Question: Kemia ni nini?

Kemia
Kemia (labda jina limetokana na neno la Kiarabu al-kemia) ni sayansi ya mata kwa kiwango cha atomi.

Mchanganyiko wa aina moja
Mchanganyiko wa aina moja katika kemia ni mchanganyiko wa dutu mbili au zaidi ambako vijalizo au sehemu zake hazionekani tena pekee. Mfano wa mchanganyiko wa aina moja ni sukari iliyokorogwa katika maji yaani mmumunyo.

Mfumo wa homoni
Homoni ni kemikali yaani molekuli za pekee zinazowasilisha ujumbe kwa ogani za mwili na kushawishi utekelezaji wa shughuli mbalimbali katika mwili wa binadamu.

Faila
Faila (kutoka Kilatini "phylum", yaani: kabila, ukoo), pia "kabila" katika biolojia ni ngazi ya uainishaji wa kisayansi iliyopo baina ya himaya na ngeli. Kwa Kiingereza faila huitwa "phylum" kama inahusu wanyama na "division" kama inataja mimea.

Hekima
Hekima ni hali bora ya mtu katika kutambua ukweli wa binadamu, vitu, matukio na mazingira mbalimbali hata kuchagua vizuri la kufanya.

Kemikali
Kutengeneza dawa za kutibia watu Kuua kupe na vidudu vingine vinavyosumbua [1] Kemikali nyingine hutumika kuosha nguo au kutengeneza sabuni Kuhifadhi chakula kwa muda mrefu

Kemia
Chuma cha pua ni chuma ngumu kwa sababu atomi zake zimeshikana pamoja kwa mshono wa bilauli.

Kemia
Atkins, P.W. Physical Chemistry (Oxford University Press) ISBN 0-19-879285-9 Atkins, P.W. et al. Molecular Quantum Mechanics (Oxford University Press) McWeeny, R. Coulson's Valence (Oxford Science Publications) ISBN 0-19-855144-4 Pauling, L. The Nature of the chemical bond (Cornell University Press) ISBN 0-8014-0333-2 Pauling, L., and Wilson, E. B. Introduction to Quantum Mechanics with Applications to Chemistry (Dover Publications) ISBN 0-486-64871-0 Smart and Moore Solid State Chemistry: An Introduction (Chapman and Hall) ISBN 0-412-40040-5 Stephenson, G. Mathematical Methods for Science Students (Longman) ISBN 0-582-44416-0

Sabuni
Katika kemia ni chumvi ya asidi mafuta.

Mafuta
Jamii:Mafuta Jamii:Dini Jamii:Kemia

Kemia
Jedwali la Elementi kwa Kiswahili kutoka : na , see especially the "Gold Book" containing definitions of standard chemical terms videos and photos of the techniques and results - lots of information about the elements too.

Kemia kichambuzi
Kemia kichambuzi ni tawi la sayansi ya kemia. Inachunguza dutu mbalimbali kwa shabaha ya kujua viwango na hali za kemikali ndani yao.

Kemia
Kemia imegawiwa katika matawi makuu kadhaa. Kuna pia matawi mengine ya kitaalamu ambayo yanahusika na kemia.

Madini
Madini yapo kila mahali. Katika mazingira yetu kila jiwe limeundwa na madini. Ardhi ya shamba ina kiwango kikubwa cha madini ni punje za mchanga ambao ni mawe yaliyosagwa. Tukiwasha taa kuna madini kwenye uzi la kuwaka na umeme umefika kwenye taa kupitia shaba ya waya; na shaba hii ni madini. Seli za mwili wetu huhitaji madini na hivyo ni muhimu ya kwamba chakula chetu kina kiasi kidogo cha madini ya lazima kama chuma au kloridi.

Kimeng'enya
Vimeng'enya "(ing. enzyme)" ni molekuli za pekee za kibiolojia zinazojengwa na mwili na kazi zao ni kuarakisha michakato cha kikemia mwilini. Mara nyingi ni protini. Kichocheo kinaharakisha mmenyuko wa kikemia. Kwa hiyo vimeng'enya vinasaidia kazi za mwilini kama mmeng'enyo wa chakula.

Kemikali
Kwa mfano, maji ni uwiano wa hidrojeni na oksijeni ikiwa yalitoka mtoni au ulifanywa katika maabara.

Kiini cha atomu
Atkins, P. W. (1990). Physical Chemistry, Oxford University Press, Oxford. Matthews, P. S.C. (1986). Quantum Chemistry of Atoms and Molecules, Cambridge Unversity Press, Cambridge. Matthews, P. (2003). Advanced Chemistry, Cambridge Unversity Press, Cambridge.

Fizikia
Fizikia (kutoka neno la Kigiriki φυσικός, physikos, "ya kimaumbile", ambalo tena linatokana na φύσις, physis, "umbile") ni fani ya sayansi inayohusu maumbile ya ulimwengu, hususan asili ya dunia na viumbe vyote.

Mvua
Asili ya mvua ni mvuke wa maji katika angahewa. Kiasi cha mvuke hewani kutajwa kama gramu za maji kwa kilogramu ya hewa. Kiasi cha unyevu (yaani maji) katika angahewa huitwa unyevuanga. Uwezo wa hewa kushika unyevuanga hutegemea halijoto ya hewa. Hewa baridi ina uwezo mdogo kutunza unyevu ndani yake, kiasi kinaongezeka kadiri halijoto iko juu zaidi. Pale ambapo hewa inafikia hali ya kushiba unyewu unaanza kutonesha yaani matone kutokea. Wakati matone yanafikia kiwango fulani cha uzito yanaanza kuanguka chini yaani mvua inaanza kunyesha.

Kalisi
Kalisi ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia 20 kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 40.078. Alama yake ni Ca. Jina lahusiana na neno la kilatini "calx" (mawe ya chokaa).

Kemia
Kiungo ni kifaa kilicho na hakiba tosha ya viini vya kemikaliambazo za zaleta viungo, an mpango wa kujiunganisha ambao unaleta tabia fulani ya kemikali. Mfano, maji ni kiungo ambacho kina viini vya hidrojeni na oksijeni kwa uwiano wa mbili kwa moja, na oksijeni kati ya hidrojeni, na kwa pembe ya 104.5° kati. Viungo vi na tengenezwa na kubomolewa kwa Jawabu ya kemikali

Kemia
Atkins, P.W., Overton, T., Rourke, J., Weller, M. and Armstrong, F. Shriver and Atkins inorganic chemistry (4th edition) 2006 (Oxford University Press) ISBN 0-19-926463-5 Chang, Raymond. Chemistry 6th ed. Boston: James M. Smith, 1998. ISBN 0-07-115221-0. Voet and Voet Biochemistry (Wiley) ISBN 0-471-58651-X

Elementi za kikemia
Kwa jumla kuna elementi 116 zinazojulikana katika Kemia zimo katika jedwali la elementi linaloitwa pia "mfumo radidia".

Asidi
Asidi ni kampaundi ya kikemia yenye uwezo wa kutoa protoni ya hidrojeni (H+) kwa kampaundi nyingine inayoitwa besi na tokeo la mmenyuko huo kuwa chumvi pamoja na maji.

Tuzo ya Nobel ya Kemia
Tuzo ya Nobeli ya Kemia hutolewa kila mwaka kufuatana na wasia wa Alfred Nobel na Kamati ya Taasisi ya Taaluma ya Sayansi ya Sweden.
Tangu mwaka 1901 tuzo imepokelewa na wataalamu wafuatao:
1901 Jacobus Henricus van’t Hoff

Antoine Lavoisier
Antoine-Laurent de Lavoisier (Agosti 26, 1743 - Mei 8, 1794) alikuwa mtaalamu wa biolojia wa Ufaransa ambaye mara nyingi huitwa "Baba wa Kemia ya kisasa".

Sayansi
Mara chache, maarifa yatokanayo na sayansi yanaweza kupinga hali ya kawaida. Kwa mfano nadharia ya atomu inasema kwamba katika jiwe (maada yabisi) kuna uvungu (dutu tupu), na kwamba atomi zinacheza katika nafasi ndogo katika jiwe ukifananisha na maada kimiminika. Lakini kwa nadharia hii tunaweza kueleza mambo mengi, hata kwa nini tunaweza kusema kwamba jiwe halina uvungu.

Kemia
Kemia ya mahuluku ni stadi ya muundo, tabia, viungo, umekaniki, na jawabu ya Viungo vya mahuluki. hasa, ni stadi ya viini vinavyo radhi ya kaboni.

Kemia
Hii ilileta sayansi ya kujaribu ambayo iliitwa Alkemia. Wanaalkemia waligundua taratibu aina nyingi za kemikali ambazo zilileta maendeleo ya Kemia ya kisasa. Kemia kama vile twaijua leo iligunduliwa na Antoine Lavoisier ambaye alile sheria ya kuhifadhi uzito mwaka wa 1783.

Kemia kaboni
Moja kati ya tabia za kaboni ni uwezo wake wa kujiunga na elementi nyingi, hivyo kuunda molekuli kubwa. Kwa sasa kuna takriban milioni 40 za miungano ya kikemia.

Alkoholi
Alkoholi (pia: alikoholi) ni jina kwa kundi la viowevu visivyo na rangi. Neno latumiwa mara nyingi kutaja aina yoyote ya pombe; hali halisi hii ni aina moja kati ya alkoholi mbalimbali ambayo ni alkoholi ethili iliyopo ndani ya aina zote za pombe na kusababisha ulevi.
Katika elimu ya kemia alkoholi ni kampaundi ogania yoyote yenye kundi hidroksidi (–O–H) iliyounganishwa na atomi ya kaboni.

Kemia
Kemia ya Uchambuzi ni Uchambuzi wa vifaa, ili kuelewa Viini vya kemikali na ujenzi. Kemia ya Uchambuzi ya husu majaribio mbinu ilkanun za kemia. Hzi mbinu za weza kutumika kwa Kemia aina yeyote, lakini si kwa Kemia fasihi ya nadhari.

Umeme
Kwa maana ya kisayansi umeme ni neno pana sana linalojumlisha mambo mbalimbali ambayo yote yanahusiana na kuwepo kwa chaji ya umeme.

Astronomia
Astronomia ni tofauti na unajimu ambayo si sayansi bali jaribio la kuona uhusiano kati ya nyota na tabia za wanadamu na pia kutabiri mambo yajayo. Hata hivyo vyanzo vya fani zote mbili zilikuwa karibu sana katika historia ya binadamu hadi kutokea kwa astronomia ya kisayansi.

Fizikia
Fizikia ya vitendo inahusiana kwa karibu na uhandisi na teknolojia. Mwanafizikia anayejihusisha na msingi wa utafiti hufanya muundopicha na kisha kufanya vitendo kwa kutumia vyombotekichi kama kikazanishio mwendo wa chembe na Biru, na angali mwanafizikia anayejihusisha na tafiti zilizotendewa kazi, huvumbua teknolojia kama vile Upigaji Picha Kiusumaku Mtetemiazi (kwa Kiingereza MRI, Magnetic Resonance Imaging) na transista za sifa mbalimbali.

Biolojia
Biokemia - utafiti wa kemia ndani ya viumbehai, na athari za kemikali zinazohitajika kwa kuweko na kufanya kazi kwa maisha, kwa kawaida ukilenga ngazi ya seli

Karatasi ya picha
Kemia ya kawaida ilitumia msingi wa chumvi za fedha (silver salts), lakini njia nyingine mbadala pia zimetumika.

Ushairi
Ushairi ni utungo wa kisanaa ulio na madhumuni ya kutumbuiza au kuelimisha. Tena, ushairi ni tawi mojawapo la fasihi andishi. Kinyume chake ni nathari.[1]

Jean-Pierre Sauvage
Jean-Pierre Sauvage (amezaliwa 21 Oktoba, 1944) ni mwanakemia kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa alichunguza jinsi molekuli kubwa zinaweza kuunganishwa kwa shabaha ya kuunda injini ya kimolekuli. Mwaka wa 2016, pamoja na James Fraser Stoddart na Bernard Feringa alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia kwa michango yake ya kubuni na kuunda injini za kimolekuli .

Elementi za kikemia
Elementi zinatokea kwa hali maada tofauti. Duniani kuna hali za mango, kiowevu na gesi. Penye joto kali kama katika jua kuna pia hali ya utegili (plasma). Mara nyingi elementi zinapatikana katika hali ya kampaundi yaani zikiunganishwa na elementi nyingine.

Biolojia
Jenetikia ni sayansi ya jeni, urithi, na tofauti za viumbehai.[36][37] Jeni husimba maelezo muhimu kwa kusanisi protini, ambayo kwa upande mwingine huwa na jukumu kubwa katika kuathiri (ingawa, mara nyingi, si kuamua kabisa) fenotaipu ya mwisho ya kiumbehai. Katika utafiti wa kisasa, usomi-jeni hutoa nyenzo muhimu katika uchunguzi wa kazi ya jeni maalumu, au uchambuzi wa mwingiliano wa jeni. Ndani ya viumbehai, maelezo ya jeni kwa jumla hubebwa katika kromosomu, ambako yanawakilishwa katika muundo wa kemikali wa molekiuli hasa za DNA.

Choo
Lakini vyoo vya kemia kwa ajuili ya magari ya camping na pia vyoo katika kontena ya choo jinsi zinavyowekwa mahali kwa muda tu zinafanana zaidi na choo cha shimo maana kinyesi kinaanguka moja kwa moja katika kemikali ya tangi.

Kemikali
Kemikali zina manufaa mengi leo kama:

Tuzo ya Nobel ya Kemia
1924 ("hakuna tuzo kwa Kemia ")

Astronomia
Astronomia (kutoka maneno ya Kigiriki ἄστρον astron "nyota" na νόμος nomos "sheria")[1] ni elimu juu ya magimba ya ulimwengu kama vile nyota, sayari, miezi, vimondo, nyotamkia, galaksi kuhusu nyendo zao, nafasi, umbali, ukubwa na sheria zinazotawala tabia zake.

Ulimwengu
Astronomia ni sayansi inayotumia elimu ya fizikia na kemia kwa kutazama, kupima na kuchungulia vitu kwenye anga-nje. Mkono mmoja wa astronomia unaoshirikiana zaidi na falsafa ni kosmolojia inayoangalia hasa asili ya ulimwengu kulingana na kanuni asilia.

Kemia kaboni
Mbali na kuelewa michakato ya uhai katika miili ya viumbehai, kemia ya kikaboni imekuwa muhimu pia kwa uchumi, maana vifaa na dutu zinazidi kutengenezwa kwa kutumia kemia hii, kwa mfano madawa, uzalishaji wa nishati (biofueli) na katika fani zote za bioteknolojia.

Biolojia
Biolojia ni sayansi asilia inayohusu utafiti wa uhai na viumbehai, kama vile mimea, wanyama, kuvu (kama uyoga), bakteria na virusi, na jinsi vinavyohusiana kati yao na katika mazingira yao, pamoja na muundo wao, kazi, ukuaji, asili, mageuko, uenezi, na nadharia ya uainishaji.[1]

Mafuta
Mafuta ni jina la kiowevu kizito chochote kisichochanganyikana na maji lakini ni mumunyifu katika vimumunyisho vya kikaboni[1].

Fizikia
Kemia, kwa mfano, ni sayansi ya dutu iliyofanyika na atomu na molekuli kwa wingi mmoja, lakini tabia za kampaundi za kikemia zinatathminiwa kwa tabia za kimaumbile za molekuli zinazochipukia kwayo.

Kibiriti
Kiasili neno lataja elementi ya rangi njano inayoitwa zaidi sulfuri kwa jina la kikemia. Kwa maana hiyo neno lapatikana katika Biblia kwa mfano Ufunuo 9.17.
Dawa la kiberiti au sulfuri latumiwa pia kwa vijiti vya kuwashia moto na hivyo neno "kibiriti" limepata maana yake ya kawaida. Kichwa cha kuwaka kina sulfuri ndani yake pamoja na posferi.

Mmea
Sayansi inayochunguza mimea huitwa botania ambayo ni kitengo cha biolojia. Kwenye uainishaji wa kisayansi mimea hujumlishwa katika himaya ya plantae kwenye milki ya Eukaryota (viumbehai vyenye kiini cha seli na utando wa seli).

Kemia kaboni
, OpenCourseWare: Organic Chemistry I , Organic Chemistry Lectures, Videos and Text Journal of Organic Chemistry (subscription required) () Organic Letters (, Table of Contents) , Synlett , Synthesis , Organic Chemistry Portal - Recent Abstracts and (Name)Reactions , Organic Chemistry synthesis journal , Home of a full, online, peer-reviewed organic chemistry text , Virtual Textbook of Organic Chemistry , Roger Frost's Organic Chemistry - mechanisms and animation for teaching and learning, typically for ages 15–19 , Organic chemistry help

Mmea
Mimea ni msingi muhimu kwa viumbehai wengine duniani kwa sababu sehemu kubwa ya oksijeni katika angahewa ya dunia inatengenezwa na mimea.[1].

Kemia
Ioni ni kifaa kilicho na stima, ama atomi ama molekyuli ambayo imepoteza au kuongeza elektroni. Iliyoongeza yaitwa kationi (kama natiri kationi Na+) na iliyopoteza elektroni yaitwa anioni (kama klorini Cl-) ambazo zaweza kutulizana kama chumvi kwa kemikali (ni natiri ya kloroni NaCl). Mfano wa ioni za poliatomi ambazo hazigawani wakati wa Jawabu za kali-alkali ni kama haidroksaidi (OH-), ama fosfeti (PO43-).

Kemia
Maonyesho mazuri ya nambari za viini za kemikali ni jedwali, ambayo huweka viini vya kemikali ambazo zina tabia sawa ya kemikali pamoja. Orotha ya viinikwa jina, kwa ishara na kwa nambari ya atomi, na pia kwa kuongezea kuna orotha ya aisotope.

Kemia
Kifaa cha kemikali yaweza kuwa ni Kiini, Kiungo ama mchanganyiko wa Kiungo, Viini ama Viungo na viini. Radhi nyingi twaziona kilasiku kwa maisha yetu na mchanganyiko mwingine nikama anga, aloi, na radhi za biolojia na zaidi ya vitu vingine nyingi.

Kemia
Kemia wakati mwingine yasemekana kuwa somo la sayansi la kati, kwa sababu inaunganisha sayansi nyingine, kama vile fizikia, biolojia na jiologia.

Nyuklia
Asili yake ni Kilatini "nucleus" inayomaanisha "kiini". Inatumiwa hasa kama tafsiri ya Kiingereza "nuclear". Kwa Kiswahili neno hili linatumiwa hasa katika fani za fizikia kwa kutaja mambo yanayohusu kiini cha atomu, na pia biolojia kwa mambo yanayohusu kiini cha seli.

Umeme
Umeme au stima hutokea wakati chaji ya umeme inatiririka. Ni chanzo cha nishati tunayotumia kwa kuendesha mashine na vifaa vingi.

Chuma
Chuma ni kati ya metali muhimu sana duniani. Chuma ni msingi wa feleji (chuma cha pua) ambacho ni uti wa mgongo wa maendeleo ya kiteknolojia ya miaka 100 iliyopita. Asilimia 95 ya vifaa vote vya metali vinavyotengenezwa duniani ni chuma.

Magadi (kemikali)
Magadi ni kampaundi ya kemikali yenye fomula NaHCO. Vitu vilivyomo ndani yake ni sodiamu, hidrojeni, kaboni, oksijeni.

Kemia
Kemia Si Mahuluku ni stadi ya tabia na jawabu za viungo vya kemikali mbazo siyo mahuluku. Tafauti ya kemia mahuluku na si mahuluku haijategwa zaidi makusudi, bado kuna mlinganisho hapa napale hasa kwa tawi ya Kemia ya mahuluku madini.

Kaboni
Kaboni ni elementi muhimu zaidi pamoja na oksijeni katika viumbe hai wote, wakiwa pamoja na mimea na wanyama. Iko katika idadi kubwa ya kampaundi ogania yaani kaboni ni sehemu ya kampaundi hizi zote.

Kemia
Biokemia ni stadi ya Kemikali, jawabu za kemikali na uhusiano unaofanyika kwa vitu vilivyo hai vijumba. Biokemia na kemia ya mahuluku zi karibu na Kemia ya madawa.

Kemia
Kwa hili eneo kubwa la masomo, ni vigumu sana kuhekima kila stadi kwa kemia na kuhtasari stadi yote kwa jumla. Hata kwa wataalamu zaidi wa kemia, wengi ujuzi wao umetia maanani kwa stadi kadhaa walizotia maanani zaidi kwa masomo yao. Kemia ina matawi mengi sana, yanayoitwa tawi za kemia, ambazo wanakemia watia makini. Kemia ambao hufunzwa kwa shule ya upili na miaka ya kwanza ya chuo kikuu, yenyewe huitwa kemia ya msingi ambayo huwapa wanafunzi masomo ya kemia kwa msingi ili kuimarisha masomo pana ya kemia, kulingana na tawi lolote la kemia mwanafunzi atakayofuata. Kwa kemia ya msingi, stadi yenyewe haimalizii kwa utaalamu lakini wataalam wengi hutumia masomo haya ya msingi wa kemia kueleza kazi yao kwa sababu jibu lenyewe ni ngumu zaidi kueleza kwa ujuzi ama jibu lenyewe ni laghai.

Kemia
Orodha ya elementi Mfumo radidia Orodha ya wenye Tuzo ya Nobel ya Kemia

Kemia
Binadamu au mnyama yeyote aweza kuona kwa sababu ya uhusiano wa nuru na molekyuli za unyama nyuma ya macho.

Teknolojia
Teknolojia (kutoka Kiingereza: ni elimu inayohusu uhandisi, ufundi, ujenzi, vifaa na mbinu za uzalishaji wa vifaa na huduma katika jamii.

Fizikia
Ni taaluma yenye kushughulika na maada na uhusiano wake na nishati.

Atomi
Kiini huitwa kwa lugha ya Kilatini (pia kwa Kiingereza) "nucleus" na hapa lugha ya Kiswahili imepokea neno "nyuklia". "Nucleas" kwa ajili ya mambo yanayohusu matumizi ya nguvu ya atomi, kwa mfano nishati ya nyuklia.

Bakteria
Bakteria mara kwa mara huwachilia kemikali kwenye mazingira yao ili kuyarekebisha iwafaavyo. Kemikali hizi mara nyingi huwa protini na mara nyingi hufanana na enzaimu kwa kusiaga aina fulani ya chakula katika mazingira.

Kemia
Kemia ya nadhari ni ustadi wa kemia kwa kutumia fikira (hasa kwa kutumia Hesabu ama fizikia), ina fafanua tabia ya shenga au zikiwa chenga. Hasa kwa matumizi ya Kuantam mekaniki na kwa kemia yaitwa kuantam kemia. Kutoka mwishi wa vita vya pili vya Dunia, uendelezaji wa compyuta umeruhusu mfumo wa uendelezaji wa Kemia ya uanga na compyuta, ambayo ni usanifu wa kutengeneza na kutumia miradi ya kompyuta ili kutatua hesabu za kemicali. Kemia ya nadhari ya husika zaidi na fiziki ya molekyuli.

Amonia
Amonia ni kampaundi ya nitrojeni na hidrojeni yenye fomula NH. Ni bidhaa muhimu viwandani. Mwaka 2006, uzalishaji duniani ulifika tani milioni 146.5. Ingawa amonia hupatikana sana katika uasilia na hutumika kila mahali, kemikali hii ni caustic na madhara katika fomu yake isiyochujuka. Katika kaya hutumika kusafisha vyombo.

Kimiani
Kimiani ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamiani. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kimiani imehesabiwa kuwa watu 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimiani iko katika kundi la Kipihom.

Kemia
Moja ya majawabu kwa kemia ni ati radhi imehusika. Kwa kemia radhi yaweza kuhusika na radhi nyingine, ama, ihusike radhi na harakati za nishati. Uhusiano ambao unajulikana zaidi ni uhusiano wa kiini ama viini na viini vingine kwa jawabu ya kemikali ambapo kiini kimoja au viini za penduliwa kwa ainanyingine. Hii yahusu mnururishi wa samaku (kama kwa nuru ya kemia) Ambapo jawabu ya kemikali ya tokea kwa sababu ya papo ya nuru. Jawabu za kemikali ni masomo mengine ya tawi ya kemia mbapo ya stadi radhi kwa mifano mingine. Kemikali ya Kispektroskopi kwa mfano wa stadi uhusiano wa nuru na radhi, bila jawabu lolote kutokea.

Maji
Jamii:Kemia Jamii:Utamaduni Jamii:Dini

Shira
Shira ni kimiminika kizito ambacho kimsingi ni mmumunyo wa maji na sukari. Inapatikana kwa kuchemsha maji na sukari au maji ya matunda (yenye sukari ndani yake) na hivyo kupunguza kiwango cha maji ambayo yanavukizwa ilhali sukari inabaki. Inafanana na asali.

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula
Chakula kinaposafiri katika njia yake hufanyiwa mabadiliko ya kiumbo na ya kikemikali. Kila sehemu ya mfumo wa mmeng’enyo wa chakula ina kazi maalum. Chakula cha mnyama au binadamu huweza kuwa cha kabohaidreti/wanga, protini, mafuta au mchanganyiko wa viambato hivyo. Myeyuko wa makundi hayo ya vyakula hutokea katika sehemu mbalimbali za njia ya chakula kwa njia za kemikali.

Kemia
Kimsingi kemia ni somo la atomi na mkusanyo wa atomi kwa molekyuli, bilauli ama madini ambazo zajenga mata za kawaida. Kulingana na kemia ya kisasa ni ujenzi wa mata kwa kiwango cha atomi.

Kemia
Kemia ya Nuklia ni stadi ya vile viini vilivyo kwa atomi vinavyo jiunganisha pamoja na kujenga nuklia. Mageuzo ya radhi ni mambo ya kisasa na ni masomo makubwa ya kemia ya kinuklia, na jedwali ya vinuklia ni matokeo muhimu na kifaa cha elimu hii.

Johann Wolfgang von Goethe
Pamoja na kuandika alianza kujishughulisha na sayansi. Alipenda sana sayansi mpya za biolojia na kemia. Kama waziri alianzisha idara ya kwanza ya kemia ya Ulaya kwenye chuo kikuu cha Jena.

Kilipukaji
Kemikali za vilipukaji zina kiasi cha oksijeni ndani yake katika muungo wa kikemia. Muungo huu ndani ya kilipukaji si imara sana kikemia na kuna uwezekano wa kusababisha mbunguo wa haraka unaotenganisha oksijeni pamoja na kuweka huri nishati ya joto. Joto wakati wa mlipuko inaweza kufikia sentigredi maelfu. Oksijeni inaingia katika kampaundi mpya ya gesi zinazopanua mara moja na kuleta mshuto kwa mazingira.

Jeraha la moto
Kemikali husababisha kutoka asilimia 2 hadi 11 ya marejeha na huchangia kwa wingi wa asilimia 30 ya vifo vilivyosababishwa na moto. Kuchomwa na kemikali kunaweza kusababishwa na zaidi ya vitu 25,000, nyingi yakiwa kali (asilimia 55) ya bezi au (asilimia 26) ya asidi kali. Vifo vingi vilivyosababishwa na kemikali hufuata baada ya kula. Ajenti za kawaida ni pamoja na: asidi salfuriki inayopatikana kwa dawa ya kuosha choo, sodiamu hipokloridi inayopatikana kwa dawa ya klorini, na halogenated hydrocarbons inayopatikana kwa kemikali ya kutoa rangi, miongoni mwa zingine.Hydrofluoric acid inaweza kusababisha hasa majeraha makubwa ambayo dalili haiwezi kutambulika hadi yaache wazi kwa muda.Asidi fomi inaweza kuharibu idadi kubwa ya seli nyekundu za damu.

Wanga
Kikemia wanga ni kabohidrati aina ya polisakaridi yenye fomula (CHO). Inajengwa kwa molekuli ndogo zaidi za glukosi.

Kampaundi ogania
Kampaundi ogania ni kampaundi za kikemia zenye atomi za kaboni zilizoingia katika muungo kemia na hidrojeni.

Ekolojia
Ekolojia (gir. οἶκος "oikos" "nyumba" + -λογία "logia" "elimu ya..") ni tawi la biolojia inayoangalia viumbehai na mazingira yao, kama ni hali asilia au viumbehai wengine.

Kemia isiyokaboni
Kimsingi kuna tofauti kati ya

Kemia
Molekyuli ni kiungo asili kidogo zaidi kwa Viungo au kiini, ambacho hakiwezi kugauika mara nyingi, na kia tabia za kemikali. Molekyuli hasa yaweza kuwa na atomi mbili ama zaidi, zinazo kujiunga kikaza pamoja.

Ukimwi
UKIMWI ni ugonjwa wa mfumo wa kingamwili wa binadamu unaosababishwa na virusi vya ukosefu wa kinga mwilini.[2]Mwanzoni, baada ya kuambukizwa, mtu anaweza kukumbwa na kipindi kifupi cha maradhi ya aina ya mafua. Kwa kawaida, hali hii hufuatwa na kipindi kirefu kisicho na dalili. Ugonjwa huu huendelea kutatiza kingamwili jinsi unavyozidi, hivyo kumfanya mtu kuwa katika hatari zaidi ya kupata maambukizi, ikiwa ni pamoja na maambukizi nyemelezi, na kansa ambayo kwa kawaida hayawaathiri watu walio na kingamwili njema.

Madini
Madini (Kiarabu معدن "ma'adan") ni dutu mango inayopatikana duniani kiasili. Madini huwa na tabia maalumu wa kikemia, si mata ogania na mara nyingi huwa na muundo wa fuwele (kristali). Kwa lugha nyingine: Madini ni elementi au kampaundi ya kikemia inayoonyesha umbo la fuwele na ambayo imejitokeza kutokana na mchakato wa kijiolojia.

Tuzo ya Nobel ya Kemia
1949 William Giauque

CWC
CWC ni kifupisho cha Chemical Weapons Convention yaani Mkataba wa Silaha za Kemikali.

Kali
Jina Kali latokana na neno la Kiarabu "qalia" kwa majivu lakini jina la potasiamu ni kawaida vilevile kutokana na neno "potassium" kwa sababu kampaundi zake zimo kwa wingi ndani ya majivu ya ubao yaliyosafishwa kwa kuchemsha katika sufuria (Kiing.: "ash" na "pot").

Kali
Kali (Potasiamu) ni muhimu hasa katika chembe za mimea na wanyama. Lazima kuwepo katika chakula chetu lakini si mno kwa sababu ikizidi inaleta hasara.

Kemia
Kemia yahusu tabia ya elementi na viungo vya atomi, ni somo la kujua mabadiliko ya mata na uhusiano wa mata na mata ndogo tofauti, na pia huhusika wa nishati.

Fizikia
Ugunduzi katika sayansi umegusa kote ndani ya Sayansi Asilia, na Fizikia inaelezwa kama Sayansi ya Msingi kwa sababu nyanja nyingine kama Kemia na Biolojia huchunguza mifumo ambayo tabia zake husimama kwenye kanuni za Fizikia.

Hidrati kabonia
Hidrati kabonia (pia: kabohidrati au hamirojo) ni kampaundi ya kikemia inayojengwa kwa oksijeni, hidrojeni na kaboni. Katika kemia huitwa kwa jumla kwa jina "sukari" hata kama sukari kwa lugha ya kawaida ni sehemu ya hidrati kabonia tu.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Ni mwanasayansi yupi wa kwanza kugundua kuhusu atomi?

Kiini cha atomu
Mawazo ya kwanza kabisa kuhusu muundo wa atomu yalitoka kwa J.J. Thomson. Mwanasayansi huyu alipendekeza kuwa atomu ni kama mpira ambao katika kuta zake una chaji chanya zenye ukubwa sawa na zile za hasi ambazo zinaelea ndani ya mpira. Hii ina maana kama utaweza kufikiria kuweza kuingiza mkono katika atomu na kama una bahati unaweza kutoa elektroni ndani ya atomu.

Fizikia ya nyuklia
Fizikia ya nyuklia ni sehemu ya fizikia ambayo inahusu kiini cha atomu. Kila kitu duniani kimeundwa na atomu, iliyo sehemu ndogo zaidi ya kipengele cha kemikali ambayo bado ina sifa ya kipengele hicho maalumu. Wakati atomu mbili au zaidi zinapoungana zinaunda molekyuli ambayo ni sehemu ndogo ya kampaundi ya kemikali ambayo bado ina sifa za kampaundi maalum. Kuelewa muundo wa atomu ni ufunguo wa masomo kama fizikia, kemia, biolojia n.k.

Kiini cha atomu
Baada ya kugundua uwepo wa nyutroni, Dmitri Ivanenko alitunga maelezo ya kiini cha atomu kuwa nyutroni na protoni.[4][5][6][7][8][9]

Kiini cha atomu
Msingi wa ugunduzi wa Chadwick ulikuwa kama ifuatavyo. Aliweka chanzo cha chembe za alpha kwenye upande mmoja wa foili ya beryllium. Upande mwingine wa beryllium kulikuwa na kinasa chembe (detector) cha alpha ambacho kiligundua uwepo wa ayoni. Katika mpangilio huu, ayoni hazikuweza kugundulika katika kinasa chembe. Kisha mche wa paraffin uliwekwa katikati ya beryllium na kinasa chembe, hali iliyopelekea kinasa chembe kugundua uwepo wake. Hivyo lazima kutakuwa na chembechembe zilizotoka katika beryllium na kusababisha pambano ambalo lilipelekea ayoni kugundulika katika kinasa chembe za ayoni. Hizi chembechembe zilikuja kugundulika kuwa ni neutroni.

Hiroshi Amano
Hiroshi Amano (amezaliwa 11 Septemba, 1960) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Japani. Hasa amechunguza dutu za nusu kipitishi na kubuni diodi ya kutoa nuru. Mwaka wa 2014, pamoja na Isamu Akasaki na Shuji Nakamura, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Michael Faraday
Michael Faraday ( *22 Septemba 1791 – 25 Agosti 1867) alikuwa mwanasayansi kutoka nchini Uingereza aliyegundua misingi muhimu kwa matumizi ya umeme. Utaalamu wake ulikuwa hasa upande wa fizikia na kemia.Aligundua mdukizo sumakuumeme akaweka hivyo msingi kwa dainamo na mashine za kutengeneza umeme.Upande wa kemia alifaulu kubadilisha gesi kadhaa kuwa kiowevu akagundua kanuni za elektrolisisi.

Hans Bethe
Hans Albrecht Bethe (2 Julai 1906 – 6 Machi 2005) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Alizaliwa katika mji wa Strasbourg. Mwaka wa 1933 alihamia Marekani. Hasa alichunguza nadharia ya atomu. Mwaka wa 1967 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Ben Mottelson
Ben Roy Mottelson (amezaliwa 9 Julai 1926) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Baadaye alihamia na kuchukua uraia wa Denmark. Hasa alichunguza nadharia ya atomu na kugundua mfumo isopacha (kwa Kiingereza "asymmetrical shapes") wa kiini cha atomu. Mwaka wa 1975, pamoja na Aage Bohr na James Rainwater alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Kiini cha atomu
Atomu ni chembe ndogondogo zinazounda na kutofautisha elementi mbalimbali kama vile oksijeni, chuma au kaboni. Kila kitu, kama ni gimba mango, gesi au kiowevu, kinaundwa na chembechembe ndogo. Kama kina elementi moja tu, kuna atomu za aina moja tu ndani yake. Vitu vingi vinaundwa na muungano wa elementi tofauti kwa mfano maji kwa oksijeni na hidrojeni. Hapo atomu tofauti zinaunganishwa kuwa molekyuli. Hizi molekyuli ni muungano wa elementi za aina tofauti ("kampaundi": kutoka Kiingereza "compounds"). Chembe ndogo ya kila elementi huitwa atomu. Kila elementi ina atomu za aina yake kulingana na asili yake.

Bakteria
Bakteria ziligunduliwa mara ya kwanza na Antonie van Leeuwenhoek mwaka wa 1676, kwa kutumia hadubini ya lensi moja ya muundo wake mwenyewe.[1] Aliziita "animalcules" na alichapisha habari za utafiti wake kwenye msururu wa barua kwa Shirika la Muungano wa Mfalme.[2][3][4] Jina bacteriam lililetwa miaka mingi baadaye, na Christian Gottfried Ehrenberg katika mwaka wa 1838.[5]

Linus Pauling
Linus Pauling (28 Februari 1901 – 19 Agosti 1994) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mfumo wa molekuli kubwa, kwa mfano protini. Mwaka wa 1954 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia. Tena, mwaka wa 1962 alipokea Tuzo ya Nobel ya Amani.

Wolfgang Pauli
Wolfgang Pauli (25 Aprili 1900 – 15 Desemba 1958) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Austria. Hasa alichunguza nadharia ya Albert Einstein ("Relativity Theory") na nadharia ya kwanta. Mwaka wa 1925 alitangaza Kanuni ya Pauli. Mwaka wa 1945 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Svante Arrhenius
Svante Arrhenius (19 Februari 1859 – 2 Oktoba 1927) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Sweden. Baadhi ya utafiti mwingine alichunguza uchanganuaji dutu kwa nguvu za umeme (elektrolisisi). Mwaka wa 1903 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Ernest Walton
Ernest Walton (6 Oktoba 1903 – 25 Juni 1995) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ireland. Hasa alichunguza mwendo wa vijipande vya atomu. Mwaka wa 1951, pamoja na John Douglas Cockcroft alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Kiini cha atomu
Kiini kinaundwa na protoni na nyutroni[1] na hizi kwa pamoja huitwa "nyukleoni" [2].

Alfred Werner
Alfred Werner (12 Desemba 1866 – 15 Novemba 1919) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uswisi. Pamoja na utafiti mwingine alichunguza elementi ya naitrojeni. Mwaka wa 1913 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Mbinu ya rediokaboni
Mbinu hii ya upimaji iligunduliwa mnamo 1946 na mtaalamu Mmarekani Willard Frank Libby aliyepokea tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka 1960. Libby aliweza kuonyesha usahihi wa mbinu yake kwa kutambua umri wa mbao za jeneza na za boti ya Misri ya Kale. Jeneza na boti zilihifadhiwa katika makaburi ya Misri ambako vitu vingi vimekaa tangu miaka elfu kadhaa bila kuoza kutokana na hewa kame ya nchi hiyo. Hali nzuri ya yaliyomo katika makaburi ya Misri imetunza pia maandiko juu ya vitu hivyo ambayo mara nyingi pia hutaja mwaka wa kifo cha mhusika wa kaburi, na hivyo kutaja umri wa kaburi. Upimaji wa Libby ulilingana na umri uliojulikana tayari, hivyo kuthibitisha uwezo wa mbinu yake.[1]

Nishati ya nyuklia
Otto Hahn na Fritz Strassmann waligundua mwaka 1938 mwatuko nyuklia wa urani. Mwaka 1939 Lise Meitner na Otto Frisch walifaulu kutoa maelezo yake katika nadharia ya fizikia.

Clifford Shull
Clifford Shull (23 Septemba 1915 - 31 Machi 2001) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza sehemu za atomu. Mwaka wa 1994, pamoja na Bertram Brockhouse alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Atomi
Atomi (kwa Kiswahili huitwa pia 'atomu'; kutoka Kigiriki "átomos" yaani "isiyogawika") ni sehemu ndogo ya maada yenye tabia ya kikemia kama elementi. Kila kitu duniani hujengwa kwa atomi.

Abdus Salam
Abdus Salam (29 Januari 1926 – 21 Novemba 1996) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Pakistan. Hasa alichunguza usumaku. Mwaka wa 1979, pamoja na Sheldon Glashow na Steven Weinberg alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia, Mwislamu wa kwanza kupata tuzo hiyo.

Ernest Orlando Lawrence
Ernest Orlando Lawrence (8 Agosti 1901 – 27 Agosti 1958) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alifanya utafiti wa fizikia ya kiini. Mwaka wa 1939 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Mwaka wa 1941 alifaulu kutenganisha isotopu za elementi ya urani.

Jacobus Henricus van 't Hoff
Jacobus Henricus van 't Hoff (30 Agosti 1852 – 1 Machi 1911) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa alichunguza sifa za kifizikia ndani ya kemia na kuweka msingi wa taaluma ya kemia ya kifizikia. Mwaka wa 1901 alikuwa mshindi wa kwanza wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Enrico Fermi
Enrico Fermi (29 Septemba 1901 – 28 Novemba 1954) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Italia. Baadaye alihamia Marekani. Hasa anajulikana kwa uchunguzi wake wa atomu na mambo ya kinyukia kwa jumla. Mwaka wa 1938 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Isidor Rabi
Isidor Isaac Rabi (29 Julai 1898 – 11 Januari 1988) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza sifa za atomu. Mwaka wa 1944 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Aage Bohr
Aage Niels Bohr (amezaliwa 28 Februari 1930) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Denmark. Baba yake ni Niels Bohr. Aage hasa alichunguza nadharia ya atomu. Mwaka wa 1975, pamoja na James Rainwater na Ben Mottelson alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

George Simon Ohm
Kama mwalimu wa shule, Ohm alianza utafiti wake na kiini kipya cha electrochemical, kilichopangwa na mwanasayansi wa Italia Alessandro Volta.

Gottlieb Daimler
Gottlieb Daimler (17 Machi 1834 – 6 Machi 1900) alikuwa mhandisi kutoka nchi ya Ujerumani. Mwaka wa 1885 alibuni injini ya petroli kwa ajili ya magari na vyombo vinginevyo. Hii ilikuwa injini ya petroli ya kwanza iliyokuwa ndogo na kuzunguka haraka. Baada ya kuanzisha kampuni yake ya binafsi, aliuza motokaa ya kwanza mwaka wa 1892.

John Newlands
John Newlands (jina kamili: John Alexander Reina Newlands; London, Uingereza, 26 Novemba 1837 - London, 29 Julai 1898) alikuwa mwanakemia wa Uingereza ambaye sheria yake ya "octaves" ilibainisha muundo katika muundo wa atomiki wa vipengele vinavyofanana na kemikali vilivyochangia kwa njia muhimu maendeleo ya Jedwali la Elementi.

Kiini cha atomu
Ndani ya kila atomu kuna tena chembechembe ndogo zaidi za aina tofauti, ambazo zinatajwa kama nyutroni, protoni na elektroni. Muundo wa atomu ni kiini cha atomu, ambamo sehemu kubwa ya masi yake inapatikana, kikizungukwa na elektroni kadhaa zinazotembea kwa njia zake nje ya kiini.

Kiini cha atomu
Kiini cha atomu (pia nyukliasi ya atomu; kwa Kiingereza:atomic nucleus) ni sehemu ya ndani ya atomu inayozungukwa na mzingo elektroni.

Kiini cha atomu
atomu elektroni muundo wa atomu

Peter Debye
Peter Joseph William Debye (24 Machi 1884 – 2 Novemba 1966) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uholanzi. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Petrus Josephus Wilhelmus Debije". Baadhi ya utafiti mwingine alichunguza mfumo wa atomu, mionzi ya eksirei, na sifa za gesi. Mwaka wa 1936 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia. Mwaka wa 1940, kabla WaNazi hawajavamia Uholanzi, Debye alihamia Marekani alikoishi hadi kifo chake.

Kiini cha atomu
Atkins, P. W. (1990). Physical Chemistry, Oxford University Press, Oxford. Matthews, P. S.C. (1986). Quantum Chemistry of Atoms and Molecules, Cambridge Unversity Press, Cambridge. Matthews, P. (2003). Advanced Chemistry, Cambridge Unversity Press, Cambridge.

Kiini cha atomu
Utata huo uliondolewa na James Chadwick mwaka 1932 kwa ugunduzi wa neutroni. Ilichukua muda mrefu tangu majaribio ya Aston (1919) hadi ugunduzi wa neutron (1932). Sababu iliyopelekea kuwa hivi ni kutokuwepo kwa chaji katika neutroni, hivyo kufanya kuwa vigumu kugundulika kwa kutumia usumaku au umeme.

Kemia
Wanasayansi ambao wanadumisha sayansi hii waitwa wanakemia. Kulingana nao radhi zote zina viungo vya atomi ama radhi ndogo zaidi zinazounda atomi. Atomi zaweza kuungana na kutoa radhi kubwa kama ioni, molekyuli ama bilauli.

Kiini cha atomu
Kwa hali ya kawaida atomu haionyeshi chaji ya umeme. Ina chaji ndani yake kulingana na idadi ya protoni ambazo ni chanya na elektroni ambazo ni hasi. Katika hali ya kawaida idadi yake ni sawa, kwa hiyo chaji zinabatilishana. Lakini kama elektroni zinaondoka katika mzingo elektroni hali inabadilika na atomu huonyesha chaji. Kiini cha atomu peke yake daima kina chaji chanya maana hakina elektroni zilizomo katika mzingo.

William Ramsay
William Ramsay (2 Oktoba 1852 – 23 Julai 1916) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alivumbua na kuchunguza elementi za gesi, yaani neoni, agoni, kriptoni na xenoni. Mwaka wa 1904 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Kiini cha atomu
Ni muhimu kufahamu kuwa ingawa atomu imeundwa na chembechembe tofauti, yenyewe kwa jumla haina chaji ya aina yoyote. Hii ni kwa sababu atomu zina idadi sawa ya protoni (chaji chanya) na elektroni (chaji hasi). Idadi ya neutroni (haina chaji) katika nyukliasi ya atomu si lazima iwe sawa na idadi ya protoni au elektroni. Tofauti hiyo ya neutroni katika nyukliasi za atomu ya elementi moja hupeleka kuwa na isotopes za elementi. Elektroni hutembea kuzunguka nyukliasi ya atomu. Ikiwa atomu ina chaji, hii ni kwa sababu imepata (na kuwa na chaji hasi) au imepoteza (na kuwa chaji chanya) elekroni; lakini si kwa sababu idadi yake ya protoni imebadilika.

Theodore William Richards
Theodore William Richards (31 Januari 1868 – 2 Aprili 1928) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Baadhi ya utafiti mwingine, alichunguza vipimo vya atomu. Mwaka wa 1914 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Julius Lothar Meyer
Mwaka 1872, Meyer ndiye wa kwanza kupendekeza kuwa atomi sita za kaboni katika pete ya benzini, ambazo ziliunganishwa na kifungo kimoja tu.

Atomi
Kiini huitwa kwa lugha ya Kilatini (pia kwa Kiingereza) "nucleus" na hapa lugha ya Kiswahili imepokea neno "nyuklia". "Nucleas" kwa ajili ya mambo yanayohusu matumizi ya nguvu ya atomi, kwa mfano nishati ya nyuklia.

Paul Dirac
Paul Adrien Maurice Dirac (8 Agosti 1902 – 20 Oktoba 1984) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza sifa za elektroni ndani ya nadharia ya kwanta. Mwaka wa 1933, pamoja na Erwin Schrodinger alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Wilhelm Conrad Röntgen
Wilhelm Conrad Röntgen (27 Machi 1845 – 10 Februari 1923) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa anajulikana kwa ugunduaji wa mionzi ya eksirei. Mwaka wa 1901 alikuwa mshindi wa kwanza wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Kiini cha atomu
Geiger na Marsden walielekeza mkondo wa chembe alpha katika foili nyembamba ya metali. Waligundua kuwa chembe zilibadilishiwa njia kwa ukubwa wa nyuzi mbalimbali kutoka ile njia ya awali. Suala la kubadilishwa njia walikuwa wanalitegemea lakini kilichowashangaza ni kiwango cha badiliko la njia. Baadhi zilibadilishwa hadi kufikia nyuzi 150⁰ (nyuzi 180⁰ ni sawa na kuzuiliwa kabisa kupita).

Kenichi Fukui
Kenichi Fukui (4 Oktoba 1918 – 9 Januari 1998) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Japani. Hasa alichunguza mizunguko ya sehemu za atomu katika athari za kikemia. Mwaka wa 1981, pamoja na Roald Hoffman alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

James Dewey Watson
James Dewey Watson (amezaliwa 6 Aprili 1928) alikuwa mwanafizikia wa biolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza virusi na mfumo wa molekuli mbalimbali, hasa DNA. Mwaka wa 1962, pamoja na Francis Crick na Maurice Wilkins alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

John Van Vleck
John Hasbrouck Van Vleck (13 Machi 1899 – 27 Oktoba 1980) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza nadharia ya atomu, na usumaku. Mwaka wa 1977, pamoja na Philip Anderson na Nevill Mott alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Otto Diels
Otto Paul Hermann Diels (23 Januari 1876 – 7 Machi 1954) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza usanisi wa misombo ya kikaboni. Mwaka wa 1950, pamoja na Kurt Alder alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Kemikali
Dhana ya kemikali ilianza karne ya 18 baada ya mwanasayansi Joseph Proust kuandika mengi kuhusu kemikali kama copper carbonate. Alieleza kwamba katika kemikali yoyote, mchanganyiko ule huwa na vitu sawa, kwa mfano ukichanganya gramu ya copper na gramu nyingine ya Carbonic acid, basi utapata kwamba mchanganyiko utakaotengenezwa, bado ile gramu ya copper ipo na ile ya Carbonic acid ipo, ingawa pengine ikafifia kwa kubadilika kuwa gesi.

Maria Goeppert-Mayer
Maria Goeppert-Mayer (28 Juni 1906 – 20 Februari 1972) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Alizaliwa Ujerumani na kuhamia Marekani mwaka wa 1930 baada ya kuolewa na Mmarekani Joseph Mayer. Hasa alichunguza nadharia ya atomu. Mwaka wa 1963, pamoja na J. Hans D. Jensen na Eugene Wigner alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Otto Hahn
Otto Hahn (8 Machi 1879 – 28 Julai 1968) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa anajulikana kwa kugundua mpasuko wa kinyuklia. Mwaka wa 1944 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Georges Lemaitre
Alikuwa mtaalamu wa kwanza aliyependekeza ya kwamba ulimwengu unapanuka na chanzo chake kilikuwa katika nafasi ndogo sana inayoendelea kupanuka hadi leo. Aliita hali ya mwanzo "atomu asilia" (primeval atom) ambamo nishati na masi yote ilikuwepo tayari.

Emilio Segre
Emilio Segre (1 Februari 1905 – 22 Aprili 1989) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Italia. Mwaka wa 1938 alihamia Marekani. Hasa alifanya utafiti wa fizikia ya kiini. 1937 alitambua Tekineti kama elementi sintetiki ya kwanza iliyopatikana katika historia. Mwaka wa 1959, pamoja na Owen Chamberlain alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Rudolph Marcus
Rudolph Arthur Marcus (amezaliwa 21 Julai 1923) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Kanada. Mwaka wa 1958 alipata uraia wa Marekani. Hasa alichunguza mwendo wa elektroni. Mwaka wa 1992 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Radi (elementi)
Radi ilitambuliwa mara ya kwanza 1898 na mwanakemia Mpoland Marie Curie na mume wake Mfaransa Pierre. Baadaye ilitumiwa kwa ajili ya saa ziliyotakiwa kuonekana usiku kwa sababu radi inang'aa gizani kutokana unururifu wake. Ilitumiwa pia kama dawa hadi ilipoonekana mnamo 1930 ya kwamba inasababisha magonjwa ya kansa.

Simon van der Meer
Simon van der Meer (amezaliwa 24 Novemba 1925) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uholanzi. Baadhi ya utafiti mwingine alichunguza usumaku wa sehemu za atomu. Mwaka wa 1984, pamoja na Carlo Rubbia alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Henry Moseley
Mnamo mwaka wa 1913, alitumia vifaa vya kujitegemea kuthibitisha kwamba kila utambulisho wa elementi ni wa pekee unaotambuliwa na idadi ya protoni iliyo nayo. Ugunduzi wake umefunua misingi ya kweli jedwali la elementi ya mara kwa mara na kuwezeshwa Moseley kutabiri kwa ujasiri kuwepo kwa vipengele vinne vya kemikali katika elementi, vyote vilivyopatikana.

Wolfgang Ketterle
Wolfgang Ketterle (amezaliwa 21 Oktoba, 1957) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa anachunguza chembe za atomu. Mwaka wa 2001, pamoja na Carl Wieman na Eric Cornell, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Johannes Hans Daniel Jensen
Johannes Hans Daniel Jensen (25 Juni 1907 – 11 Februari 1973) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza nadharia ya atomu. Mwaka wa 1963, pamoja na Maria Goeppert-Mayer na Eugene Wigner alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Kemia
Hii ilileta sayansi ya kujaribu ambayo iliitwa Alkemia. Wanaalkemia waligundua taratibu aina nyingi za kemikali ambazo zilileta maendeleo ya Kemia ya kisasa. Kemia kama vile twaijua leo iligunduliwa na Antoine Lavoisier ambaye alile sheria ya kuhifadhi uzito mwaka wa 1783.

Edward Purcell
Edward Mills Purcell (30 Agosti 1912 – 7 Machi 1997) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza usumaku wa atomu. Mwaka wa 1952, pamoja na Felix Bloch alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

John Newlands
Baadaye akafanya kazi kama mtaalamu wa viwanda. Mnamo 1864 alichapisha dhana yake ya upimaji wa vipengele vya kemikali, ambavyo alikuwa ametengeneza kwa utaratibu wa uzito wa atomiki. Alisema kuwa kila kipengele cha nane katika kundi hili kilikuwa sawa na kilichopendekeza kufanana na vipindi vya kiwango cha muziki.

Umeme
Utafiti wa kisayansi wa umeme unajulikana kuanza katika karne ya 17 katika bara la Ulaya. Tangu mwaka 1601 Mwingereza William Gilbert alifanya majaribio mbalimbali ya umeme tuli akatambua tofauti kati ya umeme tuli na usumaku.

Peter Higgs
Peter Ware Higgs (amezaliwa 29 Mei, 1929) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa amechunguza chembe za atomu. Mwaka wa 2013, pamoja na Francois Englert, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Hideki Yukawa
Hideki Yukawa (23 Januari 1907 – 8 Septemba 1981) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujapani. Hasa alichunguza vijipande vya atomu. Mwaka wa 1949 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Luis Alvarez
Luis Walter Alvarez (13 Juni 1911 – 1 Septemba 1988) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Baadhi ya utafiti mwingine, alichunguza nadharia ya atomu. Mwaka wa 1968 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Henry Taube
Henry Taube (30 Novemba 1915 – 16 Novemba 2005) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Kanada. Baadaye alipewa uraia wa Marekani. Hasa alichunguza elektroni za atomu. Mwaka wa 1983 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Kiini cha atomu
Miongoni mwa matokeo ya majaribio ya Aston kuna kwamba tungamo la atomu ya oksijeni ilikuwa mara 16 zaidi ya lile la protoni. Kufuatia ugunduzi wa Rutherford wa nyukliasi, na uchunguzi wa Moseley wa namba ya atomu, ilikuwa wazi kuwa nyukliasi ya oksijeni ina chaji chanya nane tu. Hii ilimaanisha ina protoni nane, lakini tungamo la oksijeni lilionyesha kuwa kubwa (karibia mara mbili zaidi) kuliko protoni nane.

Joseph John Thomson
Joseph John Thomson (18 Desemba 1856 – 30 Agosti 1940) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa anajulikana kwa kugundua elektroni. Mwaka wa 1906 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Mwaka wa 1908 alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza.

James Fraser Stoddart
James Fraser Stoddart (amezaliwa 24 Mei 1942) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uskoti. Alifanya kazi katika Uskoti, Uingereza, Kanada na tangu mwaka 2002 Marekani. Hasa alichunguza jinsi molekuli kubwa zinaweza kuunganishwa kwa shabaha ya kuunda injini ya kimolekuli. Mwaka wa 2016, pamoja na Jean-Pierre Sauvage na Bernard Feringa alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia kwa michango yake ya kubuni na kuunda injini za kimolekuli .

Gustav Hertz
Gustav Ludwig Hertz (22 Julai 1887 – 30 Oktoba 1975) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza sifa za atomu. Pia alivumbua njia fulani ya kutenganisha isotopu. Mwaka wa 1925, pamoja na James Franck alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

John Dalton
Anafahamika sana kwa sababu ya ugunduzi wake wa nadharia ya atomu. Pia alifanya masomo ya kwanza ya upofu wa rangi.

Atomi
Kufuatana na kielezo cha Niels Bohr kiini huzungukwa na mizingo elektroni mbalimbali kama kitunguu. Idadi ya mizingo hutegemeana na idadi ya elektroni au ukubwa wa atomi kwa jumla.

Kiini cha atomu
Suala msingi kuhusu kifaa hicho (mass spectrograph) ni kuwa njia inayopitiwa na ayoni inapinda wakati ikisafiri katika eneo la usumaku. Kupinda huku kunategemea vitu wiwili: chaji ya ayoni, q, na tungamo lake, m. Ayoni iliyokuwa na uwiano sawa wa chaji kwa tungamo, q/m zitawasili katika sehemu kwenye filamu. Kwa kufanya jaribio hili kwa uangalifu na hisabati, Aston aliweza kupima uwiano wa chaji kwa tungamo wa idadi kubwa ya ayoni.

Otto Stern
Otto Stern (17 Februari 1888 – 17 Agosti 1969) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Wakati wa utawala wa Adolf Hitler alihamia Marekani. Hasa alichunguza usumaku wa atomu. Mwaka wa 1943 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Giulio Natta
Giulio Natta (26 Februari 1903 – 2 Mei 1979) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Italia. Hasa alichunguza ubunifu wa molekuli ndefu ili kuboresha plastiki. Mwaka wa 1963, pamoja na Karl Ziegler alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

Kiini cha atomu
Uthibitisho kuwa chaji chanya katika kiini zilikuwa chembe za msingi na muhimu ulitolewa na H. G. J. Moseley. Katika majaribio yake ya mwaka 1913 katika chuo kikuu cha Manchester, Moselay aligongesha elementi kadhaa na mionzi ya cathode (elektroni). Nishati iliyotolewa na mionzi ilisababisha elementi kutoa mionzi X. Moselay alichunguza uhusiano kati ya mizunguko (frequency) ya mionzi X na asili ya elementi iliyokuwa inaitoa. Kwa njia hiyo Moselay aliweza kuonyesha kuwa namba ya atomu, ambayo ilikuwa inafahamika kama idadi ya protoni katika nyukliasi, ilipelekea mpangilio wa elementi katika Jedwali la Elementi (Mfumo radidia).

Antoine Henri Becquerel
Antoine Henri Becquerel (15 Desemba 1852 – 25 Agosti 1908) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ufaransa. Mwaka wa 1896 aligundua mionzi nururishi. Mwaka wa 1903, pamoja na Pierre Curie na Marie Curie alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Louis-Victor Broglie
Louis-Victor Broglie (15 Agosti 1897 – 19 Machi 1982) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa alichunguza sifa za elektroni na nadharia ya kwanta. Mwaka wa 1929 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Mwatuko wa nyuklia
Mwatuko huo unatokea tu kwenye atomu nzito sana, yaani zenye kiini cha atomu kikubwa. Ulitambuliwa mara ya kwanza kwenye atomu za urani.

Jerome Friedman
Jerome Isaac Friedman (amezaliwa 28 Machi 1930) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Alipokuwa mwanafunzi katika chuo kikuu cha Chicago, alifanya kazi chini ya Enrico Fermi. Hasa alichunguza atomu na mfumo wake. Mwaka wa 1990, pamoja na Henry Kendall na Richard Taylor alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Kemia
Atomi ni muungano wa radhi ambazo zimepata sitima ya kuunga kwa kiini (kwa nuklia ya atomi) ambayo ina protoni na niutroni, napia elektroni kadhaa ili kupima nguvu viini vilivyo na stima ya kuunga.

Kiini cha atomu
Wakati huo, nusu kipenyo cha atomu kilikuwa kimekadiriwa kwenye mita 2 × 10-10, hivyo haikuchukua muda kuona kuwa chaji chanya ndani ya atomu zitakuwa ndani ya tufe ambalo nusu kipenyo chake ni kama mara 10000 hadi 100000 ya nusu kipenyo cha atomu yote.

Ununbi
Elementi iliwahi kutabiriwa na wanasayansi kuwa inaweza kupatikana. Ilitengenezwa mara ya kwanza 1996 na wanasayansi wa taasisi ya utafiti wa kinyuklia huko Darmstadt kwa kufyatulia viini vya atomi za zinki katika risasi.

Chen Ning Yang
Chen Ning Yang (amezaliwa 22 Septemba 1922) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya China; baadaye alihamia Marekani. Pia alijiita "Frank Yang". Hasa alichunguza vipande vya atomu na nadharia yake. Mwaka wa 1957, pamoja na Tsung-Dao Lee alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Erwin Schrödinger
Mwaka 1921, alihamia katika Chuo Kikuu cha Zürich. Januari 1926, Schrödinger aliandika ""Quantisierung als Eigenwertproblem" [tr." iliyochapishwa katika jarida la Annalen der Physik "Quantization as an Eigenvalue Problem] on wave mechanics" ambalo la julikana sasa kama Schrödinger equation. Katika jarida hili yeye alitoa "derivation" ya kutikiswa kwa muda wa kujitegemea equation mifumo, na ilionyesha kwamba alitoa eigenvalues sahihi kwa kwa chembe yaani atoms kama za haidrogen. Jarida hili limekuwa kama moja ya mafanikio muhimu ya karne ya ishirini, na umba mapinduzi katika quantum mechanics, na fizikia na kemia kwa jumla. Karatasi la pili likachapishwa wiki nne tu baadaye ikitatua tatizo la "quantum harmonic oscillator", la "rigid rotor" na la "diatomic molecule" yaani molekuli yenye vichembe viwili tu, na ikatoa derivation mpya wa Schrödinger equation. Karatasi la tatu mnamo mwezi wa Mei ilionyesha kuwa mtindo wake na ule wa Heisenberg ulikuwa sawia na akawapa tiba ya athari ya Stark.("yaani Stark Effect") A karatasi ya nne katika mfululizo wake wa ajabu ilionyesha jinsi ya kutatua matatizo katika mfumo ambao mabadiliko kwa wakati, kama katika matatizo ya kuwasambaza pahali pote . Majarida haya yalikuwa mafanikio kuu wa kazi yake na yalikuwa wakati mmoja yakitambulika kama kuwa na umuhimu mkubwa kwa jamii ya wanafizikia.

John Dalton
Japokuwa anahusishwa katika nadharia za siku hizi, lakini alikuwa akifanya makosa katika sehemu mbalimbali kwenye nadharia yake. Sasa tunafahamu kwamba atomu inaweza kuundwa au kuharibiwa kwa kazi za nyuklia. Pia tunatambua kuwa atomu inaweza kuwa na uzito tofauti wa kiatomiki, lakini kwa vyovyote ameleta mchango katika ugunduzi wa vitu vingi kuhusu atomu katika sayansi, hasa kemia.

Richard Taylor
Richard Edward Taylor (amezaliwa 2 Novemba 1929) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Kanada. Baadaye alihamia na kufanya kazi Marekani. Hasa alichunguza atomu na mfumo wake. Mwaka wa 1990, pamoja na Jerome Friedman na Henry Kendall alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Walther Bothe
Walther Wilhelm Georg Bothe (8 Januari 1891 – 8 Februari 1957) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa anajulikana kwa kuvumbua njia mpya ya kutambua vijipande vya atomu. Mwaka wa 1954, pamoja na Max Born alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Kiini cha atomu
Ilikuwa imejulika kuwa chaji chanya, zinazoifanya atomu kutokuwa na chaji hata kama kuna chaji za elektroni, zilikuwa zinapatikana ndani ya nyukliasi. Hivyo hizi chaji ndani ya nyukliasi ziliaminika kutoka ndani ya chembechembe zilizokuja kufahamika kama protoni. Kwa kuwa atomu haina chaji, basi chaji ya protoni ni sawa kabisa na ile ya elektroni isipokuwa yenyewe ni chanya na ile ya elektroni ni hasi.

Hans Georg Dehmelt
Hans Georg Dehmelt (amezaliwa 9 Septemba 1922) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Mwaka wa 1952 alihamia na kukata uraia wa Marekani. Hasa alichunguza sehemu za atomu. Mwaka wa 1989, pamoja na Wolfgang Paul na Norman Ramsey alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Philipp Lenard
Philipp Eduard Anton Lenard (7 Juni 1862 – 20 Mei 1947) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Alitayarisha misingi ya nadharia za elektroni. Pia aliipinga nadharia ya Albert Einstein ("Relativity Theory"). Mwaka wa 1905 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Felix Bloch
Felix Bloch (23 Oktoba 1905 – 10 Septemba 1983) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uswisi. Hasa alichunguza usumaku ndani ya atomu. Mwaka wa 1952, pamoja na Edward Purcell alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Graviti
Isaac Newton anajulikana kama mtaalamu aliyeweza kueleza graviti kwa mara ya kwanza kama utaratibu wa kimsingi wa sayansi.

James Rainwater
Leo James Rainwater (9 Desemba 1917 – 31 Mei 1986) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza nadharia ya atomu na kugundua mfumo isopacha wa kiini cha atomu. Mwaka wa 1975, pamoja na Aage Bohr na Ben Mottelson alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Toshihide Maskawa
Toshihide Maskawa (amezaliwa 7 Februari, 1940) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Japani. Hasa amechunguza chembe za atomu. Mwaka wa 2008, pamoja na Makoto Kobayashi na Yoichiro Nambu, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Jack Steinberger
Jack Steinberger (amezaliwa 15 Mei 1921) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Alizaliwa Ujerumani lakini akapahama wakati wa utoto wake kwa sababu ya utawala wa Wanazi. Hasa alichunguza sehemu za atomu na kujulikana kwa kugundua neutrino ya muon. Mwaka wa 1988, pamoja na Melvin Schwartz na Leon Lederman alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Antoine Lavoisier
Kazi yake ni sehemu muhimu ya historia ya kemia na biolojia. Pia imechangia mwanzo wa nadharia ya atomiki.

Shuji Nakamura
Shuji Nakamura (amezaliwa 22 Mei, 1954) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Japani; baadaye akakata uraia wa Marekani. Hasa amechunguza dutu za nusu kipitishi na kubuni diodi ya kutoa nuru. Mwaka wa 2014, pamoja na Hiroshi Amano na Isamu Akasaki, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.