Question: Je,chama gani kongwe zaidi cha kisiasa nchini Tanzania?

Orodha ya vyama vya siasa Tanzania
Tanganyika African National Union (TANU) na Afro Shiraz Party (ASP) ya Zanzibar.

Orodha ya Makamu wa Rais Tanzania
Orodha ya Makamu wa Rais wa Tanzania ni cheo cha pili kwa ukubwa kisiasa nchini Tanzania.

Abdulrahman Omari Kinana
Abdulrahman Omari Kinana ni mwanasiasa Mtanzania aliyewahi kuhudumu katika Bunge la Afrika Mashariki kama spika wa Bunge hilo kutoka mwaka 2001 hadi 2006. Alikuwa katibu mkuu wa chama tawala, Chama cha Mapinduzi, kutoka mwaka 2012 mpaka hapo alipojiuzulu mwaka 2018.

Haruna Taratibu
African Association mjini Dodoma ilikuwa ikiongoza katika harakati baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Ilikuwa na wanasiasa wenye juhudi sana na wabunifu kuliko wanasiasa wengine wote waliopata kutokea katika historia ya Tanganyika. Wanasiasa hawa walikuwa Ali Ponda, Mmanyema na Hassan Suleiman, Myao, rais na katibu wake. Mwaka 1945 Ali Ponda alitoa wito kwa Waafrika wote kuungana kama umma mmoja. Lakini kuanzia mwaka 1948 harakati za siasa mjini Dodoma zilififia, na TANU ilipoanzishwa mnamo Julai, 1954, tawi la TAA Dodoma lilikuwa limedorora kiasi kwamba kilishindwa hata kupeleka mjumbe kwenye mkutano ule wa TAA wa kuundwa kwa TANU.

Mange Kimambi
-Mange Kimambi amekuwa kada wa chama tawala yani "Chama Cha Mapinduzi (CCM)" tangu alipoanza kufuatilia na kujihusisha na mambo ya siasa na alifikia hatua akawa anasema hajui maisha yake yangekuaje bila CCM. Lakini Mange Kimambi amejizolea na kujipatia umaarufu zaidi kuanzia mwaka 2016 maara baada ya serikali ya awamu ya Tano inayoongozwa Mhe. Rais John Pombe Magufuli kuingia madarakani. Umaarufu wa Mange Kimambi umetokana zaidi kitendo cha yeye kuonesha na uthubutu wa kupinga waziwazi mambo mengi yanayofanywa na Serikali iliyo chini ya chama tawala CCM. Umaarufu wake huu umepelekea kuwa ni miongoni mwa watu wenye wafuatiliaji wengi katika mitandao ya kijamii hasa instagram kiasi cha kufikia kuwa na wafuatiliaji zaidi "Milioni mbili (2M followers)".

Saba Saba (Tanzania)
Mwaka 1963 Nyerere pamoja na uongozi wa chama waliamua kupeleka nchi kwenye mfumo wa chama kimoja kisheria. Hivyo mwaka 1964 siku ya kuzaliwa kwa chama yaani "Saba Saba Day" iliorodheshwa katika sheria ya sikukuu za umma (Public Holidays Ordinance Act)[1].

Tanzania
1. Idadi kubwa sana ya Watanzania ni wa jamii ya Wabantu (k.m. Wazaramo, Wagogo, Wasukuma, Wahaya, Wachaga, Wapare na Wapogoro).

Charles Ogessa Mlingwa
Charles Ogessa Mlingwa (amezaliwa 6 Machi, 1959) ni mbunge wa jimbo la Shinyanga Mjini katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

Kipindi cha historia ya Tanzania
Rais Jakaya Kikwete alichaguliwa mnamo 2005 na kuongoza hadi 2015, alipomuachia John Pombe Magufuli.

Historia ya Wapare
Chedieli Yohane Mgonja aliwahi kuwa Mbunge na waziri wa Elimu katika serikali ya awamu ya kwanza Cleopa David Msuya bado yupo hai na aliwahi kuwa Waziri mkuu na waziri wa Fedha Mfumwa Singo Askofu Mlutheri Eliewaha Eliya Mshana Askofu Mkuu mstaafu wa Jimbo Kuu la Katoliki Arusha Josephat Louis Lebulu kutoka Kisangara Juu Anne Kilango aliyekuwa mbunge wa Same mashariki hadi tarehe 25 Oktoba 2015 Asha-Rose Mtengeti Migiro aliyewahi kuwa naibu katibu mkuu wa UN na sasa ni balozi wa Tanzania nchini Uingereza Jaji Januari Msofe wa mahakama kuu Tanzania wa Kisangara Juu Herman Ambara mwanasheria songoa Mathayo David mbunge wa Same Magharibi na Waziri Peter Kisumo kwa sasa ni marehemu Daktari Mbazi Fikeni Senkoro kwa sasa ni marehemu Mchungaji Abrahamu Itunda kwa sasa ni marehemu Felix Mlaki mchumi maarufu na mtu wa benki anamiliki kampuni za ushauri na mikopo Profesa Jumanne Maghembe Waziri wa Maji, sasa ni waziri wa maliasili na utalii Mfumwa Sabuni wa Usangi Mfumwa Manento Sekimanga wa Mamba Joseph Mamphombe wa Mbaga Kigono Chuma wa Gonja Folong'o Makange wa Chome Minja Kukome wa Ugweno Yoeli Mtindi wa Hedaru Mfumwa Njaule wa Vudee, IGP wa kwanza baada ya uhuru Elangwa Shaidi wa Vudee Mchungaji Kadiva Ernest William wa Hedaru/Chome, Naibu Katibu Mkuu wa KKKT Dayosisi ya Mashariki na Pwani na mbunge wa Bunge Maalum la Katiba Tanzania Profesa Joseph Semboja ambaye ni mchumi na mkuu wa Taasisi ya Uongozi iliyo chini ya ofisi ya Rais Balozi Ombeni Sefue aliyekuwa Katibu Mkuu Kiongozi, kutoka Suji Profesa Gadi Kilonzo, daktari bingwa wa upasuaji wa vichwa kutoka Suji Profesa Rogasian Mahuna, bingwa wa dawa za asili; alifanya kazi MUHAS anatoka Kilomeni Profesa Amoni Chaligha, Profesa wa Siasa Uchumi Chuo Kikuu Dar es Salaam na pia Kamishina wa Tume ya Uchaguzi anatoka Kilomeni Profesa Pater Lawrance Msoffe ambaye anafanya kazi Chuo Kikuu Dodoma anatoka Chanjale Kisangara Juu Profesa Fikeni Eliesikia Senkoro - Mhadhiri mwandamizi - Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, taasisi ya Kiswahili

Akwilina Akwilini
Akwilina Akwilini Bafta (1 Aprili 1996 - 16 Februari 2018) alikuwa mwanafunzi wa chuo kikuu cha usafirishaji Dar es Salaam (NIT) ambaye alifariki baada ya kupigwa risasi ya kichwa kimakosa na afisa wa polisi aliyekuwa anajaribu kutuliza ghasia za waandamanaji wa kisiasa wa CHADEMA mnamo tarehe 16 Februari Ijumaa, 2018 huko Kinondoni. Tukio hili la kusikitisha limeamsha hisia kali sana katika mitandao ya kijamii nchini Tanzania. Wengi wamelaani kitendo cha askari kutumia risasi za moto kutuliza ghasia za kisiasa. Tena kwa watu ambao hawana silaha yoyote na wanafanya maandamano ya amani bila fujo. Baada ya tukio, kumekuwa na maswali mengi inawezekana vipi risasi iliyopigwa juu, impige mtu upande wa kushoto ubavuni itokee kulia. Baada ya tukio, polisi sita wahojiwa kuhusiana na tukio hilo la kusikitisha.[1] Siku mbili tangu tukio kutokea, Rais wa Tanzania John Joseph Pombe Magufuli amelaani vikali tukio hilo lisilo la kibinadamu dhidi ya mwanafunzi huyo, na kuwataka wale wote waliohusika wafikishwe katika vyombo vya sheria.[2][3] Baada ya hili kutokea, ukaanza msako wa kumtafuta mchawi aliyesababisha tukio hili, na hatimaye wakaungukia katika upande wa kisiasa. Hasa akina Mbowe na kikosi chake cha CDM kilichoshutumiwa kwa kufanya maandamano haramu yasiyo na kibali.[4] Hata hivyo, viongozi wa juu wa CDM waliripoti polisi, na hatimaye kuachiwa kwa dhamana huku kukiwa na taarifa ya kwamba uchunguzi haujakamilika na wataitwa tena mara tu uchunguzi dhidi yao utakapokuwa tayari.[5]

Historia ya Wapare
Inasemekana Wapare ni kabila la watu wachache lakini wana ushawishi mkubwa katika nyanja za siasa na uchumi wa Tanzania. Baadhi ya watu wake maarufu ni:

Muziki wa Tanzania
Professor Jay katika upande wa wasanii wa kiume, alionekana kuunyanyasa sana muziki wa kizazi katika miaka ya 2001/2005. Zama hizi Professor Jay alionekana kutokuwa na mpinzani, inasemekana yeye ndiye aliyesababisha wazee wasikilize muziki wa kizazi kipya. Ilikuwa mwaka 2000 na kibao chao cha Chemsha Bongo ambamo maneno mazito aliyoongea humo yalipelekea wazee wengi kusikiliza muziki huu. Kabla ya 2000, wazee wengi waliona muziki wa kizazi kipya ni kama uhuni tu. Huenda Professor Jay ndiye aliyevutia vijana wengi kuingia katika muziki kama jinsi ilivyo kwa siasa Zitto Kabwe kuvutia vijana wengi kujiunga na siasa.

Athumani Saidi Mwinshehe Janguo
Athumani Saidi Mwinshehe Janguo (amezaliwa tar. 5 Desemba 1936) ni mbunge wa jimbo la Kisarawe katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

Tanganyika
Leo hii neno "Tanganyika" latumiwa wakati mwingine kutaja sehemu ya Tanzania isiyo Zanzibar, hasa na watu ambao hawapendi muundo wa serikali mbili tu (ile kuu na ile ya Zanzibar) ndani ya muungano na wanadai kuwa na serikali ya tatu, yaani ile ya Tanganyika.

Alliance for Democratic Change
Alliance for Democratic Change (ADC) ni chama cha kisiasa nchini Tanzania. Chama kimesajiliwa rasmi mnamo mwaka wa 2012.

John Momose Cheyo
John Momose Cheyo ni Mbunge katika Bunge la Tanzania.
John Cheyo ni mojawapo wa viongozi wa vyama vya upinzani Tanzania. Cheyo alipata umaarufu sana nchini Tanzania katika kinyanganyiro cha uchaguzi ambapo alisema kwa ufupi kwamba sera zake ni "kuwajaza watanzania mapesa". Hii ilikuwa ni sera inayokaribishwa sana kwa sababu wakati huo maishayalikuwa magumu san kwa watanzania wengi. Shida kubwa ni kwamba alishindwa kujieleza kuwa hayo mapesa angeyatoa wapi.

Baraza la mawaziri Tanzania
Baraza la Mawaziri la Tanzania ni ngazi ya juu ya serikali au mkono wa utendaji wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika mfumo wa mgawanyo wa madaraka.

Chama cha Mapinduzi
CCM ilizaliwa tarehe 5 Februari 1977 baada ya kuungana kwa vyama vya Tanganyika African National Union (TANU) kilichokuwa kikitawala Tanzania Bara na Afro-Shirazi Party (ASP) kilichokuwa chama tawala cha Zanzibar wakati huo. Chama cha TANU kilikuwa kikiongozwa na Mwalimu Nyerere na Afro-Shiraz Party kilikuwa chini ya Amaan Karume.

Issa G. Shivji
Amezaliwa katika wilaya ya Kilosa mwaka 1946, Profesa Shivji kwa miaka 36 amekuwa profesa katika Sheria ya Katiba katika Kitivo cha Sheria chaChuo Kikuu cha Dar es Salaam. Yeye ni Profesa maarufu katima medani ya kimataifa, sifa yake ikiwa imejengeka kupitia uchapishaji wa zaidi ya vitabu 18, makala mbalimbali na sura za vitabu. Shivji aliwahi kuwa wakili wa Mahakama Kuu na Mahakama ya Rufaa ya Tanzania tangu 1977 na wakili wa Mahakama Kuu ya Zanzibar tangu mwaka 1989. Amewahi kupokea tuzo kadhaa za kitaifa na kimataifa za wasomi waliotambulika kwa kazi zao, ikiwa ni pamoja udaktari wa heshima kutoka Chuo Kikuu cha East London, Uingereza. Profesa Shivji alitumia maisha yake kushughulikia masuala ya unyonyaji wa Watanzania wote kupitia nyanja za kitaifa, kimataifa, kiuchumi na kisheria. Issa Shivji sasa ni mwenyekiti wa Kiti cha Uprofesa cha MwalimuJulius Nyererekatika Pan-African Studies wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Hivi karibuni, amekuwa akifanya kazi uchumi wa kisiasa wa mageuzi ya kiuchumi nchini Tanzania. Wakati makazi yake kwa muda mrefu yakiwa Tanzania, amekuwa profesa wa kutembelea katika maeneo mbalimbali: El Colegio De Meksiko, Chuo Kikuu cha Zimbabwe, Chuo Kikuu cha Warwick, Shule ya sheria ya taifa ya chuo kikuu cha India, Chuo Kikuu cha Hong Kong, Kituo cha Mafunzo ya Afrika ya chuo kikuu cha Cape Town, Afrika ya Kusini, na CODESRIA, Dakar, Senegal.

Ally Sykes
Kipindi hiki Ally Sykes alikuwa Katibu wa Tanganyika African Government Servants Association (TAGSA) na vilevile alikuwa mwakilishi wa chama hicho katika Kamati ya Uajiri ya Serikali (Government Establishment Committee). Thomas Marealle ndiye alikuwa rais wa TAGSA na Rashid Kawawa alikuwa mwanakamati. Wanasiasa hawa vijana Ally Sykes akiwa mmoja wao wenyewe walijipa jina, ‘’Wednesday Tea Club’’ wakikutana kila siku ya Jumatano kunywa chai pamoja na kutumia wakati ule kupanga mikakati ya kuwang’oa Waingereza katika ardhi ya Tanganyika. Kupitia Ally, Abdulwahid na Dossa Aziz Nyerere akaweza kujuana na wenyeji wa Dar es Salaam maarufu katika hao ni Sheikh Hassan bin Amir, Mshume Kiyate, [[[Jumbe Tambaza]], Sheikh Suleiman Takadir, Clement Mtamila, Bi. Titi Mohamed, Tatu biti Mzee na wengineo.

Wagogo
Historia na maendeleo ya Wagogo viliathiriwa sana na ukame na biashara ya watumwa, kiasi kwamba hata leo ni kati ya makabila fukara zaidi nchini Tanzania.

Chama cha Mapinduzi
Chaguzi za vyama vingi Tanzania baada ya kurejeshwa kwa mfumo huo zilifanyika mwaka 1995, 2000, 2005 na 2010 na viongozi walioweza kuwa washindi kakati chama hicho ni kama wafuatao: Benjamin Mkapa na Jakaya Mrisho Kikwete. Hawa ndio viongozi waliongoza nchi kipindi cha miaka ishirini.

Kipindi cha historia ya Tanzania
Benjamin Mkapa, rais wa awamu ya tatu nchini, alishinda uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi Tanzania mnamo 1995. Wakati wa urais wa Mkapa, Tanzania iligushi uhusiano wa kidiplomasia katika kanda kwa kusaini Mkataba wa Jumuia ya Afrika Mashariki.

Jumuiya Ya Wanablogu Tanzania
Jumuiya Ya Wanablogu Tanzania (Jumuwata) ni chama cha wanablogu wa Tanzania. Chama hiki kinaongozwa na Ramadhani Msangi (Mwenyekiti), Simon Kitururu (Katibu) na Da Mija (Mweka Hazina). Nia ya Jumuwata ni kusaidia Watanzania kuweza kufaidika na mabadiliko ya teknolojia kama vile blogu, podikasti, n.k.

Julius Nyerere
Hata hivyo aliendelea kuongoza CCM hadi mwaka 1990 na kuwa na athari kubwa katika siasa ya Tanzania hadi kifo chake.

Baraza la mawaziri Tanzania
Baraza hili linaundwa na rais, makamu wa rais, rais wa Zanzibar, waziri mkuu na mawaziri wote. Manaibu mawaziri si sehemu ya baraza. Mwanasheria Mkuu anashiriki katika mikutano ya baraza lakini hana haki ya kupiga kura katika mikutano hiyo.

Edward Ngoyai Lowassa
Lowassa ni mwanasiasa mkongwe mwenye uzoefu mbalimbali katika siasa za nchini Tanzania, kwa kuwa aliwahi kushika vyeo mbalimbali katika serikali kama vile:

Alliance for Change and Transparency
Kimenuia kurudisha sera za "Ujamaa". Mbunge wa zamani wa upinzani Ndugu Zitto Kabwe amejiunga na chama hiki mnamo mwezi Machi 2015 baada kufuatia kufukuzwa kwake katika chama cha Chadema.

Mbunge
Sehemu ya katiba ya Jamuhuri ya Muungano wa Tanzania inasema: “Sehemu ya pili ya Bunge itakuwa ndicho chombo kikuu cha Jamhuri ya Muungano ambacho kitakuwa na madaraka, kwa niaba ya wananchi, kuisimamia na kuishauri Serikali ya Jamhuri ya Muungano na vyombo vyake vyote katika utekelezaji wa majukumu yake kwa mujibu wa katiba hii”

Jaku Hashim Ayoub
Jaku Hashim Ayoub ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama cha Mapinduzi (CCM). Ameingia katika bunge la Tanzania kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi wa Zanzibar kwa miaka 2015 – 2020.

Baraza la mawaziri Tanzania
Serikali iliyopo ilitangazwa na John Magufuli, rais wa tano wa Tanzania baada ya uchaguzi mkuu wa Oktoba 2015 mnamo tarehe 10 Desemba 2015. Isipokuwa nafasi 4 zilichelewa kutajwa majina hadi tarehe 23 Desemba, na hapo waliingia Jumanne Maghembe, Philip Mpango, Gerson Lwenge na Joyce Ndalichako. Siku hiyohiyo Makame Mbarawa alihamishwa kutoka Wizara ya Maji na Umwagiliaji na kwenda Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano.

NCCR-Mageuzi
NCCR-Mageuzi ni chama cha upinzani nchini Tanzania ambacho kilisajiliwa rasmi tarehe 29 Julai 1992 kwa mujibu wa sheria ya vyama vya siasa ya mwaka 1992.

Mwamvita Makamba
Alipokua Chuo Kikuu alikua anafanya kazi katika shirika la TCD(Tanzania Center for Democracy) ambapo alikua akijihusisha na vijana wa vyama vyote vya siasa ili kuweza kutetea ukombozi wa kijamii wa vijana. Hivyo alikua sauti ya vijana. Aliweza kujihusisha katika siasa na kazi ya Wingamizi wa CCM,UVCCM.

Saba Saba (Tanzania)
Tangu mwaka 1967 TANU ilitangaza itikadi ya Ujamaa kama siasa rasmi na hapo ilitumia mara nyingi lugha ya kukazia "wakulima na wanfayakazi" jinsi ilivyokuwa kawaida katika vyama vilivyofuata itikadi ya usoshalisti duniani. Hivyo sikukuu ya chama ya Saba Saba iliadhimishwa pia kama "sikukuu ya wakulima na wafanyakazi". Mtindo huu uliendelea kutumiwa pia baada ya mwaka 1977 ambako TANU iliungana na Chama cha Afro-Shirazi (ASP) cha Zanzibar kuwa Chama Cha Mapinduzi (CCM).

Radio Tanzania Dar Es Salaam
Radio Tanzania Dar Es Salaam ni chombo cha taifa la Tanzania ambacho hutoa burudani za aina mbalimbali kama vile muziki, ngoma za utamaduni, mpira, mashairi, taarabu na taarifa mbalimbali za kitaifa na kimataifa. Redio hii ina ofisi kuu yake Barabara ya Nyerere (zamani ilijulikana kama Pugu Road), Dar es Salaam.

Historia na Maendeleo ya Mji wa Dar es Salaam
Dar es Salaam zamani Mzizima, ni mji mkubwa katika Tanzania na unapatikana pembezoni mwa bahari ya Hindi. Ni mji mashuhuri na ni muhimu kwani ni mji wa Kibiashara.
Wakati wa vita ya kwanza ya dunia Wajerumani Afrika Mashariki waliangushwa na Waingereza na tangu hapo ilijulikana kama Tanganyika. Baada ya vita vya pili vya dunia, Dar es Salaam ilikuwa kwa haraka ikiwepo kuanzishawa kwa chama cha TANU(Tanganyika African National Union) ambacho kilisababisha Tanganyika kujipatia uhuru tarehe 9 Desemba 1961.

Ukristo nchini Tanzania
Ukristo nchini Tanzania ni mojawapo kati ya dini kubwa zaidi, zikifuatwa na wakazi wasiopungua milioni 20.

Party of National Unity (Kenya)
KANU Shirikisho Party Sisi Kwa Sisi Safina NARC-Kenya Democratic Party of Kenya FORD-Kenya Mazingira Party

Familia ya Jakaya Kikwete
Familia ya Jakaya Kikwete ni jina la kutaja familia ya Rais wa awamu ya 4 wa Tanzania . Huhesabiwa kama Familia ya Kwanza ya Tanzania.[1]

Julius Nyerere
Mwaka 1954 alibadilisha jina la chama cha TAA kwenda chama cha Tanganyika African National Union (TANU), ambacho pia kilikuwa cha kisiasa zaidi kuliko TAA. Ndani ya mwaka mmoja chama cha TANU kikawa tayari chama cha siasa kinachoongoza nchini Tanganyika.

Samia Suluhu
Samia Hassan Suluhu (alizaliwa tarehe 27 Januari 1960) ni mwanasiasa wa Tanzania na mwanachama wa chama tawala cha Chama Cha Mapinduzi.

Tanzania
Nchi inatawaliwa na serikali ya muungano ikitekeleza sheria zinazotolewa na bunge la Tanzania. Tanganyika au Tanzania bara haina serikali wala bunge la pekee. Zanzibar (visiwa vya Unguja na Pemba) ina serikali na bunge lake vinavyoratibu mambo yasiyo ya muungano.

Orodha ya vyama vya siasa Tanzania
Tanzania ni nchi yenye mfumo wa vyama vingi vya siasa uliorejeshwa katika katiba ya Tanzania mwaka 1992.

Ali Hassan Omar
Ali Hassan Omar ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Jang'ombe kwa miaka 2015 – 2020.

Julius Nyerere
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania

Tanganyika African National Union
TANU ilishinda kila uchaguzi chini ya utawala wa kikoloni ikawa chama cha kuongoza Tanganyika hadi ilipopata uhuru wake mwaka 1961. Katiba ya Taifa ya mwaka 1962 ilifanya TANU kuwa chama cha pekee nchini ikifuata mfano wa nchi za kijamaa zenye muundo wa siasa ya chama kimoja.

Omar Shabani Kwaangw'
Omar Shabani Kwaangw' (amezaliwa tar. 2 Julai 1954) ni mbunge wa jimbo la Babati Mashariki katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

Julius Nyerere
Baada ya kuona kuwa uchumi wa Tanzania hautaweza kusimama kwa siasa ya kijamaa na kuwa hataweza kuvumilia kuendesha nchi kwa siasa nyingine ambazo yeye hakuwa na imani nazo, Nyerere kwa hiari yake mwenyewe aliamua kustaafu nafasi ya urais kuanzia uchaguzi wa mwaka 1985 na kumwachia usukani Ali Hassan Mwinyi, aliyetawala kwa siasa ya uchumi wa soko huria.

Muziki wa Tanzania
Inasemekana club ya kwanza Tanzanyika ilianza Tanga, ikiitwa Young Noverty Dancing Club, na baadaye Dar es Salaam ikawa na Young Generation Dancing Club. Club hizi zilikuwa ndio chanzo cha bendi za kwanza Dar es Salaam Social Orchestra ambayo baadaye ilikuja kuwa bendi maarufu Dar es Salaam Jazz Band, na pia kulikuweko na YMCA Social Orchestra, wakati huu ilikuwa katika kipindi cha kati ya 1920 na 1935. Baada ya vita ya pili ya dunia 1945, Wamarekani waliweka radio yenye nguvu katika mji unaoitwa sasa Kinshasa, redio hii iliweza kusikika sehemu nyingi, Afrika mashariki Kati na Magharibi, na kuanza kwa lebo maarufu ya Loningisa nchini Kongo mwaka 1947 ilianzisha kusikika na kuigwa kwa muziki wa Kikongo kuanzia wakati huo.

Chacha Zakayo Wangwe
Chacha Zakayo Wangwe (amezaliwa tar. 15 Julai 1956 - 27 Julai 2008) alikuwa mbunge wa jimbo la Tarime katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CHADEMA.

Chama cha Demokrasia na Maendeleo
Chama cha Demokrasia na Maendeleo (kifupi: Chadema) ni chama cha upinzani nchini Tanzania ambacho kuanzia mwaka 2010 ni kikuu kuliko vyote.

Waluo
Philemon Sarungi - Mtaalam wa udaktari na kiongozi nchini Tanzania Gidi Gidi Maji Maji - Wasanii wa muziki aina ya hip hop Tom Mboya - mwanasiasa aliyeuawa 1969 Barack Obama - mwanasiasa na Rais wa Marekani ni mwana wa baba Mjaluo Jaramogi Oginga Odinga - mwongozi wa Wajaluo kutoka wakati wa kupigania uhuru, mwanzilishaji wa vyama vya KANU, KPU, FORD-Kenya na makamu wa rais wa kwanza Raila Amolo Odinga - mwana wa Jaramogi na mwanasiasa muhimu wa kitaifa Robert Ouko - hayati waziri wa mambo ya kigeni aliyeuawa 1990.(Hayati Daniel owino missiani mwanamuziki mtanzania aliyewahi kuwania tuzo la muziki aina ya rhumba huko nchini kenya alifariki mwaka 2006 nakuzikwa huko shirati rorya.wajaluo wengine maarufu ni Riaga ogalo.ni mwenyekiti wa wajaluo afrika mashariki,baadhi ya wazee maarufu wilayani rorya ni kama,mtemi odemba kagose wa buturi.mtemi ochuodho awino wa kamageta. pia mzee mirimbo oreck ragare huyu ndiye mzee wa kwanza kamageta kununua baiskeli, alikufa mwaka 1999 huko kamageta ktk kijiji cha osiri.daniel opanga oole wa kamageta(babake balozi joshua watson opanga) alifariki mwaka 1992 ndiye mwanzilishi wa kanisa la menonite huko kamageta kata ya roche rorya,wengine ni timothy apiyo waziri mkuu mstaafu wa watanzania.

Augustine Philip Mahiga
Augustine Philip Mahiga (amezaliwa 28 Agosti 1945) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha siasa cha CCM. Ameteuliwa kuwa mbunge na Rais wa awamu ya tano wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Dkt. John Pombe Joseph Magufuli kwa mwaka 2015 – 2020.

Orodha ya vyama vya kisiasa nchini Kenya
Kenya ilikuwa na vyama vya kisiasa vilivyosajiliwa zaidi ya 160 kufikia mwezi Novemba mwaka wa 2007 [1] lakini kufuatia kupitishwa kwa sheria maalum ya vyama vya siasa tarehe 31 Desemba 2008, idadi ya vyama vilivyoandikishwa ilipungua hadi 38 huku vyama kadhaa vikiongezewa muda wa kujilinganisha na sheria hii mpya.[1][2][2][3][3]

Kassim Mapili
Mwaka 1982 baada ya semina ya wanamuziki iliyofanyika Bagamoyo, Mzee Mapili alikuwa mmoja wapo wa wanamuziki walioanzisha Chama Cha Muziki wa dansi Tanzania, na akachaguliwa kuwa Mwenyekiti wa kwanza wa chama hicho. Akiwa Mwenyekiti wa chama hicho mwaka 1986, aliweza kukusanya kundi la wanamuziki 57 ambao walitengeneza kund lililoitwa Tanzania All Stars. Kundi hili lilirekodi muziki ambao mpaka leo umekuwa katika kipimo cha juu ambacho hakijafikiwa na wanamuziki wa sasa.

John Samwel Malecela
John Samwel Malecela (amezaliwa tar. 20 Aprili 1934) ni mbunge wa jimbo la Mtera katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM. Pia alishawahi kuwa Naibu Mwenyekiti wa CCM (2005-2009), Waziri Mkuu (1990-1994), Kamishina Mkuu wa Tanzania huko Uingereza (1989-1999), Waziri wa Utamaduni Chakula na Usalama (1975-1980), na Waziri wa Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Kimataifa (1972-1975).

Unsata
UNSATA (kifupi cha University Nursing Student Association of Tanzania) chama cha wanafunzi wauuguzi Tanzania ambao wanasoma ngazi zote za uuguzi kuanzia cheti, stashahada, shahada na kuendelea ili mradi asiwe nje ya taratibu na maadili ambayo mwanafunzi wa uuguzi anapaswa kuwanayo. Chama kilianzishwa rasmi na kupata usajili chini ya wizara ya afya na kutambulika kwa mujibu wa sheria tarehe 8/05/2005.

Jiografia ya Tanzania
Watu waishio nchini ni wa dini tofauti wakiwemo Waislamu (31.4%) na Wakristo (35.5%) kadiri ya sensa ya miaka ya 1960.

Wabunge wa Tanzania 2015
Wabunge wa Tanzania ni wawakilishi wa taifa katika Bunge la Tanzania wakichaguliwa mara moja kila baada ya miaka mitano kuingia katika Bunge la Tanzania. Wananchi wanapiga kura katika majimbo yao. Pia, kuna viti maalum kwa wanawake na wabunge hadi 10 wanaoteuliwa na Rais na Bunge lenyewe.

Tanzania
Tarehe 21 Desemba 2005 Jakaya Kikwete aliapishwa kuwa Rais wa nne wa taifa (2005-2015), naye aliendeleza sera za watangulizi wake akitokea chama hichohicho cha CCM.

Tanzania
Mji mkuu ni Dodoma (wenye wakazi 410,956), lakini rais bado yupo Dar es Salaam, jiji kubwa zaidi, lenye watu zaidi ya milioni 4,364,541.

Chama cha kisiasa
Chama cha kisiasa ni maungano ya watu wanaotafuta mamlaka katika dola na hasa serikali kwa kusudi la kutekeleza shabaha za kisiasa au za kifalsafa pamoja na faida kwa ajili ya vikundi fulani faida zao za binafsi.

Mke wa Rais wa Tanzania
Tanzania This article is part of a series on the politics and government of Tanzania Constitution Human rights Government President (list) John Magufuli Vice-President Samia Suluhu Prime Minister (list) Kassim Majaliwa Legislature Speaker Job Ndugai Elections Recent elections General: 201020152020 Political parties Administrative divisions Regions Districts Foreign relations Ministry of Foreign Affairs Minister: Augustine Mahiga Diplomatic missions of / in Tanzania Nationality law Passport Visa requirements Visa policy Zanzibar President Ali Mohamed Shein Vice Presidents Seif Sharif Hamad Seif Ali Iddi Revolutionary Government Revolutionary Council House of Representatives Tanzaniaportal Other countries Atlas vt

Baraza la Wawakilishi wa Zanzibar
Baraza la Wawakilishi wa Zanzibar ni bunge la Jamhuri ya Watu wa Zanzibar ambayo ni sehemu ya Tanzania inayojitawala katika mambo mengi ya ndani.

Saba Saba (Tanzania)
Mwaka 1992 Tanzania ilihamia mfumo wa vyama vingi baada ya miaka mingi ya kuwa na chama cha TANU / CCM pekee. Hapo vyama vipya vilipinga sikukuu ya umma iliyoadhimisha kuzaliwa kwa chama kimoja. Hivyo Sikukuu ya Saba Saba ilifutwa mwaka 1993. Badala yake sikukuu mpya ya Nane Nane yaani 8 Agosti ilianzishwa kama "Sikukuu ya Wakulima".

Christopher Mtikila
Kwa muda mrefu chama chake cha DP hakikuweza kupata usajili wa kudumu kutokana na kukataa kwake kutambua Zanzibar. Alikuwa akisisitiza kuwa chama chake ni cha Tanganyika na si Tanzania. Hata hivyo Mtikila alibadili msimamo wake katika miaka iliyofuata kwa kukubali kutafuta wanachama toka Zanzibar (kama sheria ya uchaguzi inavyotaka) na hivyo chama chake kuweza kupata usajili wa kudumu.

Wabunge wa Tanzania 2005
Wabunge wa Tanzania ni wawakilishi wa taifa katika Bunge la Tanzania wakichaguliwa mara moja kila baada ya miaka mitano kuingia katika Bunge la Tanzania. Wananchi wanapiga kura katika majimbo yao. Pia, kuna viti maalum kwa wanawake na wabunge hadi 10 wanaochaguliwa na Rais na Bunge lenyewe.

Mariam Omar
Mariam Omar ni Mwanasiasa wa visiwani Zanzibar, Nchini Tanzania, ambaye ni mwanachama wa chama cha Sauti ya Umma (SAU). Oktoba 30 2015 akiwa kama mgombea wa nafasi za uraisi kutokea chama cha sauti ya umma (sau),Mariam Omar alikua wa mwisho kati ya wagombea sita waliobaki, akipata asilimia 0.07% ya kura zote katika uchaguzi mkuu wa urais Tanzania. Alikuwa ni mwanamke wa kwanza kugombea nafasi ya uraisi visiwani Zanzibar.

Makame Mbarawa
Makame Mbarawa ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha CCM. Aliteuliwa na Rais wa awamu ya tano wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania John Magufuli kuwa mbunge na Waziri wa Kazi, usafirishaji na Mawasiliano kwa miaka 2015 – 2020. Aliwahi pia kuwa Waziri wa Mawasiliano, Sayansi na Teknolojia miaka ya 2010-2015

Gideon Moi
Baada ya baba yake kustaafu siasa mwaka 2002, yeye aligombea uongozi wa Baringo Central Constituency ambayo awali ilikuwa inamilikiwa na baba yake tangu mwaka 1955. Aliwakilisha watu wa Baringo ya Kati kwa temu moja, 2002-2007. Yeye pia alikuwa na ushawishi mkubwa zaidi na baba yake ambaye bado ana ushawishi mkubwa katika chama cha KANU, chama tawala cha zamani nchini Kenya, ambayo Gideoni ni mwanachama.[5]

Mikoa ya Tanzania
Arusha, Bagamoyo, Bukoba, Daressalam, Dodoma, Iringa (si tena mkoa wa kijeshi), Kilwa, Kondoa-Irangi, Lindi, Mahenge (si tena mkoa wa kijeshi), Morogoro, Moshi, Mwanza, Pangani, Rufiji, Rungwe, Songea, Tabora, Tanga, Ufipa (badala ya Bismarckburg), Ujiji na Usambara (badala ya Wilhelmstal).

Wapare
Wapare ni miongoni mwa makabila ambayo watu wake wamesoma sana na wana ushawishi mkubwa katika nyanja za siasa na uchumi wa Tanzania.

John Magufuli
John Pombe Joseph Magufuli (amezaliwa 29 Oktoba, 1959) ni rais wa tano wa Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

Abdallah Hamis Ulega
Abdallah Hamis Ulega (amezaliwa 28 Septemba 1979) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mkuranga kwa miaka 2015 – 2020.

Orodha ya vyama vya kisiasa nchini Kenya
National Super Alliance Party of National Unity Kenya National Congress National Vision Party PNU Alliance Restore and Build Kenya New Ford–Kenya Forum for the Restoration of Democracy–People Mazingira Green Party of Kenya Sisi Kwa Sisi Nuru Party National Rainbow Coalition–Kenya Grand National Union of Kenya United Democratic Forum Mwangaza Party of Kenya Orange Democratic Movement Labour Party of Kenya Kenya National Congress Party of Action Party of Independent Candidates Democratic Party of Kenya

Kifupi
Mifano yake ni tafsiri ya FFU (kikosi cha polisi ya Tanzania cha kukandamiza ghasia) kama "Fanya Fujo Uone" au ya CCM (chama tawala cha miaka mingi nchini Tanzania) kama "Chukua Chako Mapema".

Makame Kassim Makame
Makame Kassim Makame ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mwera kwa miaka 2015 – 2020.

Dar es Salaam
Dar es Salaam ni jiji kubwa kuliko yote nchini Tanzania. Pia ni jina la mkoa wake. Dar es Salaam ni mji mkongwe na wenye watu wengi zaidi katika Jumuia ya Afrika Mashariki. Katika Tanzania ndio mji wenye vitega uchumi vingi na ndio mji unaoangaliwa na watu wengi.

Tanzania Labour Party
Tanzania Labour Party (yaani Chama cha Kazi cha Tanzania) ni chama cha siasa nchini Tanzania.

Augustine Lyatonga Mrema
Mrema ambaye sasa ni Mwenyekiti wa Taifa wa Chama cha Tanzania Labour Part (TLP) aligombea urais mara mbili hiyo ilikuwa mwaka 2000 kupitia (TLP), na akagombea tena 2005 kwa mara ya tatu kupitia chama hicho cha TLP.

Wamata
WAMATA ni shirika lisilo la kiserikali katika Tanzania ambalo linajihusisha katika masuala yanayokabili watu walio na VVU na wanaoathiriwa na ukimwi katika nchi hiyo. Linaendesha kliniki ya ukimwi ya umri kubwa zaidi kuliko zote katika Tanzania. Jina lake linamaanisha "Walio Katika Mapambano Na AIDS Tanzania." WAMATA ilianzilishwa mwezi wa saba 1989 na kundi dogo la wataalamu wa afya na familia kwa ajili ya kuwasaidia watu waishio na utambuzi wa vvu/ukimwi. Theresa Kaijage aliongoza shirika hilo akiwa mkuu wa kazi ya jamii na tiba ya familia katika Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili na pia alikuwa mhadhiri katika Taasisi ya Mafunzo ya Ustawi wa Jamii. Alitafuta fedha na msaada wa wajitoleaji, hatimaye akafanikiwa kupata ofisi ndogo katika Catholic Brothers of Christian Institution. Mahali hapo alianza kutoa ushauri na msaada kwa waathirika wa vvu/ukimwi.

Mohammed Gulam Dewji
Ukiachana na uanasiasa, ni miongoni mwa watu matajiri zaidi Afrika, k.m. kwa Tanzania ni wa kwanza katika utajiri.

Jiografia ya Tanzania
Mpaka sasa muungano umekuwa na marais watano: Julius Kambarage Nyerere, Benjamin William Mkapa, Ali Hassan Mwinyi, Jakaya Mrisho Kikwete, John Pombe Magufuli.

Ujamaa
Kuweko kwa mfumo wa chama kimoja chini ya uongozi wa Chama Cha Mapinduzi (CCM) ili kusaidia katika kuimarisha mshikamano wa kujitegemea kwa Tanzania iliyokuwa tu imejipatia uhuru. Ustawishaji wa usawa kijamii, kiuchumi na kisiasa kwa kuweko kwa demokrasia kuu; kukomesha ubaguzi kwa misingi ya hali ya mtu; na kuzifanya sekta muhimu za uchumi kufikia taifa zima[1]. Kupeleka uzalishaji katika vijiji, ambapo ilifanya uwezo wa uzalishaji wa aina zote kufanyika kwa pamoja. Kukuza kujitegemea kwa Tanzania kwa njia mbili: mabadiliko ya kiuchumi na mitazamo ya kiutamaduni. Kiuchumi, kila mtu angekifanyia kikundi chote kazi na kujifanyia yeye mwenyewe; kiutamaduni, ni lazima Watanzania wajifunze kujikomboa kutoka kwa utegemezi wa nchi za Ulaya. Kwake Nyerere, hii ilijumuisha Watanzania kujifunza kujifanyia mambo wao wenyewe na kujifunza kuridhika na kile ambacho wangeweza kufikia kama nchi huru. Utekelezaji wa elimu bila malipo na ya lazima kwa Watanzania wote ili kuwahamasisha wananchi kuhusu kanuni za Ujamaa[1].

Jiografia ya Tanzania
Tanzania ni nchi iliyomo mashariki mwa Afrika. Nchi hiyo inazungukwa na bahari upande wa mashariki, Kenya na Uganda upande wa kaskazini, Malawi upande wa kusini na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo upande wa magharibi.

John Paul Magalle Shibuda
John Paul Magalle Shibuda (amezaliwa 23 Februari, 1950) ni mbunge wa jimbo la Maswa katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

Kabwe Zuberi Zitto
Kabwe Zuberi Zitto (amezaliwa 24 Septemba 1976) ni mwanasiasa nchini Tanzania. Kwa sasa ni mlezi wa chama cha Alliance for Change and Transparency.

Tanganyika African National Union
Tanganyika African National Union (TANU) kilikuwa chama kilichotawala Tanganyika na Tanzania hadi muungano wa chama hiki na Chama cha Afro-Shirazi cha Zanzibar ulipounda Chama cha Mapinduzi (CCM) mwaka 1977.

Tanzania
Kuwepo kwa mfumo wa vyama vingi pia kulikuwa hatua ya kuendelea kuimarisha utawala wa ushiriki wa wananchi kadiri mahitaji ya upanuzi wa maono na falsafa duniani.

Alliance for Change and Transparency
Alliance for Change and Transparency (ACT) (Kiswahili:Umoja wa Mabadiliko na Uwazi) ni chama cha kisiasa kutoka nchini Tanzania. Kimepata usajili wake kamili mnamo mwezi wa Mei, 2014.

Shirikisho la Soka Tanzania
Shirikisho la Soka Tanzania (au Shirikisho la Mpira wa Miguu Tanzania) (kwa Kiingereza: Tanzania Football Federation au kifupi TFF) ni shirikisho cha kitaifa cha mpira wa miguu katika Tanzania.
Orodha ya timu za Ligi Kuu ziko timu 16:

Dodoma (mji)
Ilitangazwa kuwa mji mkuu wa Tanzania mwaka 1973, lakini mnamo tarehe 26 Aprili 2018 katika maadhimisho ya miaka 54 ya muungano wa Tanganyika na Zanzibar, rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wa awamu ya tano John Magufuli aliupandisha hadhi na kutangaza rasmi kuwa Dodoma ni Jiji.[1][2] [3][4][5]Serikali ya awamu ya tano ilihamia rasmi jijini Dodoma mwaka 2016.[6][7]

Vietnam
Kulingana na katiba ya nchi ya Vietnam, kipengele cha nnne, chama cha siasa kinachotambulika ni Communist Party of Vietnam ambacho kina mamlaka juu ya majeshi, vyombo vya mawasiliano na nchi yote kwa ujumla. Vyama au makundi ya watu wanaotaka kuwa katika uchaguzi lazima yawe yameambatanishwa na chama hicho cha Kikomunisti. Kwa kawaida, watu na vyombo vya habari katika nchi hii hukiita chama hiki Đảng yaani 'chama chetu'.

Bunge la Tanzania
jamii:Siasa ya Tanzania

FORD-Kenya
FORD-Kenya (pia: FORD-K) ni chama cha kisisasa nchini Kenya. Jina ni kifupi cha Forum for the Restauration of Democracy-Kenya. FORD-Kenya ilianzishwa 1992 baada ya farakano ya harakati ya FORD ya pamoja.

Jiografia ya Tanzania
Mji mkuu wa Tanzania ni jiji la Dodoma.

Historia ya Tanzania
Tarehe 21 Desemba 2005 Jakaya Kikwete aliapishwa kuwa Rais wa nne wa taifa (2005-2015), naye aliendeleza sera za watangulizi wake akitokea chama hichohicho cha CCM.

Orodha ya vyama vya siasa Tanzania
Vyama vingine vya siasa Tanzania ni

Afande Sele
Afande Sele kwa sasa amejiunga na chama cha Alliance for Change Tanzania (ACT) ambacho kinaongozwa na aliyewahi kuwa Mbunge wa Kigoma Kaskazini kupitia Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), Zitto Zuberi Kabwe. Hapa alikuwa akitokea CHADEMA. Huku nako hakudumu sana akajivua uanachama wake na kuhamia Chama cha Mapinduzi.[1][2]

Dini nchini Tanzania
Takwimu ya dini nchini Tanzania kwa sasa haipatikani kwa sababu maswali kuhusu dini yaliondolewa na serikali katika sensa baada ya mwaka 1967. Sensa ile ya tarehe 27 Agosti ilihesabu wafuasi wa dini za jadi kuwa 34.3%, Wakristo 33.5% na Waislamu 31.4%, mbali na wengineo 0.8%.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Emmaus Shule ya Biblia  ilianzishwa na nani?

Emmaus Shule ya Biblia
Emmaus Shule ya Biblia ni shule inayohudumia watu wote wanaopenda kusoma Biblia kwa njia ya posta. Masomo na mitihani yanatumwa kwa mwanafunzi. Baada ya kujaza anarudisha mtihani kwenye ofisi zao. Ilianzishwa kwa mara ya kwanza Tanzania mnamo mwaka 1960.

Historia ya Wokovu
Lugha asili ziko tatu, yaani Biblia imeandikwa sehemusehemu kwa Kiyahudi, Kiaramu (ndiyo lugha ya Yesu), na Kiyunani (yaani Kigiriki cha zamani). Ila Agano Jipya lote limeandikwa kwa Kiyunani ambacho zamani za Yesu kilikuwa lugha ya kimataifa. Kutoka lugha hizo wataalamu wanaendelea kutafsiri Biblia katika lugha yoyote ili Neno la Mungu liwaelee watu wote. Kati ya tafsiri zote, mbili za zamani zina sifa za pekee, yaani tafsiri ya LXX (kwa Kigiriki "Septuaginta", yaani sabini: ni Agano Kale kwa lugha ya Kiyunani), na ya Vulgata (Biblia nzima kwa Kilatini).

Anselm wa Canterbury
Mwaka 1720 alitangazwa na Papa Klementi XI kuwa mwalimu wa Kanisa kutokana na ubora wa maandishi yake yaliyoandaa nyakati zijazo na kumfanya ajulikane kama mwanzilishi wa teolojia ya shule.

Biblia ya Kikristo
Kwa wakati huo Wakristo walikuwa wamezoea tayari toleo la Kigiriki la maandiko matakatifu yaliyotafsiriwa katika karne ya 2 KK ambalo linajulikana kwa jina la Septuaginta na kuwa na vitabu kadhaa visivyokuwa vimetunzwa katika lugha asili ya Kiebrania wala ya Kiaramu, au vilivyoandikwa moja kwa moja katika lugha ya Kigiriki.

Emmaus Shule ya Biblia
Ni mtu gani anayeweza kujiunga kuwa mwanafunzi wa EMMAUS? Mtu yeyote anayejua kusoma na kuandika anakaribishwa kujifunza masomo ya EMMAUS.

Thomas Aquinas Mtakatifu
Kwa agizo lake, Thoma alitunga au kupanga matini ya liturujia yote ya sikukuu mpya ya "Corpus Domini" (Mwili na Damu ya Kristo) iliyoanzishwa tarehe 8 Septemba 1264. Kati ya matini hayo, ambamo zinajitokeza imani na hekima yake, maarufu zaidi kimataifa mpaka leo ni utenzi "Pange Lingua", hasa sehemu ya mwisho inayoanzia na maneno "Tantum Ergo" ("Sakramenti Kubwa Hiyo").

Jeromu
Jeromu au Yeronimo (Strido, leo nchini Korasya 347 - Bethlehemu, Israeli, 420) alikuwa mmonaki, padri na mtaalamu wa Biblia, aliyemudu vizuri lugha zote za kitabu hicho pamoja na Kilatini hata akawa mwandishi bora wa lugha hiyo kati ya mababu wa Kanisa.

Thomas Edison
Thomas Alva Edison (11 Februari 1847 - 18 Oktoba 1931) alikuwa mvumbuzi mashuhuri na mfanyabiashara nchini Marekani. Aliboresha vifaa kama balbu ya umeme, mikrofoni na kugundua gramafoni. Utafiti na uvumbuzi wake ulihusu hasa mitambo ya umeme. Akajishughulisha pia na mtandao wa ugawaji wa umeme.

Shule ya Aleksandria
Kabla ya Misri kutwaliwa na Dola la Roma wafalme Watolemayo wa Misri waliwahi kuunda maktaba maarufu ambayo huaminiwa kuwa wakati wake ilikuwa maktaba kubwa zaidi duniani yenye vitabu 700,000. Kwa hakika ilikuwa maktaba kubwa kote Afrika, Ulaya na Asia ya Magharibi. Hii ilikuwa na thamani kubwa kupita kiasi wakati ambako vitabu viliandikwa na kunakiliwa kwa mkono tu, na hivyo kuwa haba. Aleksandria ilikuwa kitovu cha elimu na uchunguzi wa kitaalamu duniani.

Josemaría Escrivá
Josemaria Escriva (Barbastro, Hispania, 9 Januari 1902 – Roma, Italia, 26 Juni 1975) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mwanzilishi wa jumuia ambayo baada ya kifo chake ikawa jimbo lisilo na eneo la Opus Dei.

Efrem wa Syria
Efrem alitumia pia mifano mingi ya viumbe mbalimbali, kwa kuwa kwake vyote vinashikamana, na [[ulimwengu]] ulioumbwa na Mungu ni kitabu cha kusomwa pamoja na Biblia.

Shule ya Antiokia
Wakati wanateolojia wa Aleksandria (Misri) walipenda zaidi kufafanua Biblia kiroho, wale wa Antiokia ya Siria (leo nchini Uturuki) walifuata zaidi maneno yenyewe. Matokeo ya tofauti hizo yalijitokeza katika teolojia kuhusu fumbo la Yesu Kristo yakasababisha mafarakano makubwa ya karne ya 5.

Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezo30 – 64/67Petro Mtakatifu PetroPetrus, Apostolusשמעון בן יונה (Shimon ben Yona) Shimon Kipha, CΙΜΗΟΝ ΚΗΦΑC (Simeon Kephas - Simoni Mwamba - Simoni Petro) Bethsaida, GalilayaMtume wa Yesu ambaye alimpa funguo za Ufalme wa Mbinguni, kufuatana na Injili ya Mathayo 16:18-19. Alisulubiwa juu chini; sikukuu yake ni 29 Juni 68(?) – 79(?)Linus Mtakatifu Linus Linus, Episcopus RomanusLinusToscana (Italia ya Kati) Sikukuu yake ni 23 Septemba80(?) – 92Anacletus (Cletus) Mtakatifu AnacletusAnacletus, Episcopus RomanusAnacletusRoma au UgirikiAlifia dini; sikukuu yake ni 26 Aprili 92 – 96/99Klementi I Mtakatifu Klemens IClemens, Episcopus RomanusRomaAlifia dini; sikukuu yake ni 23 Novemba96/99 – 108Evaristus (Aristus) Mtakatifu EvaristusEvaristus, Episcopus RomanusAristusMgirikiInasemekana alifia dini (lakini haijathibitishwa); sikukuu yake ni 26 Oktoba108/109 – 116/119Alexander I Mtakatifu AlexanderAlexander, Episcopus RomanusAlexanderRomaSikukuu yake ni 3 Mei117/119 – 126/128Sixtus I Mtakatifu SixtusXystus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 6 Aprili127/128 – 137/138Telesfori Mtakatifu TelesforiTelesphorus, Episcopus RomanusUgirikiSikukuu yake ni 5 Januari138 – 142/146Hyginus Mtakatifu HyginusHyginus, Episcopus RomanusUgirikiInasemekana alifia dini (lakini haijathibitishwa); sikukuu yake ni 11 Januari142/146 – 157/161Pius I Mtakatifu PiusPius, Episcopus RomanusAquileia, Friuli, ItaliaAlifia dini kwa panga; sikukuu yake ni 11 Julai157 – 163/168Anicetus Mtakatifu Anicetus Anicetus, Episcopus RomanusEmesa, SyriaInsemekana alifia dini (lakini haijathibitishwa); sikukuu yake ni 17 Aprili166 hivi– 170/177Soter Mtakatifu SoterSoterius, Episcopus RomanusFondi, Lazio, ItaliaInasemekana alifia dini; sikukuu yake ni 22 Aprili171/177 – 185/193Eleuteri Mtakatifu EleutherusEleutherius, Episcopus RomanusNikopoli, EpyrusInasemekana alifia dini; sikukuu yake ni 6 Mei186/189 – 197/201Viktor I Mtakatifu ViktaVictor, Episcopus RomanusAfrika ya KaskaziniSikukuu yake ni 28 Julai198/201 – 217/218Zefirino Mtakatifu ZefirinoZephyrinus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 20 Desemba218 – 222Kalisti I Mtakatifu Kalisti ICallistus, Episcopus RomanusAlifia dini; sikukuu yake ni 14 Oktoba222 – 230Urban I Mtakatifu Urban IUrbanus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 25 Mei21 Julai 230 – 28 Septemba 235Ponsyano Mtakatifu PonsyanoPontianus, Episcopus RomanusRomaAlifia dini; sikukuu yake ni 13 Agosti21 Novemba 235 – 3 Januari 236Anterus Mtakatifu AnterusAnterus, Episcopus RomanusUgirikiSikukuu yake ni 3 Januari10 Januari 236 – 20 Januari 250Fabiani Mtakatifu FabianiFabianus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 20 Januari

Yesu
Vibaraka hao ni Herode Mkuu (37 KK-4 KK) na wazawa wake, ambao tena hawakuwa Waisraeli halisi bali Waedomu ingawa kabila lao lililazimishwa kuingia dini ya Uyahudi karne iliyotangulia. Ukoo huo unajulikana kwa ukatili, uchu wa madaraka na uzinifu wake.

Maombolezo (Biblia)
Kitabu cha Maombolezo (kwa Kiebrania איכה, eikha) ni kama nyongeza ya kitabu cha nabii Yeremia katika Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania) na hivyo pia katika Agano la Kale iliyo sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.

Biblia ya Kiebrania
Sababu ni kwamba Wakristo wa kwanza walizoea tafsiri ya Kigiriki ya Biblia ya Kiebrania iliyokuwa kawaida kati ya Wayahudi wakati wa Yesu, ambao wengi wao walikuwa wakiishi nje ya Israeli.

Vitabu vya Wafalme
Hapo Mungu akamtuma Eliya (1Fal 17-18) ambaye jina lake lina maana ya kwamba, “Mungu wangu ni YHWH” na linajumlisha kazi yake ya kutetea kwa ari zote imani ya kweli hata akaiokoa. Ili kuondoa utata wa kuabudu pande mbili, Eliya kwanza alizuia mvua isinyeshe nchini miaka mitatu na nusu, ibada kwa Baali zisifanikiwe hata kidogo, halafu akashindana na manabii hao hadhara ya Israeli yote juu ya mlima Karmeli. Tofauti na mbinu za manabii 450 wa Baali, waliofikia kujichanja na kutoka damu ili kuvuta moto kutoka mbinguni wasifaulu, Eliya aliomba tu kwa unyofu kwamba Mungu ajitokeze ili kugeuza mioyo ya watu wake wamrudie. Kwa kuteremsha moto juu ya sadaka yake, Bwana alithibitisha kuwa ndiye Mungu pekee na kuwa anaendelea kuwaokoa watu wake. Baada ya Eliya kuwachinja wote aliruhusu mvua inyeshe tena. Ndiyo sababu anasifika kwa nguvu ya sala yake (Yak 5:17-18).

Jeromu
Vulgata, tafsiri ya kwanza ya Biblia ya Kikristo nzima katika Kilatini ndiyo kazi yake muhimu zaidi. Aliianza kwa agizo la papa Damaso I mwaka 382, akaiendeleza kwa miaka 23. Tafsiri hiyo ilipitishwa rasmi na mtaguso wa Trento kwa tamko la kuwa haipotoshi kamwe imani, nayo ilitumika kama msingi wa tafsiri nyingine nyingi hadi karne XX, ikiathiri sana ustaarabu wote wa Magharibi. Hata hivyo tangu mwanzo ilikosolewa sana kwa kufuata mno msimamo wa Uyahudi. Ndiyo sababu Jeromu alitaka kukataa vitabu vya Deuterokanoni.

Mtakatifu Paulo
Bart D Ehrman. Peter, Paul and Mary Magdalene: The Followers of Jesus in History and Legend; 304 pages, Oxford University Press (Machi 2008) Bart D. Ehrman. The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings; 608 pages, Oxford University Press (Julai 2011); ISBN 978-0-19-975753-4 Hyam MacCoby. The Mythmaker: Paul and the Invention of Christianity; 238 pages, Barnes & Noble Books (1998); ISBN 978-0-7607-0787-6 Hans Joachim Schoeps. Paul: The Theology of the Apostle in the Light of Jewish Religious History (Library of Theological Translations); 34 pages, Lutterworth Press (Julai 2002); ISBN 978-0-227-17013-7 Pinchas Lapide, Peter Stuhlmacher. Paul: Rabbi and Apostle; 77 pages, Augsburg Publishing House; (Desemba 1984) Pinchas Lapide, Leonard Swidler, Jurgen Moltmann. Jewish Monotheism and Christian Trinitarian Doctrine; 94 pages, Wipf & Stock Publishers (Mei 2002)

Ndugu Wadogo
Oxford iliwatoa hasa: Roger Bacon (+1292), mtaalamu wa mambo mengi na mwanzilishi wa mtindo wa upimaji kama msingi wa sayansi; Yohane Duns Scoto (+1308), mwalimu mwenye uchambuzi mkali, anayesifiwa kwa kuonyesha Kristo kuwa kiini cha uumbaji, na kwa kutetea sifa ya Maria kukingiwa dhambi ya asili (Wafransisko wakaendelea kuitetea hadi ikatangazwa na Papa Pius IX, wa Utawa III, mwaka 1854, kuwa dogma); na Wiliamu wa Ockham (+1347) aliyepotosha falsafa akadai eti, akili haiwezi kujua yanayopita malimwengu: msimamo wake ukaenea sana, ukampa Martin Luther silaha dhidi ya imani katoliki, ukaathiri utamaduni wa Magharibi hadi leo.

Othniel
Othniel (kwa Kiebrania עָתְנִיאֵל בֶּן קְנַז, Otniel Ben Knaz, ʻOṯnîʼēl Ben Qənáz) alikuwa wa kwanza kati ya Waamuzi wa Biblia.

Emelia wa Kaisarea
Familia yao ilikuwa na watoto 10, waliosaidiwa malezi na bibi yao, Makrina Mzee. Babu yao alikuwa mfiadini. Wote wawili wanaheshimiwa kama watakatifu, kama vile Basili Mkuu na watoto wengine 4: Makrina Kijana aliyekuwa mmonaki, Petro wa Sebaste aliyekuwa askofu na mwanateolojia huko Armenia, Naukratio aliyekuwa mkaapweke, na Gregori wa Nisa ambaye alifanywa na Basili kuwa askofu wa mji huo akaandika vitabu bora kuhusu teolojia na maisha ya Kiroho.

Chuo cha Kikristo cha Aleksandria
Chuo cha Kikristo cha Aleksandria (au Shule ya Elimu ya Kikristo ya Aleksandria) katika karne za kwanza BK kilikuwa kimojawapo kati ya vituo vikuu viwili vya elimu ya Kikristo na kati ya vyuo vya kwanza vilivyofundisha imani ya Kikristo kwa namna ya kitaalamu. Wakati wa Mababu wa Kanisa teolojia na ufafanuzi wa Biblia ya Kikristo vilivyotolewa huko vilitofautiana na Shule ya Antiokia. Majina ya vituo vyote viwili yalitokana na majiji vilipostawi katika Ukristo.

Biblia ya Kikristo
Biblia iliandikwa kusudi tupate “kuamini ya kwamba Yesu ndiye Kristo, Mwana wa Mungu; na kwa kuamini” tuwe “na uzima wa milele” (Yoh 20:31). “Tangu utoto umeyajua Maandiko Matakatifu, ambayo yaweza kukuhekimisha hata upate wokovu kwa imani iliyo katika Kristo Yesu. Kila Andiko, lenye pumzi ya Mungu, lafaa kwa mafundisho, na kwa kuwaonya watu makosa yao, na kwa kuwaongoza, na kwa kuwaadibisha katika haki” (2Tim 3:15-16). Si lengo lake kutufundisha historia, jiografia wala sayansi: kuhusu elimu hizo na kuhusu ufasaha wa lugha Biblia ilitegemea ujuzi na vipawa vya watu walioiandika.

Magnificat
Humo tunasoma kwamba Bikira Maria alitoa moyoni maneno hayo ya sifa kwa Mwenyezi Mungu akiwa na mimba ndogo ya Yesu baada ya kumshangiliwa na jamaa yake Elisabeti aliyeangazwa na Roho Mtakatifu kuhusu hali yake ya ujauzito na kuhusu ukuu wa mtoto huyo hata akamuita "Mama wa Bwana wangu". Elisabeti alimpongeza Maria kwa baraka hiyo aliyoipata, kubwa kuliko ile ya wanawake wengine wote. Pia alimpa heri kwa imani yake.

Yesu kuzaliwa na Bikira
Mathayo anathibitisha hilo kwa kutaja utabiri wa maneno ya Isa 7:14 katika tafsiri ya Kigiriki ya Septuaginta: "Tazama bikira atachukua mimba, naye atazaa mwana, nao watamwita jina lake Emmanuel, yaani Mungu pamoja nasi".

Chuo cha Kikristo cha Aleksandria
Kadiri ya Jeromu shule ya Aleksandria ilianzishwa na Mwinjili Marko. Baadaye anatajwa Athenagora wa Athene (176), lakini kwa hakika zaidi Panteno 181, aliyeacha uongozi kwa mwanafunzi wake bora, Klementi wa Aleksandria mwaka 190.[2]Huyo alifuatwa na Origene akiwa na umri wa miaka 18 tu, na wataalamu wengine wanaoheshimiwa kama watakatifu katika Kanisa la Kiorthodoksi na Kanisa Katoliki kama Gregori Mtendamiujiza, Heraklas, Dionisi wa Aleksandria na Didimo Kipofu.

Thomas Aquinas Mtakatifu
Ndiyo sababu "Summa Theologiae" haikukamilika (inaishia kwenye mada ya [[Kitubio]]) baada ya kukabili ma[[suala]] 512 katika hoja 2,669 kwa kuchimba mafundisho ya [[Biblia]] na ya ma[[babu wa Kanisa]], hasa [[Augustino wa Hippo]]).

Injili ya Mathayo
Ingawa Injili yenyewe haimtaji mwandishi wake, kuanzia Papias (mnamo mwaka 130) Mtume Mathayo ametajwa kama mwandishi wa misemo ya Yesu Kristo kwa lugha ya Kiebrania.

Thomas Aquinas Mtakatifu
Mapema walianza kuheshimiana na kupendana, hivyo mwaka 1248 Thoma alimfuata Alberto Cologne (Ujerumani) alipokuwa ametumwa na viongozi wa shirika aanzishe kituo cha teolojia.

Historia ya Utawa
Kati ya yote lile la Yesu (Wajesuiti) ndio muhimu zaidi. Mwanzilishi wake, Ignas wa Loyola (1491-1556), ambaye kabla hajaongoka alikuwa askari, alileta utawani mtindo wa kijeshi, akisisitiza utiifu kwa viongozi wa shirika na kwa Papa (baadhi wanajifunga kwake kwa nadhiri ya nne, nguzo kuu ya shirika). Hivyo Mjesuiti jumuia yake halisi ni shirika tu ambalo linaweza kumtuma kokote duniani, naye atafanya kazi yoyote kwa niaba ya shirika, tayari kukabili mazingira na hali yoyote.

Ukristo
Yesu alizaliwa miaka kama 1800 baada ya Abrahamu. Vitabu vya Injili vinaeleza matukio na mafundisho ya Yesu ambayo ndiyo mwongozo wa imani hiyo. Maisha na kazi ya Yesu vimeibua mambo mengi katika historia. Ndiyo sababu kalenda iliyoenea duniani huhesabu miaka kutoka ujio wake; huu ni mchango mmojawapo wa Ukristo katika ustaarabu.

Chuo cha Kikristo cha Aleksandria
Wakati wanateolojia wa Antiokia ya Siria (leo nchini Uturuki) walifuata zaidi maneno yenyewe ya Biblia, wale wa Aleksandria (Misri) walipenda zaidi kuifafanua kiroho. Matokeo ya tofauti hizo yalijitokeza katika teolojia kuhusu fumbo la Yesu Kristo yakasababisha mafarakano makubwa ya karne ya 5.[1]

Sosholojia ya elimu
Barani Afrika, shirika la NEPAD limezindua programu ya masomo ya mtandao inayotoa vifaa vya kompyuta na masomo ya mtandao kwa shule zote za msingi na upili kwa kipindi cha miaka kumi. Vikundi vya kibinafsi kama vile The Church Of Jesus Christ Of Latter Days Saints, wanajikakamua kuwapa watu fursa ya kupokea elimu katika nchi zinazoendelea kupitia miradi kama vile Perpetual Educational Fund. Mradi wa maendeleo kimataifa inayofahamika kama nabuur.com, com iliyoanza kutokana na usaidizi wa raisi wa Marekani Bill Clinton, hutumia mtandao kuwezesha ushirikiano wa watu binafsi kuzungumzia maswala ya maendeleo ya jamii.

Mwanzo (Biblia)
Watafsiri wa Septuaginta ndio waliotumia jina la 'Mwanzo' (Genesis) kwa kitabu cha kwanza katika Biblia. Waebrania walikiita kutokana na maneno yake ya kwanza yaani 'Hapo Mwanzo'. Lakini makusudi hasa ya kitabu hiki si mwanzo na asili ya kila kiumbe kadiri ya sayansi, bali ni uhusiano ambao Mungu anautaka na watu wanaoishi katika dunia yake.

Mitazamo ya Kiyahudi juu ya Yesu
Siku hizi kuna wataalamu Wayahudi wanaosema Yesu alikuwa jirani na dini yao kuliko Injili zinavyoonyesha. Mtazamo huo ulianzishwa katika karne ya 18 na Jacob Emden na Moses Mendelssohn.

Thomas Aquinas Mtakatifu
Akiwa Italia ndipo alipoandika vitabu vingi kama vile "Summa contra gentiles", "De regimine principium", "De unitate intellectus contra Averroistas" na sehemu kubwa ya kazi yake bora, "Summa Theologiae", inayotumika hadi leo katika teolojia kama ilivyoagizwa na Mtaguso II wa Vatikano katika hati mbili, Optatam Totius na Gravissimum Educationis.
Mwaka 1269 alirudishwa Paris; huko wanafunzi wake walikuwa wengi hata kujaza kabisa ukumbi; mmojawao alishuhudia kwamba, “kumsikiliza kulimjaza heri ya dhati”. Hata waliompinga walikiri mafundisho yake ni bora na yanasahihisha yale ya walimu wengine.

Tagged
Tagged Inc. ni mtandao ulioanzishwa na wanafunzi waliohitimu wa Chuo kikuu cha Harvard wajasirimali Greg Tseng na Johann Schleier-Smith". Wawili hao walikuwa wameanzisha Avavin, Inc., ambayo ilikuwa ni kampuni ya kulinganisha vitabu.[14] Tseng hapo awali alikuwa mwanzilishi na Mkurugenzi Mkuu wa mtandao huru wa 'Jumpstart Technologies', ambao baadaye ulitozwa faini ya $ 900.000 kwa madai ya ukiukaji wa sheria za CAN-spam, ambayo ilikuwa ndiyo adhabu kubwa iliyowahi kupeanwa ya kosa la aina hiyo. Tseng amehitimu na A.B. katika kemia, fizikia na hisabati kutoka Chuo Kikuu cha Harvard. Schleier-Smith pia amehitimu na A.B. katika fizikia na hisabati kutoka Chuo Kikuu cha Harvard.
Mtandao huu wa Tagged ambao mwanzoni iliwalenga vijana wa US, ulifunguliwa kwa watumiaji duniani kote wenye umri wa miaka 13, mnamo Oktoba 2006 na bado unaendelea kudumisha usalama mkali kwa watumiaji walio chini ya miaka 18. Watumiaji walio juu ya umri wa miaka 16 na umma hawawezi kuona habari za kibinafsi za watumiaji walio na umri wa miaka 13 na 14, na habari za kibinafsi za watumiaji wa miaka 15-16 huwa zimefichwa ili zisisomwe na umma na watumiaji wa zaidi ya miaka 18. Njia pekee ya kuongeza vijana kama marafiki ni kwa kujua au barua pepe au majina ya kifamilia kuomba urafiki na mtumiaji mdogo ni lazima akubali ombi hilo la urafiki. Hata hivyo, hatua hizi za usalama hazina mafanikio kamili. Katika mwezi wa Februari 2009 mwalimu wa shule ya upili alikamatwa baada ya kuwa na uhusiano wa kimapenzi na msichana mwenye umri wa miaka 14 aliyekutana naye kwenye tagged.com. Mwalimu huyo mwenye umri wa miaka 32 alikuwa na marafiki wa kike zaidi ya 100 waliokuwa wa umri chini ya miaka 17.
Mnamo Machi 2008 shirika la Microsoft lilitangaza makubaliano ya ushirika wa kibiashara na mtandao wa Tagged, Facebook, Linkedln, Bebo na hi5 kuhusu anwani za barua pepe APIs makubaliano hayo yametekelezwa. Ushirikiano mwingine unajumuisha Slide, RockYou, PhotoBucket, Meebo, Razz na Jangl.
Tagged ina wafanyakazi 40 kwa sasa.
Tagged ni mwanachama wa Social Media Advertising Consortium, ambao ni muungano wa sekta ya biashara unaolenga kuongeza ushiriki na viwango ndani ya chama.
Mnamo Septemba 2009, Hitwise iliripoti kuwa Tagged.com ilikuwa katika nafasi ya tatu katika ukubwa baina ya mitando ya jamii nchini Marekani kulingana na watu wanaoutumia kila mwezi.

Kitabu cha Ezra
Inafikiriwa kwamba ulikuwa wakati uleule wa marekebisho ya Ezra na Nehemia baada ya kifungo cha Babeli ambapo nabii Malaki alitoa ujumbe wake. Tarehe za unabii wake haziwezi kupangwa kwa uhakika, lakini dhambi alizozilaumu zinafanana na zile ambazo Ezra na Nehemia walipaswa kushughulika nazo. Watu walikuwa wametazamia kwamba, kwa sababu walirudi katika nchi yao na kumaliza ujenzi wa hekalu (515 KK), wangefurahia baraka za Mungu zisizokuwa na mwisho. Mategemeo hayo hayakutimizwa, hivyo watu walianza kutia shaka kama Mungu aliwaangalia kweli.

Nabii Nahumu
Nahumu (kwa Kiebrania נחום, yaani "Aliyefarijiwa na Mungu") alikuwa nabii wa Yerusalemu wakati wa mfalme Yosia aliyetawala nchi ya Yuda kati ya mwaka 640 KK na 609 KK.
Mahubiri yake yanatunzwa katika Kitabu cha Nahum ambacho ni kimojawapo kati ya vitabu 12 vya gombo la Manabii wadogo katika Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania) na kwa hiyo pia katika Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo.

Amnoni
Ametajwa katika Biblia ya Kiebrania, ambayo ni sehemu ya Biblia ya Kikristo (Agano la Kale), katika Kitabu cha Pili cha Samueli, sura ya 3, mstari wa 2.

Mazingira ya Yesu
Nchi ambayo Yesu alizaliwa akafundisha ni nchi ileile ambayo Mungu aliwaahidia Waisraeli tangu zamani za Abrahamu, ni nchi ileile waliyoiteka chini ya Yoshua, ni nchi ileile waliyoirudia kutoka utumwani Babeli. Awali ilikuwa sehemu ya Kanaani, baadaye ikaitwa Israeli na hatimaye Palestina kutokana na Wafilisti waliokuwa wameteka sehemu ya pwani kusini karibu wakati uleule wa Waisraeli kuteka sehemu kubwa ya nchi wakitokwa Misri (karne ya 13 KK).

Historia ya Wokovu
Wataalamu wengi wanakubaliana kusema Marko ndiye aliyetangulia kuandika kitabu kamili juu ya maisha na mafundisho ya Yesu kuanzia utume wa Yohane Mbatizaji hadi ufufuko wake. Ndiye aliyekiita kitabu cha namna hiyo Injili, hata neno hilo, lililokuwa na maana ya ujumbe kuhusu Yesu, likaja kuwa na maana mpya ya kitabu cha habari za Yesu. Marko aliandika akiwa Roma mwaka 65 hivi, mara baada ya serikali kuanza kuwatesa Wakristo, na akiwa na nia ya kuwaimarisha katika dhuluma.

Historia ya Wokovu
Katika kutuliza watu alimtabiria mfalme Ahazi kwamba mwanamwali atamzaa mtoto wa kiume atakayethibitisha uwepo wa Mungu pamoja na watu wake, jina lake Emanueli linavyomaanisha. (7:1-17) Kweli mke wa Ahazi alimzaa Hezekia atakayeendeleza ufalme wa ukoo wa Daudi, lakini utabiri huo ulimlenga zaidi Yesu, mwana wa Bikira (walivyoelewa watafsiri wa kwanza wa Biblia katika Kigiriki) ambaye kweli ni Mungu pamoja nasi, na ni mwana wa Daudi ambaye atatawala milele kwa amani na haki (11:1-9).

Kanisa la Biblia Publishers
Baadaye vitabu vyote 15 vilijumlishwa katika kitabu kimoja kinene kinachoitwa “Bibla Inasema” na kutolewa mwaka 2000 Dodoma. Kazi ya kusambaza vitabu haikuwa rahisi kutoka Tunduru, kusini mwa Tanzania. Kwa hiyo Kanisa la Biblia Publishers walihamia mji mkuu wa Tanzania, Dodoma. Kutoka hapo katikati ya nchi usambazaji uliendelea vizuri tangu mwaka 1993.

Vitabu vya Samweli
Vitabu vya Samweli katika Biblia ya Kikristo ni viwili na vinaitwa kwa jina la Samweli, aliye wa mwisho (1050-1015 hivi K.K.) kati ya Waamuzi, tena nabii na mwanzilishi wa ufalme wa Israeli.

Elia Bombarone
Elia alimgeuza mwanzilishi kuwa fahari ya shirika kuliko kielelezo cha kufuatwa. Mwenye vipawa na elimu, aliathiri sana viongozi wa dini (Papa Gregori IX) na wa siasa (kaisari Federiko II), alistawisha misheni huko Mashariki na kukuza nyumba za masomo, lakini pia alidhulumu vikali watetezi wa kanuni.

Orodha ya vitabu vya Biblia
Isaya Yeremia Ezekieli Danieli Hosea Yoeli Amosi Obadia Yona Mika Nahumu Habakuki Sefania Hagai Zekaria Malaki

Biblia ya Kikristo
Kati ya vitabu vya Biblia, vilivyo bora ni Injili 4 zilizoandikwa na Mathayo, Marko, Luka na Yohane. Ndio moyo wa Maandiko Matakatifu yote, kwa kuwa ndizo shuhuda kuu juu ya maisha na mafundisho ya Yesu. Yeye “amepata huduma iliyo bora zaidi, kwa kadiri alivyo mjumbe wa agano lililo bora, lililoamriwa juu ya ahadi zilizo bora. Maana kama lile la kwanza lingalikuwa halina upungufu, nafasi isingalitafutwa kwa lile la pili” (Eb 8:6-7).

Ishmaeli
Ishmaeli (au Ismaili, kwa Kiebrania יִשְׁמָעֵאל, Yišmāʻēl: kwa Kiarabu إسماعيلʾ, Ismāʿīl) alikuwa mtoto wa kwanza wa Abrahamu (au Ibrahimu) na Hagari (au Hajiri) kadiri ya Biblia na ya Kurani.

Thomas Aquinas Mtakatifu
Jambo lingine muhimu la miaka hiyo ni kwamba alikuwa karibu na konventi ya Mt. Dominiko akavutiwa na karama ya shirika lililoanzishwa na mtakatifu huyo. Ingawa alipingwa sana na familia, mwaka 1244 aliamua kujiunga na Wadominiko.
Wakubwa wa shirika, kisha kuhisi ukuu wa akili yake, walimtuma Paris aweze kukamilisha masomo yake, lakini kabla hajafika huko alikamatwa na wanafamilia na kufungwa katika ngome ya baba yake huko Monte San Giovanni Campano alipokaa mwaka mzima, akishinikizwa aoe.

Chuo Kikuu cha Strathmore
Chuo Kikuu cha Strathmore ni chuo cha kibinafsi mjini Nairobi, Kenya. Chuo cha Strathmore kilianzishwa mwaka wa 1961, kama chuo cha kiwango cha sita kinachofunza sayansi na sanaa za masomo, na kundi la wataalamu ambao walianzisha Hisani ya Kielimu inayoaminika sasa (Strathmore Educational Trust). Mtakatifu Josemaría Escrivá, mwanzilishi wa Opus Dei, aliwaongoza na kuwapa moyo kuanzisha chuo hicho hiyo.

Chuo Kikuu cha Abraham Lincoln
Chuo Kikuu cha Abraham Lincoln kilianzishwa na Hyung J. Park mwanasheria wa masuala ya kodi aliyemaliza kusoma sheria kwenye Chuo Kikuu cha Loyola mwaka 1966. Park alikipa chuo hiki jina la Abraham Lincoln ambaye alikuwa rais wa Marekani kwa kuwa aijifunza sheria peke yake.

Beyoncé Knowles
Mnamo 1990, Knowles alijiunga na Parker Elementary School, shule inayofunza muziki huko Houston, ambapo alikuwa akiimba katika kwaya ya shule.[5] Pia alihudhuria shule ya The High School for Performing and Visual Arts katika Houston [10] na baadaye akaenda Alief Elsik High School, iliyo katika eneo la Houston la Alief. [4][11] Knowles alikuwa kiongozi wa nyimbo katika kwaya ya kanisa lake, la St John's United Methodist.[5] Hata hivyo, yeye alikaa katika kwaya kwa miaka miwili kwa sababu alikuwa anashughulikia kazi yake ya muziki.[12]

Pascal Joy Migisha
Pascal Joy Migisha (alizaliwa mjini Buyenzi-Bujumbura, Burundi tarehe 25 Aprili, 1972) ni Mwinjilisti wa Kipentekoste. Alizaliwa mara ya pili katika umri wa miaka 14 mwaka 1986 katika Shule la Msingi. Pascal Joy Migisha alijiunga na chuo cha Biblia Emmaus cha Morsbach Ujerumani ambapo alifanya utafiti wake Biblia kwa njia ya mawasiliano 1994-2002. Baada ya uongozi wa Kanisa nchini Zimbabwe mwaka 2002, aliondoka Zimbabwe na kuelekea Afrika Kusini ambapo alifanya miaka miwili ya masomo ya ziada ya Biblia katika Chuo Kikuu cha Cape Town chini ya Taasisi ya Every Nation Leadership Institute, baada ya hapo aliwezeshwa kuendelea katika uongozi wa Shirika la Kikristo alilolianzisha mwenyewe Julai 1995, "Evangelism and Reconciliation for all Nations" (“ERNA”).

Wabaski
Kati ya Wabaski maarufu zaidi, kuna mapadri watakatifu Ignas wa Loyola na Fransisko Saveri, waanzilishi wa Shirika la Yesu, na Mikaeli Garicoits, mwanzilishi wa Mapadri na mabradha wa Betharram.

Kanisa la Biblia Publishers
Vitabu vya kwanza „Panorama ya Biblia“ na „Imani Yetu Ndiyo Ushindi“ vilitolewa mwaka 1980 na kuchapishwa na Nusch-Druck Gummersbach, Ujerumani. Vitabu vyote viwili vilitafsiriwa kutoka Kijerumani na Helmut Gräf, aliyekuwa mwanzilishi wa Chuo cha Biblia Nanjoka, Tunduru, Mkoa wa Ruvuma, Tanzania. Palikuwa na uhitaji wa kuandika au kutafsiri vitabu vinavyoeleza Biblia kwa walimu na wanafunzi wa Biblia Afrika Mashariki.

Mazingira ya Yesu
Lugha asili ya Yesu na ya Mitume ilikuwa Kiaramu ambacho ni jamii ya Kiyahudi na ambacho polepole kilishika nafasi yake kati ya Wayahudi kuanzia karne VI K.K.

Aleksandria
Mwanafunzi wake mashuhuri alikuwa Origene, ambaye baadaye akapewa uongozi wa chuo hicho. Alifanya kazi hiyo kwa muda wa miaka 25. Origene alikuwa mtaalamu wa pekee: ndiye wa kwanza kutumia njia ya kisayansi katika kuchunguza fasiri za Biblia. Pamoja na makarani wake akaandika maneno yote ya Kiebrania ya Biblia pamoja na fasiri zake katika nguzo sita kwenye ngozi kubwa. Njia hiyo ilisaidia kuona mara moja makosa au udhaifu katika fasiri hizo. Aliwafundisha vijana wengi kutumia akili yao katika kutafakari imani kwani akili ni kipawa cha Mungu.

Antoni Maria Claret
Mwaka 1848 alipelekwa Visiwa vya Canary ambako alifanya mafungo kwa miezi 15. Alirudi tena Vic, na kuanzisha Shirika la Kimisionari la Wana wa Moyo Safi wa Maria (Congregation of the Missionary Sons of the Immaculate Heart of Mary) tarehe 16 Julai 1849. Pia alianzisha Maktaba kuu ya Barcelona iliyoitwa "Librería Religiosa" (na sasa inaitwa Librería Claret), na iliyoweza kutoa mamilioni ya nakala kwa kazi nzuri zilizofanywa na Kanisa Katoliki zamani.

Elizabeth Ann Seton
Elizabeth Ann Bayley Seton (28 Agosti 1774 – 4 Januari 1821) alikuwa mwanzilishi wa shirika la Masista wa Huruma wa Mt. Yosefu (kwa Kiingereza "Sisters of Charity of St. Joseph"), ambalo lilikuwa utawa wa kwanza kuundwa huko Marekani. Hasa alifundisha na kuwasaidia watoto maskini wengi.

Martin Luther
Luther, akishirikiana na wenzake kadhaa wa Wittenberg, alitafsiri Biblia kwa Kijerumani ili watu wengi zaidi waweze kuisoma na kushika msimamo katika Kanisa. Kwa ajili hiyo aliomba viongozi wa serikali kuunda kotekote shule na kuwafundisha wavulana na wasichana, ambao wazazi wao walihimizwa sana kuwapeleka kusoma huko, akiwa na matumaini ya kwamba watu wenye elimu hawatafuata imani isiyo na msingi kama vyeti vya rehema.

Thomas Aquinas Mtakatifu
Mwaka 1272, akiitwa na mfalme Karolo I wa Angiò, alirudishwa Napoli na kupanga upya masomo ya teolojia kwenye chuo kikuu karibu na konventi yake asili. Huko alijitosa pia kuhubiria watu wa kawaida, nao walimiminika kumsikiliza. Mahubiri ya Kwaresima yake ya mwisho, aliyoyatoa katika kanisa la San Domenico Maggiore, yametunzwa kwa jina la “Opusculi” (yaani “Vijitabu”). Humo tunasoma alivyofafanua kwa usahili Kanuni ya Imani ya Mitume, [[sala++ ya [[Baba Yetu]], [[Amri Kumi]] na sala ya [[Salamu Maria]].

Shirika la Yesu
Mwanzilishi wake ni Ignas wa Loyola, Mhispania ambaye alikuwa mwanajeshi. Mwaka 1521 alijeruhiwa vibaya vitani. Alipokaa hospitalini muda mrefu akasikia wito wa Mungu uliobadilisha maisha yake. Kisha kuacha jeshi, akamtolea Bikira Maria upanga wake akawa "Mwanajeshi wa Kiroho". Alifuata kwa juhudi zote maisha ya kiroho na kutunga Mazoezi ya Kiroho ili kuongoza watu wamfuate Yesu Kristo.

Injili Ndugu
Kati yao tunaambiwa Mathayo aliandika kwa Kiaramu, ingawa hatuna hata kipande cha kitabu chake asilia na cha vinginevyo.

Mtakatifu Marko
Ndipo alipoamua kuandika Injili ya kwanza, iliyotumiwa na kufuatwa na Mtume Mathayo na Mwinjili Luka, ingawa katika orodha za Biblia inashika nafasi ya pili.

Teresa wa Mtoto Yesu
Akifurahia udogo wake, Teresa alijitokeza kama “mtaalamu wa elimu ya upendo” (Papa Yohane Paulo II), katika maandishi yake, hasa katika shajara alimosimulia kwa unyofu wa hali ya juu jinsi kwa neema alivyoelewa na kutekeleza Injili katika maisha yake yaliyofichika ndani ya monasteri ya Wakarmeli Peku.

Thomas Aquinas Mtakatifu
Mtakatifu Thomas Aquinas (Roccasecca, katika eneo la watawala wa Aquino, leo katika wilaya ya Frosinone, Italia, 1224 au 1225 - Fossanova, wilaya ya Latina, Italia, 7 Machi 1274) alikuwa mtawa wa Shirika la Wahubiri na padri wa Kanisa Katoliki.

Kitabu cha Habakuki
Habakuki ni jina la nabii wa Israeli ya Kale na pia la kitabu kinacholeta habari zake katika Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania), na kwa hiyo pia katika Agano la Kale, sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.
Wakati alipofanya kazi nabii Yeremia aliishi pia Habakuki (600 hivi K.K.), aliyeandika kitabu kifupi ambamo alithubutu kumuuliza Mungu kwa nini anaadhibu Israeli vikali kwa mikono ya watu wabaya kuliko wao.

Thomas Aquinas Mtakatifu
[[File:Tommaso - Super Physicam Aristotelis, 1595 - 4733624.tif|thumb|"Super Physicam Aristotelis", 1595]]
[[Sababu]] si mafundisho yake tu, bali [[mbinu]] alizozitumia katika kusanisi falsafa na teolojia bila kuzichanganya kama ilivyotokea kabla yake. Falsafa kama ile ya Aristotle iliweza kujitegemea katika hoja zake, badala ya kumezwa na teolojia ambayo ilitegemea imani katika Ufunuo wa Mungu na kuja kukamilisha falsafa pale ambapo hiyo haiwezi kufika.

Mazingira ya Yesu
Vibaraka hao ni Herode Mkuu (37-4 K.K.) na wazawa wake, ambao tena hawakuwa Waisraeli halisi bali Waedomu ingawa kabila lao lililazimishwa kuingia dini ya Uyahudi karne iliyotangulia. Ukoo huo unajulikana kwa ukatili, uchu wa madaraka na uzinifu wake.

Orodha ya vitabu vya Biblia
Mwanzo (Kitabu cha Kwanza cha Musa) Kutoka (Kitabu cha Pili cha Musa) Walawi (Kitabu cha Tatu cha Musa) Hesabu (Kitabu cha Nne cha Musa) Kumbukumbu la Sheria (Kumbukumbu la Torati; Kitabu cha Tano cha Musa) Yoshua Waamuzi Ruthu (Kitabu cha Ruthi) Samueli I Samueli II Wafalme I Wafalme II Mambo ya Nyakati I Mambo ya Nyakati II Ezra Nehemia (Kitabu cha Pili cha Ezra) Esta

Thomas Aquinas Mtakatifu
[[Asubuhi]] moja, Thoma alipokuwa anasali mbele ya [[msalaba]] wa [[kikanisa]] cha [[Nikolasi wa Myra|Mt. Nikola]] mjini Napoli, mtunza[[sakristia]] Dominiko wa [[Caserta]] alisikiliza maongezi yake na Yesu. Thoma alikuwa anauliza kwa [[fadhaiko]] kama aliyoyaandika kuhusu mafumbo ya imani ni sahihi au sivyo. Msulubiwa alimjibu: “Umeandika vema juu yangu, Thoma. Unataka [[tuzo]] gani?” Hapo Thoma alisema, “Si kitu kingine, ila wewe mwenyewe”.

Chuo
Kiasili maana ya neno "chuo" ilikuwa sawa na "kitabu". Kwa maana hiyo linatumiwa kwa mfano katika tafsiri za Biblia kama vile Injili ya Luka 4:17 "Yesu akapewa chuo cha nabii Isaya, akakifungua chuo".

Kitabu cha Amosi
Kitabu cha Amosi ni kimojawapo kati ya vitabu vya Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania), na kwa hiyo pia ya Agano la Kale, sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.

Ukristo nchini Tanzania
Katika mazingira ya Kanisa la Anglikana chama cha Misheni ya Vyuo Vikuu kwa Afrika ya Kati U.M.C.A. (Universities` Mission to Central Africa) kiliundwa kutekeleza wito kutoka David Livingstone kuhubiri Injili na kukomesha utumwa katika Afrika. Waliingia kule Zanzibar mwaka 1864, wakajenga kanisa kuu mahali pa soko la watumwa lililofungwa, altari ikiwa imejengwa juu ya nafasi ya mti wa kuwafunga watumwa walioadhibiwa kwa viboko, na batizio kuwa mahali walipotupwa watoto watumwa ambao hawakuuzwa pamoja na mama zao.

Yesu
Lugha mama ya Yesu na ya Mitume ilikuwa Kiaramu ambacho ni jamii ya Kiyahudi na ambacho polepole kilishika nafasi yake kati ya Wayahudi kuanzia karne ya 6 KK.

Thomas Aquinas Mtakatifu
Kutokana na vipawa vyake kuanzia mwaka 1252 aliitwa kufundisha teolojia kwenye Chuo kikuu cha Paris, akianza kama "baccalarius biblis", na baada ya miaka 4 aliweza kufundisha kama profesa.

Maria wa Yesu Ekaristi
Maria wa Yesu Ekaristi (kwa Kihispania: María de Jesús Sacramentado; jina la awali: Maria Navidad Venegas de la Torre, Zapotlanejo, Jalisco, 8 Septemba 1868 - Guadalajara, 30 Julai 1959) alikuwa mwanamke Mkristo wa Meksiko aliyeanzisha shirika la Mabinti wa Moyo Mtakatifu wa Yesu.

Shule ya Aleksandria
Jina hilohilo linatumika pia kutaja "Chuo cha Kikristo cha Aleksandria" (au "Shule ya Elimu ya Kikristo ya Aleksandria") ambacho wakati wa karne za kwanza BK kilikuwa kimojawapo kati ya vituo vikuu viwili vya elimu ya Kikristo na kati ya vyuo vya kwanza vilivyofundisha imani ya Kikristo kwa namna ya kitaalamu. Wakati wa Mababu wa Kanisa teolojia na ufafanuzi wa Biblia ya Kikristo vilivyotolewa huko vilitofautiana na Shule ya Antiokia. Majina ya vituo vyote viwili yalitokana na majiji vilipostawi katika Ukristo.

Church Missionary Society (CMS)
Mmoja kati ya wamisionari kutoka Ethiopia Mjerumani Dr. Ludwig Krapf aliamua kuwalenga Wagalla kutoka pwani la Afrika ya Mashariki. 1844 alifika Zanziibar akajipatia kibali cha Sultani Sayyid Said cha kuanzisha kituo cha misioni huko Mombasa. 1844 Krapf alifika Mombasa akianza mara moja kujifunza Kiswahili pamoja na lugha ya Mijikenda walio wazalendo wa eneo hili. Hapa Mombasa mke na mtoto waliugua Malaria wakafa. Krapf akahamia ndani ya bara akaanzisha kituo cha Rabai Mpya. 1846 misionari mwingine Johannes Rebmann alikuja na kufanya kazi pamoja naye. Hapa Rabai Mpya Krapf alitunga kamusi na sarufi ya Kiswahili ya kwanza. Krapf hakufaulu kuwafikia Wagalla wala kuwabatiza watu wengi tena lakini aliweka msingi muhimu kwa maendeleo ya kanisa la kikristo pia kwa jamii yote ya Afrika ya Mashariki kwa kazi yake ya kilugha.
Kwa ujumla CMS ilianzisha kanisa la kikristo mahali pengi duniani. Katika Afrika ya Magharibi iliwahi kuwabariki Waafrika kuwa mapadre na 1864 huko Nigeria Samuel Ajayi Crowther alibarikiwa kuwa askofu wa kwanza Mwafrika katika Kanisa Anglikana pia katika makanisa ya kiprotestant yote.
Taarifa juu ya wamisionari wa kwanza wa CMS

Maria Magdalena
Maria Magdalena, yaani wa Magdala (kwa Kigiriki Μαρία ἡ Μαγδαληνή) ni mmoja kati ya wanafunzi maarufu zaidi wa Yesu wa Nazareti, hasa kutokana na sifa ya kuwa wa kwanza kumuona amefufuka (Mk 16:9; Yoh 20:16).

Yohakimu
Yohakimu (kutoka Kiebrania יְהוֹיָקִים, "Yəhôyāqîm", kwa Kigiriki Ἰωακείμ, "Iōākeím", yaani "Yule ambaye YHWH amemuinua") anaheshimiwa kama baba wa Bikira Maria na babu wa Yesu kadiri ya mapokeo ya Ukristo na Uislamu, ingawa hatajwi katika Biblia isipokuwa katika kitabu cha karne ya 2 kinachoitwa Injili ya Yakobo na vingine vilivyofuata.

Erasmus wa Rotterdam
Desiderius Erasmus wa Rotterdam (Rotterdam, leo nchini Uholanzi, 27 Oktoba 1466 – Basel, leo nchini Uswisi, 12 Julai 1536), anayejulikana kifupi kama Erasmus tu, alikuwa Mholanzi aliyechangia sana tapo la Renaissance, pia padri na mwanateolojia wa Kanisa Katoliki aliyehimiza urekebisho wake.

William Booth
Mwaka wa 1865, Booth pamoja na mke wake walianzisha Shirika la Uamshaji la Kikristo (‘’Christian Revival Society’’)) katika eneo la East End la London. Waliendesha mikutano kila jioni na siku nzima ya Jumapili wakitoa huduma za toba, wokovu na maadili ya kikristo kwa fukara, pamoja na walevi, wahalifu na malaya. Jina la shirika lilibadilishwa baadaye kuwa Misheni ya Kikristo (‘’Christian Mission’’).

Bernardo wa Clairvaux
Kitabu cha pekee cha mwaka 1145 ambacho kinaitwa “Kuzingatia” alikiandika kwa ajili ya mwanafunzi wake Bernardo Pignatelli ili kumuongoza katika majukumu yake mapya alipochaguliwa kuwa Papa kwa jina la Eugene III. Humo unajitokeza pia mtazamo wa dhati juu ya fumbo la Kanisa ambao kupitia fumbo la Kristo unaishia kuzama katika fumbo la Utatu.

Kitabu cha Esta
Kitabu cha Esta (jina lake huandikwa pia Ester na "Esther") ni kitabu cha Biblia ya Kiebrania, na hivyo pia cha Agano la Kale, ambalo ni sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo. Kiliandikwa kwanza kwa Kiebrania.

Emmaus Shule ya Biblia
Kijiji hicho kiliitwa Emau kwa Kiswahili, na Emmaus kwa Kiingereza. ("Emmaus" ni tofauti kabisa na shirika la EMAU Tanzania ambalo ni kifupisho cha "Elimu ya Malezi ya Ujana". Ili kuondoa utata, shule hii inatumia jina la Kiingereza, EMMAUS.)

Faustina Kowalska
Tarehe 1 Desemba 1931 Faustina alianza muda wake wa majaribio ya tatu katika maisha ya utawa mjini Warszawa. Wakati huo, baba Edmund Elter wa Shirika la Wajesuiti, profesa wa maadili, [[mafunzo ya kuhubiri] (hotuba), na [[balagha]] katika [[Chuo Kikuu cha Gregoriana]] mjini [[Roma]], alimhakikishia kwamba yuko katika njia ya hakika na nzuri, na uhusiano wake na Yesu si wa mzaha, wala si wa mauzauza au mazingaombwe.

Waeseni
Waeseni walikuwa madhehebu mojawapo ya Uyahudi katika karne ya 1 KK na karne ya 1 B.K. Walikoma wakati wa vita vya ukombozi dhidi ya wakoloni wa Dola la Roma.
Biblia haiwataji kamwe, lakini wanajulikana kupitia vitabu vingine, hasa vile vilivyopatikana katika pango la Qumran, lililohifadhi kwa miaka karibu 1900 maktaba ya jumuia yao iliyokuwa inaishi huko katika mazingira ya jangwa ili kujiandaa kupokea ufalme wa Mungu.
Msimamo wao ulikuwa mkali kabisa, ndiyo sababu wengi wao walijitenga na Wayahudi wenzao pia.
Labda ndio waliomlea mtoto Yohane Mbatizaji.

Utume wa Yesu
Arusi ya Kana Mazinguo katika Sinagogi la Kapernaumu Wito wa Mathayo kadiri ya Vittore Carpaccio, 1502 Wanafunzi wa kwanza wa Yesu na Uvuvi wa ajabu Hotuba ya mlimani Kutuliza dhoruba Mawaidha kwa Mitume Wanafunzi Sabini Wajumbe wa Yohane Mbatizaji Kuwatuma Thenashara kadiri ya Ghirlandaio, 1481. Yesu akimuokoa Petro majini, kadiri ya Lorenzo Veneziano, 1370. Flevit super illam (Alilia juu yake), kadiri ya Enrique Simonet, 1892. Yesu Kuingia Yerusalemu kwa shangwe kadiri ya Giotto, karne ya 14. Utakaso wa Hekalu kadiri ya Giotto. Ole wenu Mafarisayo Yuda akipanga bei ya Yesu Karamu ya mwisho na Ekaristi Maneno ya buriani

Agano Jipya
Annotated guide to academic New Testament Web resources including not only other Web sites, but articles and course materials An Online Study Group exploring the Jewish setting of the early Jesus movement. (An Israeli blog led by Dr. Eliyahu Lizorkin-Eyzenberg). "Open Yale course" taught at Yale University by Dale B. Martin : Extensive on-line New Testament resources (including reference works, commentaries, translations, atlases, language tools, and works on New Testament theology), Tyndale Seminary Bibliographies on the New Testament and its individual books For-profit, conservative religious site with links to translations, as well as to mostly out-dated and non-critical commentaries, concordances, and other reference works Wisconsin Lutheran Seminary (WELS) Haaretz essay on reclaiming the New Testament as an integral part of Jewish literature

Thomas Aquinas Mtakatifu
Anajulikana hasa kwa vitabu vyake “Jumla ya Teolojia” (kwa Kilatini "Summa theologiae") na “Jumla dhidi ya Wapagani” (kwa Kilatini "Summa contra gentiles").

Shamgar
Shamgar mwana wa Anath (kwa Kiebrania מְגַּר, Šamgar) alikuwa mmojawapo kati ya Waamuzi wa Biblia.

Kitabu cha Mhubiri
Mhubiri (pia: Koheleti) ni kimojawapo kati ya vitabu vya hekima vilivyomo katika Tanakh (Biblia ya Kiebrania) na hivyo pia katika Agano la Kale la Biblia ya Kikristo. Kwa sababu hiyo kilidhaniwa kimeandikwa na mfalme Solomoni, kielelezo cha hekima katika Biblia.

Historia ya Wokovu
Kabla ya kusimulia uenezi wa Ukristo, Luka aliandika habari za Kanisa mama, yaani lile la Yerusalemu. Katika msingi wake tunaona mitume wakiwa wanasali pamoja na mama wa Yesu na waamini wengine. Majina ya hao 11 yameorodheshwa tena, halafu pengo lililoachwa na msaliti Yuda Iskarioti likazibwa ili idadi muhimu ya 12 ikamilike tena. Aliyeamua ifanyike hivyo ni Petro akitumia tayari mamlaka aliyoachiwa na Yesu, na akiweka masharti kwa mapendekezo ya watu, hasa kwamba mteule awe shahidi wa utume na ufufuko wa Yesu (Mdo 1).

Kwame Nkrumah
Baada ya kumaliza masomo yake mwaka 1930 Nkrumah aliajiriwa kama mwalimu wa shule ya msingi ya Kikatoliki huko Elmina na baada ya mwaka 1 alikuwa mwalimu mkuu wa shule ya Axim. Huko alianza kushiriki katika majadiliano ya kisiasa akaanzisha "Nzima Literary Society". Mwaka 1933 aliendelea na kuwa mwalimu kwenye seminari ya Kikatoliki mjini Amissa.

Kitabu cha Amosi
Tofauti na manabii Eliya na Elisha waliomtangulia ambao hawakuacha maandishi, nabii Amosi (786 - 746 hivi K.K.) ana kitabu chenye mafundisho yake aliyoyatoa katika ufalme wa Israeli (Kaskazini) ingawa alikuwa raia wa ufalme wa Yuda (Kusini).

Auckland Grammar School
Mh. Edmund Hillary (Mtu wa kwanza kupanda Mlima Everest) Russell Crowe (Mwigiza filamu wa Kinew Zealand

Mwanzo (Biblia)
Kitabu cha Mwanzo (pia: Kitabu cha kwanza cha Musa; kwa Kilatini na Kiingereza Genesis kutoka neno la Kigiriki "Γενεσις", "Mwanzo") ni kitabu cha kwanza katika Biblia.

T. B. Joshua
Ni mwanzilishi na kiongozi wa Sinagogi na Kanisa la Mataifa yote (The Synagogue, Church Of All Nations) ambalo pia ni shirika la kikristo linaloendesha kituo cha televisheni kiitwacho "Emmanuel TV" kilichopo katika mji wa Lagos nchini Nigeria.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.