini Urusi. Kimondo kikubwa kilichoharibu eneo la kilomita za mraba 2000 huko Tunguska mwaka 1908 imekadiriwa kuwa na kipenyo chini ya mita 100. Kama tukio kama Tunguska lingetokea juu ya mji mkubwa lingeua watu wengi sana.

Yerusalemu
Yerusalemu (mara kwa mara pia Kudisi) (kwa Kiebrania ירושלים, Yerushalayim, kwa Kiarabu: القدس, al-Quds) ni mji wa Mashariki ya Kati wenye pande mbili. Kwa upande mmoja ni mji mkuu wa Israel. Kwa upande mwingine Yerusalemu ya mashariki inatazamiwa kuwa mji mkuu wa Palestina, ingawa imetawaliwa na Israel pia tangu 1967. Israel imetangaza tangu mwaka 1980 Yerusalemu yote kuwa mji wake mkuu wa milele, lakini nchi nyingi za dunia hazikubali azimio hilo, hivyo balozi za nchi za kigeni katika Israel ziko nje ya Yerusalemu.

Sevastopol
Sevastopol (kwa Kiukraina na Kirusi: Севастополь) ni mji wa Ukraine kusini uliotekwa na Urusi mwaka 2014 lakini uvamizi huu haujakubalika kimataifa. Una wakazi 416,263.

Yangon
Yangon (pia:Rangun) ni mji mkubwa wa Myanmar. Ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi 2005.

Afrika ya Mashariki
Burundi (mji mkuu Bujumbura) Djibouti (mji mkuu Jibuti (mji)) Eritrea (mji mkuu Asmara) Ethiopia (mji mkuu Addis Abeba) Kenya (mji mkuu Nairobi) Komori (mji mkuu Moroni) Madagaska (mji mkuu Antananarivo) Malawi (mji mkuu Lilongwe) Morisi (mji mkuu Port Louis) Mozambique (mji mkuu Maputo Rwanda (mji mkuu Kigali) Zambia (mji mkuu Lusaka) Shelisheli (mji mkuu Victoria) Zimbabwe (mji mkuu Harare) Somalia (mji mkuu Mogadishu) Sudan Kusini (mji mkuu Juba) Tanzania (mji mkuu Dodoma) Uganda (mji mkuu Kampala)

Urusi
Jamhuri za shirikisho 22 ambazo kwa jina zinajitawala, zina katiba zao zikiwa na gavana na bunge wanaochaguliwa na wakazi wake moja kwa moja. Sheria ya Urusi inaamuru uchaguzi wa moja kwa moja wa wakuu wa jamhuri lakini hao hawaruhusiwi tena kutumia cheo cha "rais".[9] Jamhuri ina haki ya kujiamulia kuhusu lugha rasmi. Hadhi ya jamhuri ilianzishwa kutokana na kuwepo kwa kabila kubwa au taifa lenye utamaduni usio wa Kirusi. Hali halisi jamhuri nyingi zina wakazi wengi Warusi kutokana na historia ya uhamiaji zamani za Umoja wa Kisovyeti. Mikoa ya Urusi 55, ila kuna majina mawili kwa mikoa hiyo. Mingi inaitwa oblast ambayo ni hali ya kawaida na 9 inaitwa krai kwa sababu za kihistoria; zote zina gavana na wabunge wanaochaguliwa na wakazi moja kwa moja. Majiji ya Shirikisho 3 ambayo ni majiji yaliyopewa hadhi ya pekee kutokana na umuhimu wao wa kitaifa (Moscow, Sankt Petersburg na Sevastopol) Maeneo huru 5 ambayo ni maeneo makubwa yenye watu wachache yaliyopewa hadhi ya pekee kwa sababu ni maeneo ya kidesturi ya wakazi asilia wasio Warusi; siku hizi kote Warusi wamekuwa wengi lakini hadhi ya eneo huru ni jaribio la kuonyesha heshima kwa utamaduni wa pekee wa wenyeji. "Uhuru" katika mengi ni kwa jina tu, unahusu zaidi utamaduni na kutunza lugha ya wenyeji asilia: mengi hutawaliwa na mkoa wa jirani. Maeneo manne huitwa "okrug huru" na moja "oblast huru" ambayo ni Oblast huru ya Kiyahudi)

Historia ya Ukraine
Waviking waliunda dola la kwanza katika eneo la Kiev, wakalitawala kama dola la Kislavoni. Wenyewe waliingia haraka katika lugha na utamaduni wa wenyeji, lakini waliacha jina lao kwa sababu "Rus" kiasili ilikuwa jina la Waskandinavia wale kutoka Uswidi ya leo.

Jamhuri ya Krim
Mji mkuu wake ni Simferopol.

Historia ya Ukraine
Jamhuri hii ilikuwa moja ya nchi wanachama walioanzisha Umoja wa Mataifa.[1] Hali halisi haikuwa na madaraka ya pekee kwa sababu ilikuwa chini ya usimamizi wa serikali kuu ya Moscow.

Moscow
Moscow (Kirusi: Москва - Moskva) ni mji mkuu wa Urusi. Ina wakazi milioni 10.5 na hivyo ni mji mkubwa wa Ulaya.

Ukraine
Ukraine ulianza polepole pamoja na Urusi huko makabila ya wasemaji wa Kislavoni cha Mashariki walikoanza kujenga maeneo yao kuanzia karne ya 8 BK.

Historia ya Ukraine
Dola la Kiev liliporomoka kutokana na mashambulio ya Wamongolia baada ya Jingis Khan, na maeneo madogo zaidi yalijitokeza yaliyopaswa kukubali ubwana wa Wamongolia.

Kishineu
Kishineu (kwa Kiromania Chişinău (matamshi kama mbele); kwa mwandiko wa kikirili Кишинэу, kwa Kirusi Кишинёв ""kishinyev"") ni mji mkuu, pia mji mkubwa wa Moldova wenye wakazi 600,000.

Chelyabinsk
Chelyabinsk ni mji wa Urusi upande wa mashariki wa milima ya Ural na makao makuu ya mkoa wa Chelyabinsk Oblast.

Ukraine
Hivyo kwa muda mrefu Ukraine ilikuwa sehemu ya Dola la Urusi.

Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiukraine
Baada ya kuporomoka kwa Umoja wa Kisovyeti nchi ilipata uhuru wake
na kuwa nchi Jamhuri ya Ukraine.

Budapest
Budapest ni mji mkuu wa Hungaria pia mji wake mkubwa mwenye wakazi milioni 1.7. Mto Danubi unamwaga maji kupitia Budapest. Mji wa leo ulianzishwa 1873 kwa kuunganisha miji mitatu ya jirani ya Buda, Obuda na Pest.

Mto Mwekundu
Hanoi mji mkuu wa Vietnam iko kando la Mto Mwekundu. Maji yake huwezesha kilimo cha mpunga katika tambarare za Vietnam ya Kaskazini.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Je, Lagos ina idadi ya watu wangapi?

Nigeria
Mji mkubwa zaidi ni Lagos (mji mkuu wa zamani) ukiwa na wakazi 15,000,000. Kati ya miji mingine kuna Abuja, Kano, Ibadan, Oshogbo, Ilorin, Abeokuta, Ogbomosho na Port Harcourt.

Likasi
Makadirio ya idadi ya watu ni 447,449 (2012).

Orodha ya vituo vya redio nchini Nigeria
88.9 - Brila FM - Lagos (Lagos)
89.75 - Eko FM (Ikeja, Lagos)
90.90- Top Radio (Lagos)
92.3 - Inspiration FM (Lagos)
93.7 - Rhythm FM - Lagos (Lagos)
94.8 - Altitude FM - Lagos - (pop, rock, top 40)
96.9 - Cool FM - Lagos (Lagos) muziki wa urban
97.6 - Metro FM (FRCN) - Lagos (Lagos)
100.5 - Ray Power FM (Alagbado, Lagos)
101.5 - Star FM (Ikeja, Lagos)
102.3 - Radio Continental (Ikosi Ketu, Lagos)
103.1 - Unilag FM (University of Lagos, Lagos)
103.5 - Radio 1 (FRCN) - Lagos (Lagos)
105.9 - Noun FM (National Open University of Nigeria, Victoria Island, lagos)
107.5 - Radio Lagos (Ikeja, Lagos)
99.9 - Beat FM (Lagos)
99.9 - Beat FM (Lagos)
95.1 - Wazobia FM (Lagos)
80.3 - Craig FM (Lagos na Abuja)Star FM
Top Radio
Wazobia FM
Unilag FM
Bond FM

Afrika
Ilhali mwaka 1950 walikuwepo Waafrika milioni 229 pekee, idadi iliongezeka kuwa milioni 630 mwaka 1990 na milioni 1200 mnamo 2014. [10] [11]

Kairo
Kairo yenyewe inakadiriwa kuwa na wakazi 10,230,350 mjini penyewe[1], kanda ya jiji pamoja na mitaa ya nje na mapembizo ni 15,628,325[2].

Machakos
Machakos imekua haraka kwa sababu ni karibu na mji mkuu wa taifa imeshapita idadi ya wakazi lakhi moja na nusu. Wenyeji wa Machakos ni hasa Wakamba.

Soko la Hisa la Nigeria
Siku na nyakati za biashara katika soko la hisa la Lagos ni kutoka Jumaatatu hadi Ijumaa, 11:00-13:00. Mashtaka ni pamoja na 3% ya faida ya biashara ya hisaa na 1% ya "Securities" na ada ya Tume ya kubadilisha. Kodi ya kutol riba inabakia ifikapo 10%; kampuni ya kodi ya mapato, 35%, mtaji yaliyopatikana kodi, 10%.

Kananga
Kananga (awali "Luluabourg" au "Luluaburg") ndio makao makuu ya mkoa wa Lulua katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Wakazi ni 1,463,556.

Kilonguda
Kilonguda ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Walonguda. Mwaka wa 1973 idadi ya wasemaji wa Kilonguda imehesabiwa kuwa watu 32,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilonguda iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

Haki za binadamu nchini Uganda
Mgogoro wa kaskazini mwa nchi kati ya Uganda People's Defence Force (UPDF) na Lord's Resistance Army (LRA) imeharibu uchumi, kupunguza maendeleo ya maeneo yaliyoathirika na umeleta ukiukaji kwa wingi wa haki za binadamu. Tangu Yoweri Museveni awe rais mwaka 1986, jumla ya Waganda milioni 2 wameyakimbia makazi yao na makumi ya maelfu wameuawa. Wastani wa watoto 20,000 wametekwa nyara na LRA kwa matumizi yao kama askari watoto na watumwa tangu 1987. Kuepuka kutekwa nyara, maelfu ya watoto huacha vijiji vyao kila usiku kwa kujificha katika misitu, hospitali, na makanisa. Katika tukio ovu zaidi katika historia ya vita, zaidi ya raia 330 waliuawa na LRA katika kambi ya wasio makazi Barlonyo mwezi Februari 2004.

Lagos
Matatizo ya biashara ya watumwa yaliendelea na Waingereza walichukua kisiwa cha Lagos na kuifanya kwanza eneo lindwa halafu koloni. Oba alibaki na madaraka machache.

Togo
Idadi ya wakazi ilikuwa zaidi ya milioni 7 u nusu mwaka 2015.

Jalisco
Jimbo lina wakazi wapatao 7,000,000 (2005) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 79,085.

Borneo
Idadi ya wakazi ni milioni 15.7 (2005) na msongamano wa watu ni wakazi 16/km².

Australia na Pasifiki
Jina la eneo, pamoja na bendera[1]Eneo (km²)Wakazi (kadiro mnamo 1 Julai 2002)Msongamano (watu kwenye km²)Mji mkuuAustralasia (Australia na New Zealand) Australia7,686,85020,697,2412.5CanberraKisiwa cha Krismasi (Australia)[2]1354743.5The Settlement Visiwa vya Cocos (Keeling) (Australia)[2]1463245.1West Island New Zealand[3]268,6803,908,03714.5Wellington Kisiwa cha Norfolk (Australia)351,86653.3KingstonMelanesia[4] Fiji18,270856,34646.9Suva Sehemu za Indonesia[5]499,8524,211,5328.4Jakarta Kaledonia Mpya (Ufaransa)19,060207,85810.9Nouméa Papua Guinea Mpya[6]462,8405,172,03311.2Port Moresby Visiwa vya Solomon28,450494,78617.4Honiara Vanuatu12,200196,17816.1Port VilaMikronesia Shirikisho la Mikronesia702135,869193.5Palikir Kiribati81196,335118.8Teinainano Visiwa vya Marshall18173,630406.8Majuro Nauru2112,329587.1Yaren Visiwa vya Mariana ya Kaskazini Marekani47777,311162.1Saipan Guam (Marekani)549160,796292.9Hagåtña Palau45819,40942.4Melekeok[7]Polynesia[8] Samoa ya Marekani (Marekani)19968,688345.2Fagatogo, Utulei[9] Visiwa vya Cook (New Zealand)24020,81186.7Avarua Polynesia ya Kifaransa (Ufaransa)4,167257,84761.9Papeete Hawaii (Marekani)29,3111,211,53742.75Honolulu Niue (New Zealand)2602,1348.2Alofi Kisiwa cha Pasaka (Chile)163,63,79123,17Hanga Roa Visiwa vya Pitcairn (Uingereza)54710Adamstown Samoa2,944178,63160.7Apia Tokelau (New Zealand)101,431143.1—[10] Tonga748106,137141.9Nuku'alofa Tuvalu2611,146428.7Vaiaku Wallis na Futuna (Ufaransa)27415,58556.9Mata-UtuTotal9,008,45835,834,6704.0

Kinshasa
Kinshasa imesawazishwa na Johannesburg kwa kuwa mji mkubwa wa pili katika Afrika kusini kwa Sahara na wa tatu kwa ukubwa katika bara zima baada ya Lagos na Cairo.

Lagos
Lagos ilianzishwa kama mji wa bandari uliokua juu ya visiwa vidogo karibu na mdomo wa wangwa wa Lagos unapounganika na Bahari ya Atlantiki.

Kingas
Kingas ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wangas. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kingas imehesabiwa kuwa watu 400,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingas iko katika kundi la Kichadiki.

Zambia
Republic of Zambia Jamhuri ya Zambia Neno Kuu: “One Zambia, one nation” Kiing. „Zambia moja, Taifa moja“Lugha rasmiKiingerezaMji MkuuLusakaSerikaliJamhuriRais(Edgar Lungu)Eneo752.614 km²Idadi ya Wakazi14,309,466 (Julai 2012)Wakazi kwa km²17,2UhuruKutoka Uingereza 24 Oktoba 1964PesaKwacha ya Zambia = 100 NgweeWakatiUTC+2Wimbo wa TaifaLumbanyeni Zambia (Stand and sing of Zambia)

Lombok
Lombok ni kisiwa cha Indonesia. Kiko upande wa mashariki wa kisiwa cha Bali na upande wa magharibi wa kisiwa cha Sumbawa. Eneo la kisiwa ni 4514 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Mataram. Mwaka wa 2014 idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 3,311,000.

Ghana
Nchi ya Ghana ina idadi ya watu inayokadiriwa kuwa milioni 27.

Mkoa wa Tanganyika
Mkoa wa Tanganyika ni moja ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Liko upande wa Mashariki wa nchi likipakana na nchi ya Tanzania na Ziwa la Tanganyika. Idadi ya wakazi wake ni takriban 2,482,009. Mji wake mkuu ni Kalemie.

Moshi (mji)
Kwa mujibu wa sensa ya mwaka 2012, mji huu una wakazi wapatao 184,292 [1]. Kabila linaloongoza kwa idadi ya wakazi wa mji wa Moshi ni Wachagga wakifuatiwa na Wapare na makabila mengine yaliyohamia kutoka sehemu mbalimbali za Tanzania kama Wasambaa, Warangi n.k. Wachagga wanapenda vyakula vinavyopikwa kwa kutumia ndizi kama vile mtori, kitawa, na machalari.

Bhisho
Tangu 2000 maeneo kando la East London yaliungaishwa kuwa manisipaa ya Buffalo yenye wakazi 701,873. Bhisho una wakazi wapatao 138,000 wanaoishi katika mji huu.

Mji mkuu
Nigeria iliamua mwaka 1976 kuhamisha mji mkuu wa kitaifa kutoka Lagos kwenda mahali pa katikati ya nchi. "Eneo la Mji Mkuu wa Shirikisho" limeteuliwa. Mji mpya wa Abuja ndani ya eneo hili ukawa mji mkuu wa Nigeria mwaka 1991.

Wamasai
Idadi ya Wamasai ilikadiriwa kuwa 841.622 katika sensa ya 2009 na 800.000 katika Tanzania mwaka 2011 [2]; kwa jumla inakadiriwa kuwa inakaribia 1.700.000 [3] Makadirio hayo ya Wamasai katika nchi zote mbili huenda ikawa vigumu kuyathibitisha kwa sababu ya umbali wa maeneo ya vijiji vyao vingi, na asili yao ya uhamaji.

Wagadugu
Wagadugu (kwa Kifaransa huandikwa Ouagadougou) ni mji mkuu wa Burkina Faso, na pia mji mkubwa kabisa wa nchi hiyo. Mwaka 2005 idadi ya wakazi ilikuwa milioni 1,2. Mji unakua haraka.

Lagos
Bandari ya Lagos ni bandari kubwa ya Nigeria iko pia kati ya mabandari makubwa ya Afrika. Ina pande tatu ambazo ni kando la kisiwa cha Lagos chenyewe halafu sehemu za Apapa (penye kituo cha kontena) na Tin Can.[16] Bandari imeunganishwa na mfumo wa reli ya Nigeria.

Wayao (Tanzania)
Mwaka 2001 idadi ya Wayao ilikadiriwa kuwa 1,942,000, ambao kati yao 1,000,000 wanaishi Malawi, 450,000 ni wakazi wa Msumbiji, na 492,000 wako Tanzania

Mkoa wa Lualaba
Mkoa wa Lualaba ni moja ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Idadi ya wakazi wake ni takriban 1,677,288. Mji mkuu ni Kolwezi.

Lisbon
Lisbon (kwa Kireno: "Lisboa") ni mji mkuu wa Ureno, pia mji mkubwa wa nchi wenye wakazi 560,000; pamoja na rundiko la mji ni milioni mbili.

Kano
Kano ni mji mkubwa wa tatu nchini Nigeria na makao makuu ya jimbo la kujitawala la Kano. Kuna wakazi 3,626,204.

Borno (jimbo)
Borno ni jimbo la Nigeria katika kaskazini ya nchi lenye wakazi milioni nne na nusu. Mji mkuu pia mji mkubwa wa jimbo ni Maiduguri (wakazi 1,112,511).

Kaunti ya Kwale
Wakati wa sensa ya mwaka 2009 eneo la kaunti lilikuwa na wakazi 649,931.[1]

Kosovo
Kosovo ina wakazi wasiofikia milioni mbili. Takriban asilimia 88 ni Waalbania, 7 % Waserbia na wengine mchanganyiko wa Waturuki na vikundi vidogo.

Lagos
Lagos iko mwambaoni mwa Ghuba ya Guinea; wenyeji hutofautiana sehemu mbili kuu ambazo ni "kisiwani" (The Island) na "barani" (Mainland).

Bogota
Bogota au kwa jina kamili Santa Fe de Bogotá ni mji mkuu wa Kolombia pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi milioni saba takriban.

Lagos
Lagos huwa na tabianchi ya savana tropiki (Aw) kufuatana na upambanuzi wa Koeppen. Kiwango cha mvua kinatofautiana sana baina ya majira ya mvua na ya ukame. Masika (yenye mvua) yaanza mwezi Aprili na kuishia Oktoba. Ya ukame yako kati ya Novemba hadi Machi. Mwezi wenye mvua nyingi ni Juni yenye usimbishaji wa mm 315.5, ilhali Januari ina milimita 13.2 pekee.

Ilagala
Ilagala ni jina la kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 47,026 waishio humo.

Ngazija
Kuna takriban wakazi lakhi tatu na nusu. Mji mkuu ni Moroni ambao ni pia mji mkuu wa kitaifa.

Lagos
Katika karne zilizofuata Lagos ilikuwa ufalme mdogo wa Kiyoruba. Mtawala wake alistawi na kutajiriki kutokana na biashara na wafanyabiashara kutoka Ulaya. Sehemu kubwa ilikuwa biashara ya watumwa.

Mogorosi
Mogorosi ni kijiji katika Serowe Palapye, Wilaya ya Central huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 2,716 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.

Senegal
Miji mikubwa ni Dakar (wakazi 2 476 400), Pikine (wakazi 874 062), Thiès (wakazi 252 320), Saint-Louis (wakazi 176 000), Kaolack (wakazi 172 305), Ziguinchor (wakazi 159,788), Tiebo (wakazi 100 289). Karibu nusu ya watu huishi mijini.

Senegal
Kuna wakazi milioni 13.5 na idadi kubwa ni wa chini ya umri wa miaka 20. Wameongezeka sana, mnamo mwaka 1985 idadi ilikuwa milioni 5 tu.

Orodha ya nchi za Afrika
Jina la nchi au eneo, benderaEneo (km²)Wakazi (mnamo Julai 2015)Wakazi kwa km²Mji Mkuu Botswana600,3702,176,000Gaborone Lesotho30,3551,908,000Maseru Namibia825,4182,281,000Windhoek Afrika Kusini (7)1,219,91254,957,000Bloemfontein, Cape Town, Pretoria Uswazi17,3631,119,000Mbabane

Rasi ya Magharibi
Idadi ya wakazi ilikuwa 4,524,335 mwaka 2004. Zaidi ya nusu ya wakazi hutumia Kiafrikaans kama lugha ya kwanza (55,3%), takriban robo Kixhosa (23,7%) na karibu sehemu ya tano Kiingereza (19,3%). Lugha hizi tatu ni pia lugha rasmi za jimbo.

Lagos
Katika karne ya 19 Uingereza ilibadilisha msimamo wake kuhusu utumwa wakijaribu kukandamiza biashara hiyo katika Afrika ya Mashariki. Mwaka 1841 Oba mpya aliyeitwa Akitoye alipiga marufuku biashara ya watumwa lakini alipinduliwa kwa sababu ya upinzani wa wafanyabiashara wenyeji. Akitoye aliomba usaidizi wa Uingereza. Manowari za Kiingereza zilishambulia Lagos tarehe 26 na 27 Desemba 1852 na kumrudisha mfalme.

Lagos
Hadi mwaka 2006 kulikuwa na manisipaa ya Lagos iliyojumlisha Lagos Visiwani pamoja na maeneo machache barani. Mwaka ule manisipaa ilivunjika na kugawiwa kwa halmashauri mbalimbali. Hali halisi jiji likaendelea kukua barani. Tangu siku zile serikali inalenga kuimarisha utawala kwenye ngazi za chini.

Gabon
Umma hasa kwa ujumla yasemekana ni kama watu milioni 1.5 lakini mambo haya yamebaki bila kuwaziwa.

Kinshasa
Zamani pahali pa vijiji vya uvuvi, Kinshasa sasa ni jiji lenye idadi ya wakazi 10,076,099 mwaka 2009. Mji wa Brazzaville (wenye wakazi milioni 1.5 mwaka 2007 pamoja na makazi yake), [2] mji mkuu wa Jamhuri ya Kongo, hupatikana upande wa pili wa mto Kongo. Hivyo mrundiko wa Kinshasa-Brazzaville una wakazi karibu milioni 12.

Athens
Siku hizi mji una wakazi milioni 3.

Maseru
Maseru ni mji mkuu wa Lesotho ikiwa na wakazi 174.000 Einwohner (2003).
Chuo Kikuu cha Lesotho na kiwanja cha kimataifa cha ndege ni karibu na mji.
Maseru iko kwa mto Caledon (Mohokare). Ni mji mkubwa wa pekee nchini.

Los Angeles
Los Angeles (mara nyingi kifupi L.A.) ni mji wa Kalifornia ya kusini. Ni mji mkubwa kuliko yote ya Kalifornia na mji mkubwa wa pili wa Marekani mwenye wakazi 3,847,400 mjini penyewe na hadi milioni 18 katika rundiko la mji. Mji uko kando la Pasifiki katika tambarare kati ya bahari na milima.

Lagos
Sehemu za Lagos zina hali ya juu[13][14], hata hivyo theluthi mbili za wakazi huishi katika mitaa ya vibanda pasipo maji ya bomba na vyoo vya kutosha. [15]

Rivers State
Rivers State ni mojawapo wa majimbo 36 ya Nigeria. Mji wake mkuu ni Port Harcourt. Kusini limepakana na Bahari ya Atlantic, Kaskazini na jimbo la Imo Abiaand Anambra , Mashariki na jimbo la Akwa Ibom na Magharibi majimbo ya Bayelsa na Delta. Kama jimbo la Delta State, Rivers State ina Waigbo wengi wa koo tofauti, lakini wengi ni wa ukoo wa Ikwerre. Pia ogoni wa Ijaw wako kwa idadi chache.

Lagos
Chini ya chifu wao Olofin hao Waawori wakahamia kwenye visiwa ndani ya wangwa pamoja na Kisiwa cha Lagos[7][8]

Kieloyi
Kieloyi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waeloyi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kieloyi imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kuhusu uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, wataalamu hawajakubaliana kama kuainisha Kieloyi katika kundi la Kiidomoidi au la Plateau.

Frederick Lugard
Mwaka 1894, Lugard alitumwa na Kampuni ya Kifalme ya Nijeria aende Borgu, ambapo alifanya makubaliano na viongozi ambao walitambua utawala wa Uingereza. Kutoka mwaka 1896 hadi mwaka 1897, Lugard aliongoza msafara wa kuenda katika Ziwa Ngami, Botswana. Baadaye, alitumwa Koloni la Lagos na bara Nijeria ili aanzishe jeshi la wenyeji ili lilinde maslahi ya Uingereza dhidi ya Ufaransa.

Groote Laagte
Groote Laagte ni kijiji katika Ghanzi, Wilaya ya Ghanzi huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 849 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.

Mkoa wa Karas
Mkoa wa Karas ni moja ya mikoa 13 ya kujitawala ya Namibia lenye wakazi 69,677 kwenye eneo la 161,325 km². Mji mkuu ni Keetmanshoop.

Colombo
Colombo ni mji mkubwa wa Sri Lanka wenye wakazi 647,100 (2001). Ilikuwa mji mkuu wa nchi hii tangu mwaka 1814 mpaka mwaka 1978.

Lome
Lomé ni mji mkuu wa Togo katika Afrika ya Magharibi pia mji mkubwa wa nchi hii pamoja na kitovu chake cha kiutawala na kiuchumi ikiwa na wakazi wanaokadiriwa kuwa 796,000 (mwaka 2006). Iko mwambanoni wa Ghuba ya Guinea ya Atlantiki kwenye pwani fupi ya Togo yenye upana wa 52 km pekee. Mji uko karibu na mpaka wa Ghana.

London
London ni mji mkuu wa Uingereza na mji mkubwa wa nchi hii wenye wakazi milioni 7.5. Kwenye rundiko la mji idadi ya watu ni karibu milioni 14.

Jimbo Katoliki la Ngozi
Eneo ni la kilometa mraba 2,707, ambapo kati ya wakazi 1,287,273 (2013) Wakatoliki ni 992,897 (77.1%).

Burgas
Idadi ya wakazi ni 211,033, na wakazi 277,922 ndio waishio mjini.

Bunge la Tanzania
Majimbo yanatofautiana kwa kiasi kikubwa katika idadi ya wakazi. Wastani ya Tanzania bara ni mbunge mmoja kwa wakazi 227,461. [3] Kuna majimbo katika mikoa ambako mbunge mmoja anawasilisha watu wengi zaidi kama vile Dar es Salaam (wakazi 546,542/mbunge 1), Mwanza (346,999) na Kagera (309,953). Kinyume chake kuna majimbo mengine ambako mbunge anawasilisha watu wachache kama vile Pwani(wakazi 133.104/mbunge), Katavi (128.513), Njombe (120.795) au Lindi (112.192).

Kidogoso
Kidogoso ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso na Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wadogoso. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kidogoso nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 9000. Idadi ya wasemaji nchini Cote d'Ivoire haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidogoso iko katika kundi la Kigur.

Wangwa wa Lagos
Ni gimba la maji lenye urefu wa kilomita 60 na upana hadi km 15. Kina cha wastani ni mita 2 pekee. Maji yake ni mchanganyiko wa maji ya bahari na maji ya mito hivyo yana chumvi kidogo tu.
Mito ya Ogun na Osun inaishia hapa.

Rhodos
Kuna takariban wakazi 120,000. Miji mikubwa ni Rhodos na Lindos.

Kikagoma
Kikagoma ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wakagoma. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikagoma imehesabiwa kuwa watu 25,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikagoma iko katika kundi la Plateau.

Limpopo
Kati ya wakazi amabo wamezidi milioni tano karibu nusu hutumia Kisotho cha Kaskazini. Vikundi vingine vikubwa ni Watsonga na Wavenda. Karibu wakazi wote ni Waafrika weusi, kuna Wazungu na chotara wachache.

Lagos
Lagos iko karibu na ikweta, tena kwenye uwiano wa bahari, hivyo hakuna tofauti kubwa katika halijoto kati ya miezi ya mwaka. Wakati wa Machi wastani uko kwenye sentigredi 28.5 na Agosti huwa na 25.

Ewe
Kwa jumla kuna takriban wasemaji 3,300,000. Kati yao wako 2,250,000 Ghana (2003) na 860,000 in Togo (1991).
Lugha yao hufundishwa katika shule za msingi, Ghana hata katika shule za sekondari.
Katika Togo ni lugha ya kitaifa na lugha ya kwanza ya mawasiliano ya Togo Kusini.
WaEwe wanasemekana wametoka katika Nigeria. Utaratibu wa kijamii hufuata baba.

Kigogo
Kigogo (pia huitwa "Chigogo") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wagogo. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kigogo imehesabiwa kuwa watu 1,440,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kigogo iko katika kundi la G10. Lugha huandikwa na herufi za Alfabeti ya Kilatini.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

Lagos
Ndani ya eneo la Lagos hakuna muundo wa manisipaa au jiji moja bali kuna halmashauri 16 zinazoitwa Local Government Area (LGA) na kuunganishwa katika "Metropolitan Lagos". Idadi za wakazi hapa chini zinarejea sensa ya 21 Machi 2006.[4]

Kano
Kano ni kitovu cha kiuchumi na kiutamaduni ya kaskazini ya Nigeria. Viwanda mbalimbali vinashughulika mazao ya karanga. Kuna uwanja wa ndege wa kimataifa na kituo cha reli kwenda Lagos kupitia Kaduna.

Lagos
Lagos kisiwani ni zaidi ya kisiwa kimoja, jina hili linajumlisha pande zote zilizotengwa na bara kwa mfereji ambao ni mlango wa wangwa wa Lagos kwenda baharini.

Nigeria
Mji mkuu ni Abuja ikitanguliwa na Lagos hadi mwaka 1991.

Lusaka
Lusaka ni mji mkuu wa Zambia. Jiji la Lusaka liko Kusini ya Kati ya Zambia, na mahali pake ni 15°25' Kusini, 28°17' Mashariki . Iko futi 4200 (au mita 1400) juu ya UB. Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa watu 1,391,000 (mwaka wa 2000).

Lagos
Lagos ni mji mkubwa wa Nigeria. Ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi mwaka 1991.

Nigeria
Wakati huohuo wapelelezi Wareno na Wahispania walianza kufika kwenye pwani za Afrika ya Magharibi na pia katika delta ya Niger. Walianza kujenga vituo vya biashara kwa vibali vya watawala wa sehemu za pwani kama huko Lagos na Calabar. Wazungu walifanya biashara ya bidhaa mbalimbali na watu wa pwani na hii ilikuwa pia chanzo cha biashara ya watumwa ya kuvukia Atlantiki. [13] Bandari ya Calabar kwenye Hori ya Biafra (leo hii inajulikana zaidi kwa jina la "Bight of Bonny") iliendelea kuwa moja kati ya vituo vya biashara ya watumwa vikubwa zaidi kwenye pwani ya Afrika ya Magharibi. Vituo vingine vya biashara ya watumwa kwenye pwani ya Nigeria vilikuwa Lagos na Badagry, [13][14] Wangi waliouzwa hapo walifukuwa wafungwa wa vita vya watawala wenyeji kati yao au walikamatwa katika kampeni zilizoendeshwa kwa shabaha za kupata watumwa wa kuuzwa. [15]

Dar es Salaam
Dar es Salaam inakadiriwa kuwa na wakazi wapatao milioni tatu. Ingawa Dodoma inafahamika kama ndio mji mkuu wa Tanzania, Dar es Salaam ndiko ziliko ikulu, mabalozi, mashirika ya kimataifa, n.k.

Logagane
Logagane ni kijiji katika Barolong, Wilaya ya Southern huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 428 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.

Brazil
Lagoa dos Patos karibu na Porto Alegre ni wangwa kubwa la Brazil lenye 10.000km².

Jimbo la Gombe
Jimbo la Gombe , liko katika kaskazini mwa Nigeria, ni mojawapo ya majimbo 36 ya nchi hii; mji mkuu wake ni Gombe.
Jimbo la Gombe,ambalo jina lake la utani ni 'Mkufu katika Savannah', liliundwa Oktoba 1996 kutoka katika sehemu ya kale ya Jimbo la Bauchi na serikali ya kijeshi ya Abacha. Jimbo hili lina ukubwa wa eneo la 20,265 km ² na jumla ya idadi ya watu karibu 2,353,000 kulingana na 2006. Kati ya idadi yote ya watu, takriban 7.8% ni wameambukizwa HIV

Wilaya ya Ngorongoro
Kabila kuu katika wilaya ya Ngorongoro ni Wamaasai. Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa Wilaya ya Ngorongoro ilihesabiwa kuwa 174,278.

Moroko
1. Casablanca: wakazi 2.933.684 2. Rabat: wakazi 1.622.860 3. Fes: wakazi 946.815 4. Marakesh: wakazi 823.154 5. Agadir: wakazi 678.596

Kaduna
Kutokana na kidini, Kaduna imekuwa mahala pa mvutano wa kidini kati ya Waislamu na Wakristo, hasa juu ya utekelezaji wa sheria katika shari'a katika mji wa Kaduna mwanzo wa mwaka wa 2001. Hasa katika tukio moja Februari mwaka wa 2000 angalau watu 1,000 waliuawa katika zogo fulani. Mji inabakia umetengwa siku hizi, ambapo Waislamu hasa wanaishi katika kaskazini ya mji na Wakristo katika kusini. Tukio jingine lilitokana na makala katika gazeti Lagos ambayo yalitia Waislamu hasira .makala haya yalikuwa juu ya shindano la kutafuta Mrembo wa Dunia lililokuwa wiki hiyo katika mji mkuu wa Abuja, kupendekeza kwamba kama Muhammad andehudhuria shindano hilo angeweza kuoa mmoja wa washindani hao. .

Kialago
Kialago ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waalago. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kialago imehesabiwa kuwa watu 35,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kialago iko katika kundi la Kiidomoidi.

Lagos
Madaraja matatu makubwa huunganisha sehemu ya kisiwani na bara ambazo ni madaraja ya Carter, Eko na daraja la tatu la bara.

Lalago
Lalago ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39307 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 23,391 waishio humo..

Kalemie
Kalemie ni mji wa J.K. Kongo uliopo kando ya ziwa Tanganyika upande wa magharibi kwa kimo cha mita 785 juu ya UB pale ambako mto Lukuga unapotoka ziwani. Mwaka 2005 Kalemie ilikuwa na wakazi 147,000. Kuna bandari muhimu yenye mawasiliano kwa meli na Kigoma (Tanzania) na Bujumbura (Burundi).

Dar es Salaam
Mji una wakazi wapatao 4,364,541 kwa hesabu ya sensa iliyofanyika katika mwaka wa 2012.[1]

Kiagoi
Kiagoi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waagoi. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kiagoi imehesabiwa kuwa watu 12,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiagoi iko katika kundi la Cross River.

Nollywood
Nollywood ni jina la kutaja filamu zinatengenezwa, kusambazwa, na kuigizwa na watu wa Nigeria. Soko hili la filamu za Nigeria lilianza kukua kwa haraka zaidi kunako miaka ya 1990 na 2000 na kuifanya iwe nchi ya pili duniani kwa ukubwa wa soko la filamu, kwa matokeo ya idadi ya filamu zinazozalishwa kwa mwaka. Hii ni kabla ya soko la filamu la Marekani na India.[1] Kwa mujibu wa Hala Gorani na Jeff Koinange wafanyakazi wa zamani wa CNN, soko la filamu la Nigeria lina dola za Kimarekani takribn milioni 250, wakichanganya baadihi ya video 200 ambazo zilimetengenezwa kwa ajili ya soko la ndani kila mwezi.[2][3] Kwa kufuatiwa matangazo yalirushwa na kipindi cha Kimarekani kinachotangazwa na Oprah Winfrey, alitangaza kwamba soko la filamu la Nigeria limepita thamani ya bilioni 2.3 za Kimarekani kwa mwaka wa 2008.

Mto Lagossa
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.