Question: Je,Cristiano Ronaldo dos Santos alizaliwa mwaka upi?

Cristiano Ronaldo
Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro GOIH, ComM (matamshi ya Kireno: [kɾiʃ'tjɐnu ʁunaɫdu]; alizaliwa 5 Februari 1985) ni mtaalamu wa soka wa Ureno. Nafasi yake ni ushambuliaji anacheza nchini Italia katika klabu ya Juventus na timu yake ya taifa.

Lionel Messi
Majira matatu mafanikio yalifuatiwa, na Messi alishinda mechi tatu za kufuatilia FIFA Ballons d'Or, ikiwa ni pamoja na nne isiyokuwa ya kawaida. Kampeni yake ya kibinafsi ya takwimu kwa sasa ilikuwa msimu wa 2011-2012, ambapo aliweka La Liga na rekodi ya Ulaya kwa malengo mengi aliyofunga katika msimu mmoja, wakati akijitambulisha kama mchezaji wa wakati wote wa Barcelona katika mashindano rasmi ya Machi 2012. Alijitahidi tena na kuumia wakati wa misimu miwili ifuatayo, mara mbili kumaliza mpira wa pili kwa Ballon d'Or nyuma ya Cristiano Ronaldo, mpinzani wake wa kazi. Messi alipata fomu bora zaidi wakati wa kampeni ya 2014-2015, kuvunja rekodi za malengo ya wakati wote katika La Liga na Ligi ya Mabingwa mnamo Novemba 2014.

Ricardo
Ricardo Jorge Ferreira Pinto da Silva (anayejulikana kama Ricardo; alizaliwa 19 Agosti 1980) ni mchezaji wa soka anayechezea Timu ya taifa ya Cape Verde.

Ricardo Centurión
Adrián Ricardo Centurión (alizaliwa 19 Januari 1993) ni mchezaji wa soka wa Argentina ambaye anacheza katika klabu ya Racing Club kama winga wa kushoto.

Leonardo da Vinci
Leonardo alizaliwa tarehe 15 Aprili 1452, mkoani Toscana, katika mji mdogo wa kilimani wa Vinci, katika mabonde ya Mto Arno, karibu na Florence nchini Italia.

Carlos Knight
Carlos Knight (amezaliwa tar. 22 Oktoba 1993) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

Ronaldinho
Ronaldo de Assís Moreira (anafahamika zaidi kama Ronaldinho; amezaliwa mjini Porto Alegre tarehe 21 Machi 1980) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Brazil. Mnamo Januari ya mwaka wa 2007 amekuwa raia kamili wa Hispania.

Lionel Messi
=Maisha ya zamani=
Lionel Andrés Messi alizaliwa tarehe 24 Juni 1987 huko Rosario, wa tatu wa watoto wanne wa Jorge Messi, meneja wa kiwanda cha chuma, na mke wake Celia Cuccittini, ambaye alifanya kazi katika viwanda vya sumaku. Kwa upande wa baba yake, yeye ni wa asili ya Kiitaliano na Kihispania, mjukuu wa wahamiaji kutoka Marche na Catalonia, na kwa upande wa mama yake, ana asili ya Kiitaliano. Kukua katika familia yenye kuunganishwa sana na ya soka, "Leo" alifanya shauku kwa ajili ya mchezo tangu mwanzo, akicheza mara kwa mara na ndugu zake mkubwa, Rodrigo na Matías, na binamu zake, Maximiliano na Emanuel Biancucchi, wote wawili akawa wavulana wa soka. Alipokuwa na umri wa miaka minne alijiunga na klabu ya Grandoli, ambapo alipigwa na baba yake, ingawa mvuto wake wa kwanza kama mchezaji alikuja kutoka kwa bibi yake ya uzazi, Celia, ambaye alimpeleka naye kwa mafunzo na mechi. Aliathirika sana na kifo chake, muda mfupi kabla ya kuzaliwa kwake kumi na moja; tangu wakati huo, kama Katoliki mwenye kujitolea, ameadhimisha malengo yake kwa kutazama na kuelezea angani kwa ushuru wa bibi yake.
"Wakati ulipomwona ungefikiri: mtoto huyu hawezi kucheza mpira, yeye ni mdogo, yeye ni tete sana, mdogo sana. Lakini mara moja utajua kwamba alizaliwa tofauti, kwamba alikuwa ni jambo la ajabu na kwamba alikuwa akienda kuwa kitu cha kushangaza. "
-Newell's Old Boys kocha wa kijana Adrián Coria anahisi hisia yake ya kwanza ya Messi mwenye umri wa miaka 12.

Céline Dion
Céline Dion (amezaliwa tar. 30 Machi 1968) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo mashuhuri za pop kutoka nchini Kanada. Alizaliwa katika mji wa Charlemagne mjini Quebec, Kanada. Yeye ni mdogo kuzaliwa katika familia ya watoto kumi na nne.

Amadeo Carrizo
Amadeo Raúl Carrizo (maarufu kwa jina lake la kwanza "Amadeo"; alizaliwa Rufino, Santa Fe, 12 Juni 1926) ni kipa wa zamani wa mpira wa miguu wa Argentina.

Rio Ferdinand
Rio Ferdinand (alizaliwa 7 Novemba 1978) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa timu ya taifa ya Uingereza na klabu ya Manchester United anayecheza katika nafasi ya beki wa kati.
Alianza kuichezea Manchester United kuanzia mwaka 2002 hadi mwaka 2014.

Christopher Nolan
Christopher Edward Nolan (alizaliwa 30 Julai 1970) ni mkurugenzi wa filamu wa Kiingereza, mwandishi wa habari, na mtayarishaji ambaye ana uraia wa nchi mbili, Uingereza na Marekani. Yeye ni mmoja wa wakurugenzi wa juu zaidi katika historia, na miongoni mwa watengenezaji wa filamu waliofanikiwa zaidi na wenye sifa ya karne ya 21.
Baada ya kufanya mazungumzo yake ya kwanza na Kufuatilia 1998,Nolan alipatakipaumbele
kikubwa kwa kipengele chake cha pili,Memento(2000), ambalo alipokea uteuzi wa Tuzo la Academy la Best Original Screenplay. Utukufu uliopangwa na filamu zake za kujitegemea Nolan alitoa fursa ya kufanya sherehe kubwa ya bajeti Insomnia (2002) na mchezo wa siri The Prestige (2006). Alipata ufanisi zaidi na muhimu zaidi na The Dark Knight Trilogy (2005-2012); Kuanzishwa 2010, ambayo imemfanya awe mteuzi wa tuzo la Academy kwa Picha Bora na ya pili ya uteuzi wa awali wa Screenplay; Interstellar (2014) na Dunkirk (2017). Filamu zake kumi zimeongezeka zaidi ya dola bilioni 4.7 duniani kote na zimepata jumla ya 26 uteuzi wa Oscar na mafanikio saba. Nolan ameandika maandishi kadhaa ya filamu zake na ndugu yake, Jonathan, na anaendesha kampuni ya uzalishaji Syncopy Inc. na mkewe, Emma Thomas. Mbali na ufanisi wake wa filamu, yeye ni mtetezi wa sauti kwa ajili ya uhifadhi wa filamu na upatikanaji unaoendelea wa hisa za filamu.

Douglas Costa
Douglas Costa de Souza (aliyezaliwa Septemba 14, 1990) ni mchezaji wa soka wa Brazil ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya Italia Juventus kwa mkopo kutoka Bayern Munich, na timu ya taifa la Brazil. Yeye anajulikana kwa ujuzi wake wa kukimbiza mpira kwa kasi kupita uwezo na kutoa krosi ili wafungaji waweze kumalizia.

João Mário
João Mário (amezaliwa tarehe 19 mwezi wa januari mwaka 1993) ni mchezaji anayecheza katika klabu ya Internazionale ya Milano iliyopo katika ligi kuu ya Italia iitwayo Seria A na pia ni mchezaji wa timu ya taifa ya Ureno.

Carlos Santana
Carlos Augusto Santana Alves (amezaliwa tar. 20 Julai 1947 mjini Autlán de Navarro, Mexiko) ni mshindi wa Tuzo ya Grammy, akiwa kama mwanamuziki-mpiga gitaa bora wa Kimexiko. Ameanza kujipatia umaarufu tangu kunako miaka ya 1960 na mwanzoni mwa miaka ya 1970 akiwa na bendi yake ya Santana Bendi, ambayo imejizolea umaarufu na mafanikio makubwa kwa muziki wao wa rock, blues, salsa, na jazz fusion.

Carles Aleñá
Carles Aleñá Castillo (alizaliwa Mataró, Catalonia, 5 Januari 1998) ni mchezaji wa soka wa Hispania ambaye anacheza kama kiungo wa kati wa Barcelona F.C..

Ronaldo
Alipokuwa na umri wa miaka 23, alifunga mabao zaidi ya 200 kwa klabu na nchi. Ronaldo alijiunga na Real Madrid mwaka 2002, ambayo ilikuwa ikifuatiwa na A.C. Milan na Wakorintho.

Carlos Henrique Casimiro
Alizaliwa São José dos Campos, São Paulo, Casemiro alikuwa ni matunda ya akademi ya São Paulo FC.Akiwa na umri wa maka 11 na zaidi alikuwa kama nahodha wa timu.Alijulikana kama "Carlão" ambayo ni moja ya matamshi ya jina lake la kwanza kwa kireno.

Marquinhos
Marcos Aoás Corrêa (anayejulikana kama Marquinhos; matamshi ya Kireno cha Brazil: [maʁkĩjus]; alizaliwa tarehe 14 Mei 1994) ni mchezaji wa soka wa Brazil ambaye anacheza katika klabu kutoka Ligue 1 inayoitwa Paris Saint-Germain(PSG) na timu ya taifa ya Brazil.

José Eduardo dos Santos
José Eduardo dos Santos (amezaliwa 28 Agosti 1942) ni Rais wa nchi ya Angola tangu 10 Septemba 1979.

Karim Benzema
Karim Mostafa Benzema (alizaliwa tarehe 19 Desemba 1987) ni mchezaji wa Real Madrid na timu ya taifa ya Ufaransa. Anajulikana kama straika mwenye kipaji na mwenye nguvu.

Mariano
Mariano Díaz Mejía (matamshi ya Kihispania: [maɾjano ði.az mexi.a]; anayejulikana sana kama Mariano; alizaliwa 1 Agosti 1993]) ni mchezaji wa soka ambaye anachezea klabu ya Hispania CF Real Madrid kama mshambuliaji.

Christian Doppler
Christian Andreas Doppler (* 29 Novemba 1803 mjini Salzburg, Austria; † 17 Machi 1853 huko Venisi) alikuwa mwanahisabati na mwanafizikia Mwaustria.

Cristian Rodriguez
Cristian Rodriguez (alizaliwa Juan Lacez, Urugwai, 30 Septemba 1985) ni mchezaji mpira wa soka.

Marlon Santos
Marlon Santos da Silva Barbosa (alizaliwa 7 Septemba 1995 anayejulikana kama Marlon) ni mchezaji wa soka wa Brazil ambaye anacheza kama beki wa klabuya Hispania iitwayo Barcelona.

Carlos Roa
Carlos Ángel Roa (alizaliwa 15 Agosti 1969) ni mchezaji mstaafu wa soka wa Argentina aliyecheza kama kipa.

Lionel Messi
Lionel Andrés Messi (matamshi ya Kihispania: [ljonel andɾes mesi]; alizaliwa 24 Juni 1987) ni mchezaji wa kitaalamu wa Argentina.Ambaye anachezea klabu ya Hispania inayoitwa Barcelona na timu ya taifa ya Argentina . Mara nyingi huchukuliwa kuwa mchezaji bora zaidi , Messi ndiye mchezaji pekee katika historia ya kushinda tuzo za [ FIFA] Ballon d'Or nne ambazo alishinda mfululizo, na akiwa na viatu vinne vya Ulaya vya dhahabu.Ameshinda michuano 29 na Barcelona, ikiwa ni pamoja na mataji ya La Liga nane, mataji manne ya UEFA Champions League na Copas del Rey tano , Messi ana kumbukumbu za magoli mengi aliofunga katika La Liga (354), msimu wa La Liga (50) na msimu wa soka ya klabu Ulaya (73), mwaka wa kalenda (91), pamoja na wale waliosaidia zaidi katika La Liga (138) na Copa America (11). Amefunga mabao zaidi ya 500 ya kazi ya klabu na nchi.

Gareth Bale
Tarehe 1 Septemba 2013 aliuzwa Real Madrid kwa ada ya £ 90 milioni,na January 2016 vyombo vya habari vilisema uhamisho huo ulivunja rekodi ya dunia kwa kumpita Cristiano Ronaldo (£80) mwaka 2009. Akiwa Real Madrid alicheza sehemu kubwa na kuiwezesha kushinda 2013-14 Copa Del Rey, UEFA Champions League na kufunga kwenye mashindano hayo mawili. Alishinda UEFA Super cup na kuiwezesha timu yake kushiriki FIFA Club World Cup.

Kristoforo Kolumbus
Kristoforo Kolumbus (kwa Kiitalia: Cristoforo Colombo; kwa Kihispania: Cristóbal Colón; kwa Kilatini: Columbus; Genova, 1451; Valladolid, 20 Mei 1506) alikuwa mfanyabiashara na mpelelezi aliyegundua njia ya usafiri kati ya Hispania na Amerika.

Claudia Cardinale
Claudia Cardinale (amezaliwa tar. 15 Aprili 1938) ni muigizaji wa filamu za kitaliano aliyezaliwa nchini Tunisia na wazazi wa kiitalia. Filamu nyingi alizocheza Claudia huonekana na alama ya '8½' inaashilia kuwa filamu iliongozwa na Federico Fellini, katika miaka ya (1963), pia katika Once Upon a Time in the West (1968) ya Sergio Leone, ni miongoni mwa filamu zilizochaguliwa kuwa bora kwa miaka yote.

Franco Nero
Franco Nero (amezaliwa tarehe 23 Novemba 1941) ni mwigizaji filamu wa Kiitalia, aliyewahi kuwika katika filamu za western, maarufu kama spaghetti westerns. Moja kati ya filamu alizocheza Nero ni ile ya Django, iliyochezwa mwaka 1966, hii ni miongoni mwa filamu zake ambazo zilitamba sana miaka ya 60 na 70.

Dario Argento
Dario Argento (amezaliwa tar. 7 Septemba mwaka 1940) ni mwongozaji wa filamu, mtaarishaji na mtunzi kutoka nchini Italia. Argento alifahamika sana kwa umahili wake wa kutengeneza filamu za kutisha. Dario pia aliwahi kutunga na kuongoza baadhi ya Filamu za Western ya Italia, maarufu kama Spaghetti Western.

José Mourinho
José Mourinho (amezaliwa 26 Januari 1963 katika Setúbal) ni Kireno football meneja. Yeye ni meneja wa la liga klabu Real Madrid . Mourinho ni kuwa ni moja ya makocha bora katika Ulaya. Alishinda ligi vyeo katika mstari nne (mbili kwa Porto na mbili kwa Chelsea). Yeye pia alishinda UEFA Ligi ya Mabingwa na Kombe la UEFA na Porto. Kwa miaka miwili mfululizo (2004 na 2005), Mourinho alikuwa mmoja aitwaye bora duniani football kocha na Shirikisho la Kimataifa la Soka Historia na Takwimu (IFFHS). Baada ya kuondoka Chelsea FC, nafasi yake ilichukuliwa na Avram Grant. Alikwenda kwa kocha Internazionale Warsaw na alishinda Kiitaliano Super Cup mwezi Agosti 2008.

Mpira wa miguu
David Beckham wa Uingereza Franz Beckenbauer wa Ujerumani Gabriel Batistuta wa Arjentina Michael Ballack wa Ujerumani Pablo Aimar Carlos Tevez Lionel Messi wa Arjentina Adriano Dennis Bergkamp Jared Borgetti wa Mexico Fabio Cannavaro wa Italia Roberto Carlos Ronaldinho Deco Hernan Crespo Didier Drogba Michael Essien wa Ghana Samuel Eto wa Cameroon Luis Figo Steven Gerald Thierry Henry wa Ufaransa Oliver Kahn, Kipa wa Ujerumani Ricardo Kaka Roy Keane Jurgen Klinsmann Miroslav Klose Frank Lampard Diego Maradona wa Arjentina Michael Owen Alessandro Nesta Pele wa Brazil Robert Pires Rivaldo Robinho Romario Ronaldo wa Brazil Cristiano Ronaldo wa Ureno Wayne Rooney Ruud Van Nistelrooy Patrick Viera Zinedine Zidane wa Ufaransa

Ederson Moraes
Ederson Santana de Moraes (anajulikana sana kama Ederson, alizaliwa 17 Agosti 1993), ni mchezaji wa soka wa Brazil ambaye anachezea klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza Manchester City na timu ya taifa ya Brazil kama golikipa.

Baada ya Kristo
Leo hii wataalamu wengi hukubaliana ya kwamba kasoro Ya Dionysio ni takriban miaka 4 - 8; yaani mwaka halisi wa kuzaliwa kwake Yesu ulikuwa kama miaka nne hadi nane kabla ya mwaka ambao tumezoea kuhesabu kama "1", kwa kuwa mwaka 4 K.K. ndipo alipokufa mfalme Herode Mkuu aliyejaribu kumuua akiwa mtoto mchanga.

Jorginho
Alizaliwa nchini Brazil, Jorginho alihamia Italia akiwa na umri wa miaka 15, na kuanza kazi yake ya kitaaluma na timu ya vijana wa Verona, kabla ya kukuzwa kwa timu kubwa. Wakati wa 2010-11, alipelekwa mkopo kwa Sambonifacese.

Mario Been
Mario Been (amezaliwa Rotterdam, Zuid-Holland, 11 Desemba 1963) ni kocha wa mpira wa miguu kutoka nchini Uholanzi, ambaye ndiye kocha wa klabu ya NEC Nijmegen tangu msimu wa mwaka 2006, alisaidia kurejea kwa klabu ya Excelsior Rotterdam kutoka katika ligi ya pili kuipandisha katika ligi kuu ya Uholanzi. Alipewa lakabu huko Uholanzi la Diego Maradona baada ya jina lake la kwanza.

Cristiano Ronaldo
Ameshinda tuzo 24 katika kazi yake, ikiwa ni pamoja na mataji matano ya ligi kuu, vyeo vinne vya UEFA Champions League na moja ya michuano ya UEFA Ulaya.

Fred
Fred (jina kamili: Frederico Rodrigues de Paula Santos; alizaliwa tarehe 5 Machi mwaka 1993) ni mchezaji wa soka wa Brazil ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza iitwayo Manchester United na timu ya taifa ya Brazil.

Paulinho
José Paulo Bezerra Maciel Júnior (anayejulikana kama Paulinho: kwa matamshi ya Kireno cha Brazil: [pawlĩju]; alizaliwa 25 Julai 1988) ni mchezaji wa soka wa Brazil ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Hispania Barcelona FC na timu ya taifa ya Brazil.

Dani Carvajal
Daniel "Dani" Carvajal Ramos (alizaliwa tarehe 11 Januari 1992) ni mchezaji wa klabu ya Real Madrid na timu ya taifa ya Hispania kama beki wa kulia.

Sergio Ramos
Sergio Ramos Garcia (kwa Kihispania hutamkwa [ˈserxjo ˈramos ɣarˈθi.a]; alizaliwa tarehe 30 Machi 1986) ni mchezaji na nahodha wa klabu ya Real Madrid na timu ya taifa ya Hispania anacheza kama beki wa kati na pia ana uwezo wa kucheza kama beki wa kulia.

Roberto Carlos
Roberto Carlos Da Silva Rocha (alizaliwa 10 Aprili 1973) ni mchezaji mstaafu wa soka na taifa lake ni Brazili.

Marcelo Brozovic
Marcelo Brozovic (alizaliwa tarehe 16 Novemba mwaka 1992) ni mchezaji wa klabu ya Italia iitwayo Internazionale ambaye anacheza pia timu ya taifa ya Kroatia.

Claudio Bravo
Claudio Andrés Bravo (alizaliwa 13 Aprili 1983) ni mchezaji wa soka wa Chile ambaye anacheza kama golikipa wa klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza Manchester City na timu ya taifa ya Chile.

Carlos Henrique Casimiro
Ametokea huko São Paulo, ambapo alifunga mabao 11 katika michezo 112 rasmi, alihamia Real Madrid mwaka 2013, na pia alitumia msimu alikokwenda kwa mkopo huko Porto. Alikuwa kwenye kikosi cha Real Madrid kikosi kilichoshinda Ligi ya Mabingwa mara tatu, kutoka 2013-2014 hadi 2016-2018.

Lautaro Acosta
Lautaro Germán Acosta (alizaliwa 14 Machi 1988) ni mchezaji wa soka wa Argentina ambaye anacheza katika klabu ya Atlético Lanús na timu ya taifa ya Argentina kama mshambuliaji.

Hernán Crespo
Hernán Jorge Crespo (amezaliwa 5 Julai 1975) ni mchezaji mpira wa miguu wa zamani kutoka nchi ya Argentina. Crespo alichezea vilabu vya River Plate, Parma F.C., S.S. Lazio, Inter Milan, Chelsea F.C., A.C. Milan na Genoa C.F.C.,

Nani
Nani alifunga katika dakika ya 10 katika FA Community Shield mwaka wa 2009, lakini United ilipoteza mechi hiyo kupitia mikwaju ya penalti kufuatia sare ya 2-2. Nani alijeruhiwa begani wakati wa mechi hiyo, ambayo awali ilitarajiwa kumweka hadi mwanzo wa msimu, lakini alipona na kuichezea Ureno dakika 17 dhidi ya Liechtenstein tarehe 12 Agosti, na kuanza mechi dhidi ya Birmingham City tarehe 16 Agosti. Ingawa aliandaa pasi lililomsababisha Wayne Rooney kufunga bao la ushindi katika dakika ya 34, Ryan Giggs aliingia kama mbadala wake baada ya nusu ya kwanza ya mechi. ] Kuondoka kwa Cristiano Ronaldo kwenda Real Madrid kulimaanisha kuwa kungekuwa na wachezaji wengi ambao wangetaka kuchukua majukumu ya “free-kick” na Nani alichapa na kufunga bao lake la kwanza la msimu wa 2009-10 kutoka kwa “free-kick” dhidi ya Wigan athletic, katika ushindi wa 5-0 ugenini.

Casper Van Dien
Casper Robert Van Dien, Jr. (amezaliwa tar. 18 Desemba 1968, mjini Ridgefield, New Jersey) ni mwigizaji filamu wa kimarekani. Anafahamika zaidi kwa jina alilotumia katika filamu ya Starship Troopers kama Luteni "Johnny Rico". Pia humwita Andre kutoka katika filamu ya Watch Over Me ya katika televisheni ya My Network TV, humo alikuwa akicheza kama bodi gadi.

Alejandro Gómez
Alejandro Darío Gómez (alizaliwa tarehe 15 Februari mwaka 1988) ni mchezaji wa soka wa Argentina ambaye anacheza kama mchezaji wa mbele/winga au nafasi ya kiungo wa kushambulia wa klabu ya Italia iitwayo Atalanta na timu ya taifa ya Argentina.

César Azpilicueta
César Azpilicueta Tanco (matamshi ya Kihispania: [θesaɾ aθpilikweta taŋko]; alizaliwa tarehe 28 Agosti 1989) ni mchezaji wa soka wa Hispania ambaye anacheza klabu ya Chelsea na timu ya taifa ya Hispania.

Carlo Rota
Carlo Rota (amezaliwa tar. 17 Aprili 1961) ni mzaliwa wa Uingereza-mwigizaji filamu na tamthilia wa Kikanada. Huenda akawa anafahamika zaidi kwa kucheza kama Morris O'Brian kutoka katika mfululizo wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24.

Ronaldo
Ronaldo Luís Nazário de Lima (matamshi ya Kireno cha Kibrazili: [ʁonawdu lwiʒ nɐzaɾju dʒ ɫĩmɐ]; anajulikana kama Ronaldo; alizaliwa 18 Septemba 1976) ni mchezaji mstaafu wa soka wa Brazil ambaye alicheza kama mshambuliaji.Anajulikana kama "O Fenômeno"("Ajabu") kwa kuwa mmoja wa wachezaji bora wa soka wa wakati wowote.

Mario Vargas Llosa
Jorge Mario Pedro Vargas Llosa (amezaliwa 28 Machi, 1936 mjini Arequipa) ni mwandishi kutoka nchi ya Peru. Hasa ameandika riwaya na insha. Mwaka wa 2010 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

Christian Benteke
Cristian Benteke (alizaliwa tarehe 3 Desemba 1990) ni mchezaji wa soka wa Ubelgiji ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya Uingereza Crystal Palace na timu ya taifa ya Ubelgiji.

Keylor Navas
Keylor Antonio Navas Gamboa alizaliwa tarehe 15 Disemba 1986 nchini Costa Rica anajulikana kama Keylor Navas ni mchezaji wa mpira wa miguu anayecheza nafasi ya golikipa katika klabu ya Real Madrid na timu ya taifa ya Costa Rica.

Cristiano Ronaldo
Alizaliwa São Pedro, Funchal, na alikulia parokia ya Funchal ya Santo António, kama mtoto mdogo zaidi wa Maria Dolores dos Santos Aveiro ambaye alikuwa mpishi, na José Dinis Aveiro, aliye kuwa anafanya kazi katika bustani ya manispaa ambaye alikuwa katika kitengo cha muda. Jina lake la pili, "Ronaldo", alilopewa ni la rais wa Marekani - Ronald Reagan. Kaka wake wa kwanza anaitwa Hugo, baada ya kaka yake ana dada wawili, Elma na Liliana Cátia.

Gustavo Cerati
Gustavo Adrián Cerati Clark (Buenos Aires 11 Agosti 1959 - 4 Septemba 2014), anayejulikana sana kwa jina la kisanii Gustavo Cerati, alikuwa mmojawapo wa wanamuziki wanne wa bendi hodari iliyoitwa "Soda Stereo".

Ricardo Gallego
Ricardo Gallego (alizaliwa 8 Februari 1959) ni mchezaji wa zamani wa timu ya taifa ya Hispania na klabu ya Real Madrid aliyekuwa anacheza katika nafasi ya kiungo.

Ricardo Kaka
Ricardo Izecson dos Santos Kaka (alizaliwa 22 Aprili 1982) ni mchezaji wa soka wa zamani wa Brazil aliyecheza kama kiungo mshambuliaji.

Daniel Filmus
Kazi ya sasa : Seneta wa Buenos Aires
Aliingia Ofisi :10 Desemba 2007
Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia : 25 Mei 2003 – 10 Desemba 2007
Rais wake: Néstor Kirchner
Aliyekuwa katika ofisi hiyo awali:Graciela Giannettasio
Aliyeingia ofisi :Juan Carlos Tedesco
Alizaliwa : 3 Juni 1955 (1955-06-03) (umri wa miaka 54) aliyezaliwa Buenos Aires

Diego Maradona
Diego Armando Maradona (amezaliwa 30 Oktoba 1960) ni mchezaji maarufu wa mpira wa miguu wa zamani kutoka nchi ya Argentina.
Watu wengi wanamchukulia kuwa ni mchezaji bora duniani kwa wakati wote.
Mwaka 2000 katika zawadi ya mchezaji bora wa karne iliyotangazwa na FIFA, Maradona alikwenda sambamba katika kugombea mchezaji bora wa karne na Pele baada ya wote kuwa wa kwanza katika uchaguzi wakuchagua ambao FIFA ilitangaza kipitia rai za watu kwenye Internet ili kuchagua mchezaji bora wa karne ya 20.

Antonio Valencia
Luis Antonio Valencia Mosquera (amezaliwa 4 Agosti 1985), anayejulikana sana kama Antonio Valencia , ni mchezaji wa kandanda wa kiungo cha kati mwenye uraia wa Ecuador na ambaye kwa sasa anaichezea klabu ya Manchester United [5] na timu ya taifa ya Ecuador.

Cristiano Ronaldo
Kwa sasa anachezea klabu ya Juventus iliyoko huko Italia.

Cristiano Ronaldo
Mnamo mwaka wa 2016, Ronaldo alishinda mpira wake wa nne wa Ballon d'Or kwa alama ya kupiga kura baada ya kuifunga La Undécima, nakushika nafasi ya 11 Ulaya, na kushinda Euro 2016.

Roman Reigns
Leati Joseph "Joe" Anoa'i (aliyezaliwa Mei 25, 1985 huko Pensacola, Florida) anajulikana zaidi na jina lake la ulingoni la Roman Reigns ni mwanamieleka wa kitaalamu katika WWE. Yeye ni mwanachama wa familia ya Anoa'i ambayo ni nasaba maarufu ya Samoa na Amerika.

Bruno Fernandes
Bruno Fernandes (alizaliwa tarehe 8 Septemba mwaka 1994) ni mchezaji wa Kireno ambaye anacheza kama kiungo katika klabu ya Sporting C.P. iliyopo nchini Ureno na pia timu ya taifa ya Ureno.

Danilo
Danilo Luiz da Silva (anayejulikana sana kama Danilo; alizaliwa 15 Julai 1991) ni mchezaji wa soka wa Brazili ambaye anacheza katika klabu ya Uingereza Manchester City FC kama beki wa kulia au kushoto.

Fernando Luiz Roza
Fernando Luiz Roza (kwa kawaida huitwa Fernandinho; alizaliwa tarehe 4 Mei 1985) ni mchezaji mahiri wa timu ya taifa ya Brazil na klabu ya Manchester City ambaye hucheza kama kiungo wa kati na mara nyingi ni nahodha wa timu zote mbili.

Lucas Moura
Lucas Rodrigues Moura da Silva (anajulikana kama Lucas au Lucas Moura; alizaliwa tarehe 13 Agosti 1992) ni mchezaji wa soka wa Brazil ambaye anacheza kama winga wa klabu ya Uingereza Tottenham Hotspur na timu ya taifa ya Brazil.

Baada ya Kristo
Dionysio baada ya kufanya utafiti alidhani Yesu alizaliwa mwaka 754 tangu kuanzishwa kwa Roma.

Cristiano Ronaldo
Amepata rekodi 32 La Liga kofia-tricks, ikiwa ni pamoja na rekodi ya kuunganisha safu nane za kofia katika msimu wa 2014-15 na ni mchezaji pekee wa kufikia magoli 30 ya ligi katika msimu sita wa mfululizo wa La Liga. Mwaka 2014, Ronaldo akawa mchezaji wa kwanza zaidi katika historia kufikia magori 200 ya La Liga, ambayoaliyapa katika mechi 178. Mwaka 2015, na kuifanya klabu yake kuwa na magori mengi zaidi.

Mrisho Ngassa
Mrisho Ngassa (amezaliwa 5 Mei 1989) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Tanzania ambaye anaichezea klabu mashuhuri Tanzania Young Africans FC na pia huichezea timu ya taifa ya Tanzania.

Leonardo da Vinci
Leonardo Da Vinci (Vinci, Toscana, Italia, 15 Aprili 1452 – Amboise, Ufaransa, 2 Mei 1519) alikuwa mtu mwenye vipaji vingivingi[1] kutoka nchini Italia.

Cristiano Ronaldo
Ronaldo ata staafu na kumbukumbu za malengo mengi ya rasmi yaliyofanywa katika ligi za juu za Ulaya, Ligi ya Mabingwa ya UEFA na michuano ya UEFA ya Ulaya , pamoja na malengo mengi yaliyopagwa katika michuano ya UEFA Msimu wa Ligi. Amefunga mabao zaidi ya 600 katika klabu yake na nchi yake.

Chris Brown (mwimbaji)
Christopher Maurice Brown alizaliwa 5 Mei 1989,[10] katika mji mdogo wa Tappahannock, Virginia na Joyce Hawkins, aliyekuwa mkurugenzi wa kituo cha kuwachunga watoto, na Clinton Brown, afisa wa ukusanyaji katika gereza la hapo mtaani.[11][12] Yeye ni kitinda mimba, na ana dada mkubwa anayefanya kazi katika benki.[11] Tangu utoto mwake,Brown alikuwa anapenda muziki, ingawa hakuna mtu katika familia yake aliyehusiana na muziki; yeye alikuwa akisikiliza Albamu za muziki wa 'soul' zilizokuwa za wazazi wake,[12] lakini hatimaye, Brown alianza kupendelea muziki wa hip-hop.[10]

Nani
Luís Carlos Almeida da Cunha (anajulikana sana kama Nani; alizaliwa 17 Novemba 1986) ni mwanakandanda winga wa Ureno na anazichezea klabu ya Lazio ya Italia na timu ya taifa ya kandanda ya Ureno.

Roberto Di Matteo
Roberto Di Matteo (alizaliwa 29 Mei 1970) ni mchezaji wa zamani wa soka wa Italia. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Italia.

Radamel Falcao
Radamel Falcao (alizaliwa 10 Februari 1986) ni mchezaji wa soka wa Kolombia ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya Monaco na timu ya taifa ya Kolombia.

Christina Aguilera
Christina Maria Aguilera (amezaliwa tar. 18 Desemba 1980) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo za pop dansi kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Christina Aguilera.

Diego da Silva
Diego Da Silva (amezaliwa Foz do Iguaçu, Paraná, 24 Januari 1985) ni mchezaji mahiri wa timu ya taifa ya Brazili.

Iago Aspas
Iago Aspas Juncal (amezaliwa mnamo tarehe 1 Agosti mwaka 1987) ni mchezaji wa soka ya kitaalamu wa Hispania ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu Celta de Vigo iliyopo nchini Hispania na timu ya taifa ya Hispania.

Cristiano Ronaldo
Kwa kuwa sifa yake ilikua kutoka wakati alipokuwa Manchester United, Ronaldo amesajili mikataba mingi ya udhamini kwa bidhaa mbalimbali, ikiwa ni pamoja na vifaa vya michezo , vinywaji, mafuta ya magari, huduma za kifedha, umeme na michezo ya video ya kompyuta (FIFA 18, Pro Evolution Soccer:2008,2012,2013.

Cristiano Ronaldo
Hata hivyo, mwaka mmoja baadaye, aligunduliwa na ugonjwa wa moyo, hali ambayo inaweza kumlazimisha kuacha kucheza mpira wa miguu. Alipata upasuaji ambayo uliondoa sehemu ya moyo iliyo haribika; alikaa masaa machache hospitari na kurudi nyumbani, alianza tena mafunzo ya mpira wa miguu miezi michache baadaye.

Big Pun
Christopher Rios (9 Novemba 1971 - 7 Februari 2000) alikuwa msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Big Punisher au Big Pun. Huyu alikuwa Mpuerto Rico-Mwamerika na alianza kupata umaarufu mwanzoni kabisa mwa miaka ya 1990 akiwa mjini The Bronx.

Cristiano Ronaldo
Baada ya wiki moja ya uhamisho tarehe 10 Julai 2018, Ronaldo alisaini mkataba wa miaka minne na klabu ya Italia iitwayo Juventus baada ya kukamilisha uhamisho wa € 100,000,000.

Gabriel Jesus
Gabriel Fernando Jesus (alizaliwa 3 Aprili 1997) ni mchezaji wa soka wa Brazil ambaye anacheza katika klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza Manchester City na timu ya taifa ya Brazil. Gabriel hucheza kama fowadi katika timu zake mbili.

Cristiano Ronaldo
Akiwa na umri wa miaka 14, Ronaldo aliamini kuwa alikuwa na uwezo wa kucheza ligi ya vijana chipukizi, na alikubaliana na mama yake kusitisha elimu yake ili kuzingatia kikamilifu kwenye soka. Alipokuwa shuleni na wanafunzi wenzake alimtukana mwalimu na alifukuzwa shule na huyo mwalimu, ambaye alisema "hakumheshimu."

Carlos Henrique Casimiro
Carlos Henrique Casimiro (anajulikana kama Casemiro; alizaliwa 23 Februari 1992) ni mchezaji wa soka wa Brazil ambaye anacheza kama kiungo mkabaji katika klabu ya Hispania ya Real Madrid na timu ya taifa ya Brazil.

Patrick Modiano
Patrick Modiano (amezaliwa 30 Julai, 1945 mjini Boulogne-Billancourt, Île-de-France) ni mwandishi kutoka nchi ya Ufaransa.

Manchester United F.C.
Denis Law - 1964 Bobby Charlton - 1966 George Best - 1968 Cristiano Ronaldo - 2008

Pedro Santana Lopes
Pedro Santana Lopes (amezaliwa 29 Juni 1956) ni mwanasiasa kutoka nchi ya Ureno. Alikuwa Waziri Mkuu wa Ureno kuanzia 17 Julai 2004 hadi 12 Machi 2005.

Richard Strauss
Richard Strauss (alizaliwa mjini Munich tar. 11 Juni 1864 na kufariki mjini Garmisch-Partenkirchen, Bavaria, 8 Septemba 1949) alikuwa mtunzi wa Opera na mwelekezi mashuhuri kutoka nchini Ujerumani. Huyu alipata bahati ya kuwa mashuhuri tangu yungali bwana mdogo na toni zake zilitumika katika mabendi mbalimbali katika Ulaya nzima.

Fernando Gago
Fernando Rubén Gago (aliyezaliwa tarehe 10 Aprili 1986) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Argentina ambaye anachezea timu ya klabu ya Boca Juniors na timu ya taifa ya Argentina.

Bebeto
Mnamo Januari 2013 na Agosti 2014, Bebeto aliitwa mmoja wa Mabalozi sita wa Kombe la Dunia ya FIFA ya 2014 na Rio 2016 huko Brazil, wengine ni Ronaldo, Amarildo, Marta, Carlos Alberto Torres, Mário Zagallo. Mwanawe, Mattheus, ni mchezaji wa soka.

Pelé
Mwaka 1956, de Brito alimpeleka Pelé Santos,mji wa viwanda na bandari karibu na São Paulo,alienda kwa majaribio kwenye klabu ya Santos FC,akiwaambia mabosi kuwa kijana wa miaka 15 atakuwa mchezaji mkubwa duniani.Pelé alimshangaza kocha Lula wakati majaribio kwenye uwanja wa Estádio Vila Belmiro, na akasaini mkataba na klabu hiyo Juni 1956.Pelé alitangazwa sana kwenye vyombo vya habari kuwa nyota wa baadae.Alianza vizuri Septemba 7 1956 akiwa na umri wa miaka 15 kwenye ushindi wa 7-1 dhidi ya Corinthians Santo Andre akishinda goli la kwanza.

Chris Evans
Christopher Evans (alizaliwa Boston, 13 Juni 1981) ni muigizaji wa Marekani anayejulikana sana kwa jina la "Captain America" kama shujaa katika filamu zake.

Gracie Carvalho
Gracie Carvalho (amezaliwa tar. 23 Julai 1990, São Paulo, Brazil) ni mwanamitindo kutoka Brazil.

Bruno Alves
Bruno Alves (amezaliwa tarehe 27 Novemba mwaka 1981) ni mchezaji wa soka wa Ureno ambaye anacheza klabu ya Rangers na timu ya taifa ya Ureno.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Uyahudi ni nini?

Uyahudi
Uyahudi ni mojawapo kati ya dini za kale za binadamu, lakini jina hilo lilienea baada ya makabila mengi ya Israeli kutoweka, hata wakabaki karibu watu wa kabila la Yuda tu.

Mapenzi
Katika Kiyahudi, Ahava ndilo neno linalotumika sana kurejelea upendo kati ya watu na upendo wa Mungu. Uyahudi unatumia ufafanuzi mpana wa upendo, kati ya watu na kati ya mtu na Mungu. Kuhusu upendo kati ya watu, Torati inasema, "Mpende jirani yako kama ujipendavyo" (Mambo ya Walawi 19:18). Kuhusu upendo wa pili, mtu ameamuriwa kumpenda Mungu "kwa moyo wako wote, kwa roho yako yote na kwa nguvu zako zote" (Kumb 6:5), zilizochukuliwa na Mishna (ufafanuzi wa sheria) za Wayahudi kurejelea mema, mtu kuwa tayari kutoa maisha yake kama dhabihu badala ya kutenda makosa fulani makubwa, mtu kuwa tayari kutoa mali yake yote kama sadaka, na kumshukuru Mungu licha ya mashaka (Berakhoth 9:5). Fasihi ya Marabi hutofautiana katika jinsi upendo huu unaweza kuendelezwa, kwa mfano, kwa kutafakari matendo ya Mungu au kushuhudia makuu yaliyoumbwa. Na kuhusu upendo kati ya washirika wa ndoa, jambo hili huchukuliwa kama kiungo muhimu cha maisha: "Ishi maisha na mke umpendaye" Kitabu cha Mhubiri 9:9). Kitabu cha Biblia Wimbo Ulio Bora huchukuliwa kama fumbo la upendo wa kindoa kati ya Mungu na taifa lake, lakini kwa kawaida wasomaji hukiona kama wimbo wa mapenzi.

Simba wa Yuda
Katika ukristo, Simba wa Yuda alikuwa Yesu. Mashirika mengi ya kikristo hutumia jina simba wa Yuda kama alama au hata jina lao.
Jina hili liko katika Agano Jipya Katika kitabu cha Ufufunuo 5:5; "Na mmoja wa wale wazee akaniambia," Usilie: tazama, Simba wa kabila la Yuda, mjukuu maarufu wa Daudi, Amefungua kitabu, na amefungulia mihuri yake saba. "
Matumizi katika CS Lewis Mambo ya nyakati ya Narnia ya simba aitwaye Aslan kama Masihi inaweza kuwa takwimu kurejea mstari huu wa Ufunuo.

Mkimbizi
Wayahudi wameishi katika kile ambacho sasa ni majimbo ya Kiarabu angalau tangu kifungoni nchini Babeli (597 KK). Kukataa kwa dunia ya Kiarabu kukubali kuwepo kwa nchi ya Wayahudi kulisababisha kuongezeka kwa ubaguzi na ukatili dhidi ya Wayahudi. Mnamo mwaka wa 1948, shirikisho la Uarabu lilitangaza Wayahudi kuwa raia adui. Akaunti za benki za Kiyahudi na mali ya Kiyahudi yalinyakuliwa, Wayahudi walikamatwa na kufutwa kazi, na masinagogi yalishambuliwa. Katika miaka ya mwanzo baada ya uhuru wa Israel idadi ya Wayahudi katika nchi za Kiarabu ilipungua kwa kiwango kubwa: nchini Yemen, kutoka 55,000 hadi 4,000; Iraq kutoka 135,000 hadi 6000; Aden kutoka 8,000 hadi 800; Misri kutoka 80,000 hadi 50,000, Libya kutoka 38,000 hadi 4,000; na Syria kutoka 30,000 hadi 5000.

Wadruzi
Wadruzi (kwa Kiarabu: درزي, derzī au durzī, wingi دروز, durūz; kwa Kiebrania דרוזי, drūzī, wingi דרוזים, druzim) ni watu wenye asili ya Mashariki ya Kati wanaofuata dini yao maalumu inayohusiana na Uislamu, Uyahudi na Ukristo lakini inategemea zaidi falsafa, ikiheshimu Plato, Aristotle, Sokrates na Akhenaten.

Satyagraha
Ningalikuwa Muyahudi na ningalizaliwa nchini Ujerumani na kuwa na kazi pale, ningalidai Ujerumani kama nyumbani hata kama Mjerumani mrefu zaidi mwenye nguvu angeweza kudai, na kumpa changamoto anipige risasi au anitupe gerezani; Mimi ningekataa kukubali kufukuzwa au kubaguliwa. Na kwa kufanya hayo mimi sipaswi kuwasubiri Wayahudi wenzangu kujiunga nami katika upinzani wa kiraia, bali ningeamini kwamba mwishowe wengine hawangekuwa na budi kuufuata mfano wangu. Kama Myahudi mmoja au Wayahudi wote wangalikubali tiba iliyopewa hapa, yeye au wao hawangalikuwa katika hali mbaya zaidi kuliko ile waliyomo kwa sasa. Na kuteseka kwa hiari kungewapa nguvu na furaha ya ndani[...] unyanyasaji wa kimakusudi kwa Hitler kunaweza hata kusababisha mauaji ya kijumla ya Wayahudi kwa njia ya jibu lake la kwanza kwa azimio la uadui wa aina hiyo. Lakini ikiwa akili ya Kiyahudi ingeweza kutayarishwa kupitia mateso ya hiari, hata mauaji ninayowaza yangegeuzwa yawe siku ya shukrani na furaha kwamba Bwana alitenda kwa mikono ukombozi wa tabaka fulani hata mikononi mwa mnyanyasaji. Kwa wachamungu, kifo hakitishi.

Sedekia
Sedekia (kwa Kiebrania צִדְקִיָּהוּ, Tsidkiyyahu|Ṣiḏqiyyā́hû, "Haki yangu ni YHWH"; kwa Kigiriki Ζεδεκίας, "Zedekías"; kwa Kilatini Sedecias), alikuwa mfalme wa mwisho wa Yuda.

Kitabu cha Esta
Hivyo kitabu kinaeleza hasa jinsi Hamani, waziri mkuu wa mfalme Artashasta, alivyopanga kuwaangamiza Wayahudi wote. Wakati huohuo, malkia wa Uajemi alikuwa Esta, Myahudi. Pamoja na Mordekai, baba mlezi wake, Esta alifaulu kuzuia mipango ya Hamani. Ushindi huo wa Wayahudi ulianzisha sherehe ya Purim ambayo imekuwa sikukuu maarufu ya Wayahudi ikiadhimishwa kabla ya Pasaka.

Pasaka ya Kiyahudi
Kwa sababu kalenda ya Kiyahudi ni kalenda ya mwezi tarehe zake hubadilika katika hesabu ya kalenda ya Gregori yaani kalenda ya kawaida ya kimataifa. Kwa jumla Pasaka ya Kiyahudi inasheherekewa wakati wa miezi Machi au Aprili kwa sababu Nisan ni mwezi wa kwanza wa majira ya kuchipua.

Vitabu vya hekima
Wayahudi walizoea hali hiyo kiasi kwamba wakaona vigumu kumkubali Yesu ambaye hafafanui Torati kwa kufuata mapokeo ya wataalamu, bali kwa kujiamini kama manabii waliojiona wabebaji wa Neno la Mungu. Kadirio ya Ukristo ndiye Hekima ya milele ambaye ndani yake tunamjua Mungu, hivyo mwenendo wake na mafundisho yake haviwezi kuishia mambo yaliyozoeleka, kwa sababu kila mara ya Mungu yanapindua ya binadamu. La kufanya ni kujitahidi kufuata halafu kuelewa: ndiyo wongofu ambao Yesu aliudai pamoja na imani.

Jumapili
Jumapili ni siku ya kwanza katika juma (wiki) ya siku saba yenye asili ya Kiyahudi-Kikristo. Iko kati ya siku za Jumamosi na Jumatatu.

Kutabaruku
Hanukkah, au "Sikukuu ya Wamakabayo", ni sikukuu ya Uyahudi inayodumu siku nane kuanzia tarehe 25 Kislev (mnamo Desemba, lakini pengine mwishoni mwa Novemba). Ilianzishwa na Yuda Mmakabayo na wenzake mwaka 165 KK kisha kutakasa Hekalu la Yerusalemu na hasa altare yake kutokana na unajisi uliosababishwa na mfalme Antioko Epifane (168 KK) alipodhulumu Uyahudi.

Oblast huru ya Kiyahudi
Linaitwa hivyo kwa sababu lilianzishwa kwa lengo la kuhifadhi Wayahudi wa Urusi na utamaduni wao. Lakini kwa sasa hao ni 0.2% tu kati ya wakazi wote wa eneo hilo.

Wikendi
Msingi wake ni amri ya dini ya Uyahudi ya kupumzika siku ya Sabato iliyochukuliwa na Wakristo wengi kama utaratibu kwa ajili ya Jumapili (wanayoiita "Dominika" yaani Siku ya Bwana kwa kuwa ndiyo siku ya ufufuko wa Yesu). Muda wa siku hii moja ya mapumziko uliongezwa katika nchi nyingi kuwa wikendi.

Sabato
Sabato (kwa Kiebrania: שבת, "shabbāt", yaani "pumziko" kwa Kiswahili) ni siku ya pumziko ya kila juma katika Uyahudi kwa ujumla na hasa katika nchi ya Israeli.

Uyahudi
Kwa jumla kuna namna mbili za kuangalia Uyahudi: ama kama dini au kama taifa. Namna zote mbili huchanganyikana na kutumiwa pamoja mara kwa mara.

Tawahudi
Tawahudi ni ugonjwa wa ukuaji wa neva unaojumuisha kudhoofishwa kwa uwezo wa mwingiliano wa kijamii na mawasiliano, na kwa tabia finyu na ya kujirudiarudia. Dalili hizo huanza kabla ya mtoto kutimiza miaka mitatu.[1] Ugonjwa wa akili kwa watoto huathiri uchakataji wa habari katika ubongo kwa kubadili jinsi seli za neva na sinepsi zake zinavyounganika na kujipanga; jinsi hili hutokea haileleweki vizuri.[2]

Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Siasa ya chuki dhidi ya Wayahudi iliyoendeshwa na Chama cha Nazi chini ya dikteta Adolf Hitler katika Ujerumani na nchi nyingine za Ulaya iliongeza namba ya Wayahudi waliopaswa kuondoka kwao Ulaya. Miaka baada ya 1933 takriban wakimbizi Wayahudi 250,000 walifika Palestina - hii ilikuwa sababu moja ya ghasia ya Waarabu miaka 1936-1939. Hadi mwaka 1945 Wayahudi walikuwa asilimia 33 ya wakazi wote wa Palestina.

Yordani (mto)
Hivyo katika dini za Uyahudi na Ukristo Yordani ina maana ya pekee: kwa Wayahudi unakumbusha tukio la Yoshua kuwaongoza babu zao kuuvusha pakavu wakati wa kuvamia nchi ya Kanaani. Kwa Wakristo unakumbusha pia ubatizo wa Yesu kwa mikono ya Yohane Mbatizaji.

Uyahudi
Siku hizi wako karibu milioni 15 duniani kote, hasa nchini Israel na Marekani.

Ubuddha
Neno "Buddha" si jina bali cheo cha heshima chenye maana ya "aliyeamka". Humo mna kiini cha imani ya Ubuddha kuwa binadamu huishi kwa kawaida bila ya kutambua hali yake mwenyewe, lakini akielewa mafundisho anakuja kuamka na kuona hali yake pamoja na njia inayopaswa kufuatwa.

Historia ya Wokovu
Lugha asili ya Yesu na ya Mitume ilikuwa Kiaramu ambacho ni jamii ya Kiyahudi na ambacho polepole kilishika nafasi yake kati ya Wayahudi kuanzia karne VI K.K. Hao wote walitokea mkoa wa Galilaya, uliokuwa na mchanganyiko wa watu (Waisraeli na mataifa), kiasi kwamba huko Wayahudi wenyewe walifuata kwa urahisi desturi za Kiyunani hata wakadharauliwa na wenzao wa Kusini (Yerusalemu na mkoa wa Yudea). Kati ya mikoa hiyo miwili ulienea mkoa wa Samaria ambao wakazi wake walijenga uadui mkubwa na Wayahudi baada ya uhamisho wa Babeli, walipokataliwa kuchangia ujenzi wa hekalu la pili la Yerusalemu.

Jumatano
Jumatano ni siku ya nne katika juma (wiki) ya siku saba yenye asili ya kiyahudi-kikristo. Iko kati ya siku za Jumanne na Alhamisi.

Uyahudi
Hata wakati ambapo idadi yao ilikuwa ndogo duniani, imani yao ilikuwa na athira kubwa. Wataalamu wengine huuita "dini mama" ya Ukristo na Uislamu.

Tanakh
1. Torah (תורה) ni Torati au vitabu vitano vya kwanza vinavyoitwa pia "vitabu vya Musa". Mara nyingi vyaitwa pia "sheria" katika imani ya Uyahudi. Hivi ni vitabu vinavyoitwa ama Kitabu cha kwanza, cha pili, cha tatu cha Musa au kwa majina yafuatayo: Mwanzo, Kutoka, Mambo ya Walawi, Hesabu na Kumbukumbu la Torati. Majina ya Kiebrania ya vitabu hivi ni maneno ya kwanza ya Kiebrania ya kila kitabu: Bereshit (בְּרֵאשִית) yaani mwanzo (Hapo mwanzo..); Shemot (שְמוֹת) yaani majina (Basi majina ya wana wa Israeli...); Wayikra (וַיִּקְרָא) yaani "akaita" (Bwana akamwita Musa...); Bemidbar (בְּמִּדְבַּר) yaani "porini, nyikani" (Bwana akanena na Musa katika bara ya Sinai = nyika ya Sinai...); Devarim (דְּבָרִים) yaani "maneno" (Haya ndiyo maneno...)

Uyahudi
Msingi wa Imani ya Kiyahudi ni maandiko matakatifu ya Biblia ya Kiebrania au Tanakh. Maandiko hayo hukubaliwa pia na Wakristo katika Agano la Kale ambalo ni sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.

Adolf Hitler
Sheria kuhusu "Aibu wa mbari" ilikataza ndoa kati ya "Waaria" na "Wayahudi"; "Wayahudi" waliondolewa uraia kamili.

Mitazamo ya Kiyahudi juu ya Yesu
Siku hizi kuna wataalamu Wayahudi wanaosema Yesu alikuwa jirani na dini yao kuliko Injili zinavyoonyesha. Mtazamo huo ulianzishwa katika karne ya 18 na Jacob Emden na Moses Mendelssohn.

Juma
Asili ya juma ni katika utamaduni wa kale wa Mashariki ya Kati tangu Babiloni. Imeenea duniani kote kupitia Biblia na desturi za Uyahudi na Ukristo.

Mungu Baba
Katika Uyahudi Mungu aliitwa pengine Baba kwa jinsi alivyo asili ya uhai na anavyoshughulikia watu wake, hasa Waisraeli, mfalme wao na mafukara, wanaopaswa kumtegemea kama watoto.

Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Baada ya vita kuu ya pili kulikuwa na laki za Wayahudi waliowekwa huru kutoka makambi ya KZ na wengi wao walielekea Palestina. Hapo Serikali ya Uingereza, iliyosita kuamua kama ilitaka kutekeleza ahadi zake kwa Waarabu au kwa Wayahudi, iliomba Umoja wa Mataifa kuamua juu ya hatua zijazo kwa ajili ya Palestina, maana ilikuwa eneo la kudhaminiwa na asili ya mamlaka hii ilikuwa imepita kutoka Shirikisho la Mataifa kwenda Umoja wa Mataifa.[4].

Ukristo
Ni wazi kuwa Ukristo unahusiana zaidi na dini ya Uyahudi, kwa sababu unatokana nayo na kutumia vitabu vyake vitakatifu (Tanakh na pengine Deuterokanoni pia). Haiwezekani kumuelewa Yesu kwa kumweka nje ya mazingira ya Kiyahudi.

Antiokia
Hivyo Kanisa lilionekana wazi si madhehebu ya Uyahudi, bali dini mpya. Ndiyo sababu watu waliwatungia jina jipya, "Wakristo" (watu wa Kristo). Sababu nyengine ni tabia zao, matendo yao na hotuba zao zilikuwa kama za Kristo. Ilitumika kiasili na watu wasiookoka wa Antiokia kama jina la kimajazi (utani) ili kuwadhihaki wakristo hao. Ina maana sawa na “Kuwa mmoja wa kundi la kristo” au “mfuasi wa kristo,” ambayo imefanana na tafsiri ya Neno hili katika kamusi ya Webster.

Ladino
Ladino (pia: Kihispania ya Kiyahudi) ni lugha inayozungumzwa na Wayahudi katika nchi mbalimbali. Ni lugha ya karibu na [Kihispania] ikiwa na maneno ya Kiebrania ndani yake. Wasemaji wengi wako Israel, halafu Uturuki, Bulgaria na Marekani. Idadi ya wasemaji inaendelea kupungua; mnamo 1990 walikuwa 150,000 duniani.

Uyahudi
Pamoja na amri hizo za Torati kuna maelezo mapana katika Talmudi. Hata madai ya Talmudi mara nyingi zatajwa kama "mizvot". Ila tu ni tabia ya Uyahudi ya kwamba wataalamu hutofautiana juu ya maelezo haya mara kwa mara.

Ijumaa
Ijumaa ni siku ya sita katika juma (wiki) ya siku saba yenye asili ya kiyahudi-kikristo. Iko kati ya siku za Alhamisi na Jumamosi. Katika hesabu ya kimataifa ya ISO 8601 ni siku ya tano.

Jewish Week
"Jewish Week" huhusisha makala ya Wayahudi wa New York, Marekani na Israeli pamoja na habari motomoto dunia zima ,kura za maoni, uchambuzi na maelezo. Sehemu kubwa zake ni:

Oblast huru ya Kiyahudi
Oblast huru ya Kiyahudi (Kirusi: Еврейская автономная область) ni jina la eneo la shirikisho la Russia lililopo mashariki mwa Urusi mpakani kwa China.

Judo
Judo ni mchezo wa kifalsafa unaoathiriwa na mafundisho ya Ubuddha. kati ya misingi yake si kumshambulia mpinzani lakini kutumia nguvu ya mpinzani kw kumshinda.

Kiebrania
Katika karne ya 20 Wayahudi wa Ulaya waliamua kukifufua kama lugha hai. Kimekuwa lugha ya nchi mpya ya Israel tangu 1948. Watu waliohamia Israel kutoka mahali pengi duniani walijifunza Kiebrania na watoto wao wameishika kama lugha yao ya kawaida.

Biblia
Biblia ni jina la jumla kwa ajili ya vitabu vitakatifu vya dini ya Uyahudi na hasa ya Ukristo.

Uyahudi
Uyahudi (Yuda) ni pia jina la kihistoria la sehemu ya kusini ya nchi ya Palestina au Israel.

Tel Aviv
Wakati wa utawala wa Uingereza Tel Aviv ilikuwa kitovu cha maisha ya Kiyahudi katika Palestina. Hadi leo Tel Aviv-Yafa ni kitovu cha kiutamaduni na kiuchumi wa nchi ya Israel.

Nyaraka za Paulo
Maana kama vile mwili ni mmoja, nao una viungo vingi, na viungo vyote vya mwili ule, navyo ni vingi, ni mwili mmoja; vivyo hivyo na Kristo. Kwa maana katika Roho mmoja sisi sote tulibatizwa kuwa mwili mmoja, kwamba tu Wayahudi, au kwamba tu Wayunani; ikiwa tu watumwa au tu huru; nasi sote tulinyweshwa Roho mmoja. (1 Wakorintho 12:12-13).

Tawahudi
Uradidi ni msogezo wa kujirudiarudia, kama vile kupigapiga mkono, kufanya kelele, kutikisa kichwa, au kutikisa mwili. Tabia ya kulazimisha inanuiwa na huonekana kufuata kanuni, kama vile kupanga vitu katika vitita au mistari. Uhafidhina ni kukataa kukubali mabadiliko, kwa mfano, kusisitiza kwamba samani isisongozwa au kukataa kukatizwa. Uhalisia unahusisha tabia isiyobadili mpangilio wa shughuli za kila siku, kama vile kutobadili chakula au mavazi. Hii huhusishwa kwa karibu na uhafidhina na wathibitishaji wa kujitegemea wamependekeza kuchanganya vipengele hivi viwili.[32] Tabia vikwazo ni finyu katika lengo, nia, au kitendo, kama vile mshughuliko na kipindi kimoja cha runinga, mwanasesere, au mchezo. Kujiumiza hujumuisha vitendo vya kudhuru au vinavyoweza kumdhuru mtu, kama vile kuchokora macho, kujichokoa ngozi, kuuma mkono, na kugonga kichwa.[3] Utafiti mmoja wa mwaka 2007 uliarifu kwamba majeraha ya kujiumiza wakati fulani yaliathiri 30% ya watoto walio na ASD.[25]

Jewish Week
• Habari za Wayahudi Marekani - habari kuhusu jamii ya Wayahudi kama vile sera za Marekani za ndani na za kigeni, habari za Wayahudi nchini Marekani, na kampeni za uchaguzi zinazohusu Wayahudi.

Pasaka ya Kiyahudi
Pasaka ya Kiyahudi ni kati ya sikukuu muhimu zaidi za dini ya Uyahudi. Sikukuu hiyo inakumbuka Wanaisraeli walivyotoka katika utumwa walimokuwemo huko Misri.

Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Wayahudi wa Ulaya waliokuwa wahamiaji wa kwanza kuja Palestina waliona uhamiaji wao kama kurudi kwenye nchi ya mababu wao kwenye mahali ambako taifa lao litazaliwa upya. Sehemu ya Wayahudi waliona mwendo wao si kurudi tu kwenye ardhi ya mababu kama taifa lakini pia utimiaji wa sala ya Kiyahudi yenye ombi la "kuonana katika Yerusalemu mwaka ujao". Mpaka leo wengine wanaona jambo hilo kutokana na ahadi za Mungu kwa taifa lao kadiri ya Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania).

Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Ilhali wakimbizi Wayahudi waliofika Israel walipokelewa katika jamii (ingawa utamaduni wao ulikuwa na tofauti nyingi na utamaduni wa Wayahudi waliotoka Ulaya) malakhi ya wakimbizi Waarabu waliendelea kuishi bila uraia. Hii ilikuwa msingi wa harakati za ukombozi wa Palestina iliyounda uadui na Israeli kwa miongo kadhaa.

Yuda (ufalme)
Ufalme wa Yuda (kwa Kiebrania מַמְלֶכֶת יְהוּדָה, "Mamlekhet Yehuda") ulikuwa nchi ya Mashariki ya Kati katika karne ya 10 KK hadi karne ya 6 KK.Mara nyingi unaitwa ufalme wa Kusini kwa sababu ulitokana na mgawanyiko wa Ufalme wa Israeli ulioendelea upande wa kaskazini.

Israel
Takriban 74.9% za wakazi ni Wayahudi ambao wengi wao wanafuata dini ya Uyahudi, na 20.7 % ni Waarabu ambao wengi ni Waislamu (16%) lakini pia Wakristo (2% za raia wote: kati ya Wakristo hao karibu 80% ni Waarabu). Wahamiaji wengi wasiopata uraia ni Wakristo.

Ulimwengu
Mambo mengine kama dhana, fikra na imani mara nyingi hazihesabiwi kuwa sehemu ya ulimwengu kwa sababu hazifuati kanuni asilia za kimaumbile. Kwa imani ya Wayahudi, Wakristo, Waislamu na wengineo Mungu si sehemu ya ulimwengu bali asili au sababu ya ulimwengu.

Ukristo na dini nyingine
Ni wazi kuwa Ukristo unahusiana zaidi na dini ya Uyahudi, kwa sababu unatokana nayo na kutumia vitabu vyake vitakatifu (Tanakh na pengine Deuterokanoni pia). Haiwezekani kumuelewa Yesu kwa kumweka nje ya mazingira ya Kiyahudi.

Historia ya Wokovu
Baada ya Torati kuzidi kuzingatiwa na Wayahudi, wataalamu wake pia walizidi kuheshimiwa kama watu wa Neno la Mungu, wanaoleta mwanga wake katika maisha ya jamii. Hekima, iliyotafutwa hasa chini ya Wagiriki, ilipotambulika kuwa inapatikana katika Torati, wataalamu hao wakaja kushika nafasi ya watu wa hekima kama vile hao walivyoziba pengo lililoachwa na manabii. Wayahudi walizoea hali hiyo kiasi kwamba wakaona vigumu kumkubali Yesu ambaye hafafanui Torati kwa kufuata mapokeo ya wataalamu, bali kwa kujiamini kama manabii waliojiona wabebaji wa Neno la Mungu. Kweli ndiye Hekima ya milele ambaye ndani yake tunamjua Mungu, hivyo mwenendo wake na mafundisho yake haviwezi kuishia mambo yaliyozoeleka, kwa sababu kila mara ya Mungu yanapindua ya binadamu. La kufanya ni kujitahidi kufuata halafu kuelewa: ndiyo wongofu ambao Yesu aliudai pamoja na imani.

Sinagogi
Sinagogi (au sunagogi) ni nyumba ya dini na ya jamii ya Wayahudi inayotumika hasa kusali.

Hekalu la Yerusalemu
Hekalu la Yerusalemu lilikuwa kitovu cha ibada za dini ya Uyahudi wakati wa Israeli ya Kale.

Malaika
Malaika katika imani ya dini mbalimbali, kama vile Uyahudi, Ukristo na Uislamu ni kiumbe wa kiroho tu anayeweza kutumwa na Mungu kwa binadamu.

Pasaka ya Kiyahudi
Jina la Pasaka limetokana na neno la Kiebrania "פסח" (tamka: pasakh) lenye maana ya "kupita juu, kukaa juu ya (kama mlinzi)" katika kitabu cha Biblia cha Kutoka 12:23. Humo imeandikwa ya kwamba Mungu "atapita" juu ya milango ya nyumba za Wanaisraeli huko Misri katika usiku kabla ya kutoka kwao, na kuzuia maovu ambayo Wamisri waliathiriwa nayo.

Uyahudi
Kuna Wayahudi wanaojitazama raia wa nchi fulani na Uyahudi wao ni katika imani tu. Kuna Wayahudi wengine wanaosema hawafuati dini ya Kiyahudi wala hawaamini lakini wanajisikia kuwa Wayahudi kwa sababu ya ukoo na pia desturi za utamaduni wao.

Ukristo
Tangu hapo Wakristo hawakushiriki tena ibada pamoja na Wayahudi, wakazidi kuzingatia sakramenti ya Kumega Mkate katika Siku ya Bwana (Jumapili, siku inaposadikika Yesu alifufuka) badala ya Sabato (Jumamosi, siku ya pumziko ya Wayahudi). Kabla ya hapo Wakristo wa Kiyahudi walikuwa wanashika siku zote mbili.

Kiebrania
Lugha ya Kiebrania (עברית ‘Ivrit, matamshi ya kisasa) ni moja ya lugha za kisemiti na moja kati ya lugha mbili za kitaifa nchini Israel (pamoja na Kiarabu). Ni kati ya lugha za kale zaidi duniani.

Msikiti
Msikiti ni mahali pa ibada kwa waumini wa dini ya Uislamu, ambapo lengo kuu ni kutekeleza wajibu wa sala chini ya imamu. Hata hivyo ukumbi unaweza kutumika pia kwa kuelimishana na kujadiliana, kama ilivyokuwa kwa masinagogi ya Wayahudi.

Baraka
Uyahudi ulistawisha sana baraka (kwa Kiebrania בּרכה, berâkhâh, wingi ni "Berakhot") hasa kwa ibada za Hekalu la Yerusalemu, lakini pia nyumbani.

Kujiua
Juhudi za kuzuia kujiua hujumuisha kupunguza uwezekano wa kufikia bunduki, kutibu magonjwa ya akili, kuzuia matumizi mabaya ya dawa na kuboresha hali ya uchumi.
Mbinu za kujiua ni nyingi na upendeleo hutegemea mazingira na utamaduni. . Inayotumika zaidi hutofautiana katika nchi mbalimbali na huhusishwa kwa kiasi na mbinu zinazopatikana. Mara nyingi hujumuisha: kujinyonga, kunywa sumu na kutumia bunduki. Kwa jumla wanaume hutumia zaidi mbinu kali kama silaha au kujinyonga, wanawake njia ambazo ni pole zaidi kama kunywa sumu au kujizamisha kwenye maji.

Maana ya maisha
Uhindu ni jamii ya kidini inayojumuisha itikadi na desturi nyingi. Kwa sababu Uhindu ulikuwa njia ya kuonyesha maisha yenye maana tangu jadi, wakati ambapo hapakuwa na haja ya kutaja Uhindi kama dini tofauti, mafundisho ya Uhindu ni nyongeza na yanayowiana kiasili, kiujumla yasiyo ya kipekee, yenye kudokeza tu na yenye maudhui ya kuvumiliana.

Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Baada ya vita na kuporomoka kwa Milki ya Osmani Palestina ilikuwa eneo la kudhaminiwa lililotawaliwa na Uingereza kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa. Uhamiaji wa Wayahudi wa harakati ya Kizayuni uliongezeka kiasi pamoja na kuundwa kwa vijiji vya ujamaa aina ya "kibbuz". Uhamiaji wa Wayahudi kufika Palestina ulisababisha kukua kwa uchumi. Wakazi waliongezeka kutokana an Wayhudi waliofika na pia Waarabu kutoka nchi jirani waliotafuta kazi.

Wakristo wa Kiyahudi
Wakristo wa Kiyahudi walikuwa Wayahudi waliomuamini Yesu kuwa ndiye Masiya (Kristo) aliyetabiriwa katika dini yao.

Muumba
Imani hiyo katika Uyahudi na Ukristo inafafanua kwamba Mungu pekee ndiye aliyetokeza viumbe vyote kutoka utovu wa vyote.

Vitabu vya hekima
Kwa hakika walengwa wa kitabu ni Wakristo wa Kiyahudi wenzake, lakini si barua halisi, bali ni mchanganyiko wa mawaidha yanayofuata mtindo wa vitabu vya hekima.

Maana ya maisha
Katika mtazamo wa ulimwengu wa Kiyahudi, maana ya maisha ni kumtumikia Mungu pekee wa kweli na kujiandaa kwa ulimwengu ujao. Fikira za "Olam Haba" Inahusu kujiinua kiroho, ni mtu kutumia "Olam Hazeh" (dunia hii) kwa kuunganika na Mungu na kujiandaa kwa "Olam Haba" (ulimwengu ujao).
Ingawa Ukristo una mizizi yake katika Uyahudi, na unafanana sana na ontolojia ya Uyahudi, imani kuu ya Ukristo inatokana na mafundisho ya Yesu Kristo yaliyotolewa katika Agano Jipya. Kusudi la maisha kwa Mkristo ni kutafuta wokovu wa Kimungu kupitia neema ya Mungu iliyoletwa na Yesu (Yoh 11:26).

Yosia
Yosia, kwa Kiebrania יֹאשִׁיָּהוּ, Yoshiyyáhu|Yôšiyyāhû, maana yake "aliyeponywa na YHWH" au "aliyetegemezwa na Yah"; kwa Kigiriki Ιωσιας; kwa Kilatini Josias; (649 KK – 609 KK) alikuwa mfalme wa Yuda (641 KK – 609 KK) aliyejitahidi kufanya urekebisho upande wa dini ya Israeli ili kufuata zaidi Torati iliyoelekea kukamilika wakati huo.

Ukumbusho (liturujia)
Ukumbusho (kutoka kitenzi "kukumbuka"; kwa Kiyahudi זִכָּרוֹן, "zikkaron"; kwa Kigiriki ἀνάμνησις, anamnesis; kwa Kiingereza "memorial") ni neno zito katika teolojia na liturujia ya dini ya Uyahudi na Ukristo vilevile.

Ukristo
Katika mazingira yao Wayahudi walikuwa watu wa pekee waliomshuhudia Mungu mmoja tu. Walikuwa tofauti na wengine kwani hawakushiriki katika ibada ya miungu ya serikali, tena walitunza utaratibu wa sabato yaani kutotenda kazi siku ya saba.

Yuda (babu)
Yuda ni jina la mtoto wa kiume wa nne wa Yakobo Israeli na babu la kabila la Israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe.

Uhindu
Uhindu (kwa Kisanskrit: हिन्दू धर्म: Hindū Dharma; pia सनातन धर्म Sanātana Dharma) ni dini kubwa yenye asili katika Bara Hindi.

Hukumu ya mwisho
Hukumu ya mwisho, Siku ya hukumu au Siku ya Bwana (kwa Kiebrania "Yohm Ha Din"; kwa Kiarabu يوم القيامة, Yawm al-Qiyāmah au يوم الدين, Yawm ad-Din) ni sehemu ya imani ya dini za Uzoroasta, Uyahudi, Ukristo na Uislamu.

Historia ya Wokovu
Dini ya Kiyahudi mpaka leo inategemea sana kazi aliyoifanya Ezekieli ya kukazia utekelezaji wa Torati hata pasipo uhuru wa kisiasa. Muhimu kwake ni kwamba Wayahudi popote walipo wamtukuze Mungu kwa kufuata sheria yake. Tena alitabiri kuwa Mungu tu atawawezesha kufanya hivyo kwa kugeuza mioyo yao migumu kama mawe yadunde kama ile ya nyama, au vizuri zaidi kwa kuwatia moyo mpya na roho mpya wazishike amri zake (11:17-20; 36:26). Mungu atawaokoa kabla hawajatubu ili jina lake litukuzwe katika watu wake: wokovu anaouleta hautegemei matendo mema ya binadamu, bali muungano wa Mungu na wale walioitwa kwa jina lake (16:58-63). Hakuna kitabu kinachosisitiza utukufu wa Mungu kuliko hicho.

Kitat ya Kiyahudi
Kitat ya Kiyahudi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Israel, Urusi na Azerbaijan inayozungumzwa na Watat. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kitat ya Kiyahudi nchini Israel imehesabiwa kuwa watu 70,000. Pia kuna wasemaji 8490 nchini Azerbaijan (2011) na 2010 nchini Urusi (2010). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitat ya Kiyahudi iko katika kundi la Kiajemi ya Magharibi.

Historia ya Wokovu
Kwa namna ya pekee inajibu kinaganaga maswali kuhusu wokovu: unapatikana kwa njia gani? Kwa nini Wayahudi wengi walishindwa kumuamini Yesu ili kuupata? Kwa nini mataifa yameupokea badala yao? Aliyepata wokovu anaishi vipi? Je, Wayahudi wametupwa moja kwa moja?

Jumamosi
Katika lugha ya Kiswahili jina la siku lina namba "1" ndani yake. Hii ni dokezo la asili ya Kiswahili katika utamaduni ya Kiislamu pasipo na athira ya Uyahudi. Hesabu inaanza baada ya sikukuu ya Kiislamu ya Ijumaa ambayo ni siku ya sala ya pamoja: Jumamosi kuwa siku ya kwanza baada ya Ijumaa, Jumapili kama siku ya pili, Jumatatu kama siku ya tatu n.k.. Tabia hii katika Kiswahili ni ya pekee hasa kwa sababu Kiarabu ambacho ni lugha ya Korani takatifu na lugha ya kimataifa ya Waislamu kinatumia jina la Kiyahudi na kuiita siku ya سبت (sabat) yaani Sabato.

Waamuzi (Biblia)
Miungu hiyo ilikuwa ya kustawisha uzazi wo wote, pia iliaminiwa kuwa ingeweza kuongeza ustawi wa mimea. Waisraeli walijua kwamba Mungu alikuwa Mwumbaji wa hali yote ya uzazi na ustawi, na hivyo ilikuwa hatua ndogo tu kwa Waisraeli kuunganisha na kuchanganya mawazo ya Kikanaani na ujuzi wao wenyewe, na hivyo kumwabudu Yahweh kama Baali mwingine. Maana ya neno 'baali' ilikuwa bwana, mume, au mwenyewe. Waisraeli walimjua Yahweh (YHWH) kuwa Mume na Bwana wao, kwa hiyo walikuwa katika hatari zaidi ya kuunganisha Mabaali wa Kikanaani na Mungu wao aliye Yahweh (Hos 2:5-10).

Tohara
Kwa Wayahudi tohara ni ishara ya agano lao na Mungu na inapaswa kufanyika siku ya nane baada ya mtoto wa kiume kuzaliwa ili kumwingiza mapema katika taifa la Mungu.

Uyahudi
Ngazi ya tatu ni maandiko mengine (ketuvim) yanayoaminiwa ni maandiko ya kibinadamu yaliyoongozwa na Roho wa Mungu.

Pentekoste
Inawezekana kusema ya kuwa baada ya kifo na ufufuko wa Yesu wanafunzi wake - ambao walikuwa wote Wayahudi - walikutana kwenye sikukuu ya Kiyahudi ya Shavuot wakati ambapo Wayahudi kutoka nchi mbalimbali walipotembelea Yerusalemu kwa hija kwenye nafasi ya sikukuu ile.

Historia ya Wokovu
Historia ni mfululizo wa habari za mambo yaliyotokea pamoja na sababu zake. Binadamu anaziandika ili kuelewa maisha yake, yaani ametokea wapi, amepata mafanikio gani na matatizo gani. Historia inatufundisha kuishi: kumbukumbu za mambo ya zamani (vita, uhuru, viongozi na mengineyo) zinatuwezesha kuendelea vizuri zaidi. Lakini ni muhimu zaidi kujua mambo makuu aliyoyatenda Mungu ili kutuokoa. Dini ya Uyahudi na ya Ukristo ni dini zinazotegemea historia kuliko maumbile: Mungu hatazamwi kama Muumba tu, bali zaidi kama Mwokozi.

Kitabu cha Yona
Lengo kuu la kitabu ni kupambana na utaifa wa Wayahudi uliowafanya wadhani Mungu anatakiwa kuwapenda wao tu, hata kusikitikia huruma yake kwa watu wa mataifa.

Wanawake wa ukuta wa Kuomboleza
Chama cha Wanawake wa Ukuta wa wanataka kuomba Ukuta (Kotel) katika mashirika yasiyo ya jadi inatoa msimamo wake katika suala la haki ya usawa wa wanawake na haki ya uhuru wa dini. Lengo lake ni iliyotolewa katika tovuti yake kwenye mtandao. [12] "Sisi ni nia ya kuelimisha umma kuhusu wanawake wa Kiyahudi na ramifications ya kijamii, kisiasa na kiwango cha juu binafsi na ukandamizaji wa haki za wanawake kuomba kama kundi sisi ni katika patakatifu Kuhusu sheria na jamii zilizowekwa kimya, hadharani na kwa makusudi kwa wanawake ambao wanataka kuomba., ni ukiukaji wa haki zetu wenyewe kwa wenyewe, haki zetu za binadamu na uhuru wetu wa dini. Elimu ni ufunguo wa sheria ya kubadilisha na maisha yetu Kila mara sisi kukusanya kuomba, na kuruhusu na kuhamasisha wanawake kujiunga na Wayahudi kwa uhuru, kulingana na mapenzi yake mwenyewe.. kuweka yetu mbele ya harakati kwa ajili ya wingi wa dini katika Israeli, na matumaini ya kuhamasisha na kuwawezesha wanawake duniani kote kupata sauti zao wenyewe. "

Jewish Week
• Maisha ya Wayahudi - matukio ya utamaduni wa Kiyahudi na mitindo ya Kiyahudi.

Adolf Hitler
Chuki dhidi ya Wajerumani waliokuwa Wayahudi aliionyesha kwa sheria mbalimbali zilizokuwa kali zaidi na zaidi. Idadi ya Wayahudi katika Ujerumani ilikuwa ndogo, takriban nusu milioni kati ya wakazi milioni 62. Kila Mjerumani akitaka kuajiriwa na serikali au kupata nafasi ya masomo alitakiwa kuorodhesha wazazi na mababu hadi kizazi cha pili. Kwa njia hiyo Hitler alipanga Wajerumani wote katika vikundi vya "Waaria" (ambao hawana Wayahudi katika familia), "Wayahudi" (watu wenye asili ya Kiyahudi, hata kama wameshakuwa Wakristo tangu vizazi kadhaa au hawakufuata dini), "Wayahudi nusu" kama mzazi mmoja alikuwa Myahudi, "Wayahudi robo" kama mmoja kati ya mababu na mabibi wanne alikuwa Myahudi. Wayahudi na Wayahudi nusu walifukuzwa katika ajira ya serikali na walikataliwa kufanya kazi mbalimbali.

Torati
Torah ni msingi muhimu zaidi wa dini ya Kiyahudi na ya maadili yake yanatotegemea utekelezaji wa maagizo (mitzvot) 613.

Kuhani mkuu
Katika Israeli ya Kale Kuhani Mkuu (kwa Kiebrania כהן גדול "kohen gadol") alikuwa kiongozi mkuu pekee wa ibada za dini ya Uyahudi tangu mwanzo wa taifa la Israeli hadi mwaka 70 B.K., hekalu la Yerusalemu lilipobomolewa moja kwa moja.

Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Mizizi ya mgongano ilikuwa katika harakati za Uzayuni na uhamiaji wa Wayahudi kutoka Ulaya kuelekea Palestina zilizoanza mnamo mwaka 1880. Wakati ule idadi kubwa ya Wayahudi walikaa katika nchi za Ulaya, hasa Ulaya ya Mashariki na ya Kati. Kama jumuiya ya kidini walikuwa na uhusiano wa kiroho na nchi ya mababu wao iliyowahi kuitwa kwa majina kama Israeli au Yuda lakini iliyoitwa wakati ule "Palestina" ikiwa ni sehemu ya Milki ya Osmani na kukaliwa na wasemaji wa lugha ya Kiarabu waliokuwa Waislamu, Wakristo na Wayahudi. Mnamo 1880 Palestina ilikuwa na wakazi wapatao 450,000. Asilimia 80 walikuwa Waislamu, asilimia 10-12 Wakristo na takriban 5-8 Wayahudi wenyeji.

Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Baada ya vita Uingereza ilichukua utawala wa Palestina kama eneo la kudhaminiwa kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa. Idadi ya Wayahudi waliofika kutoka nchi za Ulaya iliongezeka, lakini bado Wayahudi wengi walihamia Marekani, si Palestina. Hata hivyo shirika za Uzayuni ziliendelea kununua ardhi, kuanzisha vijiji vya Ujamaa vilivyoitwa Kibbutz hata Tel Aviv ilikua kama mji wa Kiyahudi kandokando ya Yafo ya Kiarabu. Mnamo 1931 asilimia 17 ya wakazi wa Palestina walikuwa Wayahudi.

Majusi
Kwa asili lilimaanisha makuhani wa dini ya Uajemi ya Kale, hasa wafuasi wa Zoroaster.

Jewish Week
• Sanaa - Vitabu vya Wayahudi,picha za sanaa , maigizo, filamu, maonyesho ya makumbusho.

Malaika Mikaeli
Malaika Mikaeli (kwa Kiebrania מִיכָאֵל, "Micha'el" au "Mîkhā'ēl", maana yake "Nani kama Mungu"; kwa Kigiriki Μιχαήλ, "Mikhaḗl"; kwa Kiarabu ميخائيل, "Mīkhā'īl") anaheshimiwa kama malaika mkuu katika imani ya dini za Uyahudi, Ukristo na Uislamu.

Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Wawakilishi wa Kiyahudi walisema idadi ya Wayahudi itaongezeka haraka kutokana na uhamiaji wa Wayahudi wengine - wakati ule walikuwa bado laki za Wayahudi katika makambi katika nchi za Ulaya, ni hao ambao hawakuuawa na Wajerumani katika Holocaust.

Kibutsi
Kibutsi (Kiebrania: קיבוץ, קִבּוּץ) ni jumuia ya wakulima wayahudi. Siku hizi vibutsi viko Uisraelini. Ilikuwa nyendo muhimu ya historia ya wayahudi. Sasa idadi ya wanakibutsi imepunguka - kosakosa tano toka kila mia ni wanakibutsi Uisraelini.

Kabila la Yuda
Kabila la Yuda ni mojawapo kati ya makabila ya Israeli ambayo kwa jumla ni 12, kutokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli.

Kujiua
Desturi za Kiyahudi huzingatia umuhimu wa kudhamini maisha yaliyopo, hivyo kujiua huchukuliwa kuwa sawa na mtu kujinyima wema wa Mungu duniani. Licha ya hayo, katika hali mbaya ambapo hakuna chaguo lingine ila kuuawa au kulazimishwa kuisaliti dini yao, Wayahudi walijiua binafsi au [[kujiua kwa umati]] (tazama [[Masada]], [[Mateso ya kwanza ya Wayahudi nchini Ufaransa]], na [[York Castle]], kwa mifano). Kwa ukumbusho wa tahadhari, kuna [[sala]] katika [[liturujia]] ya Kiyahudi ya "kisu kiwapo kooni" kwa watu wanaokufa "kulitukuza jina la Mungu "(tazama [[kifodini]]). Matendo haya yamepokewa kwa njia mbalimbali na watawala wa Kiyahudi, huku yakichukuliwa na baadhi ya watu kama mfano bora wa wafiadini mashujaa, huku wengine wakiyachukulia kama hatia kwa watu kujiua kwa kutazamia ufiadini.

Pasaka ya Kiyahudi
Pasaka ina tarehe kamili katika kalenda ya Kiyahudi: inaanza 15 Nisan na kusheherekewa kwa siku saba hadi 22 Nisan. Siku ya kwanza na ya mwisho ni sikukuu hasa. Katika nchi ya Israel siku hizi mbili ni siku za kupumzika kazi. Wayahudi wengine, hasa nje ya Israel, husheherekea siku 8.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Kamerun ilipata uhuru mwaka gani?

Nigeria
Nigeria ilipata uhuru wake tarehe 1 Oktoba 1960 kutoka kwa Uingereza ikiunganisha maeneo ya koloni la Nigeria na sehemu ya kaskazini ya eneo lindwa la Kamerun ya Kiingereza.

Historia ya Afrika
Katika mwaka wa 1960 Ufaransa ukatoa uhuru kwa Cameroon, Jamhuri ya Afrika ya Kati, Chad, Congo (Brazzaville), Cote d'Ivoire, Dahomey (Benin), Gabon, Madagascar, Mali, Mauritania, Niger, Senegal na Volta ya Juu (Burkina Faso).

Kamusi ya Koloni za Kijerumani (1920)
Kamusi imepita kipindi cha hakimiliki ikawekwa mtandaoni kama programu huria. Ni rejeo muhimu la habari za kihistoria kuhusu nchi zilizokuwa chini ya Ujerumani hadi Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia kama vile Tanzania, Rwanda, Burundi, Kenya (Witu), Namibia, Togo na Kamerun barani Afrika na maeneo ya Pasifiki kama Samoa, Guinea Mpya na visiwa vya Mariani halafu Tsingtao (Uchina).

Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Mwaka 1959 mkutano wa wanasiasa Wakongo ulidai uhuru wa nchi.

Kamerun
Jamii:Umoja wa Afrika Jamii:Nchi za Afrika Jamii:Jumuiya ya Madola Jamii:Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa

Kinjyem
Kinjyem ni lugha ya Kibantu nchini Kamerun inayozungumzwa na Wanjyem. Idadi ya wasemaji wa Kinjyem nchini Kamerun imehesabiwa kuwa watu 3500. Pia kuna wasemaji 3500 tena nchini Jamhuri ya Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinjyem iko katika kundi la A80.

Historia ya Komori
Baada ya kutawaliwa na Wafaransa kuanzia mwaka 1841 hadi 6 Julai 1975, Komori ilipata uhuru, lakini wakazi wa kisiwa cha Mayotte kwa wingi wa kura waliamua kubaki chini ya Ufaransa, uamuzi uliothibitishwa mwaka 2009.

Kiso (Kamerun)
Kiso ni lugha ya Kibantu nchini Kamerun inayozungumzwa na Waso. Isichanganywe na Kiso cha Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kiso imehesabiwa kuwa watu 9,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiso iko katika kundi la A80.

Eneo la kudhaminiwa
Chini ya ulezi wa Uingereza:
Sehemu ya kiingereza ya Kamerun iligawiwa tena; wakazi wa kusini walipiga kura kujiunga na Kamerun ya Kifaransa baada ya uhuru mwaka 1960, lakini watu wa kaskazini walipendelea kujiunga na Nigeria.

Gabon
Jamhuri ya Gabon, kutoka kushinda uhuru kutoka Ufaransa tarehe 17 Agosti 1960, imeongozwa na Rais watatu, Léon M'ba, El Hadj Omar Bongo ambaye amekuwa kiongozi kutoka mwaka wa 1967 hadi kifo chake (2009: ndiye aliyekuwa kiongozi barani Afrika aliyeshikilia uongozi kwa muda mrefu zaidi), halafu mwanae Ali.

COMESA
Nchi tisa miongoni mwa wanachama wake waliunda eneo huru la biashara mwaka 2000 (Jibuti, Kenya, Misri, Madagascar, Malawi, Mauritius, Sudan, Zambia na Zimbabwe), na Rwanda na Burundi kujiunga na FTA katika 2004 na Comoros na Libya mwaka 2006.

Ukoloni wa Ujerumani
Mwaka 1884 Bismarck alikubali maombi ya wafanyabiashara waliofanya mikataba na watawala wadogo wa Kiafrika na kwenye visiwa vya Bahari Pasifiki akawapa barua ya kutambua mikataba yao na kutangaza ulinzi wa serikali yake kwa maeneo husika kwenye pwani za Afrika Kusini-Magharibi (baadaye Namibia), Togo na Kamerun. Katika hatua hii Bismarck hakulenga kuanzisha makoloni aliyoona kuwa na gharama kubwa mno kwa serikali, aliwaza ya kwamba ingetosha kuwasaidia wafanyabiashara wenye mikataba na watawala wa kienyeji na hivyo kuhakikisha faida ya biashara huru kwa makampuni ya Kijerumani. Hii ni sababu ya kwamba Bismark hakukubali jina la "koloni" kwa maeneo alikotoa tangazo la ulinzi, bali aliyaita "Schutzgebiet" (eneo lindwa) lililokuwa jina la makoloni ya Ujerumani hadi mwisho.

Bamako
Wakati wa ukoloni Bamako ikawa makao makuu ya koloni la Senegal ya Juu-Niger mwaka 1899 halafu mji mkuu wa Sudan ya Kifaransa mwaka 1920. Ikulu ya Koulouba ilijengwa 1907 kama makao makuu ya gavana ikawa ikulu ya rais baada ya uhuru.

Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani Mwanzo wa utawala wa kikoloni1885Makao ya serikali ya kikoloniBagamoyo hadi 1891 halafu DaressalamEneo995.000km²Wakazi7.665.234 (1-1-1913)Wakazi Wajerumani4100 (1913)Pesa1 Rupie= 64 Pesa, kuanzia 1904 1 Rupie = 100 HellerNchi huru za leo1961 Tanganyika, tangu 1964 Tanzania Ruanda Burundi

Historia ya Ufaransa
Makoloni yake mengi katika Afrika yalipata uhuru bila vita mnamo 1960. Ila Aljeria, iliyowahi kutangazwa kuwa sehemu ya Ufaranya yenyewe, ilipata uhuru wake baada ya vita vikali vya kupigania uhuru vya miaka 1954 - 1962.

Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Mwaka 1959 mkutano wa wanasiasa Wakongo ulidai uhuru wa nchi.

Anjouan
Tangu 1997 uhusiano kati ya Anjouan na Komori ulikuwa na mabadaliko mbalimbali kutokana na mipango ya wanasiasa wale. Mwaka 1997 Anjouan pamoja na Mohéli ikajitenga na Komori na kutangaza uhuru wake kama Dola la Anjouan (État d’Anjouan) chini ya rais Fundi Abdallah Ibrahim. Kisiwa kiliomba kuunganishwa tena na Ufaransa kama Mayotte lakini serikali ya Ufaransa ilikataa. Mwaka 1999 rais mzee Fundi Abdallah Ibrahim akajiuzulu na serikali iliyomfuata ikapinduliwa mwaka 2001 na kamati ya kijeshi. Chini ya kiongozi wa kijeshi Mohamed Bacar kisiwa kikajiunga tena na Komori iliyokuwa na katiba na muundo mpya kama "Umoja wa Komori" tangu 2002. Anjouan sasa ilikuwa jamhuri au jimbo la kujitawala ndani ya Umoja wa Komori. Bacar alichaguliwa kuwa rais wa Umoja kwa miaka 5 chini ya katiba ya Umoja.

Rwanda
Uhuru katika mwaka 1961 ulifika pamoja na vita vya wenyewe kwa wenyewe kati ya Wahutu na Watutsi. Uhusiano kati ya vikundi hivi viwili uliendelea kuwa vigumu.

Historia ya Afrika
Katika mwaka wa 1977 Jibuti (Nchi ya Afars na Issas) iliyokuwa ikitawaliwa na Wafaransa ikarudi kwa wenyewe. Rhodesia (Zimbabwe) ikapata uhuru halisi mwaka wa 1980, na South West Africa, iliyokuwa ikitawaliwa na Afrika ya Kusini ikapata uhuru katika mwaka 1990 na kuitwa Namibia.

Amerika ya Kusini
Tangu mwaka 1808 Simon Bolivar aliongoza kikosi cha wanamgambo na kupigana na jeshi la kikoloni hadi kushinda mwaka 1813. Argentina ilifuata mwaka 1816 na kujitangazia uhuru, Chile na Kolombia zikafuata mwaka 1818. Mapigano ya mwisho yalitokea mwaka 1824 huko Peru: waasi walishinda na Hispania iliondoka katika Amerika ya Kusini ikibaki kwenye visiwa vya Karibi.

Bendera ya Mali
Nchi ilipata uhuru ngazi ya kwanza yaani madaraka ya kujitawala mwaka 1959. Wakati ule ilikuwa imeungana na Senegal kama "Shirikisho la Mali". Bendera ile ya kwanza ilionyesha umbo la mwanadamu. Mali ilipobaki peke yake ilifuta picha kwa sababu ya kanuni za imani ya Kiislamu zinazokataza picha ya watu.

Rangi za Umoja wa Afrika
Tangu kuenea kwa uhuru kwenye nchi za Afrika katika miaka ya 1950 na 1960 kuna nchi mbalimbali zilizochagua rangi zilezile kwa kuonyesha upendeleo wao kwa umoja wa Afrika. Ghana ilikuwa nchi ya kwanza ya kutoka katika ukoloni mwaka 1957 ikateua rangi za Ethiopia kwa bendera yake.

Pasteur Bizimungu
Mnamo 6 Aprili 2007 Bizimungu alitiwa huru kupitia msamaha wa Rais Kagame. Hakuna sababu iliotolewa ya msamaha huo [4].Kufikia Aprili 2011, mtambulishi wa chama cha PDR mwenzake Charles Ntakirutinka alibaki korokoroni na alitajwa na Amnesty International kama "Swala la Dharura". [8]

Kamerun
Lugha rasmi na lugha za taifa ni Kifaransa (kinachoongoza kwa zaidi ya asilimia 80) na Kiingereza.

Kamerun
Tovuti rasmi ya serikali Tovuti rasmi

Douala
Wakati wa ukoloni wa Kijerumani ulikuwa mji mkuu wa Kamerun hadi mwaka 1907.

Kombe la Mataifa ya Afrika
Ghana iliweza kunyakua ubingwa mara ya nne mwaka wa 1982 baada ya; kushinda Algeria katika nusu fainali katika muda wa ziada, na kupatana na Libya kama mwenyeji katika fainali . Hii mechi iliisha sare ya bao 1-1 baada ya dakika 120 na Ghana ilishinda katika penalti na kunyakuwa taji . Kamerun iliweza kuchukuwa taji la kwanza miaka miwili baadaye kwa kushinda Nigeria .Shindano la mwaka wa 1986ilikabiliana na Misri - watoro tangu fainali ya mwaka wa 1962 - Misri ilishinda kupituia penalti. Kamerun iliweza kushiriki katika fainali mara ya tatu mfululizo na kuchukua taji mara ya pili katika shindano la 1988hii ni baada ya kurudia kuchapa Nigeria mwaka wa 1984. Mwaka wa 1990, Nigeria ilipoteza nafasi ya kuchukua taji walipojiandikisha katika fainali mara ya tatu baada ya kujitokeza katika shindano hili mara nne na kupigwa na Algeria .

Nigeria
Nigeria imepata uhuru wake tarehe 1 Oktoba 1960, ikiunganisha maeneo ya koloni la Nigeria na sehemu ya kaskazini ya eneo lindwa la Kamerun ya Kiingereza.

Jamaika
Uhuru kamili ulipatikana mwaka 1962.

Myanmar
Baada ya vita Burma ikapata uhuru wake tarehe 4 Januari 1948.

Kwame Nkrumah
Aliendelea kuongoza serikali na mwaka 1957 wakati wa uhuru alibadilisha jina la nchi kuwa Ghana. Hii ilikuwa koloni la kwanza kupata uhuru katika Afrika ya Magharibi, baada ya Liberia. Mwaka huohuo alifunga ndoa na Fathia Helen Ritzk, Mkristo wa Kikopti kutoka nchi ya Misri.

Historia ya Burundi
Mwaka [[1962]] Umoja wa Mataifa uliamua kuipa Ruanda-Urundi uhuru kamili, lakini kila nchi pekee.

Historia ya Benin
Kuanzia karne ya 18, ufalme wa Dahomey ulidhoofika mpaka Ufaransa uliweza kuuvamia mwaka wa 1892. Dahomey ikawa chini ya ukoloni wa Ufaransa kuanzia mwaka wa 1899 hadi ilipopata tena uhuru tarehe 1 Agosti 1960.

Namibia
Mwaka 1978 Umoja wa Mataifa uliamua ya kwamba Afrika ya Kusini-Magharibi unapaswa kupewa uhuru. Baada ya miaka ya vita vya kupigania uhuru kati ya SWAPO na jeshi la Afrika Kusini, mchakato wa kimataifa wa kuelekea uhuru ulianza mwaka 1988 na hatimaye mwaka 1990 nchi ilipata uhuru wake kwa jina la Namibia.

Mobutu Sese Seko
Baada ya uhuru wa Kongo serikali ilimpa cheo cha kanali. Katika nafasi yake kama mkuu wa jeshi la Kongo alishirikiana na rais Joseph Kasavubu katika uasi dhidi ya waziri mkuu wa kwanza Patrice Lumumba aliyepinduliwa tarehe 14 Septemba 1960 na kuuawa baadaye.

Afrika ya Kusini-Magharibi
Baada ya mapatano ya kumpumzisha silaha mwaka 1988, majadiliano kati ya pande mbalimbali yalianzishwa rasmi na mwaka 1990 nchi ilipata uhuru wake kwa jina la Namibia.

Ufaransa
Wakati huohuo utawala wake juu ya makoloni ulianza kuporomoka. Baada ya kushindwa katika Vita vya kwanza vya Indochina mwaka 1954 Ufaransa ulipaswa kukubali uhuru wa Vietnam Kaskazini, Vietnam Kusini, Laos na Kambodia.

Ghana
Nchi ya Gold Coast ilijinyakulia uhuru kutoka kwa Uingereza mwaka wa 1957, ikawa taifa la kwanza la Afrika Kusini mwa Sahara (Sub-Saharan Africa) kufanya hivyo[6][7][8]

Ambroise Oyongo
Oyongo alicheza Kameruni katika Kombe la Dunia la Umoja wa Mataifa mwaka 2011. Mnamo tarehe 28 Julai 2013 alichezea timu ya taifa ya Kameruni, katika ushindi wa goli 1-0 dhidi ya Gabon huko Stade Ahmadou Ahidjo.

Historia ya Rwanda
Tarehe 1 Julai 1962 Rwanda ilipata uhuru wake wa kisiasa. Wakati huu zaidi ya Watutsi 350,000 wameshakuwa wakikimbilia nchi jirani. Mwaka uliofuata vikundi vya Watutsi kutoka nchi hizi za jirani walijaribu kushambulia utaratibu mpya. Iliyofuata ilikuwa uangamizaji wa kwanza wa Watutsi; zaidi ya 100,000 waliuawa na Wahutu. Hata katika miaka iliyofuata mauaji dhidi ya Watutsi iliendelea. Wanasiasa Wahutu walizoea kuita Watusi ndio "Wadudu". Kila kitu kilichokuwa si sawa kilielezwa ni kosa la Watutsi waliokuwa raia bila haki. Idadi kubwa ya Watutsi walikimbia Burundi, Uganda na Tanzania.

Kamerun (mlima)
Kuna uwezekano ya kwamba tayari baharia Hanno wa Karthago alimaanisha mlima wa Kamerun alipoeleza habari za mlima wa "Gari la Miungu" uliotema moto kwa mwisho wa safari yake ya Afrika ya Magharibi mnamo mwaka 570 KK.

Jumuiya ya Afrika Mashariki
Pasipoti ya Afrika Mashariki ilizinduliwa rasmi tarehe 1 Aprili 1999 ili kurahisisha usafiri na kuvuka mipaka ya nchi husika.[18][19] Ni halali kwa kusafiri ndani ya eneo la Afrika Mashariki (Kenya,Uganda na Tanzania) na kutoa haki ya kuingia na kukaa kwa miezi sita katika nchi yoyote na kisha unaweza ukaitumia tena.[18] Pasipoti hii inapatikana katika Makao Makuu ya Idara ya Uhamiaji katika miji ya Nairobi, Kampala na Dar es Salaam. Ni raia tu wa Afrika Mashariki wanaoweza kuomba pasipoti hii.[18][19] Gharama ya pasipoti hii ni dola 10 za Marekani au pesa sawa ukibadilisha kwa sarafu za nchi za Afrika mashariki.[19] Baada ya kujaza fomu za kupata pasipoti hii itachukua muda wa wiki mbili au tatu kuipata tayari kwa matumizi. Ingawa pasipoti hii ni halali tu ndani ya Afrika Mashariki, majadiliano yalifanywa ili kuwa na hati sawa za kusafiri kwa watu wote wa Afrika Mashariki.[18]

Bendera ya Kamerun
Kamerun iliingia katika uhuru na bendera tofauti kidogo. Muundo na rangi zilekuwa zilezile lakini mlia wa kwanza (ya rangi kijani) ulionyesha nyota mbili zilizoonyesha Kamerun ilikuwa shirikisho la jamhuri baada ya kuungana sehemu mbili tofauti za Kamerun ya awali. Koloni ya Kijerumani ya Kamerun ilipasuliwa 1918 ikiwa sehemu kubwa ilikuwa chini ya Ufaransa na sehemu ndogo chini ya Uingereza. Kanuni za Umoja wa Mataifa zililazimisha Waingereza kushauriana na wenyeji wenyewe badala ya kuunganisha sehemu zao za Kamerun na Nigeria tu jinsi ilivyowahi kupangwa awali.
Matokeo ya kura yalisababisha sehemu zilizotengwa kuunganishwa tena. Hivyo Kamerun ilianzishwa kama shirikisho la jamhuri hali iliyoonyeshwa kwa nyota mbili.

Historia ya Kamerun
Historia ya Kamerun inahusu eneo la Afrika ya Kati ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Kamerun.

Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Koloni la Kongo ya Kibelgiji lilipata uhuru tarehe 30 Juni 1960.

Historia ya Afrika
Madola mengi ya Afrika yalianza kupigania uhuru katika miaka ya baina ya 1950 na 1960, na Wazungu wakasalimu amri na kuanza kutoa uhuru. Libya wakajinyakulia uhuru katika mwaka wa 1951, Eritrea katika mwaka 1952 ikiwa imejiunga na Ethiopia, Morocco katika mwaka wa 1956, na wakarudishiwa Tangier.

Kamerun
Cameroon Internet Community. Cameroon Business Directory. Cameroon Information. Cameroon Culture. directory category Maelezo kuhusu Afrika, kusini kwa Sahara. directory category uelekezo, kamerun

Historia ya Benin
Tangu miaka ya 1980 nchi ilifuata mfumo wa soko huria. Kérékou alikuwa Rais hadi 1991, halafu tena miaka 1996-2006.

Omani
Mkataba wa mwaka 1951 ulitangaza uhuru wa Omani, lakini hali halisi athira ya Uingereza ulikuwa na nguvu hadi miaka ya 1990.

Historia ya Zambia
Tarehe 24 Oktoba 1964, Zambia ikawa huru na waziri mkuu Kenneth Kaunda akawa rais wa kwanza.

Mali
Mwaka 1960 Mali pamoja na Senegal zilipata uhuru kama "Shirikisho la Mali". Baada ya Senegal kuacha umoja huo, Jamhuri ya Mali chini ya rais wa kwanza Modibo Keïta ikawa nchi ya kujitegemea.

Mamluki
Mgogoro wa Kongo wa miaka 1960-1965 ulikuwa kipindi cha machafuko katika Jamhuri ya Kwanza ya Kongo ambayo iliundwa kwa kupewa uhuru na Ubelgiji ikakatizwa baada ya Joseph Mobutu kuchukua madaraka ya nchi kwa mabavu. Katika kipindi hicho, mamluki walitumiwa na baadhi ya vikundi katika mgogoro na wakati mwingine, walitumiwa na Walinzi wa amani wa UM.

Namibia
Imepata uhuru wake kutoka Afrika Kusini mwaka 1990.

Biafra
Mwaka huohuo wa 1967 mauaji mapya ya Waigbo yalitokea katika kaskazini. Katika hali hii afisa kiongozi wa jeshi katika mkoa wa mashariki kanali Emeka Ojukwu tar. 30 Mei 1967 alitangaza uhuru wa mkoa wa mashariki ulioitwa sasa "Jamhuri ya Biafra". Nchi chache tu zilitambua nchi mpya zilikuwa Gabon, Haiti, Côte d'Ivoire, Tanzania na Zambia.

Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kati ya 27 Oktoba 1971 na 17 Mei 1997, chini ya utawala wa dikteta Mobutu, nchi ilijulikana kwa jina la "Zaire".

Bendera ya Panama
Bendera ya Panama imetungwa wakati nchi ilipotangaza uhuru wake kutoka Kolombia mwaka 1903 na kukubaliwa rasmi kwa maazimio mbalimbali ya bunge la nchi katika miaka 1904, 1925 na 1941.

Kamerun
Ukristo nchini Kamerun Kanisa Katoliki nchini Kamerun Uislamu nchini Kamerun Mawasiliano nchini Kamerun Mambo ya kigeni ya Kamerun Orodha ya miji ya Kamerun Jeshi la Kamerun Usafirishaji nchini Kamerun Chama cha Wanaskauti Kamerun Orodha ya nchi kufuatana na wakazi Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa Demografia ya Afrika

Kamerun
viungo via habari ya serikali – Gazeti lenye sifa linalochapwa huko Buea (in French) Gazeti la binafsi (in French) Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.

Uganda
Uganda ilipata uhuru wake tarehe 9 Oktoba 1962 kwa katiba ya jamhuri yenye serikali ya kibunge.

Moroko
Baada ya vita Wafaransa walijaribu kukandamiza mwendo huo wakamwondoa Sultani Mohammed V nchini 1953. Ghasia zikaongezeka, Sultani akarudi na nchi ikapewa uhuru mwaka 1956.

Orodha ya Waandishi katika nchi za Afrika
Jean Amrouche (1907-1962) Marguerite Taos Amrouche (1913-1976) Rachid Boudjedra (1941 -) Albert Camus (1913-1960) Hélène Cixous (1937 -) Jacques Derrida (1930-2004) Mohammed Dib (1920-2003) Tahar Djaout (1954-1993) Assia Djebar (1936 -) Frantz Fanon, awali kutoka Martinique (1925-1961) Mouloud Feraoun (1913-1962) Mouloud Mammeri (1917-1989) Latifa Ben Mansour (1950 -) Jorge McDoogal (1907-1962) Rachid Mimouni (1945-1995) Ahlam Mostaghanemi (1953 -) Leila Sebbar Jean Sénac (1926-1962) Kateb Yacine (1929-1989)

Kamerun
Baadaye jina likabadilishwa kuwa Jamhuri ya Muungano ya Kamerun mwaka wa 1972, halafu tena Jamhuri ya Kamerun (kwa Kifaransa République du Cameroun) mwaka wa 1984.

Historia ya Gabon
Jamhuri ya Gabon, kutoka kushinda uhuru kutoka ukoloni wa Ufaransa tarehe 17 Agosti 1960, imeongozwa na Rais watatu, Léon M'ba, El Hadj Omar Bongo ambaye amekuwa kiongozi kutoka mwaka wa 1967 hadi kifo chake (2009: ndiye aliyekuwa kiongozi barani Afrika aliyeshikilia uongozi kwa muda mrefu zaidi), halafu mwanae Ali.
Mwaka wa 1990 Gabon ilianza demokrasia ya vyama vingi na katiba ya kidemokrasia ambayo inaruhusu ukweli wa uchaguzi na utekelezaji wa idara za serikali.

Afrika ya Kusini-Magharibi
Afrika ya Kusini-Magharibi (au kwa Kiingereza South-West Africa) ilikuwa jina la eneo la Namibia ya leo kuanzia mwaka 1922 hadi uhuru wa nchi ya Namibia mwaka 1990.

Shirikisho la Mataifa
Halafu koloni za Ujerumani hazikukabidhiwa tu kwa Uingereza (Tanganyika, sehemu za Kamerun na Togo), Ufaransa (sehemu kubwa za Kamerun na Togo), Ubelgiji (Rwanda, Burundi) na Afrika Kusini (Namibia) hivi lakini kama maeneo ya kukabidhiwa chini ya uangalizi wa Shirikisho la Mataifa. Utaratibu huu ulikuwa muhimu baadaye wakati wa uhuru. Namibia ilikuwa sehemu ya Afrika Kusini chini ya sheria za nchi ile lakini jumuiya ya kimataifa haikukubali kwa sababu Namibia ilikuwa kati ya maeneo ya kukabidhiwa - mwishoni Afrika Kusini iliiacha Namibia iwe huru mwaka 1990 miaka 44 baada ya mwisho wa shirikisho lenyewe.

Fasihi ya Kiafrika
Mwaka 1986, Wole Soyinka alikuwa mwandishi wa Afrika wa kwanza baada ya uhuru kushinda Tuzo la Nobel katika fasihi, ingawa Camus Albert, mzaliwa wa Algeria, alipokea tuzo hilo katika mwaka 1957.

Ghana
Ghana lilichaguliwa kuwa jina rasmi la nchi ya Gold Coast nchi hii iliponyakua uhuru mnamo tarehe 6 Machi 1957; hata hivyo, Ghana haikuweza kutangaza uhuru wake kamili kutoka kwa Uingereza hadi tarehe 1 Julai 1960 ambapo pia nchi ilianza kujulikana kama Jamhuri ya Ghana.

Historia ya Ghana
Huku ikiundwa kutoka kwa muungano wa maeneo ya Gold Coast na British Togoland kufuatia matokeo ya kura ya maoni ya watu yaliyodhaminiwa na Umoja wa Mataifa mnamo 1956, Ghana ilikuwa nchi ya kwanza ya Afrika Kusini mwa Sahara kunyakua uhuru mnamo 1957.

Kamerun ya Kiingereza
Wakazi wa mkoa wa kaskazini walipoishi Waislamu wengi walipiga kura kuwa sehemu ya Nigeria (kwa 60%) lakini wananchi wa mkoa wa kusini waliamua kujiunga na Kamerun ya Kifaransa katika Shirikisho la Jamhuri ya Kamerun .

Muungano wa Afrika Kusini
Tarehe 31 Mei 1961 nchi ilitangaza uhuru wake kama Jamhuri ya Afrika Kusini.

Kamerun
Wakazi walikuwa 22,534,532 mwaka 2013, ambao wamegawanyika sawasawa kati ya wanaoishi mijini na wale wa vijijini.

Historia ya Kamerun
Baadaye jina likabadilishwa kuwa "Jamhuri ya Muungano ya Kamerun" mwaka wa 1972, halafu tena "Jamhuri ya Kamerun" (kwa Kifaransa "République du Cameroun") mwaka wa 1984.

Armenia
Armenia ilikuwa sehemu ya Umoja wa Kisovyeti tangu 1920, ikapata uhuru wake tena mwaka 1991.

Kolombia
Tangu mwaka 1813 kiongozi Simon Bolivar alipigania uhuru wa makoloni ya Amerika ya Kusini. Mwaka 1819 Jamhuri ya "Gran Colombia" (Kolombia kubwa) iliundwa ikadumu hadi 1831. Baadaye iliachana kuwa nchi za pekee za Kolombia (pamoja na Panama), Venezuela na Ecuador.

Kamerun ya Kiingereza
Kamerun ya Kiingereza ("British Cameroons") ilikuwa sehemu ya magharibi ya koloni ya awali ya Ujerumani iliendelea kama eneo la kudhaminiwa chini ya Uingereza kuanzia mwaka 1922 hadi 1961.

Yaunde
Yaounde ilianzishwa mwaka 1888 BK na wanfanya biashara Wajerumani. Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia na mgawanyo wa nchi ikawa sehemu ya Kamerun ya Kifaransa na mji mkuu wa koloni kuanzia mwaka 1922. Wakati wa uhuru mwaka 1961 ilikuwa mji kuu wa Kamerun yote pamoja na sehemu zilizokuwa chini ya Uingereza.

Mkutano wa Berlin wa 1885
Mengineyo ni kwamba mkutano ulisababisha kuongezeka kwa juhudi za mataifa ya Ulaya kugawa Afrika kati yao. Mnamo 1895 zilibaki nchi za kujitawala Ethiopia, Liberia pamoja na jamhuri za makaburu Dola Huru la Oranje na Transvaal pekee. Jamhuri mbili za makaburu zilitwaliwa na Uingereza kwa njia ya vita baina ya miaka 1899 na 1902. Miaka 15 baada ya mkutano Afrika yote iligawiwa tayari kati ya mataifa ya Ulaya isipokuwa nchi za Liberia na Ethiopia.

Patrice Lumumba
Maadhimisho ya uhuru wa Congo kwa mara ya kwanza yalifanyika mnamo tarehe 30 June 1960 ambapo maadhimisho hayo yalihudhuriwa pia na Mfarme Baudouinwa Ubeljiji pamoja na vyombo mbalimbali vya habari kutoka nchi za nje. Lumumba alitoa hotuba yake kama Waziri mkuu katika nchi huru japo yeye alikuwa ameenguliwa katika ratiba ya shughuli hiyo.[4] Hotuba ya Mfalme wa Ubeljiji Mfalme Baudouin alihutubia kwa kutukuza utawala wa kikoloni, huku akilingania fikra za mjombae ambae alikuwa mfalme wa Ubeljiji akiitwa Léopold wa Pili glossing over atrocities committed during the Taifa huru la congo.[5] Mfalme aliendelea kutoa masharti, "aliwataka kuto kufanya mabadiliko yoyote mpaka hapo wao watakapo ona kwamba wanaweza kufanya vyema, na kwamba hawakutakiwa kufanya mabadiliko yoyote yalika bidhiwa na kwamba tutaendelea kutoa ushauri. "[6] Lumumba aliufahamisha umma kwamba uhuru uliotolewa na wabeljiji sio haukuja hivihivi:[6]

Bendera ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Bendera ya miaka 1997-2006 Bendera ya Zaire (1971-1997) Bendera ya serikali ya Mobutu 1963-1971 Bendera ya uhuru 1960-1963 Bendera ya koloni ya "Dola huru la Kongo" (1877-1908) na baadaye Kongo ya Kibelgiji (1908-1960)

Bendera ya Kamerun
Bendera ya Kamerun ina milia mitatu ya kusimama yenye rangi za kijani-nyekundu-njano pamoja na nyota njano ya pembetano katika mlia wa katikati.

Kombe la Mataifa ya Afrika
Misri ndiyo taifa lililofanikiwa zaidi katika historia kombe hili kwa kuwa na rekodi ya kushinda kombe hili mara sita. Ghana na Kamerunwameweza kunyakuwa ubingwa mara nne. Nyara tatu tofauti zimetunzwa katika historia ya shindano hili. Ghana na Kamerunwameshinda matoleo mawili ya kwanza baada ya kila timu kushinda shindano hili mara tatu mfululizo . Nyara iliyo sasa ilitunzwa mara ya kwanza mwaka wa 2002.

Kiluo (Kamerun)
Kiluo ni lugha nchini Kamerun iliyozungumzwa na Waluo. Mwaka wa 1995 kulikuwa na mtu mmoja tu aliyeweza kuzungumza Kiluo. Kwa hiyo lugha imetoweka kabisa kwa sasa. Kufuatana na uainishaji wa lugha haijulikani Kiluo kiko katika familia gani ya lugha.

Jamhuri ya Afrika ya Kati
Ilipokuwa koloni la Ufaransa, Ubangi-Shari ziliwekewa mamlaka ya madaraka kama eneo la Jamii ya Wafaransa mwaka wa 1958, lakini baadaye ilipata uhuru tarehe 13 Agosti 1960.

Lubumbashi
Élisabethville ulitumikia kama mji mkuu na kitovu cha biashara wa Jimbo la kujitenga la Katanga wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe vya miaka 1960-1963. Moise Tshombe alitangaza uhuru wa Katanga mnamo Julai 1960. Viongozi wa Kongo walimtia nguvuni akashtakiwa kwa uhaini Aprili 1961, hata hivyo alikubali kufutilia washauri wake wa kigeni na vikosi vya kijeshi kubadilishana na uhuru wake.

Historia ya Burkina Faso
Tangu mwaka 1960 nchi ikawa huru.

Historia ya Uganda
Uganda ilipata uhuru wake tarehe 9 Oktoba 1962 kwa katiba ya jamhuri yenye serikali ya kibunge.

Douala
Douala ni mji mkubwa wa Kamerun ukiwa na wakazi 1,338,144 (2005).

Réunion
Ufaransa ulitia sahihi maazimio ya Mkutano wa Vienna mwaka 1815 pamoja na kumaliza biashara ya watumwa lakini biashara hii iliendelea kwa siri na kupanuka hasa kwa wafungwa kutoka Afrika. Idadi ya watumwa iliendela kuongezeka hadi kuondolewa hali ya utumwa tarehe 20 Desemba 1848.

Historia ya Sierra Leone
Tangu mwaka 1807 Uingereza ulikataza biashara ya watumwa (lakini utumwa wenyewe bado) na watumwa waliopatikana kwenye meli za biashara hiyo haramu walipelekwa Sierra Leone na kupewa uhuru.

Historia ya Kamerun
Mwaka wa 1960, Wafaransa waliacha Kamerun ikawa nchi huru, na kuungana na sehemu ya kusini ya Kamerun ya Kiingereza mwaka 1961 kuunda "Shirikisho la Jamhuri ya Kamerun".

Kamerun
Mwaka wa 1960, Wafaransa waliacha Kamerun ikawa nchi huru, na kuungana na sehemu ya kusini ya Kamerun ya Kiingereza mwaka 1961 kuunda Shirikisho la Jamhuri ya Kamerun.

Historia ya Kamerun
Tangu mwaka 2016 upinzani wa watu wa magharibi ulijibiwa kwa ukali zaidi na hii imeleta upinzani wa wanamgambo wenye silaha wanaoshambulia polisi na jeshi la serikali kuu. Tangu mwaka 2017 wapinzani wamedai uhuru wa sehemu yenye lugha ya Kiingereza wakidai kuundwa kwa nchi ya Ambazonia.

Gambia
Tangu uhuru wa nchi zote mbili palikuwa na mpango wa kuziunganisha kwa njia ya shirikisho lililoanzishwa mwaka 1982 lakini Gambia ilitoka katika mapatano hayo mwaka 1989.

Ukoloni wa Ujerumani
Ujerumani ulipoteza udhibiti wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia iliyoanza mwaka wa 1914 na makoloni yake yalikamatwa na maadui zake katika vita. Vitengo vingine vya kijeshi viliendelea kupigana kwa muda mrefu: Afrika Kusini-Magharibi (leo Namibia) vilijitoa mwaka wa 1915, Kamerun mwaka wa 1916 na jeshi la Afrika Mashariki ya Kijerumani tu mwaka wa 1918 mwisho wa vita.

Daniel Arap Moi
Baada ya Kenya kupata uhuru mnamo 12 Desemba 1963, Kenyatta alimsihi Moi ya kwamba KADU na KANU ziungane pamoja kumaliza ukoloni. Kwa hivyo Kenya ikawa nchi ya chama kimoja, ikiimarishwa na muungano wa wengi Wakĩkũyũ-Waluo.

Kamerun ya Kiingereza
Tangu 1972 muundo wa nchi ulibadilishwa kuacha mfumo wa shirikisho na kuwa jamhuri ya muungano inayokazia zaidi matumizi ya lugha ya Kifaransa ingawa Kiingereza bado ni moja ya lugha rasmi. Hapo sehemu ya Wakamerun wanaotumia lugha ya Kiingereza walijisikia kuwa wananyimwa haki zao.

Burundi
Mwaka 1962 Umoja wa Mataifa uliamua kuipa Ruanda-Urubdi uhuru kamili, lakini kila nchi pekee.

Kamerun (mlima)
Kamerun ni volkeno hai na mlima mkubwa nchini Kamerun wenye kimo cha m 4095 juu ya UB. Majina mengine ni Fako (jina la kilele cha juu) au Mongo ma Ndemi ("Mlima Mkubwa").

Kamerun
Picha kuhusu utalii kamerun Picha za Kamerun

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.