Question: Mji mkuu wa Nigeria unaitwaje?

Nigeria
Mji mkuu ni Abuja ikitanguliwa na Lagos hadi mwaka 1991.

Kogi (jimbo)
Kogi ni jimbo la Nigeria. Mji mkuu ni Lokoja.

Rivers State
Rivers State imegawanywa katika maeneo 23 ya Serikali za Mitaa (LGAs):
Jimbo la Rivers State ndilo lenye uchumi wa pili mkubwa zaidi nchini Nigeria, likifuata Lagos State ambalo ni la kwanza. Lilikuwa na jumla ya Pato la Taifa la dola za Marekani 21,073,410,422 ambalo ni kubwa kuliko mengi ya mapato ya mataifa ya Bara la Afrika. Bandari mbili kuu, Viwanja vya ndege, na viwanda mbalimbali vimeenea kote kwenye jimbo hili hasa katika mji mkuu wa Jimbo.

Nigeria
Tangu mwaka 1999 nchi imerudi kwenye utawala wa kisheria ikapata katiba mpya na kumchagua rais Olusegun Obasanjo aliyerudishwa madarakani mara moja.

Historia ya Nigeria
Kutofaulu kwa jeshi la taifa kumaliza ghasia hizo ndiyo sababu muhimu ya kushindwa kwa rais Jonathan kwenye uchaguzi wa mwaka 2015. Kufuata na ahadi zake kwa wapiga kura, Muhammadu Buhari alijitahidi kukomesha kundi hilo.

Nigeria
Ikichukua faida ya jukumu lake kama nchi yenye wakazi wengi wa Afrika, Nigeria imeweka jeshi lake kama kikosi cha kulinda amani Afrika. Tangu mwaka 1995, jeshi la Nigeria, kupitia mamlaka ya ECOMOG, limetumwa kulinda amani katika Liberia (1997), Ivory Coast (1997-1999), Sierra Leone 1997-1999, na kwa sasa katika mkoa wa Darfur huko Sudan chini ya Umoja wa Afrika.

Katsina (jimbo)
Katsina ni jimbo la kujitawala katika kaskazini ya Nigeria. Mji mkuu ni Katsina mjini.

Nigeria
Nigeria iliona mara kadhaa vurugu na mapambano kati ya makabila yaliyoongezewa ukali kwa sababu mara nyingi ukabila unaendelea sambamba na udini. Watu wa Kaskazini ni Waislamu zaidi na watu wa kusini Wakristo zaidi.

Historia ya Nigeria
Tangu mnamo 500 KK kulikuwa na Utamaduni wa Nok kaskazini mwa Nigeria. Unajulikana tu kutokana na sanamu kubwa za watu zilizotengenezwa kwa terakota (udongo wa kuchomwa) ambazo zilitengenezwa kati ya 500 KK na 200 BK kufuatana na vipimo vya rediokaboni. [1][2][3][4]

Joseph Yobo
Joseph Yobo (alizaliwa 6 Septemba 1980 mjini Kono, Nigeria  ni mlinzi wa timu ya Nigeria ya kandanda na sasa anachezea klabu ya Ligi ya Uingereza ya Everton. Yeye ni msaidizi wa nahodha wa timu ya taifa ya Nigeria, na mchumba wake ni malkia wa urembo wa zamani Adaeze Igwe

Nigeria
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa Demografia ya Afrika Orodha ya lugha za Nigeria

Nigeria
Muundo wa Nigeria ni Jamhuri ya Shirikisho. Katiba ya nchi imefuata mfano wa katiba ya Marekani.

Owerri
Owerri ni mji katika kusini mashariki mwa Nigeria. Ni mji mkuu wa Jimbo IMO na iko katika moyo wa Igboland. Sasa ina wakazi takriban 231,789
na ukubwa wake ni takriban .
imepakana na Mto Otamiri mashariki na Mto Nworie kusini.

Kano
Kano ni mji mkubwa wa tatu nchini Nigeria na makao makuu ya jimbo la kujitawala la Kano. Kuna wakazi 3,626,204.

Ibadan
Uko katika Nigeria ya kusini-magharibi takriban kilometa 125 kutoka Lagos.

Tanzania
The United Republic of Tanzania (Kiing.) Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (Kiswahili) Bendera ya TanzaniaNembo ya Tanzania Kaulimbiu: Uhuru na UmojaWimbo wa TaifaMungu ibariki AfrikaLugha rasmiKiswahili (kwa dhati)Mji MkuuDodomaMakao ya SerikaliDodomaSerikaliJamhuriRaisJohn Pombe Joseph MagufuliMakamu wa RaisSamia SuluhuWaziri MkuuMajaliwa K. MajaliwaEneokm² 947.303Wakazi51,820,000 [2] (28th) (2014)Wakazi kwa km²47.5UhuruTanganyika kutoka Uingereza 9 Desemba 1961; mapinduzi Zanzibar 12 Januari 1964; muungano Tanganyika na Zanzibar 26 Aprili 1964PesaShilingi ya TanzaniaWakatiUTC+3Dini za wakaziDini asilia za Kiafrika (34.3%), Ukristo (33.5%), Uislamu (31.4%), wengineo (0.8%){{Sensa ya 27 Agosti 1967[1]}}

Maiduguri
Maiduguri ni mji mkuu wa jimbo la Borno nchini Nigeria. Mji ulianzishwa mwaka 1907 na Waingereza kama kituo cha kijeshi.

Nigeria
Rais huchaguliwa na wananchi wote: ndiye mkuu wa serikali. Anawajibika mbele ya bunge lenye vitengo viwili: Senati na Baraza la Wawakilishi.

Abuja
Jamii:Miji ya Nigeria Jamii:Miji Mikuu Afrika

Kebbi (jimbo)
Kebbi ni jimbo la Nigeria. Mji mkuu ni Birnin Kebbi.

Utamaduni wa Nigeria
Makabila mengine ya Nigeria (wakati mwingine huitwa "mini-minorities") hupatikana nchini kote lakini hasa katika limekaliwa na watu wengi wa kusini. Hausa huwa Waislamu na Igbo, Wakristo. Wengi wa Efik, Ibibio, Annang watu ni Wakristo kwani Ukristo na mfumo wa Magharibi uliingia Nigeria kupitia mji mkuu wa Calabar. Wafuasi wote wa Ukristo na Uislamu wanapatikana miongoni mwa Yoruba. Dini za awali zimebakia muhimu, hasa katika kusini, na mara nyingi ni hurembeshwa na imani ya Kikristo.

Nigeria
Nigeria (kwa Kiswahili pia: Nijeria au Naijeria) ni nchi ya Afrika ya Magharibi kwenye pwani ya Bahari Atlantiki.

Nigeria
Mji mkubwa zaidi ni Lagos (mji mkuu wa zamani) ukiwa na wakazi 15,000,000. Kati ya miji mingine kuna Abuja, Kano, Ibadan, Oshogbo, Ilorin, Abeokuta, Ogbomosho na Port Harcourt.

Nigeria
Jeshi la Nigeria linaundwa na Jeshi la Ardhi, ni Jeshi la Wanamaji na Jeshi la Anga. Jeshi nchini Nigeria limecheza jukumu kubwa katika historia ya nchi tangu uhuru. Junta mbalimbali zilikamata udhibiti wa nchi na zilitawala kupitia wengi wa historia yake.

Historia ya Nigeria
Historia ya Nigeria inahusu eneo la Afrika Magharibi ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Nigeria.

Jiji
Nchini Tanzania ni Dar es Salaam pamoja na Arusha, Dodoma, Mbeya, Mwanza na Tanga, inayoitwa "jiji"; nchini Kenya ni Nairobi pamoja na Mombasa na Kisumu. Kati ya miji hiyo ni Nairobi na Dar es Salaam pekee yenye wakazi zaidi ya milioni mbili.

Bamako
Bamako ni mji mkuu wa Mali pamoja na kuwa mji mkubwa nchini ikiwa na wakazi milioni moja na nusu. Iko mwambaoni wa mto Niger katika kusini ya nchi.

Ahmadu Bello
Alikuwa mmoja wa viongozi maarufu Kaskazini mwa Nigeria sambamba na Abubakar Tafawa Balewa, wote wawili maarufu katika mazungumzo kuhusu nafasi ya kanda hili katika Nigeria huru. Kama kiongozi wa Northern People's Congress, chama hiki kiliweza kushinda uchaguzi wa ubunge mwaka wa 1959.

Jimbo la Sokoto
Jimbo la Sokoto (lilianzishwa mwaka wa 1976) ni jimbo katika sehemu ya kaskazini-magharibi mwa Nigeria. Jimbo hili lilipata jina lake kutoka kwa mji wake mkuu wa Sokoto, mji ambao una historia ya muda mrefu na kiti cha "Sokoto Caliphate".

Historia ya Nigeria
Baada ya kungonjeka kwake, makamu wa rais Goodluck Jonathan alichukua madaraka ya urais kuanzia mwaka 2010 akachaguliwa kuwa rais kwenye kura ya mwaka 2011.

Femi Kuti
Femi alizaliwa mjini London na wazazi Remi na Fela Kuti na kulelewa katika mji mkuu wa zamani wa Nigeria, Lagos. Mama yake alimwacha baba yake, akamchukua Femi kuishi pamoja naye. Mwaka 1977, hata hivyo, Femi alichagua kuhama pamoja na baba yake. Femi hatimaye akawa mwanachama wa bendi ya baba yake.

Utamaduni wa Nigeria
Maneno mengine ya utamaduni yanapatikana katika siri mbalimbali za Nigeria, kama vile eyo , ya Ekpe na Ekpo ya Efik / Ibibio / Annang / Igbo watu wa pwani ya kusini-mashariki ya Nigeria (Ekpe zamani siri jamii ya Ufalme Calabar - mwanzilishi wa Nsibidi ), na Edo Kaskazini. Vinyango vya Yoruba vya mbao hutumika katika siri za Gelede .

Yemi Osinbajo
Oluyemi Oluleke Osinbajo (* 8 Machi 1957) ni wakili na mwanasiasa nchini Nigeria. Tangu 29 Mei 2015 alikuwa makamu wa rais wa Nigeria Muhammadu Buhari. Yeye ni pia wakili, mwanasheria aliyefundisha kwenye chuo kikuu alishika vyeo mbalimbali katika idara ya sheria ya Jimbo la Lagos anakotoka.

Nigeria
Kuthibitisha idadi ya wafuasi wa dini mbalimbali ni vigumu vilevile. Kwa ujumla kaskazini ya nchi ina historia ndefu ya Uislamu na wakazi ni Waislamu, hasa Wahausa. Kusini kuna Wakristo wengi, Waigbo ni zaidi Wakatoliki na Wayoruba zaidi Waprotestanti.

Enugu
Kwa jina ya utani eneo hili linajulikana kama "the Coal City" katika miaka ya 1900, Enugu ilikuwa kituo kuu chamadini ya makaa ya mawe kilichozinduliwa na Albert Ernest Kitson katika Udi Kampuni ya makaa ya Nigeria imekuwa mjini Enugu tangu ianzishwe mwaka wa 1950. Vita ya Biafran vilileta uharibifu ambao ulilazimishwa kupunguka kwa kutengeneza kwa makaa ya mawe kutoka hasara au uharibifu wa vifaa. [1] ingawa makaa ya mawe si tena chanzo kikuu cha mapato, ni kiasi kidogo sana kinachosafirishwa kusini kwa reli hadi Bahari la Harcourt kwa ajili ya kuuza nje.
Uchumi wa mji huu mpana katika miaka ya sasa na unaendeshwa na uuzaji, biashara, na viwanda vidogo vidogo.
Wengi wa watu wa Enugu huuza bidhaa njiani au katika moja la masoko za Enugu. Baadhi ya masoko maarufu zaidi katika Enugu ni soko la Ogbete , Soko la Artisan , na Nsoko lipya. Masoko haya huuza vyakula vya kawaida, mazao, mavazi, na vilevile mapambo.

Utamaduni wa Nigeria
kadanda (mara nyingi inajulikana kama "mpira") ni maarufu sana kote nchini na hasa miongoni mwa vijana, Katika soka ya viwanjani na soka ya kimataifa, imesababisha mazoea ya umoja na mgawanyiko. Wafuasi wa Manchester United, klabu ya Arsenal, Liverpool na Chelsea hujigawanya mara nyingi zaidi ya ugawanyaji wa kidini na kikabila ili kushiriki katika timu za Ligi Kuu ya Uingereza Timu ya Taifa ya Nigeria inayoitwa Super Eagles, ni timu ya taifa ya Nigeria na shughuli zake huendeshwa na na Shirikisho la Soka Nigeria (NFF). Kulingana na FIFA , Nigeria imechukua nafasi ya 22 nakushikilia nafasi ya tatu ya miongoni mwa mataifa ya Afrika nyuma Kamerun (11) na Côte d'Ivoire (16). Nafasi ya juu iliwahi fika nafasi ya 5 kwenye FIFA Aprili mwaka wa 1994.

Orodha ya viwanja vya ndege nchini Nigeria
Kuna viwanja vya ndege 22 nchini Nigeria zenya barabara ya lami. Ya hivyo, nne ni viwanja vya ndege vya kimataifa. Pia kuna kujengwa barabara za ndege 21 iliyojengwa na jeshi la anga la Nigeria makampuni ya mafuta ya kimataifa iliyotawanyika nchini kote. Serikali inamiliki na inasimamia viwanja vya ndege nchini Nigeria kupitia shirika lake wa udhibiti, Shirikisho la Mamlaka ya Viwanja vya ndege la Nigeria. Hivi majuzi, mswada ambao unaruhusu ujenzi, umiliki na uendeshaji wa viwanja vya ndege kibiashara na binafsi umepitishwa kuwa sheria.

Kwara (jimbo)
Kwara ni jimbo la Nigeria. Mji mkuu ni Ilorin.

Accra
Accra ni mji mkuu wa Ghana ikiwa na wakazi 1 650 000. Accra ni kitovu cha uchumi, biashara na mawasiliano ya nchi. Iko ndani ya mkoa wa Accra Kuu.

Akwa Ibom (jimbo)
Akwa Ibom ni jimbo la kujitawala la Nigeria lenye eneo la 7,081 km² na wakazi milioni 4,8 (2005). Mji mkuu ni Uyo na mji mkubwa jimboni ni Ikot Ekpene mwenye wakazi 254,821 (2005).

Borno (jimbo)
Borno ni jimbo la Nigeria katika kaskazini ya nchi lenye wakazi milioni nne na nusu. Mji mkuu pia mji mkubwa wa jimbo ni Maiduguri (wakazi 1,112,511).

Lagos
Lagos ni kitovu cha uchumi wa Nigeria. Kiasi kikubwa cha pato la taifa kinazalishwa hapa. Makao makuu ya makampuni makubwa na benki yako Lagos Kisiwani.

Ahmadu Bello
Katika uchaguzi wa kwanza uliofanyika Kaskazini mwa Nigeria mwaka 1952, Bwana Ahmadu Bello alishinda [[kiti[[ cha bunge cha Kaskazini, na kuwa mwanachama wa [[baraza tendaji]] kikanda kama [[waziri wa kazi]]. Bello aliweza kufanikiwa kuwa [[waziri wa Ujenzi]], katika Serikali za Mitaa, na ya [[Ustawi wa Jamii]] katika Mkoa wa Kaskazini mwa Nigeria.
Mwaka wa [[1954]], Bello aliweza kuwa [[mkuu]] wa kwanza wa Kaskazini mwa Nigeria. Katika Uchaguzi mkuu huru wa mwaka wa [[1959]], Bello aliongoza NPC kushinda viti vingi vya [[bunge]]. Chama cha Bello NPC kiliungana na chama cha [[Nnamdi Azikiwe]] NCNC [[(Baraza la Taifa la Nigeria na Kamerun)]] na kuunda serikali ya kwanza ya shirikisho la Nigeria ambayo ilileta [[uhuru]] kutoka Uingereza. Katika kutengeneza shirikisho la serikali huru ya Nigeria mwaka wa [[1960]], Bello alichagua kubaki mkuu wa Kaskazini mwa Nigeria na kumwachia [[makamu wa rais]] wa NPC [[Abubakar Tafawa Balewa]] nafasi ya [[Waziri Mkuu]] wa [[Shirikisho]] hilo.
Tendo kuu la Bello na urithi mkubwa alioacha ni kuunganisha watu mbalimbali wa Kaskazini mwa Nigeria. Aliuawa wakati wa [[mapinduzi ya kijeshi]] baada ya kuangusha serikali huru nchini Nigeria tarehe 15 Januari 1966 alipokuwa anatumikia kama mkuu wa Kaskazini mwa Nigeria wakati huo.

Biafra
Biafra ilikuwa jamhuri iliyojitenga na Nigeria kati ya 1967 hadi 1970 iliyotambuliwa na nchi chache tu na kurudishwa Nigeria baada ya vita kali. Eneo la Biafra ilikuwa katika kusini-mashariki ya Nigeria inayokaliwa na Waigbo hasa wakati ule lilitwa "Mkoa wa Mashariki" lililokuwa moja kati ya mikoa mitatu ya Nigeria baada ya uhuru.

Ibrahim Babangida
Jenerali Ibrahim Badamasi Babangida (amezaliwa 17 Agosti, 1941), kiumaarufu anajulikana kama IBB, Alikuwa rais wa '8' pia alikuwa kiongozi wa kijeshi wa nchini Nigeria kuanzia mwezi wa Agosti mwaka 1985 hadi safari yake ilipofika ya kutoka ofisini kinguvu, Kutokana na msukumo mzito wa watu wenye kudai demokrasia ya kweli mnamo mwaka 1993, Baada ya kuanguka katika uchaguzi mkubwa uliofanyika mwaka huo.
Uchaguzi huo ulikuwa wa huru na haki katika historia ya Nigeria toka wapate uhuru.
Babangida alitanguliwa na rais Muhammadu Buhari, Kisha akafuatiwa na Ernest Shonekan.

Utamaduni wa Nigeria
Utamaduni wa Nigeria umeumbwa na kabila nyingi za Nigeria. Nchi hii ina zaidi ya lugha 250 na tamaduni mbalimbali. Hata hivyo, kabila kubwa ni Hausa - Fulani ambao ndio wengi kaskazini, Igbo ambao ndio wengi kusini-mashariki na Yoruba ambao ndio wengi kusini. Makabila ya Benin yamejaa katika kanda kati Yorubaland na Niger Delta. Asilimia 80 ya Benin huwa Wakristo wakati asilimia 20 iliyobaki huwabudu Ogu. Wanafuatwa na Ibibio / Annang / Efik watu wa pwani ya kusini mashariki mwa Nigeria na Ijaw wa Niger Delta.

Nigeria
Tangu miaka ya 1970 Nigeria ilikuwa na mapato makubwa kutokana na mafuta yaliyotolewa kutoka ardhi yake, hasa katika delta ya mto Niger.

Historia ya Nigeria
Lilikuwa azimio la Uingereza tu kuunganisha maeneo yenye utamaduni na historia tofauti kuwa koloni moja kuanzia mwaka 1800 hivi.

Ugaidi katika Afrika Chini ya Sahara: Boko Haram na al-Shabaab
Katika Nigeria, serikali imetumia fedha kutoka katika uwekezaji kutoka nchi nyingine, kodi, na aina nyingine za kipato kuwekeza zaidi huko kusini mwa nchi katika uchumi wa mafuta. Kaskazini mwa Nigeria kuna uchumi wa kilimo kwa muda mrefu, lakini wafanyabiashara na watu mbalimbali waligundua hifadhi kubwa ya mafuta katika 1950s na pamoja na ukuaji mkubwa wa sekta ya mafuta katika 1970s Nigeria iliamua kuzingatia katika sehemu hii ya uchumi. Kwa hivyo, utajiri wa nchi hiyo uko katika kusini mwa nchi. Watu wa kusini walikumbatia elimu ya Magharibi katika zama za ukoloni na sehumu hii ya nchi palikuwa na viwanda vingi haraka sana, lakini watu wa kaskazini hawakutaka elimu ya Magharibi na watu wa Ulaya hawakujali kuhusu sehumu hii pia. Kuna tofauti kubwa ya usawa wa mapato na mgawanyiko wa kikabila kwa watu wa kaskazini na kusini na kwa hivyo, usawa unaendelea kuongeza. Serikali inatumia fedha kuboresha miundombinu kusini kuliko kaskazini mwa nchi ya Nigeria kuhamasisha uwekezaji zaidi na hii iliendelea kuwa mbaya zaidi na tatizo tu. Mgawanyo wa utajir kati ya kusini na kaskazi ulilingana na mgawanyo na watu Wakristo na watu Waislam na migawanyo hii inasaidia Boko Haram kuwaajiri na kueneza ujumbe wao kuhusu mabaya ya ubepari na elimu ya Magharibi.

Rivers State
Rivers State ni mojawapo wa majimbo 36 ya Nigeria. Mji wake mkuu ni Port Harcourt. Kusini limepakana na Bahari ya Atlantic, Kaskazini na jimbo la Imo Abiaand Anambra , Mashariki na jimbo la Akwa Ibom na Magharibi majimbo ya Bayelsa na Delta. Kama jimbo la Delta State, Rivers State ina Waigbo wengi wa koo tofauti, lakini wengi ni wa ukoo wa Ikwerre. Pia ogoni wa Ijaw wako kwa idadi chache.

Historia ya Nigeria
Tangu miaka ya 1970 Nigeria ilikuwa na mapato makubwa kutokana na mafuta yaliyotolewa kutoka ardhi yake, hasa katika delta ya mto Niger.

Historia ya Nairobi
Historia ya Nairobi, mji mkuu wa Kenya ni kama ifuatavyo.

Rais wa Nigeria
Katika orodha ifuatayo kuna majina ya watu waliokuwa wakuu wa dola nchini Nigeria tangu uhuru katika mwaka 1960:

Jimbo la Bauchi
Jimbo la Bauchi ni jimbo liliopo mjini kaskazini mwa nchi ya Nigeria. Mji mkuu wake ni Bauchi. Jimbo lilianzishwa mnamo 1976 wakati Jimbo la zamani la mjini Kaskazini-Mashariki lilipovunjika. Awali ilijumlisha na eneo la sasa la Jimbo la Gombe, ambalo limepata kuwa jimbo tafauti mnamo mwaka wa 1996. Jimbo lina idadi ya wakazi wapatao 4,706,909 (sensa 2005) wanaoishi jimboni hapa.

Kano
Kuja kwa Waingereza tangu 1903 kulimfanya Amiri wa Kano mtawala wa nchi lindwa chini ya usimamizi wa Waingereza lakini ni kuundwa kwa nchi ya Nigeria tu kulikomaliza Kano kama nchi ya pekee. Amiri wa Kanu anaendelea kuwa kiongozi wa kiutamaduni anayeheshimiwa. Kitovu cha kiutawala cha kaskazini kilipewa Kaduna lakini katika muundo wa shirikisho Kano imekuwa tena jimbo la kujitawala.

Ghana
Kuna misimu miwili mikuu nchini Ghana, masika na kiangazi. Kaskazini mwa Ghana huwa na msimu wa masika kutoka Machi hadi Novemba huku sehemu ya kusini, ukiwemo mji mkuu wa Accra, ikiwa na masika kutoka Aprili hadi Novemba katikati.

Nigeria
Kati ya miaka 1967-1970 nchi iliona vita ya wenyewe kwa wenyewe; magharibi ya nchi, inayokaliwa na Waigbo hasa, ilijaribu kujitenga kwa jina la Biafra, ikipinga utawala wa wanajeshi Waislamu. Takriban watu milioni 2 walikufa kwa njaa wakati ule.

Owerri
Owerri ilikuwa mji mkuu wa Jamhuri ya Biafra mwaka wa 1969. Mji mkuu wa jimbo hili lilikuwa linabadilishwa bada ya askari wa Nigeria iliteka miji ya zamani. Enugu, Aba,,Umuahia na miji mingine mikuu ilikuwa kabla ya Owerri.

Abuja
Sifa muhimu ya Abuja ni Mlima wa Aso ambao ni mwamba ulio na urefu wa mita 400. Upande wa kusini wa mlima huo, kuna Ikulu ya Rais, Bunge la Nigeria, Mahakama Kuu na sehemu nyingi za mji.

Nigeria
Wakati huohuo wapelelezi Wareno na Wahispania walianza kufika kwenye pwani za Afrika ya Magharibi na pia katika delta ya Niger. Walianza kujenga vituo vya biashara kwa vibali vya watawala wa sehemu za pwani kama huko Lagos na Calabar. Wazungu walifanya biashara ya bidhaa mbalimbali na watu wa pwani na hii ilikuwa pia chanzo cha biashara ya watumwa ya kuvukia Atlantiki. [13] Bandari ya Calabar kwenye Hori ya Biafra (leo hii inajulikana zaidi kwa jina la "Bight of Bonny") iliendelea kuwa moja kati ya vituo vya biashara ya watumwa vikubwa zaidi kwenye pwani ya Afrika ya Magharibi. Vituo vingine vya biashara ya watumwa kwenye pwani ya Nigeria vilikuwa Lagos na Badagry, [13][14] Wangi waliouzwa hapo walifukuwa wafungwa wa vita vya watawala wenyeji kati yao au walikamatwa katika kampeni zilizoendeshwa kwa shabaha za kupata watumwa wa kuuzwa. [15]

Nigeria
Ni kwamba tangu mwaka 2009 hadi Septemba 2015 uasi wa kundi la Boko Haram ulivuruga amani na usalama nchini Nigeria. Wanamgambo wa kundi hilo wanaotazamwa na Wanigeria wengi kuwa magaidi walianza kutwaa mamlaka juu ya sehemu za nchi hasa katika mazingira ya jimbo la Borno, kuua wananchi wengi, kuchukua watu mateka na kupigana na jeshi la Nigeria na ya nchi jirani.

Nigeria
Lugha rasmi ya nchi ni Kiingereza, ingawa wakazi wengi wanatumia zaidi lugha za makabila yao, ambayo ni zaidi ya 500. Muhimu zaidi ni Kihausa, Kiigbo na Kiyoruba.

Historia ya Nigeria
Tangu mnamo 1860 Uingereza ilianza kupanua athira yake katika Nigeria. Uingereza ilikuwa nchi ya kwanza kuwa na viwanda vingi; viwanda vyake vilihitaji mafuta kwa matumizi ya grisi kwa kulainisha mwendo wa mashine. Delta ya mto Niger ilikuwa na idadi kubwa ya michikichi inayozalisha mafuta.[19] Hapo shirika kama Royal Niger Company zilipata maeneo makubwa chini ya mamlaka yao kwa njia ya mapatano na mikataba na watawala wenyeji, malipo na matishio na maeneo haya yaliwekwa baadaye chini ya serikali ya Uingereza.

Jimbo la Yobe
Yobe ni jimbo ya Nigeria. Mji mkuu wake ni Damataru.

Nigeria
Tangu karne ya 12 kuna habari za falme za Ife na Oyo katika kusini magharibi zilizoundwa na Wayoruba. [8][9] and 14th[10] Ife ilianza kukaliwa na watu tangu karne ya 9 na utamaduni wake ulitengeneza sanamu mashuhuri za terakota na bronzi. [8].

Orodha ya miji ya Nigeria
Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Nigeria yenye angalau idadi ya wakazi 200,000 (2007).

Siasa ya Nigeria
Bunge la Nigeria ina vyumba viwili. Baraza la Wawakilishi imesimamiwa na Spika wa Baraza la Wawakilishi. ina wabunge 360, waliochaguliwa kwa muda wa miaka minne katika majimbo ya kiti kimoja. Seneti inaongozwa na Rais wa SenA. Ina wajumbe 109, waliochaguliwa kwa muda wa miaka minne katika majimbo 36 yenye viti tatu ( kuwa sawa na majimbo) 36 ya nchi) na kiti kimoja katika jimbo la kiti kimoja (mji mkuu wa shirika hili ambao ni,mji wa Abuja).

Jimbo la Niger
Jina la jimbo hili linatokana na Mto Niger, mbili kati ya stesheni kubwa za kutengezea nguvu za umeme za Nigeria. Bwawa la Kainji na Bwawa la Shiroro ziko katika Jimbo hili. Pia kuna Mbuga ya Kitaifa ya Kainji iliyo kubwa zaidi nchini Nigeria na ina Ziwa Kainji.

Historia ya Nigeria
Katika uchaguzi wa mwaka 2007 Umaru Yar’Adua alishinda kwa asilimia 70 za kura.

Kano
Kano ni kitovu cha kiuchumi na kiutamaduni ya kaskazini ya Nigeria. Viwanda mbalimbali vinashughulika mazao ya karanga. Kuna uwanja wa ndege wa kimataifa na kituo cha reli kwenda Lagos kupitia Kaduna.

Historia ya Nigeria
Kumbukumbu ya mji wa Kano inaanza katika mwaka 999 BK.

Jimbo la Ebonyi
Jimbo la Ebonyi ni jimbo la nchi kavu lililoko kusini-mashariki mwa Nigeria, kimsingi, wakaazi wake ni Waigbo (95% ya idadi ya watu). Mji mkuu wake na mji mkubwa ni Abakaliki. Afikpo ni mji mkubwa wa pili. Miji mikubwa mingine ni Edda, Onueke, Nkalagu, Uburu, Onicha, Ishiagu, Amasiri na Okposi. Ni mojawapo ya majimbo sita mpya nchini Nigeria yaliyoumbwa mwaka wa 1996;Ebonyi aliumbwa kutoka kwa tarafa ya zamani ya Abakaliki ya Jimbo la Enugu na tarafa ya zamani ya Afikpo ya Jimbo la Abia.

Uislamu nchini Nigeria
Uislamu nchini Nigeria una idadi kubwa ya waumini kuliko nchi yoyote ile katika Afrika Magharibi. Utafiti wa kituo cha Pew Research Center unakadiria kuwa upo kati ya asilimia 48.5 (2010) na 50.4% (2009). Kina CIA wanakadiria kuwa asilimia 50 wakati BBC wanakadiria kati ya asilimia 50 (2007).

Goodluck Jonathan
Jonatahan aligombea urais katika uchaguzi wa 16 Aprili 2011 aliposhinda katika awamu ya kwanza kwa kupata kura 22,495,187 na angalau robo ya kura zote katika theluthi mbili za majimbo ya Nigeria. Mpinzani wake mkuu Buhari wa CPC alipewa kura 12,214,853 pekee. Watazamaji wa kimataifa walitangaza uchaguzi kuwa huru na kweli.

Abuja
Majengo maarufu mengine ni Msikiti wa Taifa (Nigerian National Mosque) na Kanisa Kuu la Madhehebu (National Ecumenical Centre Cathedral). Kuna kiwanja cha ndege cha kimataifa (Nnamdi Azikiwe International Airport), karibu na Mlima wa Zuma. Sehemu nyingine za mji hazijajengwa ilivyopangwa, na majengo mengi yanaendelea kujengwa.

Adamawa (jimbo)
Adamawa ni jimbo la kujitawala la Nigeria lenye wakazi milioni 3.7 (2005) na eneo la 36,917 km². Mji mkuu ni Yola na mji mkubwa ni Jimeta mwenye wakazi mit 248,166 (2005).

Nigeria
Katika kusini milki ya Nri kati ya Waigbo ilianza kabla ya karne ya 10 BK ikaendelea hadi kumezwa na koloni la Uingereza mwaka 1911.[5][6] Nri ilitawaliwa na mfalme (Eze Nri) na mji wa Nri huangaliwa kama chanzo cha utamaduni wa Waigbo.[7]

Nigeria
Baada ya kungonjeka kwake, makamu wa rais Goodluck Jonathan alichukua madaraka ya urais kuanzia mwaka 2010 akachaguliwa kuwa rais kwenye kura ya mwaka 2011.

Kaduna (jimbo)
Kaduna ni jimbo la Nigeria. Mji mkuu ni Kaduna.

Niger (mto)
Mto Niger una chanzo chake katika milima ya Futa Djalon nchini Guinea, umbali wa kilomita 240 kutoka bahari Atlantiki. Lakini haufiki baharini moja kwa moja, bali unaelekea kaskazini mashariki kwa Sahara kupitia Bamako na kuunda delta ya barani inayoitwa "Massina" ambako mji mkubwa ni Mopti. Unaendelea hadi Timbuktu unapopita kwenye Sahara ya kusini na kubadilisha mweleko kwenda kusini mashariki. Karibu na mji wa Gao unapita kwa matuta ya mchanga ya Koyma na kuingia tena katika kanda la Sahel. Halafu unapita nchi ya Niger na mji mkuu wake, Niamey. Kutoka hapa njia yake ni mpaka wa Benin hadi "hifadhi ya W" mpakani mwa Niger, Burkina Faso na Benin. Kutoka hapa mto Niger unaendelea hadi Nigeria. Karibu na Lokoja unapokea tawimto wa Benue na kuingia katika kanda la msitu wa mvua wa Nigeria. Karibu na mji wa Onitsha mto unaanza kujigawa na kuwa delta ya Niger. Mikono yake mikubwa inaitwa Forcados, Nun na Escravos.

Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Murtala Muhammed
Uwanja wa Ndege Kimataifa wa Murtala Muhammed (Murtala Muhammed International Airport kwa lugha ya kimombo) uko katika sehemu ya Ikeja, nchi ya Lagos, nchini Nigeria, na uwanja huu wa ndege ndio ambao unahudumia mji [1]wa Lagos, kusini magharibi mwa Nigeria na taifa zima. Awali uwanja huu wa ndege ulikuwa unajulikana kama Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Lagos (Lagos International Airport kwa Kiingereza), lakini jina lake lilibadilishwa ujenzi ulipofikia katikati kuwa Murtala Muhammed ambaye alikuwa mkuu wa zamani wa kijeshi wa Nigeria. Taminalii ya kimataifa ilijengwa kama ya Uwanja wa ndege wa Schiphol iliyoko mjini Amsterdam. Uwanja huu wa ndege ulifunguliwa rasmi tarehe 15 Machi 1979. Uwanja huu ndio wigo kuu kwa ndege kama vile flag carrier airlines ya Nigeria , Nigeria Eagle Airlines na Arik Air.

Chuo Kikuu cha Ibadan
Chuo Kikuu cha Ibadan ndio chuo kikuu kongwe Nigeria na iko maili tano ( kilomita 8) kutoka katikati ya mji mkuu wa Ibadan Magharibi mwa Nigeria. Chuo hiki kina zaidi ya wanafunzi 12,000.

Historia ya Nigeria
Idadi ya watumwa ndani ya Nigeria ilizidi kukua katika karne ya 19 ambako biashara ya watumwa kwenye Atlantiki ilikwisha. Manmo 1890 mkusanyiko mkubwa wa watumwa katika Afrika walikuwa watumwa katika milki ya Khalifa wa Sokoto, takriban watu milioni 2. [18]

Nigeria
Nigeria hukadiriwa kuwa na wakazi takriban milioni 180. Inasemekana nusu ya wakazi wote wana umri wa chini ya miaka 14. Hata hivyo ni vigumu kupata namba halisi kwa sababu ya umuhimu wake katika siasa.

Mji mkuu
Nigeria iliamua mwaka 1976 kuhamisha mji mkuu wa kitaifa kutoka Lagos kwenda mahali pa katikati ya nchi. "Eneo la Mji Mkuu wa Shirikisho" limeteuliwa. Mji mpya wa Abuja ndani ya eneo hili ukawa mji mkuu wa Nigeria mwaka 1991.

Muhammadu Buhari
Muhammadu Buhari (amezaliwa tar. 17 Desemba 1942) amekuwa rais wa Nigeria tangu 29 Mei 2015. Anashika cheo mara ya pili maana aliwahi kuwa rais toka 31 Desemba mwaka 1983 hadi 27 Agosti mwaka 1985. Wakati ule aliingia madarakani kama jenerali ya jeshi kwa kumpindua rais aliyechaguliwa Shehu Shagari. Buhari mwenyewe alipinduliwa mwaka 1985 na jenerali Ibrahim Babangida.

Federal Capital Territory, Nigeria
Kisheria ni tofauti kidogo na majimbo mengine ya Nigeria, ambayo yanaongozwa na Magavana waliochaguliwa, kumbe Eneo la Mji Mkuu wa Muungano na Utawala linaongozwa na waziri aliyechaguliwa na Rais.

Historia ya Nigeria
Mnamo mwaka 1500 kulikuwa na falme kubwa katika eneo la Nigeria ya leo. Katika kusini ni milki ya Benin (tofauti na nchi ya leo) na Onitsa ya Waigbo, katika kaskazini falme za Wahausa na Songhai ambazo zilitawaliwa na wafalme au masultani Waislamu. Falme za kaskazini zilishiriki katika biashara ya ng'ambo ya Sahara ambako hasa chumvi, dhahabu na watumwa walipelekwa kwa njia ya misafara hadi nchi za Waislamu karibu na Bahari Mediteranea. [11], [12]

Shirika la Nigeria ya Mamlaka ya Televisheni
Ulioanzishwa mwaka 1977, na ni mwili inayomilikiwa na serikali ya Nigeria na inahusika na utangazaji wa televisheni nchini humo. Inadai kuendesha mtandao wa televisheni kubwa zaidi katika bara la Afrika na vituo katika maeneo kadhaa ya Nigeria. Shirika hili lilianza na kunyakuwa vituo vya televisheni vya eneo hilo mwaka wa 1976 na waliokuwa mamlaka ya kijeshi ya Nigeria wakati huo. Inajulikana na wengi kama sauti halisi ya serikali ya Nigeria. Inajulikana zaidi kama kinywa-kipande cha serikali kuliko kama vyombo vya habari vya kujitegemea. Shirika hili lilijulikana awali kama "Nigeria Television" (NTV), yaani, Televisheni ya Nigeria. Baadaye, jina hilo lilibadilishwa kuwa "Nigerian Television Authority" inavyo julikana mpaka sasa. Mkurugenzi mkuu wake wa kwanza alijulikana kama Vincent Maduka, na alikuwa mhandisi. Kabla ya kuteuliwa Vincent Maduka alikuwa Meneja Mkuu wa "Western Nigerian Television", WNTV Ibadan, kituo cha kwanza cha televisheni barani Afrika. The Guardian katika uhatiri wake wa Jumapili 18 Oktoba 2009 ulisema "mtandao wa televisheni uliomilikiwa na serikali, "Nigeria Television Authority", (NTA) ni kwa umbakli stesheni kubwa zaidi barani Afrika ya umbo hio, lakini bado haina uhuru inayohitaji ili kuongeza uwezo wake". Utawala wa NTA'skatika hewa ya Nigeria ulivunjwa tangu katikati ya miaka ya 1990 kutokana na uanzishaji wa vituo vya televisheni vya kibinafsi mashuhuri miongoni mwao ukiwa Afrika Independent Television. Baadhi ya programu yake yaweza kutazamwa katika intaneti kupitia Africast. Baadhi matangazo ya habari ya NTA hupeperushwa kutoka Africa Independent Television, na baadhi ni pia hupeperushwa na BEN Television katika Ufalme wa Uingereza. Kituo hiki kinapatikana kupitia Sky Digital nchini Uingereza katika kanal 202 na katika jukwaa la IPTV SuncasTV, [www.suncastv.com].

Addis Ababa
Addis Ababa (pia Addis Abeba; kwa Kiamhara አዲስ አበባ, "Ua Jipya"; kwa Kioromo "Finfinne") ni mji mkuu wa Ethiopia na wa Umoja wa Afrika.

Umaru Yar'Adua
Tar. 29 Mei 2007 akaapishwa kuwa rais mpya wa Nigeria. Hii ni mara ya kwanza katika historia ya nchi ya kuwa maraisi wawili waliochaguliwa wamefuatana bila kungilia kwa jeshi.

Nigeria
Abia Abuja Federal Capital Territory Adamawa Akwa Ibom Anambra Bauchi Bayelsa Benue Borno Cross River Delta Ebonyi Edo Ekiti Enugu Gombe Imo Jigawa Kaduna Kano Katsina Kebbi Kogi Kwara Lagos Nassarawa Niger Ogun Ondo Osun Oyo Plateau Rivers Sokoto Taraba Yobe Zamfara

Mji mkuu
Tazama chini: Nigeria, Côte d'Ivoire

Orodha ya vituo vya redio nchini Nigeria
88.9 - Brila FM - Lagos (Lagos)
89.75 - Eko FM (Ikeja, Lagos)
90.90- Top Radio (Lagos)
92.3 - Inspiration FM (Lagos)
93.7 - Rhythm FM - Lagos (Lagos)
94.8 - Altitude FM - Lagos - (pop, rock, top 40)
96.9 - Cool FM - Lagos (Lagos) muziki wa urban
97.6 - Metro FM (FRCN) - Lagos (Lagos)
100.5 - Ray Power FM (Alagbado, Lagos)
101.5 - Star FM (Ikeja, Lagos)
102.3 - Radio Continental (Ikosi Ketu, Lagos)
103.1 - Unilag FM (University of Lagos, Lagos)
103.5 - Radio 1 (FRCN) - Lagos (Lagos)
105.9 - Noun FM (National Open University of Nigeria, Victoria Island, lagos)
107.5 - Radio Lagos (Ikeja, Lagos)
99.9 - Beat FM (Lagos)
99.9 - Beat FM (Lagos)
95.1 - Wazobia FM (Lagos)
80.3 - Craig FM (Lagos na Abuja)Star FM
Top Radio
Wazobia FM
Unilag FM
Bond FM

Jimbo la Ondo
Ondo ni jimbo ya Nigeria. Mji mkuu wake ni Akure.

Jimbo la Sokoto
Tangu uanzishi wake kama jimbo mwaka wa 1976 (kutokana na kugawanywa kwa jimbo la kaskazini-magharibi kuwa majmbo mawili ya Sokoto na Niger, jimbo la Sokoto limetawalwa na magavana na maafisa wengi wa kijeshi wa zamani, kila mmoja wao akipata muda mfupil kutawala.
Sokoto, kama eneo, lina historia ndefu. Wakati wa utawala wa himaya ya Fulani katika karne ya 19, Sokoto lilikuwa jimbo muhimu la Fula na pia lilikuwa mji mkuu wa sehemu lililokuwa linajulikana kama magharibi ya kati ya Sudan.
Kutoka ca. 1900, wakati Waingereza walianza ukoloni, Sokoto, ambayo ililkuwa inazunguka sehemu nzima ya kona ya kaskazini-magharibi ya Nigeria, ikawa mkoa wa "British protectorate" wa Nigeria. Hii haikuwa muda mrefu baada Gando kuongezwa kama mkoa mdogo wa Sokoto. Mikoa hii miwili kisha ilifunlika eneo a eneo maili elfu 35 (eneo a eneo kilomita elfu 90) na wakazi walikadiriwa kuwa zaidi ya laki 5. Mikoa hii ilijumuisha falme za Zamfara na Argunga, au Kebbi.
Ifuatayo kutoka "Encyclopaedia Britannica" ya mwaka wa 1911 inatoa baadhi ya taarifa kutoka mtazamo wa Waingereza waliokuwa katika utawala:

Jiji
Lagos, Nigeria - milioni 16 Kinshasa, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo - milioni 11.9 Cairo, Misri - milioni 10.2 Casablanca, Moroko - milioni 5.1 Abidjan, Cote d'Ivoire - milioni 4.8 Aleksandria, Misri - milioni 4.6 Johannesburg, Afrika Kusini - milioni 4.4 Dar es Salaam, Tanzania - milioni 4.4 Giza, Misri - milioni 4.2 Cape Town, Afrika Kusini - milioni 3.7 Khartoum, Sudan - milioni 3.6 Durban, Afrika Kusini - milioni 3.4 Algiers, Aljeria - milioni 3.4 Ekurhuleni, Afrika Kusini - milioni 3.2 Nairobi, Kenya - milioni 3.1 Addis Ababa, Ethiopia - milioni 3.1 Luanda, Angola - milioni 2.8 Douala, Kamerun - milioni 2.4 Yaoundé, Kamerun - milioni 2.4 Ouagadougou, Burkina Faso - milioni 2.2 Kano, Nigeria - milioni 2.2 Accra, Ghana - milioni 2.1 Brazzaville, Jamhuri ya Kongo - milioni 1.8 Maputo, Msumbiji - milioni 1.8 Lusaka, Zambia - milioni 1.7 Harare, Zimbabwe - milioni 1.6 Oran, Aljeria - milioni 1.6 Kampala, Uganda - milioni 1.5

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Geline Alfred Fuko ndiye mtu wa kwanza kutengeneza kitu gani?

Geline Alfred Fuko
Geline Alfred Fuko (amezaliwa tar. ) ni mwanamke Mtanzania ambaye ni mtafiti wa katiba na haki za binadamu. Ndiye mtu wa kwanza kutengeneza kanzidata ya katiba ya nchi ambayo inawafikia Watanzania kiurahisi.

Usafiri wa anga-nje
Kiumbehai wa kwanza aliyefikishwa hadi anga-nje alikuwa mbwa Laika kwa njia ya satelaiti ya Sputnik 2. Mtu wa kwanza katika anga-nje alikuwa Mrusi Yuri Gagarin aliyezunguka Dunia mara moja tarehe 12 Aprili 1961 kwa Vostok 1.

Saa ya mkononi
Saa za mkono zilianza kuvaliwa na wanaume wanajeshi mwisho mwa karne ya 19 kwa ajili ya kupanga vyema vita. Kampuni ya Garstin ya London ilipata hati miliki ya "Watch Wristlet" mwaka 1893, lakini walikuwa wakitengeneza saa miundo kama hiyo tangu miaka ya 1880. Maofisa wa Jeshi la Uingereza walianza kutumia saa za mkonononi wakati wa kampeni ya kijeshi ya kikoloni katika miaka ya 1880, kama vile wakati wa Vita ya Anglo-Burma ya 1885. Wakati wa Vita ya kwanza ya Makaburu, umuhimu wa kuratibu harakati za vikosi na kusawazisha mashambulizi dhidi ya Makaburu ulikuwa muhimu sana, na matumizi ya saa za mkono ulianza kuenea miongoni mwa maofisa wa kijeshi. Kampuni ya Mappin & Webb ilianza uzalishaji wa saa za wanajesho wakati huko Sudan mnamo mwaka 1898 na kuongeza kasi ya uzalishaji wakati wa Vita ya Pili ya Makaburu miaka michache baadaye. Katika bara la Ulaya kampuni ya Girard-Perregaux na kampuni nyingine za Uswisi zilianza kutengeneza saa za mkono za maofisa wa jeshi la Ujerumani mwaka 1880.

Lameck Ditto
Mwimbaji wa muziki wa Bongo Flava Dotto Bernad Bwakeya a.k.a Lameck Ditto aliye ibuliwa na Rapa mkongwe Afande Sele
mwaka 2003 katika tamasha la kuibua vijana wadogo wenye vipaji lilioandaliwa na kituo cha Redio Ukweli kilichokuwa na makazi yake mkoani morogoro nchini
tanzania.
Kipindi hicho akiitwa Dogo Ditto alishirikishwa kwenye nyimbo zote za albam ya pili ya Afande Sele Darubini Kali ukiwemo wimbo huo wa Darubini Kali pia baadae mwaka 2004 Lameck Ditto alimshirikisha Afande Sele katika wimbo wake wa kwanza kurekodi kama msanii anayejitegemea wa Dunia ina mambo uliofanikiwa kukamata chati katika ukanda wa Afrika Mashariki Lameck Ditto au Dogo ditto kwa kipindi hicho mwaka 2005 alishiriki kuasisi kundi la Watupori akiwa na Afande Sele na Mc Koba baada ya kundi la Ghetto Boys kuvunjika.
Watupori kundi lilokuwa na maskani yake mkoani Morogoro walifanikiwa kutamba na nyimbo kama Usinichukie, Nafsi ya mtu na Sana Tu ambazo zilitamba na kukamata chati za juu. Watupori haikudumu sana baada ya mikwaruzano ya hapa na pale ambayo inasemekana ilichangiwa na Ditto kutakiwa Bongo Record ya P Funk ambae alikuwa tayari kumpatia mkataba wa kurekodi albam ya peke yake nje ya Watupori Lameck Ditto akifuatana na Mc Koba waliachana na Afande sele na kuungana Wakarekodi Albam yao ya kwanza katika Studio za Bongo records walifanikiwa kutoa wimbo mmoja tu wa Ulibisha Hodi ambao nao ulifanya vyema kabla ya wote kujiunga katika kundi la La Familia lililokuwa likiongozwa na Chid Benz ambalo pia liliundwa na Kassim Mganga, Tunda Man, O Ten, Chiku Ketto na Mc Koba hapo ndipo Rasmi akaanza kutumia jina la Lameck Ditto. Akiwa La familia alishirikishwa katika nyimbo kama Ngoma Itambae (Dar es salaam Stand Up na Muda Umefika ft Chiku Keto baadae mwaka 2008 Ditto akajiunga na Taasisi ya kukuza na kulea vijana wenye vipaji ya Tanzania House Of Talent THT ili kujiongezea ujuzi katika fani hii ambapo alifanikiwa kutoa nyimbo kama Wapo Tushukuru kwa yote na Niamini

Karl Friedrich Benz
Benz aliendelea kutengeneza gari lenye magurudumu manne. Kwa jina la "Velo" lilikuwa motokaa ya kwanza iliyotengenezwa kwa wingi duniani.

Kufuli
Kufuli ya kwanza ya chuma ilitengenezwa na mvumbuzi Theodoros wa Samos (karne ya 6 KK).

Roboti
Wakati wa karne ya 19 mhandisi Zadoc P. Dederick alitengeneza mashine ya mvuke iliyoiga umbile la binadamu aliyokusudia kwa kuvuta magari mjini. Ilitengenezwa mara moja tu na haikuendelezwa lakini ilikuwa chanzo cha hadithi ya mwandishi Edward S. Ellis "The Steam Man of the Prairies" alikowaza shughuli za mashine jitu yenye umbo la kibinadamu. Hadithi hizi za awali hazikutumia bado neno "robot" bali "automaton".

Carl Friedrich Gauss
Gauss alibuni mambo mengi.
Alikuwa mtu wa kwanza aliyeonyesha jinsi gani kuchora pembekuminasaba. Alitengeneza jedwali inyoonyesha tarehe ya Pasaka kwa kila mwaka. Alitoa nadharia juu ya namba tasa inayoonyesha jinsi gani namba tasa zinatawanyawa kati ya namba za kawaida. Mbinu wa namba mraba ndogo ulimsaidia kubuni uenezi kawaida wa mchirizo unaoeleza wastani ya vipimo vinavyotofautiana kiasi. Mbinu huu umekuwa msingi wa ueneaji yamkini na takwimu ya kisasa.

Ufuaji metali
Baada ya karne kadhaa za zama za shaba watu waligundua njia ya kuboresha ugumu wa shaba kwa kuichanganya na stani na hivyo kupata aloi ya bronzi (shaba nyeusi). Hii ilikuwa aloi ya kwanza inayojulikana kuwa ilitumiwa na binadamu katika historia yake. Shoka na vyembe vya bronzi viliboresha shughuli za kila siku, silaha za bronzi ziliongeza nguvu ya wanajeshi.

Harry Huskey
Pia aliunda kompyuta ya G15 kwa "Bendix Aviation Corporation", ambayo inaweza labda kuchukuliwa kama kompyuta "binafsi" ya kwanza duniani.

Mawingu ya Magellan
Mawingu haya yalijulikana tangu kale kati ya mataifa ya nusutufe ya kusini na kupokea majina. Ushuhuda wa kwanza wa kimaandishi upo katika kitabu cha mwanaastronomia Al Sufi katika kitabu chake juu ya nyota mnamo mwaka 964 BK. Mzungu wa kwanza aliyeyaeleza alikuwa Ferdinand Magellan alipozunguka Dunia kwenye mwaka 1519.

Historia ya teknolojia
Watu wa kwanza waliishi katika Afrika penye hali ya hewa ya joto. Kadri walivyohama na kufika nchi baridi zaidi walihitaji mavazi ya kujikinga dhidi ya baridi. Inaaminiwa ya kwamba mwanzoni ngozi za wanyama zilitumiwa kama mavazi lakini rahisi kujua chanzo kamili kwa sababu tofauti na zana za mawe ngozi au vitambaa vinaoza. Lakini kuna sindano za kushona zilizotengenezwa kwna mifupa na ndovu zilizopatikana tangu miaka 30,000 KK. Hakuna uhakika ufundi wa ufumaji ulianza lini lakini kuna dalili katika makaburi ya kale zinazoonyesha uwezekano ya kwamba ufumaji ulianza kabla ya kilimo.

Wingu Kubwa la Magellan
Ushuhuda wa kwanza wa kimaandishi unaojulikana ni "Kitabu cha Nyota" cha Mwajemi Abd-al-Rahman Al Sufi aliyetaja "Ngombe Dume Mweupe" inayoonekana kwa Waarabu wa kusini ilhali wingu halikuonekana katika kaskazini ya Uarabuni[1].

Marin Mersenne
Alianzisha sheria za kwanza za "acoustics", ambayo ilikuwa inajulikana kwa jina lake kwa muda mrefu. Leo hukumbukwa kwa kiasi kikubwa kwa "primes of Mersenne". Pamoja na Galileo Galilei alijenga sheria zinazoelezea jinsi kitu kinavyoweza kuanguka katika mahali pasipo na hewa yoyote, Mfano, nyoya na jiwe la mviringo la chuma huweza kuachiwa kutoka mahali pa juu na kutua kwa wakati mmoja ila mahali pasipo hewa.

Penisilini
Changamoto ya kutengeneza dawa hii kwa uwingi ilikuwa ngumu. Mwezi wa 14 Machi,1942,mgonjwa wa kwanza alitibiwa kwa streptococcal septisemia kwa kutumia Penisilini iliyotengenezwa Marekani na Merck & Co. Nusu ya jumla ya usambazaji iliyotengenezwa wakati huo ilitumika kwa mgonjwa huyo mmoja. Kufikia mwezi wa Juni 1942,kulikuwa na Penisilini ya marekani ya kutosha kuweza kupatikana kutibu wagonjwa kumi. Cantaloupe iliyokuwa na mould katika soko la peoria,Illinois mwaka wa 1943 ilipatikana kuwa na hali bora kabisa na ya juu ya Penisilini baada ya kutafutwa kote duniani. Ugunduzi huu wa cantaloupe,na matokeo ya utafiti ya fermentation kwa pombe steep iliyokuwa ya mahindi katika maabara ya utafiti ya Northern Regional,ya Peoria,Illinois,ilikubalisha Marekani kutengeneza milioi 2.3 ya maagizo ya dawa kwa wakati mzuri kwa ajili ya uvamizi wa Normandy wakati wa spring mwaka wa 1944. Uzalishaji kwa ukubwa ulisababishwa kutokana na maendeleo ya deep-tank fermentation ya mhandisi wa kemikali Margaret Hutchinson Rousseau.
G. Raymond Rettew alitoa mchango muhimu katika vita ya Marekani kwa njia zake za kutengenezaa bidhaa ya kibiashara ya penisilini.
Wakati wa Vita vikuu vya pili duniani, Penisilini ilileta tofauti kuu kwa nambari za vifo na kukatwa watu kukatwa na kutolewa viungo vya mwili vilivyosababishwa na vidonda vilivyoambukizwa kati ya wanajeshi,kwa hiyo kusaidia maisha ya watu karibu asilimia 12,]] Penisilini akafanya tofauti kubwa katika idadi ya vifo na amputations unasababishwa na majeraha kuambukizwa kati ya majeshi ya Allied, kuokoa wastani wa 12% -15% ya maisha. Upatikanaji ulikuwa wa kiasi cha chini mno,ijapokuwa,kwa ugumu wa kutengeneza nambari kumbwa za Penisilini na kwa upitishaji wa haraka kwenye figo ya dawa hii,kwa hiyo kuleta upeanaji wa dawa hii mara kwa mara. Penisilini inatolewa mwilini bila kukosa,na karibu asilimia 80 ya dawa ya Penisilini iliyopewa mtu inamalizwa mwilini kwa masaa matatu au manne kutoka wakati wa kuchukuliwa. Kwa kweli, nyakati za mapema za Penisilini,dawa hii ilikuwa kwa upingufu mno na kuwekwa bei ya juu mpaka ikawa kawaida kuokota mkojo ya wagonjwa wanaotibiwa,ili Penisilini iliyokuwa kwa mkojo huo inngetengwa na kutumiwa tena.

Vienna Fingers
Vienna Fingers ilikuwa mojawapo ya bidhaa zilizouzwa na kampuni ya Sunshine Biscuits. Kuki hizi ziliuzwa kwanza na Sunshine Biscuits katika mwaka wa 1915 na kuwekwa alama maalum kuwa ni biskuti za Sunshine mnamo Novemba 1947. Umaarufu wa biskuti za Vienna Fingers ulitiwa katika kumbukumbu na mtunga hadithi Neil Simon katika mchezo wa kuigiza wa 1965,The Odd Couple - iliundwa kama filamu ya kuchekesha ya 1968. Katika mchezo huo wa kuigiza, Oscar Madison anajaribu kumvutia Felix Ungar,aliyekuwa amehuzunika, na vitafunio:"Je,utakula biskuti za vanilla? Au Vienna Fingers? Nina kila kitu. [7]

Bakteria
Ingawa katika karne ya 19 ilijulikana kwamba bakteria ndizo chanzo cha magonjwa mengi, hakuna matibabu yoyote ya viua-bakteria yaliyopatikana.[9] Katika mwaka wa 1910, Paul Ehrlich alitengeneza kiua vijasumu cha kwanza, kwa kubadilisha rangi ambazo kwa kuchagua zilitia mawaa Treponema pallidum, spirokaeti ambayo husababisha kaswende katika mchanganyiko wa ambao uliua kisababishi magonjwa.[10] Ehrlich alikuwa ametuzwa Tuzo la Nobel mwaka 1908 kwa kazi yake kuhusu elimu ya kingamaradhi, na alianzisha matumizi ya madoa ili kuchunguza na kubaini bakteria, na kazi yake ilijikita kwenye misingi ya doa la Gram na doa la Ziehl-Neelsen.[11]

Gold Coast
Vyanzo vya koloni vilikuwa vituo vya wafanyabiashara kutoka Ulaya waliofika sehemu hii ya pwani tangu karne ya 15 kwa biashara ya dhahabu, watumwa, visu, vioo, pombe kali na silaha kama bunduki. Kituo cha kwanza kilikuwa boma la Elmina lililojengwa na Wareno.

Ndegeputo
Leo hii kampuni ya Zeppelin imeanza tena kujenga ndegeputo kwa mfumo ulioboreshwa wa "NT" ("neue Technologie/new technology" - "teknolojia mpya") .
Huduma za kwanza za usafiri wa angani zilitekelezwa na ndegeputo. Tangu vita kuu ya kwanza ya dunia ndege ziliendelea zikaonekana ya kwamba zilikuwa usafiri wa haraka zaidi lakini hazikufika mbali bado. Ndege zilihitaji kushuka na kuongeza petroli kila baada ya masaa kadhaa lakini ndegeputo kubwa ziliweza kukaa hewani kwa siku mfululizo. Kabla ya vita kuu ya pili ya dunia ndegeputo za Zeppelin zilikuwa vyomboanga vya pekee vilivyosafirisha abiria mara kwa kati ya Ulaya na nchi za Amerika.

Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Mapema mwaka wa 1951, mtaalamu wa fesiolojia Gregory Pincus,ambaye alikuwa kiongozi katika utafiti homoni na mwanzilishi wa shirika la Worcester Foundation for Experimental Biology (WFEB) katika Shrewsbury, Massachusetts, alikutana kwa mara ya kwanza na mwanzilishi wa Marekani wa kikundi cha kudhibiti uzazi Margaret Sanger katika hafla ya chakula cha jioni katika Manhattan iliyokuwa imeandaliwa na Ibrahim Stone , mkurugenzi wa matibabu mkurugenzi na makamu wa mwenyekiti wa Planned Parenthood (PPFA), ambaye alimsaidia Pincus kupata ruzuku ndogo kutoka PPFA kuanza utafiti wa dawa za upangaji uzazi za homoni. Utafiti ulianza tarehe 25 Aprili 1951 na uzazi physiologist Min Chueh Chang kurudia na kupanua 1937 majaribio ya Makepeace al et sungura. Ambayo ilionyesha sindano progesterone hayataota wa ovulation katika. Katika Oktoba 1951, M-ngu Searle & Company walilikataa ombi la Pincus la kufadhili utafiti homoni uzazi wa mpango wake, lakini akae naye kama mshauri na kuendelea kutoa misombo ya kemikali na kutathmini. [6] [11]

Frosted Flakes
Maswali kuhusu maslahi ya "Frosties Kid" huulizwa bado na fununu unaovutia watu wengi ni kuwa "Frosties Kid" alikuwa katuni iliyoumbwa na kampuni ya CGI Creation.

Galileo Galilei
Anakumbukwa kwa sababu aliweka misingi ya mbinu mpya za sayansi zinazoendelea kutumika hadi leo. Akiwa mtaalamu wa kwanza aliyetumia darubini kwa kutazama nyota na sayari na kwa njia hiyo alipanua ujuzi wa binadamu juu ya ulimwengu.

Bronzi
Bronzi ilikuwa aloi ya kwanza inayojulikana kuwa ilitumiwa na binadamu katika historia yake. Mwisho wa zama za mawe watu walianza kutumia shaba kwa kutengeneza silaha na vifaa vingine. Lakini shaba peke yake ina hasara mbili: si ngumu sana, yaani umbo lake halidumu likitumiwa kwa kazi nzito au kwa mapigano; ukali wa kisu au shoka unapotea haraka. Hasara nyingine inafanya mmenyuko na oksijeni ya hewa au katika maji na uso wake hubadilika kuwa ganda la oksaidi.

Alfabeti ya Kigiriki
Asili ya mwandiko huo ulikuwa alfabeti ya Kifinisia inayoaminiwa kuwa alfabeti ya kwanza kabisa duniani. Wagiriki waliongeza alama za vokali (kama a-e-i-o) na kubadilisha mwendo wa mwandiko kutoka kushoto kwenda kulia, tofauti na Kifinisia iliyoandikwa kutoka kulia kwenda kushoto jinsi ilivyo hadi sasa katika mwandiko wa Kiarabu na wa Kiebrania ambazo ni lugha za Kisemiti jinsi ilivyokuwa Kifinisia.

Rekodi za Dunia za Guinness
Makala ya hivi karibuni yamelenga rekodi za umahiri wa washindani binadamu. Mashindano yapo kwa viwango mbalimbali kutoka kwa yale dhahiri kama kuinua uzito hadi uturushaji wa yai kwa umbali ulio mrefu zaidi, au kwa muda mrefu iliotumika kucheza Theft Auto IV au idadi ya hot dogs ambazo zinaweza kuliwa katika dakika kumi, ingawa mashindano ya kula na kunywa bia na pombe hayakubaliki tena pengine kwa hofu ya kuyahalalisha. Licha ya rekodi za mashindano, kuna habari za ukweli kama uvimbe mzito sana,mmea wa sumu zaidi , mto mfupi sana (Mto Roe ), mchezo wa kuigiza unaochukuwa muda mwingi sana (Guiding Light) katika Marekani, wahusika waliodumu sana katika mchezo wa kuigiza (William Roache kwa Coronation Street nchini Uingereza, Ray Meagher kwa Home and Away muda mrefu zaidi (As the World Turns) katika Marekani, na mfanyabiashara maarufu sana duniani (Joe Girard), na zinginezo. Rekodi nyingi pia zinahusiana na binadamu mwenye umri mdogo kutimilisha kitu kama binadamu mwenye umri mdogo kutembelea mataifa yote ya ulimwengu akiwa Maurizio Giuliano. [10]

Geline Alfred Fuko
Jamii:Wanawake wa Tanzania Jamii:Watu walio hai Jamii:Wiki Loves Women Tanzania

Unene wa kupindukia
Flier anafupisha taratibu nyingi za pathofiziolojia zinazohusika katika ukuaji na udhibiti wa unene wa kupindukia. Kitengo hiki cha utafiti kilikuwa hakijaangaziwa hadi mwaka wa 1994leptini ilipogunduliwa. Tangu ugunduzi huu ulipofanyika, taratibu zingine nyingi za homoni zinazohusika katika udhibiti wa hamu ya kula na ulaji, mitindo ya uhifadhi ya tishu ya mafuta na ukuaji wa ukinzani kwa insulini zimefumbuliwa. Tangu kuvumbuliwa kwa leptini, grelin, insulini, oreksini, PYY 3-36, kolesistokinini,adiponektini, na vipengele vinginevyo zimechunguzwa. Adipokini ni chembe zinazoundwa na tishu ya mafuta; utendakazi wake unadhaniwa kubadilisha magonjwa mengi yanayohusiana na unene wa kupindukia.

Karl Friedrich Benz
1886 Benz alikuwa mtu wa kwanza aliyeweka injini ya petroli kwa gari. Gari lake la kwanza lilikuwa na magurudumu matatu yenye nguvu-farasi 0.8. Mke wake Bertha Benz alifanya safari kubwa ya kwanza kwa gari hili kwa umbali wa km 89 kutoka Mannheim kwenda Pforzheim (yote Ujerumani wa Kusini Magharibi). Alipoishia petroli alipaswa kuinunua katika duka ya madawa kwani hapakuwapo na kituo cha petroli bado.

Nikolaus Otto
1862 Majaribio ya kwanza na injini nne za kiharusi 1864 Kuanzisha kiwanda cha injini ya kwanza ulimwenguni: NA Otto Cie 1867 Medali ya Dhahabu ya Maonyesho ya Dunia huko Paris kwa injini ya gesi 1869 Kampuni hiyo huhamia na kubadilisha jina lake kwa Langen, Otto, na Roosen 1872 Kampuni hiyo huhamia vituo vikubwa na hubadili jina la Deutz Gasmotoren Fabrik 1876 Maendeleo ya injini nne za kiharusi (Otto-motor) 1882 Uzalishaji wa injini ya anga imekoma baada ya 2649 kufanywa 1884 Nikolaus Otto inakaribisha umeme 1885 Gottlieb Daimler na Karl Benz walijenga magari ya kwanza kwa kutumia injini za mafuta ya petroli.

Amfetamini
Amfetamini ilisanisiwa kwa mara ya kwanza mnamo mwaka wa 1887 na mtaalamu wa kemia kutoka Romania Lazar Edeleanu huko Berlin, Ujerumani. Aliuita mchanganyiko huo fenilisopropilamini. Ulikuwa ni mojawapo ya mfululizo wa michanganyiko iliyohusiana na efedrini iliyonyumbuliwa kwa mmea, na ambayo ilitolewa kwa Ma-Huang mwaka huo huo na Nagayoshi Nagai. Hapakuwa na matumizi yoyote ya utengenezaji dawa yaliyopatikana ya amfetamini hadi 1927, wakati mtaalamu mwanzilishi wa utengenezaji dawa za kichwa Gordon Alles aliiunganisha tena na kuijaribisha kwa kuitumia yeye mwenyewe, alipokuwa akitafuta dawa badalia ya efedrini. Kutoka 1933 au 1934 Smith, Kline na French walianza kuuza aina fukivu ya dawa hii kama dawa ya kuvuta ikiitwa kwa jina la kibiashara la Benzedrine, iliyotumiwa kugandamua lakini ingetumika kwa urahisi kwa malengo yasiyo ya kimatibabu. Mojawapo ya majaribio ya kwanza ya kuitumia amfetamini kama utafiti wa kisayansi yalifanywa na M.H. Nathanson, daktari kutoka Los Angeles, mnamo mwaka wa 1935. Daktari huyu alichunguza athari nafsi za amfetamini katika wafanyakazi 55 wa hospitali ambao walipewa miligramu 20 ya Benzedrini kila mmoja. Athari mbili zilizolipotiwa sana za dawa hii ni "hisia za wema na bashasha" na "kupunguka kwa uchovu katika utendaji kazi". Wakati wa Vita Vikuu vya II amfetamini ilitumiwa sana kupambana na uchovu na kuongeza uwezo wa kuwa macho miongoni mwa wanajeshi. Baada ya miongo kadhaa ya ripoti za matumizi mabaya, Shirika la Madawa nchini Marekani, FDA, lilipiga marufuku aina zozote za Benzedrini za kuvutwa, kisha mnamo mwaka wa 1965, likapiga marufuku matumizi ya amfetamini bila maagizo ya daktari, lakini matumizi yasiyo ya kimatibabu yakaendelea. Amfetamini ikawekwa katika kiwango cha II chini ya Sheria ya Madawa Yaliyodhibitiwa ya mwaka wa 1971.

Penisilini
Fleming alielezea kuwa tarehe ya ugunduzi wake wa Penisilini ilikuwa asubuhi ya Ijumaa, 28 Septemba 1928. Ilikuwa ni ajali ya kujitoa:katika maabara yake katika chumba cha chini cha hospitali ya St.Mary's huko London,katika LondonLondon(wakati huu iko pamoja na Imperial College),Fleming aliona kibakuli iliyokuwa na sahani ya culture ya Staphylococcus aliyokuwa ameiwacha wazi kwa bahati mbaya,na ika chafuliwa na mould iliyokuwa blu na kijani kibichi,iliyokuwa imemea na ilikuwa inaonekana. Kulikuwa na halo ya kumea kwa bakteria uliyozuiliwa ambao umezunguka mould hio. Fleming alihitimisha kuwa mold ilikuwa inatoa dutu iliyokuwa inazuia kumea na lying ya bakteria.kwamba alikuwa repressing ukuaji na lysing bakteria. Alipanda culture isiyochanganyika na kugundua ya kwamba ilikuwa dutu ya Penisilini.,inayojulikana sasa kuwa penicillium notatum. Charles Thom, mtaalam wa Marekani afanyaye kazi katika Idara ya kilimo ya Marekani,alikuwa mtaalam aliyekubalika,na Fleminh akapendekeza mambo hayo kwake. Fleming alizindua neno "Penisilini" kuelezea filtrate ya mchanganyiko ya culture ya Penisilini mould. Hata katika hatua hizi za kwanza,pnicillin alipatikana kuwa na ufanisi zaidi dhidi ya bakteria yaGram-positive,nakutokuwa na ufanisi dhidhi ya viumbe Gram-negative
na fungi. Alionyesha matumaini hapo awali kwamba Penisilini itakuwa disinfectant inayosaidia,kwa kuwa potent katika hali ya juu ikiwa na toxicity kidogo ikilinganishwa na antiseptiki ya siku,na thamani yake ya maabara katika utenganishi ya "Bacillus influenzae"(kwa sasa inajulikana kama Haemophilus influenzae). Baada ya majaribio zaidi,Fleming alishawishika kwamba Penisilini haingedumu ya kutosha kwenye mwili wa binadamu kuua pathojenic bakteria,na akawacha kuisomea baada ya 1931. Alianzisha tena majaribio za kliniki mwaka wa 1934,na akaendelea kujaribu kupata mtu atakayeisafisha mpaka mwaka 1940.

Mlima Kenya
Katika miaka ya 1930 ziara zilifanyika zaidi katika nyika ya mlima. Raymond Hook na Humphrey Slade walikwea ili wachore ramani ya mlima na wakapeleka samaki. Februari mwaka 1938, C Carol na Mtu Muthara wakawa mwanamke wa kwanza na Mwafrika wa kwanza mtawalia kupaa Nelion, katika ziara na Noel Symington, mwandishi wa The Night Climbers of Cambridge, na tarehe 5 Machi Una Cameron akawa mwanamke wa kwanza kupaa Batian.[19]

Tofaa
Mwanzo wa kuchipua kwa jenasi ya Malus ni huko Uturuki Mashariki. Mtufaa pengine ndio ukawa mti wa kwanza kuanza kulimwa na binadamu, na matunda yake yamekuwa yakiboreshwa kwa uchaguzi maalumu kwa miaka maelfu. Mfalme, "Alexander the Great", huonwa ndiye mgunduzi wa miti mifupi ya tufaa huko Asia Ndogo mnamo 300 KK, ambayo baadae ilipelekwa Macedonia. Tufaa za kipupwe, ambazo huchumwa mwishoni mwa msimu wa kuchipua na kuhifadhiwa katika baridi kali, kimekuwa chakula mihimu kwa Asia na Ulaya kwa miaka mingi , hali kadhalika na kwa Marekani na hata huko Argentina. tufaa zilipelekwa Amerika ya kaskazini na wakoloni miaka ya 1600, na mti wa tufaa wa kwanaza huko Amerika ya Akskazini wasemekana kuwa huko Boston, mwaka 1625.mwaka 1900, miradi ya kilimo cha umwagiliaji ilianza kuruhusu kilimo cha matunda kilichogharimu mabilioni, huku tufaa zikiwa ndiyo spishi zinazoongoza.

Upimaji
Kila utamaduni ulianzisha utaratibu wake wa vizio vya upimaji ukawa na vipimo vyake. Mara nyingi vizio vya kulingana na mwili wa kibinadamu vilitumiwa kama vile kidole, mkono, mguu au hatua. Isipokuwa kutokana na tofauti katika maumbile ya watu ilionekana ya kwamba vipimo asilia hivi vilikuwa tofauti kati ya eneo na eneo au nchi na nchi. Kwa mfano katika Ujerumani ya karne ya 19 palikuwa na vizio vya futi makumi kati ya urefu wa sentimita 25 hadi sentimita 33.5.

Mbosso
Baada ya Yamoto Band kufa, Mbosso aliamua kurudi nyumbani kwao kijijini huko Kibiti. Ambapo alijihusisha na vitendo mbalimbali vya kihalifu hasa kwa kukata tamaa na kuona wenzi wake wakiwa wanapata mafanikio yeye akiwa amebaki tu nyumbani. Jambo hili, lilikuwa tofauti kidogo na kina Aslay na Beka Flavour. Hawa waliendelea kutamba katika muziki hadi hapo Diamond Platnumz alipoona muda huu unafaa sasa kumrudisha Mbosso katika tasnia ya muziki kama alivyomuahidi mnamo mwakwa 2014 ya kwamba atamsaidia na kumuweka kwenye ramani ya muziki wa Bongo Flava. Wimbo wa kwanza wa Mbosso ulitoka mnamo tarehe 28 Januari 2018 na ulikwenda kwa jina la Watakubali.[2]

Punda milia
Punda milia walikuwa ni wa ukoo wa pili kutoka kwa ‘farasi wa mwanzo’, baada ya punda, kama takribani miaka milioni 4 iliyopita. Grévy’s zebra huaminika kuwa ndio aina ya punda milia ya kale zaidi na ya kwanza kutokea. Wanyama wa kwanza wa jenasi ya Equus inaaminika kuwa walikuwa na michirizi na hivyo zebra wamedumu na mistari hiyo mpaka sasa kutokana na kuchangamana kwao hasa katika sehemu za tropiki. Michirizi itakuwa haina kazi/faida yeyote kwa wanyama wa familia ya 'equids' wanaoishi kwa uchache sehemu za jangwani (kama vile punda na baadhi ya farasi) na kwa wale wanaoishi kwenye maeneo yenye baridi na kupukutisha kila mwaka (kama baadhi ya farasi).[1] Mabaki ya ‘equids’ wa kale zaidi yaligunduliwa huko Hagerman Fossil Beds National Monument; Hagerman, Idaho. Kisha yaliitwa 'Hagerman horse’ na jina la kisayansi Equus simplicidens. Inaaminika kuwa walikuwa sawa na Grévy’s zebra; wanyama hawa walikuwa na maumbo mafupi na ya kujaa kama punda milia na fuvu la kichwa jembamba kama la punda. Grévy’s zebra pia walikuwa na fuvu la kichwa mithili ya lile la punda. 'Hagerman horse' pia huitwa punda milia wa Amerika au punda milia wa Hagerman.

Donald "Flash" Gordon
Alipata nafasi ingine mnamo 30 Januari 1943 katika ziara ya uchunguzi iliyohusisha ndege 12 ya Combat Air Patrol(CAP). Walikuwa wakizuru sehemu kaskazini mashariki ya meli, Gordon akawa wa kwanza kuona ndege 11 ya aina ya Mitsubishi G4M. Akawaarifu wenzake kuhusu adui aliowaona na wakashambulia adui waliokuwa wakiwapiga risasi pia. Gordon alishambulia ndege moja ya Ujapani. Ndege hiyo ikapata moto na kuanguka baharini. Kisha akageuza ndege yake na akaangusha ndege nyingine vivyo hivyo.

Anggun
Mwaka 1994, anggun aliamua kuondoka Indonesia na kutimiza ndoto yake ya kuwa msanii wa kimataifa. Kwa msaada wa Erick Benzi, mzalishaji mkubwa wa Ufaransa, mwaka 1997, anggun mafanikio iliyotolewa kimataifa albamu yake ya kwanza yenye jina la "theluji juu ya Sahara" katika nchi 33 duniani kote, ikiwa ni pamoja na [[Marekani] ] ni muziki wa kimataifa Makkah. Tangu wakati huo anggun ametunga tano Albamu ya kimataifa yaliandikwa katika lugha mbalimbali, hasa [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]]. Aidha, ana kumbukumbu kwa kushirikiana na wasanii wengi wa kigeni, ikiwa ni pamoja na [[Julio Iglesias]], [[Peter Gabriel]], na [[Pras Michel]] wa kundi la [[Fugees.]] Anggun pia wamekuwa wakiimba moja kwa moja na [[Bryan Adams]], [[Celine Dion]], [[Charles Aznavour]], [[David Foster]], na wengine wanamuziki duniani darasa.

McVitie's
Biskuti maarufu ya kwanza ya McVitie & Price ilikuwa McVitie's Digestive,biskuti ya aina hiyo ya kwanza kabisa,iliyoundwa na mfanyikazi mpya Alexander Grant. Biskuti hii ilipewa jina hilo kwa sababu kulifikiriwa kuwa soda ya kuoka ilikuwa inasaidia katika mfumo wa mwili wa kusaga chakula tumboni.

Ain't Nobody
Mpiga kinanda wa Rufus David "Hawk" Wolinski ametunga kibao hiki kwa kutumia synthesizer inayojirudia yenyewe kwa mashine ya ngoma ya LinnDrum. Mtayarishaji mkongwe Quincy Jones (ambaye awali alifanyakazi na kina Rufus) alimtaka Wolinski autoe wimbo wa "Ain't Nobody" kwa Michael Jackson kwa ajili ya albamu iliyotingisha dunia, "Thriller", lakini kwa bahati mbaya Wolinski tayari alikuwa ameahidi kurekodi kibao hiki kwa Russ Titelman, ambaye hatimaye amekifanya kuwa kibao cha kundi kwa kuimbwa na Khan.

Motokaa
Mwanzoni motokaa zilikuwa ghali sana zikanunuliwa na matajiri pekee. Mwaka 1914 mhandisi wa Marikani Henry Ford alianza kutengeneza gari lake la "Ford Model T" kiwandani akitumia mbinu mpya; aligawa matengenezo ya gari kwa hatua mbalimbali zilizotekelezwa na wafanyakazi walioshughulika hatua moja-moja tu. Mbinu huu ulisababisha utekelezaji wa haraka kwa sababu kila mfanyakazi alikuwa na shughuli chache zu alizojua kwa undani kabisa akiwa na vifaa na vipuri vyote pale alipofanya kazi bila kupotezy muda. Kwa njia hii Ford aliweza kutengeneza magari mengi tena kwa bei nafuu na hata watu wenye mapato ya wastani waliweza kununua gari hili. Mfanyakazi wa Ford aliweza kununua gari kwa mshahara wa miezi minne. Kwa jumla magari milioni 15 ya Ford T yalitengenezwa hadi 1927.

Mapinduzi ya Viwandani
Abraham Darby alifuata na kufanya maendeleo makubwa kwa kutumia koki kama kuni ya tanuri za kulipua katika mji wa Coalbrookdale mnamo mwaka wa 1709. Hata hivyo, chuma ya nguruwe aliyotengeneza na koki ilitumika hasa kwa utengenezaji wa vifaa vigumu vya chuma kama vile masufuria na mabirika. Alikuwa amewashinda washirika wake kwani sufuria zake, zilizoundwa na mchakato wa patenti, zilikuwa konde zaidi na za bei rahisi kuliko zingine. Chuma ya nguruwe ya koki ilitumika nadra sana kutengeneza vipande vya chuma kwa kuchomelea hadi miaka ya kati ya 1750, mwanawe Abraham Darby II alipojenga tanuri za “Horsehay” na Ketley (karibu na Coalbrookdale). Kufikia wakati huo, chuma ya koki ya nguruwe ilikuwa ikiuzwa kwa bei rahisi kuliko chuma ya nguruwe ya makaa.

Mbinu ya rediokaboni
Mbinu hii ya upimaji iligunduliwa mnamo 1946 na mtaalamu Mmarekani Willard Frank Libby aliyepokea tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka 1960. Libby aliweza kuonyesha usahihi wa mbinu yake kwa kutambua umri wa mbao za jeneza na za boti ya Misri ya Kale. Jeneza na boti zilihifadhiwa katika makaburi ya Misri ambako vitu vingi vimekaa tangu miaka elfu kadhaa bila kuoza kutokana na hewa kame ya nchi hiyo. Hali nzuri ya yaliyomo katika makaburi ya Misri imetunza pia maandiko juu ya vitu hivyo ambayo mara nyingi pia hutaja mwaka wa kifo cha mhusika wa kaburi, na hivyo kutaja umri wa kaburi. Upimaji wa Libby ulilingana na umri uliojulikana tayari, hivyo kuthibitisha uwezo wa mbinu yake.[1]

Afande Sele
Seleman Msindi au Afande Sele (amezaliwa tar. 24 Aprili 1976) ni msanii wa muziki wa hip hop na Bongo Flava kutoka Mkoani Morogoro, Tanzania. Amewahi kushinda tuzo ya (mkali wa ryhmes) mwaka [2003] kutokana na wimbo yake wa "Darubini Kali" aliyomshirikisha Dogo Ditto kwa sasa Lameck Ditto. Ni muasisi wa makundi ya 'Ghetto Boys' na 'Watu Pori', yaliozaliwa na kufia mjini Morogoro kwa kufuatana na alikuwa msanii wa kwanza kuujaza uwanja wa mpira wa miguu wa JAMUHURI mjini morogoro alipozindua albam yake ya kwanza ya 'MKUKI MOYONI'. Aliongoza kampeni ya maleria mwanzoni mwamiaka ya 2005 na 2007. Mwanzoni wa mwezi wa 11 mwaka 2012 alitangaza rasmi kufanya kazi kama kundi jipya la watu pori baada ya kufanya kazi na MC KOBA ambaye ni miongoni mwa waliokuwa wakiunda kundi la watu pori miaka ya nyuma. Afande Sele kwa sasa ana video ya wimbo wake Soma Ule ambayo imeongozwa na mtayarishaji Raph Tz (upcoming video director) aliyepewa heshima na msanii huyo kufanya video hiyo ambayo imekidhi maudhui ya wimbo.

Asidi amino
Asidi amino za kwanza ziligunduliwa mapema miaka ya 1800. Katika 1806, na wanakemia wa Kifaransa Louis-Nicolas Vauquelin na Pierre Jean Robiquet waliutenga mchanganyiko katika asparaga ambayo ilipatikana kuwa asparagini, na kuwa asidi amino ya kwanza kugunduliwa.[3][4] Asidi amino nyingine iliyogunduliwa mapema karne ya 19 ilikuwa sistini, katika 1810,[5] ingawa monoma yake, sisteini, ilikuja kugunduliwa miaka mingi baadaye, katika 1884.[4][6] Leucine Glycine na pia ziligunduliwa katika wakati huu, katika 1820.[7] Matumizi ya neno "amino acid" katika lugha ya Kiingereza ni kutoka 1898[8].

Frits Zernike
Frits Zernike (16 Julai 1888 – 10 Machi 1966) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa anajulikana kwa uvumbuzi wake wa hadubini iwezeshayo kuangalia vyembe hai. Mwaka wa 1953 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

Nikolaus Otto
Otto alikuwa akipoteza fedha kwa mapema mwaka 1864 alikuwa akitafuta wawekezaji kufadhili utafiti wake. Aligundua Eugen Langen ambaye baba yake alikuwa mfanyabiashara wa sukari. Wote waliingia ushirikiano mnamo Machi 31, 1864 na waliita jina lake NA NA Otto & Cie huko Cologne. Hii ilikuwa kampuni ya kwanza ulimwenguni ililenga kikamilifu juu ya kubuni na uzalishaji wa injini za mwako ndani.

Elizabeth Michael
Mnamo August 2013 Lulu alizindua filamu Yake Iitwayo Foolish Age ambayo Ni filamu Yake ya kwanza kuitaarisha mwenyewe.Ilizinduliwa katika ukumbi wa Mlimani City uliopo Dar Es Salaam Na kuhudhuriwa Na mamia ya Watu.Foolish Age ilifanya vizuri sokoni Na ilipata kuonyeshwa katika Tamasha Kubwa La Kimataifa La Filamu Zanzibar (Zanzibar International Film Festival) ,na baadae kuteuliwa kuwania Filamu Inayopendwa na Lulu alishinda Muigizaji wa Filamu Wa Kike Anaependwa kupitia filamu hio katika Tuzo za Watu 2014.

Kinasasauti
Mvumbuzi Robert Hooke ndiye aliyekuwa wa kwanza kujaribu kutumia kinasasauti kilichofunganishwa na uzi kilichojulikana kama lover's telephone.

Ufuaji metali
Metali ya kwanza iliyotumiwa na watu ilikuwa dhahabu pamoja na shaba maana metali hizi zinaweza kupatikana safi kiasili kama metali tupu. Ni laini ya kutosha kwa kupewa umbo tofauti kwa njia ya kuipondaponda kwa mfano kwa kutumia jiwe ngumu. Hivyo vipambio vya dhahabu na shaba ni vifaa vya kimetali vya kwanza vilivyotengenezwa na binadamu. Ushuhuda wa kale wa teknolojia ya ufuaji shaba ni wa mnamo mwaka 5,000 KK huko Serbia.

Puto
Siku chache baadaye profesa Jacques Charles alipaa kwa puto ya kwanza ya gesi iliyotumia hidrojeni. Alipaa hadi kimo cha mita 600 akavuka umbali wa 43 km katika muda wa masaa mawili.

Udhibiti wa uzazi
Mwaka 1909, Richard Richter alitengeneza kifaa cha kuweka ndani ya uterasi kutokana na uzi nyororo ya utumbo, ambacho kilitengenezwa zaidi na kuuza nchini Ujerumani na Ernst Gräfenberg mwishoni mwa miaka ya 1920.

Aleksander Mashuhuri
Baada ya kumaliza miji ya pwani akaingingia ndani ya Asia Ndogo hadi Frygia. Hapa katika mji mkuu wa kale wa Gordion alikata fundo mashihuri wa Gordion. Kwenye ikulu ya kale mjini Gordion ilitunzwa gari la farasi la kale sana. Lilifungwa kwa kamba zilizopigwa fundo imara kupita kiasa. Ilisemekana kuna utabiri kuwa kama mtu angeweza uondoa fundo hili atakuwa mtawala juu ya Asia. Kutokana na hekaya ya kale Aleksander alitazama fundo akaiona gumu akatoa upanga wake na kuikata.

Msumenonyororo
Historia ya msumenonyororo yadhihirisha kwamba kifaa cha kwanza cha namna hiyo kilitengenezwa mwaka 1830 na daktari mmoja wa mifupa Mjerumani kwa jina Bernhard Heine. Hata kama hakikuwa kama msumenonyororo, kifaa hiki kwa jina Oseotome kilikuwa kinafanana kabisa na msumenonyororo tunaojua leo. Kifaa hiki kilitumika haswa kwa kukata mifupa, maana ndiyo iliyokuwa kazi yake daktari Benhard Heine.

Mzungu Kichaa
Mwishoni mwa miaka ya 1990 Espen Sørensen alikuwa miongoni mwa wasanii wa mwanzo kabisa kurekodi katika Studio ya Bongo Records huko mjini Dar Es Salaam. Wengineo walikuwepo kina Juma Nature, TID, Mangwair, Ferooz na Professor Jay. Wakati huo ilikuwa pia, ndipo alipopata jina lake la kisanii la Mzungu Kichaa.[1] Kwa bahati mbaya hakuonekana katika orodha ya wasanii chipukizi wa Tanzania kwa kipindi hicho, lakini pia alifanikiwa kufanya viitikio kadha wa kadha katika nyimbo kibao kwa kipindi cha mwaka wa 2001.[2]

Dawa za mfadhaiko
Watafiti walianza mchakato wa ubunifu wa madawa ya razini ili kutenga michanganyiko iliyozalishwa kutoka kwa kimaliza kemikali za mzio ambazo zingelenga mifumo hii kwa njia ya uteuzi. Mchanganyiko wa kwanza kama huu kulindwa na serikali dhidi ya uigaji ilikuwa zimelidini katika mwaka wa 1971, ili hali ya kwanza kuidhinishwa kwa matumizi ilikuwa indalpini. Fluoxetini iliidhinishwa kwa matumizi ya kibiashara na ya Shirika la Chakula na Dawa (Marekani) mwaka wa 1988, na ikawa SSRI ya kwanza kupata umaarufu. Fluoksetini ilitengenezwa na Eli Lilly katika miaka ya awali ya 1970 akiwa pamoja na Bryan Molloy, David Wong na wengine. [19] [20]

Jongo
Mwanasayansi wa Uholanzi, Antonie van Leeuwenhoek, kwanza alieleza jinsi fuwele za mkojo zilivyo mnamo mwaka wa 1679. Katika mwaka wa 1848, tabibu wa Uingereza Alfred Baring Garrod alitambua kuwa asidi hii ya ziada ya mkojo katika damu ndiyo iliyokuwa ikisababisha jongo.

Thomas Edison
Thomas Alva Edison (11 Februari 1847 - 18 Oktoba 1931) alikuwa mvumbuzi mashuhuri na mfanyabiashara nchini Marekani. Aliboresha vifaa kama balbu ya umeme, mikrofoni na kugundua gramafoni. Utafiti na uvumbuzi wake ulihusu hasa mitambo ya umeme. Akajishughulisha pia na mtandao wa ugawaji wa umeme.

Walt Disney
Disney anafahamika zaidi kwa kubuni katuni zake zilizo maarufu, Mickey Mouse. Minnie Mouse na Pluto vilevile ni ubunifu wake kwa jumla.

Lady Gaga
Gaga alipata jina lake la kisanii pale mtayarishaji wa muziki Rob Fusari alipoifananisha staili ya sauti yake na hayati Freddie Mercury na kuchukua jina la 'Gaga' kutoka katika wimbo wa bendi ya Queen wa "Radio Ga-Ga". Fusari ndiyo aliyemsaidia Gaga kutunga vibao vyake vya awali, ambavyo vinajumuisha "Disco Heaven", "Dirty Ice Cream" na "Beautiful, Dirty, Rich".

Hadubini
Uwezo wa lenzi ya kukuza kitu kinachotazamiwa kwake ulijulikana tangu kale. Tangu mwaka 1280 BK hivi mafundi nchini Italia walianza kutengeneza miwani ya kwanza. Ufundi wa lenzi na miwani ulienea polepole katika nchi mbalimbali za Ulaya hadi kupata lenzi bora zaidi. Mnamo mwaka 1600 mafundi nchini Uholanzi walifaulu kuunganisha lenzi mbili katika bomba na hivyo kuunda hadubini na darubini za kwanza; ugunduzi huu ulitumiwa maka michache baadaye na Galileo Galilei aliyefahamisha vifaa hizi kwa jumuiya ya wataalamu. Mwitalia Francesco Stelluti alichora mnamo 1630 mwili na miguu ya nyuki alizotazama katika hadubini yake; mnamo mwaka 1675 Mholanzi Antoni van Leeuwenhoek aliboresha lenzi zaidi akawa mtu wa kwanza aliyeona na kutoa wasifu wa bakteria na protozoa ndani ya tone la maji akitumia kifaa chenye lenzi 1 tu..

Wingu Kubwa la Magellan
Jina la kimataifa linatokana na nahodha na mpelelezi Mreno Ferdinand Magellan aliyekuwa mtu wa kwanza aliyeleta habari zake Ulaya.

Zohali
Tabia ya pekee ya Zohali ni bangili zake. Mtu wa kwanza wa kuziona alikuwa Galileo Galilei alipotazama sayari hii kwa darubini yake. Lakini Galileo alishindwa kutambua alichoona kutokana na kasoro za darubini yake. Aliandika wakati ule ya kwamba Zohali ilikuwa na "masikio". Mwaka 1655 Mholanzi Christiaan Huygens aliweza kutumia darubini kubwa zaidi akatambua "masikio" ya Galilei kuwa bangili inayozunguka sayari.

Tepu ya sumaku
Tepu za sumaku ziligunduliwa kwa mara ya kwanza na mtaalamu wa mambo ya sauti wa Kijerumani Fritz Pfleumer mnamo 1928 nchini Ujerumani. Uvumbuzi wa Pfleumer ulitumia iron oxide (FeO) ungaunga alioupakaa katika ukanda wa karatasi.

Zama za Dhahabu za Katuni za Marekani
"Katuni ya kwanza ilitengenezwa huko Britania na Arthur Melvin Cooper mnamo 1899, amewafunga pamoja na kuanza kuwatembeza taratibu katika kila fremu." Soko la filamu lilikuja kupinduliwa na uanzishaji wa wa filamu za sauti, na ndani ya miaka miwili uvumbuzi huo ukaenea katika sekta ya filamu za katuni. Ingawa katuni ya kwanza kutumia maujanja ya sauti ilikuwa ile ya Max Fleischer, "My Old Kentucky Home", mnamo 1926, "Steamboat Willie" ya Walt Disney (1928), mwonekano wa tatu wa Mickey Mouse, ulikuwa maarufu sana na ulipata mafanikio. Huhesabiwa kama iliyopata fedha nyingi kupindukia, "Steamboat Willie" ilipata mafanikio mazuri sana katika box-office, ilipendwa na wengi na kutoa cheche za umaarufu wa Disney.

Fufu (Chakula)
Chakula kingine kuu katika Sub-Sahara ya Afrika sawa na fufu ni Ugali, ambayo kwa kawaida huandaliwa kutoka kwa unga wa mahindi na huliwa katika kusini na mashariki ya Afrika. Jina Ugali ni linatumika nchini Kenya na Tanzania; chakula kingine kinachohusiana na ugali kwa karibu kinajulikana kama nshima nchini Zambia, nsima nchini Malawi, sadza nchini Zimbabwe, pap nchini Afrika Kusini, posho nchini Uganda, luku, fufu, nshima, moteke na bugari katika Jamhuri ya Kidemokrasi ya Kongo.
Nchini Nigeria rangi ya fufu ni nyeupe na imeshikana. Mbinu ya kitamaduni ya kula fufu ni kuosha mikono yako kisha kuchukua mpira wa fufu wenye ukubwa wa mawe ndogo kutumia mkono wa kulia. Kisha mlaji anatengeneza shimo ndogo katika mpira na kuchota kitoweo au supu alionao; hatimaye kula fufu yenyewe. Kwa hivyo Fufu haitumiki tu kama chakula lakini pia kama chombo cha kula!
Neno Foo-foo limetajwa mara nyingi katika kitabu/tamthilia(novel) ya Chinua Achebe, "Things Fall Apart" .

Saa (ala)
Saa za mkono zilianza kuvaliwa na wanaume wanajeshi mwisho mwa karne ya 19 kwa ajili ya kupanga vyema vita. Kampuni ya Garstin ya London ilipata hati miliki ya "Watch Wristlet" mwaka 1893, lakini walikuwa wakitengeneza saa miundo kama hiyo tangu miaka ya 1880. Maofisa wa Jeshi la Uingereza walianza kutumia saa za mkonononi wakati wa kampeni ya kijeshi ya kikoloni katika miaka ya 1880, kama vile wakati wa Vita ya Anglo-Burma ya 1885.[1] Wakati wa Vita ya kwanza ya Makaburu, umuhimu wa kuratibu harakati za vikosi na kusawazisha mashambulizi dhidi ya Makaburu ulikuwa muhimu sana, na matumizi ya saa za mkono ulianza kuenea miongoni mwa maofisa wa kijeshi. Kampuni ya Mappin & Webb ilianza uzalishaji wa saa za wanajesho wakati huko Sudan mnamo mwaka 1898 na kuongeza kasi ya uzalishaji wakati wa Vita ya Pili ya Makaburu miaka michache baadaye. Katika bara la Ulaya kampuni ya Girard-Perregaux na kampuni nyingine za Uswisi zilianza kutengeneza saa za mkono za maofisa wa jeshi la Ujerumani mwaka 1880.

Chuma
Chuma ni kati ya metali muhimu sana duniani. Chuma ni msingi wa feleji (chuma cha pua) ambacho ni uti wa mgongo wa maendeleo ya kiteknolojia ya miaka 100 iliyopita. Asilimia 95 ya vifaa vote vya metali vinavyotengenezwa duniani ni chuma.

Umeme
Mwaka 1780 Mwitalia Alessandro Volta alibuni kifaa cha kwanza cha kutengeneza umeme kwa njia ya kimemia, bila msuguano. Katika "nguzo ya Volta" aliunganisha metali za shaba na zinki na maji ya chumvi kama elektroliti. Kwa miaka mingi iliyofuata nguzo ya Volta ilikuwa msingi wa uzalishaji umeme hadi kupatikana kwa jenereta.

Puto
Kaka wawili Montgolfier walifaulu kutengeneza fuko kubwa za hewa joto mnamo 1783 huko Ufaransa. Tar. 21 Novemba 1783 puto yao ilibeba rubani wawili kwa dakika 25 wakavuka umbali wa kilomita nane.

Saa ya mkononi
Mwaka wa 1775 saa ilipatikana yenye uwezo wa kukaza kamani yake kwa nishati ya msuko suko wa mkono mtu akitembea na mpaka wa leo inatumika na watu wengi. Saa ya mkono ya zamani kabisa iliyopo hadi hivi sasa (iliyokuwa ikiitwa saa ya bangili) ilitengenezwa mwaka 1806. Mwanzoni saa za mkono zilikuwa zikivaliwa na wanawake tu, wakati wanaume walikuwa wakitumia saa za mfukoni hadi karne ya 20.

Chuma cha pua
Chuma cha pua (pia: chumapua, feleji) ni aloi wa chuma pamoja na gredi mbalimbali za kaboni ambayo imekuwa uti wa mgongo wa mapinduzi ya viwandani. Hadi leo ni msingi wa mashine na vifaa vingi pia silaha zinazounda uwezo wa kijeshi wa mataifa. Pia ujenzi wa kisasa hauwezekani bila chuma cha pua.

Ufunguo
Historia ya ufunguo inafanana na ile ya kufuli maana zote zilitengenezwa kwa pamoja. Kufuli na ufunguo wa kwanza zilipatikana kule Ninawi, Assyria. Baadaye, mwambatanisho huo ulipatikana nchini Misri.

Philip Anderson
Philip Warren Anderson (amezaliwa 13 Desemba 1923) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza upitishaji wa umeme, na usumaku. Mwaka wa 1977, pamoja na John Van Vleck na Nevill Mott alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Pia alikuwa stadi wa mchezo wa Kijapani Go.

Saa (ala)
Dhana ya saa ya mkono ina historia ndefu toka wakati wa uzalishaji wa saa za mwanzo kabisa katika karne ya 16. Malkia Elizabeth I wa Uingereza alipokea saa ya mkono kutoka kwa Robert Dudley mnamo mwaka wa 1571. Mwaka wa 1775 saa ilipatikana yenye uwezo wa kukaza kamani yake kwa nishati ya msuko suko wa mkono mtu akitembea na mpaka wa leo inatumika na watu wengi. Saa ya mkono ya zamani kabisa iliyopo hadi hivi sasa (iliyokuwa ikiitwa saa ya bangili) ilitengenezwa mwaka 1806. Mwanzoni saa za mkono zilikuwa zikivaliwa na wanawake tu, wakati wanaume walikuwa wakitumia saa za mfukoni hadi karne ya 20.[1]

Penisilini
Muundo wa kikemikali wa Penisilini uliamuliwa na Dorothy Crowfoot Hodgkin mwaka wa 1945. Penisilini imekuwa antibiotiki inayotumiwa zaidikuwa hadi leo,na bado inatumiwa kwa maambukizi mengi ya bakteria ya Gram-positive. Timu ya wanasayansi watafiti wa Oxford wakiongozwa na Howard Walter Florey kutoka Australia na pamoja na Ernst Boris Chain na Norman Heatley walitengeneza njia ya kutengeneza dawa hii kwa uwingi. Florey na Chain waligawana zawadi ya Nobel mwaka wa 1945 ya dawa na Fleming kwa kazi yao. Baada ya vita ya pili kuu ya duniani, Australia ilikuwa nchi ya kwanza kutengeneza hio dawa inayopatikana kwa matumizi ya mwananchi. Mwanachemist John C. Sheehankatika MIT alikamilisha sinthesis ya kwanza kamilifu ya Penisilini na baadhi ya analog zake nyakati za kwanza 1950,lakini njia hizi zake hazikuwa za maanufaa kwa utengenezi wa uwingi.

Kipimajoto
Ugunduzi wa kipimajoto umechangiwa na Galileo, ingawa aina ya kipimajoto kilichozibwa hakikuwepo mpaka mwaka 1650. Vipimajoto vya kisasa vinavyotumia spiriti na zebaki viliundwa na mjerumani Gabriel Fahrenheit ambaye pia alipendekeza kipimio cha jotoridi, kilichoitwa kwa jina lake - Fahrenheit, ambapo 32o F ni jotoridi la kuganda kwa maji na 212o F ni jotoridi la kuchemka kwa maji katika mkandamizo wa hewa wa kawaida. Vipimio vingi vilipendekezwa tangu muda wake. Katika kipimio cha centigrade au celsius, kilichobuniwa na mnajimu wa kiswideni Anders Celsius, ndicho kinachotumika sana dunia. Katika kipimio hiki maji huganda katika 0o C na huchemka katika 100o C.

Balbu
Balbu ya kutolea nuru iligunduliwa katika karne ya 19. Awali waya nyembamba ya platini iliwekwa ndani ya gimba la kioo lililoondolewa hewa yote; wakati umeme ulipitishwa kwenye waya hii ilipashwa joto hadi kutoa nuru. Balbu za kwanza hazikudumu muda mrefu kwa hadi Thomas Edison alifauli kuziboresha kwa kutumia nyaya za kaboni au aloi mbalimbali za metali na kujaza balbu kwa gesi kama arigoni au nitrojeni iliyozuia kuharibika haraka kwa nyaya za kung'aa. Tangu wakati wake taa za umeme zilianza kusambaa kote duniani zikabadilisha maisha ya watu kwa kuwapa uwezekano wa kuangaza nyumba na barabara wakati wowote kwa gharama dogo.

Bodoni
Bodoni ni jina la fonti za serif zilizoundwa kwa mara ya kwanza na Giambattista Bodoni (1740-1813) mwishoni mwa karne ya 18 na ilitumiwa mara nyingi. Pia ni aina ya mwandiko unaopatikana kwenye kompyuta.

Sebene
Sebene ni aina ya mapigo au midundo/ngoma tupu hasa hupigwa kwa kutumia gitaa na lina chembechembe za Rumba la Kikongo. Uanzishwaji wa sebene katika muziki wa Kongo hasa huhesabiwa kwa Franco Luambo na mpigaji gitaa maarufu wa Kikongo Plamedi Faustino, lakini inaonekana lilianza zamani na mpigaji gitaa mwingine wa Kikongo Henri Bowane ambaye huhesabiwa kwa heshima zote kama mwanzilishi halisi tangu katika miaka ya 1940. Katika sebene, mpiga gitaa mmoja au zaidi hurudiarudia virai kadhaa, wakati mpiga solo hubuni maujanja ndani kibwagizo kikuu cha wimbo.

Sumaku
1819 profesa Mdenmark Hans Christian Oersted alitambua uhusiano kati ya umeme na usumaku alipoona ya kwamba umeme unaathiri sindano ya dira. Mwingereza Michael Faraday alifuata kwa kutengeneza kifaa kinachozungusha kipitishi umeme kwa sumaku; hii ilikuwa msingi kwa kubuni injini ya umeme iliyotengenezwa na wengine baadaye na 1866 injinia Mjerumani Werner Siemens alitengenea mashine ya kutengeneza umeme iliyoweka msingi kwa mapinduzi ya pili ya viwandani. Leo hii umeme ni nguvu ya kimsingi wa teknolojia ya kisasa.

Fila
Bidhaa ya msingi ya kampuni ilikuwa chupi, kabla ya kuhamia kwenye michezo katika miaka ya 1970, awali na kuidhinishwa kwa mchezaji wa tenisi Björn Borg. Fila ilikuwa maarufu zaidi baada ya kuhamia katika michezo.

Goat Island (New York)
Fred Stedman – mwanzilishi na msagaji – alifuga mbuzi katika kisiwa hicho. Aliporudi katika kisiwa hiki baada ya msimu wa baridi ya kutisha wa 1780, Stedman alipata mbuzi wake isipokuwa moja wamekufa; hivyo kupa kisiwa hiki jina hilo.

Daffy Duck
Daffy Duck ni jina la kutaja kikatuni kinachohusikana na mfululizo wa vikatuni vya Warner Brothers "Looney Tunes" na "Merrie Melodies". Daffy alikuwa mbegu ya kwanza kuzaliwa katika mfululizo wa wahusika wa "" ambao walikuwemo kunako miaka ya 1930 na mira za mtu kwa mtu, yaani, uhusika wa everyman, kama vile Mickey Mouse na Popeye, ambao wote walikuwa maarufu sana kwenye makumi hayo. Daffy anafahamika sana kwa kuwa rafiki mkubwa wa Bugs Bunny.

Lady Gaga
Kuiingia kwake kwenye sanaa kumesababishwa na mtunzi wa nyimbo na mtayarishaji wa rekodi za muziki maarufu kama Akon, aliyegundua ya kwamba, Gaga, pia ana kipaji cha sauti, na akaingia naye mkataba wa kurekodi kwenye studio yake ya Kon Live Distribution, na kisha baadaye aanze kufanya kazi zake mwenyewe kwa ajili ya albamu yake ya kwanza.

Kifua kikuu
Albert Calmette na Camille Guérin mafanikio ya kwanza ya kweli mafanikio katika utoaji wa chanjo dhidi ya kifua kikuu katika 1906. kwa kutumia mnachuja ya ngombe kufikika kifua kikuu. Ilikuwa inaitwa (bacillus of Calmette and Guérin) (BCG). Chanjo ya BCG mara ya kwanza kutumika juu ya binadamu katika 1921 nchini Ufalansa.[106] Lakini tu kupokea kukubalika kuenea katika Marekani, Uingereza, and Ujerumani na baada ya Vita Kuu ya II. [107]

Fuko (Bathyergidae)
Mafuko hawa ni wanyama wa familia Bathyergidae ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake. Wanyama wengine waitwao fuko ni wanafamilia wa Chrysochloridae (oda Afrosoricida), Spalacidae (Rodentia), Talpidae (Soricomorpha) na Notoryctidae (Notoryctemorphia). Spishi zote za Bathyergidae zinatokea Afrika kusini kwa Sahara. Hula mizizi, matunguu na viazi. Kwa hivyo wanyama hawa wana meno manne makubwa mbele mdomoni. Huyatumia meno haya pia kwa kuchimba mahandaki yao. Macho na masikio yao ni madogo na mkia vilevile. Wamepoteza nusra uwezo wa kuona, lakini angalau spishi mbili wanaweza kuhisi nuru. Manyoya yao ni kama bahameli na yana rangi ya kahawia au hudhurungi, lakini fuko uchi hana manyoya. Takriban spishi zote huishi peke yao lakini fuko uchi na fuko wa Damaraland ni mamalia wa pekee ambao huishi kwa jamii za aina ya eusocial kama nyuki au mchwa. Jike mmoja na dume mmoja tu huzaa; wanyama wengine wa jamii ni gumba na husaidia kwa kutafuta chakula na kutunza makinda.

Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Ripoti ya kesi ya kwanza kuchapishwa kuhusu donge la damu na mvilio kwenye mishipa ya mapafu katika mwanamke aliyekuwa akitumia Enavid (Enovid miligramu 10 katika Marekani) katika kiwango cha miligramu 20 /kila siku haikutokea hadi Novemba 1961, miaka minne baada ya kuidhinishwa kwake, wakati ambapo ilikuwa imetumiwa na wanawake zaidi ya milioni moja. [26] [32] [33] Ingechukua karibu muongo mmoja wa tafiti za epidemiolojia kuonyesha kwa uthabiti hatari iliyoongezeka ya mvilio kwenye mishipa katika watumiaji wavidonge vya upangaji uzazi na ongezeko la hatari ya kiharusi na matatizo ya moyo katika watumiaji wa vidonge vya upangaji uzazi ambao huvuta sigara au wana shinikizo la damu au hatari zingine zinazohusiana na moyo au ubongo. [13] Hatari hizi za vidonge vya kuzuia mimba ziliigizwa katika kitabu cha The Doctors' Case Against the Pill kilichoandikwa katika mwaka wa 1969 na mwandishi wa habari mfeministi Barbara Seaman aliyesaidia kupanga kesi za Nelson za mwaka wa 1970 zilizoandaliwa na Seneta Gaylord Nelson. [34] Kesi hizi ziliongozwa na Seneta, wote waliokuwa wanaume na mashahidi katika raundi ya kwanza ya kesi hizi walikuwa wote wanaume, jambo ambalo lilimfanya Alice Wolfson na wanafeministi wengine kupinga kesi hiyo na kuvutia vyombo vya habari. [14] Kazi yao ilisababisha kulazimisha kuwekwa kwa vijikaratasi, kwenye pakiti za idonge hiv vya upangaji uzazi, vilivyokuwa na maelezo kwa watumiaji kuhusu madhara na hatari za kutumia vidonge hivyo ili kusaidia kuwezesha utoaji idhini. [35] Kiwango cha kawaida kinachotumiwa leo cha vidonge vya upangaji uzazi huwa na kiwango estrojeni ambacho ni theluthi moja chini ya kilichokuwa katika kidonge cha kwanza kilichowahi kuuzwa na huwa na vipimo vya chini vya aina za projestini zenye nguvu zaidi katika misombo mbalimbali. Limekuwa jambo rahisi kupata agizo la dawa kutoka kwa daktari, na njia ya kawaida gharama ni $ 15 na $ 50 kwa mwezi. [36]

Tekineti
Mwaka 1937 ilipatikana kwa njia iliyokubaliwa na umma wa sayansi kwenye chuo kikuu cha Palermo (Sisilia - Italia). Emilio Segrè na Carlo Perrier walipata elementi mpya katika ubamba wa Molibdeni uliowahi kupigwa kwa mnururisho wa kinyuklia. Hii ilikuwa elementi sintetiki ya kwanza iliyotengenezwa na binadamu. Wafumbuzi wakatoa jina la "technetium" kutokana na neno la Kigiriki kwa "bandia".

Rekodi za Dunia za Guinness
Mnamo tarehe 4 Mei 1951, Sir Hugh Beaver, akiwa mkurugenzi wa Guinness Breweries, [5] alienda kwenye mchezo wa kupiga risasi kule Kaskazini Slob , kando na mto Slaney katika County Wexford, Ireland. Alijiusisha kwenye mabishano kuhusu ni ndege yupi wa mwitu aliyekuwa wa kasi sana Ulaya, koshin golden plover au grouse. Jioni hiyo akiwa Castlebridge House, aligundua kuwa ilikuwa vigumu kuthibitisha katika vitabu vya marejeleo kama koshin golden plover alikuwa ndege wa mwituni wa kasi sana wa Ulaya ama sivyo. [6] [7]

Johannes Gutenberg
Alitengeneza mashine ya kwanza ya kuchapa vitabu, alibuni aloi ya kufaa kwa herufi alizotumia katika mashine hii pamoja na wino.

Nyegere
NYEGERE (Honey burger)
a.k.a "The fearless animal"
TABIA NA MAMBO YAKE MENGINE
Nyegere ni mnyama mwenye wivu na
mapenzi makubwa sana kwa jike
lake, hutembea nyuma ya jike huku
akiwa ameziba sehemu za siri za jike,
hata jani tu likiigusa sehemu ya siri
ya jike litararuliwa na kupokea
kichapo cha hatari,maana wivu wake
ni kuwa jani laitakuwa "limefaidi
utamu" wa jike
Nyegere anaweza kununua ugomvi
mpaka kijiji cha sita, walina asali
ndio waathirika wakubwa wa hasira
za Nyegere,anaweza kuujambia
mzinga akala kidogo asali na
kupeleka kwa mke,mlina asali akifika
na kupakua, nyegere ana uwezo ya
kufuatilia harufu ya aliyeiba asali
yake mpaka nyumbani, na akifika
anavunja mlango na kuingia ndani
na kumvamia mwizi wa asali yake
(ukizingatia milango ya vijijini si
imara). Watu wengi vijini
wameuwawa kwa namna hii.
Huko Singida aliwahi kusafiri zaidi ya
kilomita saba usiku kwa usiku
anafuata harufu ya mtu aliyelina
mzinga wa asali aliyoijambia,
alipofika akavunja mlango na kukuta
wamelala watu wanne kwenye mkeka
mmoja,akabagua yule mwizi wake,
akagawa kichapo halafu akarudi
porini kimya kimya
Ni mnyama mdogo anayekula nyoka,
kenge, majani, matunda, kenge,
mizoga ya binadamu, chui, simba,
duma, ndege n.k...kwa kifupi anakula
kila kitu na ngozi yake ni ngumu
sana kiasi kwamba mishale na mikuki
au risasi ni ngumu kupenya..ukitaka
kumuua ni kumpiga katika fuvu la
kichwa chake na kitu kizito au risasi
kichwani,katika guines world book of
records yeye ndio the most fearless
creature on the planet mwili wake
haudhuriki na sumu ya nyoka wa
kawaida na ikitokea ameumwa na
nyoka mwenye sumu kali na sumu
ikapenya kwenye damu yake
itamfanya alale kwa masaa kadhaa tu
kisha ataendelea na mambo yake.
Ana meno makali/magumu sana
yenye uwezo wa kupasua hata jumba
la kobe. .Ashawahi kukutwa
akipigana na simba na hata tembo
na vifaru katika nyakati tofauti.
Ni mvivu katika maswala ya nyumba
yake hivyo basi anapojisikia uvivu
hujilaza sehemu yoyote
inayomfaa..ishaonekana akiwa
kajiliza katika pango la mbwa mwitu
kama kwake.
Wanapatikana India,Kusini
magharibi barani Asia na Afrika.

For a Few Dollars More
Indio ni mkatili mno, mtu mwenye maarifa ya juu. Ana saa ya muziki ambayo anaichezesha kwanza kabla hajaingia kwenye mashindano ya kutandikana bunduki. "Wakati sauti ya kengere inaisha, anaanza," anasema. Kumbukumbu za awali zinaonyesha kwamba ile saa inatoka kwa msichana mdogo (Rosemary Dexter), ambaye amejiua baada ya kubakwa na Indio alipomkuta na mpenzi wake (katika utunzi wa riwaya ya Joe Millard wa filamu, bwana mdogo huo ni mumewe aliolewa naye karibuni) na akamwulia mbali. Saa imebeba picha ya mwanamke na ilitolewa kama zawadi kutoka kwa bwana mdogo kabla hajauawa.

Chombo cha angani
Mtu wa kwanza kwenye anga la nje alikuwa Mrusi Yuri Gagarin aliyerushwa na Umoja wa Kisovyeti kwa chombo cha Vostok 1 tarehe 12 Aprili 1961 na kumaliza mzingo mmoja wa dunia.

Geline Alfred Fuko
Alipata Shahada ya Kwanza ya Sheria akiwa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Tanzania. Alipata Shahada ya Uzamili ya Maendeleo ya Jamii akiwa , Italy na Cornivus University Of Budapest, Hungary.

Edgar Ngelela
Muziki umekuwa moja ya sanaa ambazo Edgar Ngelela amekuwa akizipenda. Alianza kwa kuimba katika miaka yake ya shule ya msingi lakini kwa muda mrefu alikuwa akiimba nyimbo za watu. Mwaka 1999 aliandika nyimbo yake ya kwanza iliyoitwa 'Sababu nyingi' (So many reasons) lakini pamoja na nyimbo mbili zilizofuatia hakuwahi kuzirekodi. Mwaka 2001 akiwa TaSUBa alitunga wimbo wake wa kwanza wa kiswahili uliyoitwa 'Mpweke'. Hapa aliongeza juhudi katika kujifunza upigaji wa gitaa. Muda si mrefu alifanikiwa kuimba na kuzipiga nyimbo zake kwenye gitaa. Kwa nafasi aliyokuwa nayo TaSUBa Ngelela alipata nafasi ya kukutana na wasanii wakongwe kama Vitalis Maembe; msanii aliyerekodi nyimbo nyingi zenye mahadhi ya kiasili na zenye ujumbe mzito. Ngelela ameshirikishwa na Vitalis Maembe kama mpiga solo gitaa kwenye wimbo wa Sumu ya teja na mpiga bass gitaa kwenye wimbo wa John Sombi ulioitwa Masamva.

Mwanaanga
Mwanaanga wa kwanza katika historia ya binadamu alikuwa Mrusi Yuri Gagarin kutoka Umoja wa Kisovyeti aliyerushwa tarehe 12 Aprili 1961 kwa chombo cha angani Vostok akizunguka dunia lote mara moja katika muda wa dakika 108.

Athroskopia
Profesa Kenji Takagi wa Tokyo amesifiwa tangu jadi kwa ajili ya kufanya uchunguzi wa kwanza wa athroskopia ya kifundo cha goti la mgonjwa mwaka wa 1919. Alitumia sistoskopu ya 7.3 mm kwa athroskopia zake za kwanza. Hivi karibuni imegunduliwa kuwa daktari wa Kideni Severin Nordentoft alitoa taarifa juu ya athroskopia za kifundo cha goti mwaka wa 1912 katika taarifa juu ya athroskopia ya goti ya pamoja mapema 1912 katika Kumbukumbu za Mkutano maalum wa 41 wa Shirika la Madaktari wapasuaji la Ujerumani huko Berlin. Alibatiza utaratibu huo (kwa Kilatini) "athroskopia genu." Nordentoft alitumia mchanganyiko wa chumvi tasa au wa asidi boriki kama chombo chake cha macho na aliingia ndani ya kifundo kwa kutumia pota kwenye mpaka wa nje wa kilegesambwa. Hata hivyo, si wazi ikiwa uchunguzi huu ulikuwa utafiti wa anatomia ya wagonjwa waliofariki au wanaoishi.

Karl Friedrich Benz
Mwaka 1864 alichukua digri ya uhandisi, mw. 1871 alianzisha kampuni yake ya kwanza. Hapo alitengeneza injini ya petroli ya mapigo mawili mwaka 1878/79 aliyoendeleza kuwa injini ya mapigo manne. Benz hakuwa mhandisi wa kwanza kutengeneza injini za aina hii, Mjerumani mwenzake Nikolaus Agosti Otto aliwahi kuchukua hataza ya injini ya mapigo manne mwa. 1876. Injini za aina hii zilifanya kazi viwandani vikiendesha mashine mbalimbali.

Mlipuko
Mabomu ya bandia kwa kawaida ni mabomu ya kikemikali, kwa kawaida yanahusisha majibu ya oksidi ya haraka na ya vurugu yanayotokana na kiasi kikubwa cha gesi ya moto. Maendeleo mengine mapema katika teknolojia ya kulipuka kemikali yalikuwa maendeleo ya Frederick Augustus Abel mwaka 1800 na uvumbuzi wa Alfred Nobel ya nguvu katika mwaka 1866. Mlipuko wa kikemikali mara nyingi huanzishwa na cheche, umeme au moto. Milipuko ya ajali inaweza kutokea katika mizinga ya mafuta, injini za roketi, n.k.

Thomas Edison
Mwaka 1877 alibuni mashine ya kushika sauti ikaitwa "phonograph" na kuwa mashine mama wa gramofoni.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.