Question: Marekani wanatumia sarafu gani?

Dolar ya Marekani
Dola ya Marekani (US-Dollar, kifupi USD) ni pesa halali ya Marekani. Alama yake ni $.

Pesa
Wajerumani walipoanzisha koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani waliendelea kutoa sarafu kwa jina la rupia na pesa hadi 1904. Pesa 64 zilifanya rupie 1. Mwaka 1904 walibadilisha muundo na sarafu ya pesa ilipotea, badala yake heller ilianzishwa. Lakini neno lilibaki katika lugha.

Pesa
Hatua iliyofuata ilikuwa kutumia vipande vya metali hizi vilivyogongwa mihuri halafu hapakuwa na lazima ya kuvipima kimoja-kimoja. Inavyojulikana Wachina walikuwa watu wa kwanza waliochukua hatua hii katika milenia ya 2 KK. Hii ilikuwa mwanzo wa sarafu.

Bilioni
Katika Kiingereza cha Uingereza hadi mwaka 1964 neno "milliard" lilikuwa kawaida kwa namba inayoitwa sasa "bilioni". "Bilioni" ilikuwa kawaida cha Kiingereza cha Marekani tu, lakini ilingia polepole pia katika matumizi ya Kiingereza cha kimataifa.

Shilingi
Shilingi ni pesa inayotumika kwa malipo halali katika nchi za Tanzania, Kenya, Uganda na Somalia.

Sarafu ya Ethereum
Wazo la kuunda mfumo wa Ethereum lilitolea mwaka 2013 na Vitalik Buterin, mtafiti wa masuala ya sarafu za kidijiti.

Samoa ya Marekani
Samoa ya Marekani (kwa Kisamoa: Amerika Samoa au Samoa Amelika) ni Eneo la ng'ambo la Marekani katika bahari ya Pasifiki upande wa kusini wa nchi huru ya Samoa.

Ghana
Ikiwa imejaliwa sana na maliasili, nchi ya Ghana ina mapato yanayokadiriwa kupata kila mtu (per capita output) yaliyo mara mbili yakilinganishwa na yale ya nchi zilizo maskini zaidi za Afrika Magharibi. Hata hivyo, Ghana imebakia kutegemea kwa kiwango fulani biashara na usaidizi wa kimataifa na vilevile shughuli za uwekezaji kutokana na Waghana wanaoishi nchi za ng’ambo. Karibu 28% ya wakazi wanaishi chini ya mstari wa kimataifa wa umaskini wa dola za kimarekani 1.25 kwa siku,[44] na kwa mujibu wa wa Benki ya Dunia, kisio la mapato ya kila mtu (per capita income) ya Ghana yamekuwa mara dufu lakini kwa shida kwa miaka 45 iliyopita.[45]

Sarafu ya Bit
Sarafu ya Bit (kwa Kiingereza: Bitcoin) ni mfumo wa malipo dijitali ambao unatumiwa na mamilioni ya watu bila msimamizi wa juu kama Benki Kuu ilivyo katika nchi mbalimbali. Sarafu hiyo huweza kutumika kwa kubadilishana na sarafu nyingine, bidhaa au huduma.

Biashara
Biashara ambazo zimefanywa za "umma" na usimamamizi mwingi sana kuhusu utawala wa ndani (kama jinsi malipo ya maafisa watendaji hudhamiriwa) na wakati na jinsi habari ni wazi kwa umma zao na wanahisa. Huko Marekani, kanuni hizi za kimsingi kusisitizwa na kutekelezwa na 'United States Securities and Exchange Commission' (SEC). Mataifa mengine ya Magharibi yana viungo vya udhibiti vwa kulinganishwa na hiki. Kanuni hizi husisitizwa na kutekelezwa na 'China Securities Regulation Commission' (CSRC), huko Uchina. Huko Singapore, mamlaka ya udhibiti ni 'Monetary Authority of Singapore' (MAS), na huko Hong Kong, ni 'Securities and Futures Commission' (SFC).

Marekani
Nchini dini zote zina uhuru mkubwa, tena kwa asilimia 59 ya wakazi dini ina umuhimu wa hali ya juu, tofauti na nchi tajiri nyingine duniani.

Sarafu (mfumo)
Katika dunia ya kisasa kulingana na maendeleo ya uchumi kila nchi imeweka utaratibu rasmi wa kukubali aina moja ya pesa katika eneo lake. Kama pesa ya nchi au sarafu kwa maana hiyo ni dhaifu sana kuna pia matumizi ya sarafu mbalimbali kandokando hadi leo.

Marekani
Eneo la Marekani lina ukubwa wa kilometa mraba 9,826,675 na liko hasa katika bara la Amerika Kaskazini kati ya Kanada upande wa kaskazini na Meksiko upande wa kusini.

Moneygram
MoneyGram International hutoa bidhaa na huduma kupitia mtandao wa mawakala na taasisi za kifedha. Kampuni hii inafanya biashara katika nchi zaidi ya 200 na ina ofisi za mawakala zipatazo 350,000 na mapato ya mwaka ya zaidi dola za Kimarekani bilioni moja.
Kampuni ya Travelers Express Company, Inc, ambayo imekuwa ikiendeshwa tangu mwaka wa 1940, ilinunua MoneyGram Payment Systems, Inc mnamo Juni 1998 kutoka kwa kampuni ya American Express. Biashara ilianzishwa mnamo Desemba 2003 ikihusiana na kujitoa kwake kutoka kwa kampuni mama, Viad Corporation, mwaka wa 2004 na sasa inajulikana kama MoneyGram International.

Wakia
Waswahili wa zamani walipokea kipimo hiki kutoka lugha ya Kiarabu. Katika nchi za Kiislamu wakia ilikuwa sehemu ya 12 ya "ratl" (ratili) lakini ilhali jina la "ratili" iliweza kutaja uzani tofauti sana kati ya gramu 340 hadi kilogramu mbiloi, hata wakia zilitofautiana. Wakia iliyotumiwa katika Afrika ya Mashariki ilifanana na wakia au aunsi asilia ya kale. Matumizi yake ilisanifishwa kwa kutumia sarafu ya reale (yaani sarafu ya Dolar ya Maria Theresa kutoka Austria) kama uzani sanifu.

Kipandauso
Kipandauso ni chanzo kikuu cha gharama ya kimatibabu na kukosa matokeo mema kazini. Imekadiriwa kwamba kipandauso ni ugonjwa wenye gharama kali mno kati ya magonjwa mengine yanayohusika na mfumo wa neva kwa Jumuiya ya Ulaya, ukigharimu zaidi ya bilioni €27 kwa mwaka Huko Marekani gharama ya moja kwa moja imekadiriwa kuwa [[Dolar ya Marekani|dola]] [[bilioni]] 17.. Takriban asilimia 10 ya gharama hii ni ya triptani. Gharama isiyo ya moja kwa moja ni takriban dola bilioni 15 za Marekani, ambapo kukosa kazi ni kipengele kikuu. Ubora wa wanaoweza kuendelea na kazi licha ya kuwa na kipandauso hupunguka kwa takriban theluthi moja. Mathara mabaya mara nyingi pia hutokea kwa familia ya mtu.

Riyal
Riyal ni sarafu maalumu inayotumika nchini Saudi Arabia.

Shinikizo la juu la damu
Shinikizo la damu ni shida sugu ya kawaida ya matibabu inayochochea ziara kwa watoa huduma msingi wa afya nchini Marekani. Shirika la Moyo Marekani limekadiria gharama za moja kwa moja na zisizo za moja kwa moja ya shinikizo la damu katika dola bilioni 76.6 katika mwaka 2010.[84] Nchini Marekani, asilimia 80 ya watu walio na shinikizo la damu wanafahamu hali zao na asilimia 71 wanachukua baadhi ya dawa dhidi ya shinikizo la damu. Hata hivyo, asilimia 48 tu ya watu ambao wanafahamu wana shinikizo la damu wanadhibiti ipasavyo hali hiyo.[84][95] Madaktari wanakabiliwa na shida nyingi katika kudhibiti shinikizo la damu, ikiwa ni pamoja na upinzani kwa kutumia dawa mbalimbali ili kufikia malengo ya shinikizo la damu. Watu pia wanakabiliwa na changamoto ya kufuata ratiba ya dawa na kufanya mabadiliko ya maisha. Hata hivyo, kufikia malengo ya shinikizo la damu inawezekana. Kupunguza shinikizo la damu inapunguza gharama kwa kiasi kikubwa ambayo inahusishwa na huduma ya matibabu ya juu.[96][97]

Umaskini
Umaskini hupimwa mara nyingi kama umaskini uliokithiri na umaskini wa kadri (cha mwisho kikiwa kipimo cha kutokuwa na usawa katika kiwango cha mapato). Umaskini uliokithiri unaashiria kipimo kilichowekwa ambacho hakibadiliki kamwe na ni sawa katika mataifa yote. Benki ya Dunia inafafanua umaskini uliokithiri kama kuishi kwa chini ya dola moja ya Marekani (uwezo wa ununuzi) kwa siku, na umaskini wa kadri kama kuishi kwa na chini ya dola mbili kwa siku. Inakadiria kuwa “mwaka 2001, watu bilioni 1.1 walikuwa na matumizi ya chini ya dola moja kwa siku na watu bilioni 2.7 walitumia chini ya dola mbili kwa siku.” Watoto milioni sita hufa kwa njaa kila mwaka-17,000 kila siku.

Sarafu ya Ethereum
Ethereum ilianza kutumika rasmi tarehe 30 Julai 2015 ambapo sarafu milioni 11.9 "zilichimbwa".

Dolar (pesa)
Hispania ilitumia jina hilo kwa "dolaro" yake kuanzia mwaka 1575. Dolaro ya Hispania ilikuwa baadaye pesa ya kisheria ya Marekani ilipojitenga na Uingereza na kuanzisha pesa yake mwaka 1792.

Washington, D.C.
Washington D.C. ni mji mkuu wa Marekani mwenye wakazi 553,523. Kifupi "D.C." baada ya jina chamaanisha "District of Colombia" ambayo ni mkoa wa shirikisho yaani eneo lililotengwa moja kwa moja kwa vyombo vya shirikisho la Marekani kwa sababu maeneo mengine ya Marekani yako chini ya majimbo mbalimbali yanayojitawala.

Guam
Uchumi wa Guam unategemea kituo cha kijeshi cha Marekani pamoja na utalii.

Toi
Katika mazingira ya kisasa toi zimekuwa biashara kubwa. Hutengenezwa viwandani na kupelekwa kote duniani. Kwa mfano huko Marekani biashara ya vitu vya kuchezea ilikuwa na thamani ya bilioni 22.9 za dolar za Marekani. Asilimia 88 za biashara hii ilikuwa kwa watoto wenye umri wa miaka 0–11. Asilimia 75% za vichezeo vyote vilivyouzwa Marekani vilitengenezwa huko China.

Choo cha shimo
Kufikia mwaka wa 2013, vyoo vya shimo vinatumiwa na takriban watu bilioni 1.77. Hii ni hasa katika mataifa yanayostawi na pia maeneo ya mashambani na majagwa. Mwaka wa 2011, takriban watu milioni 2.5 hawakuwa na vyoo vizuri na watu milioni moja walilazimika kwenda choo katika sehem wazi katika mazingira yao. Kaskazini mwa Asia na Mataifa ya Kusini mwa Sahara yalikuwa na ufikiaji duni zaidi wa vyoo. Katika mataifa yanayostawi, gharama ya choo kidogo kwa kawaida ni kati ya dola 25 na 60 za Marekani. Gharama za kuendelea kuviboresha ni kati ya dola 1.5 na 4 za Marekani kwa kila mtu kwa mwaka, ambazo mara nyingi hazitiliwi maanani. Katika baadhi ya sehemu za mashambani mwa India kampeni ya "Hamna Choo, Hamna Ndoa" imetumika kuhamasisha umma kuhusu vyoo kwa kuwahimiza wanawake wakatae kuolewa na mwanaume asiye na choo.

ISO 4217
ISO 4217 ni orodha ya alama za vifupisho vya pesa. Kila kifupisha kina herufi tatu. Herufi mbili zinarejea nchi, na herufi ya tatu inarejea jina la pesa la nchi husika.

Ghana
Sarafu mpya ya Sidi ya Ghana iko imara kwa kiwango kikubwa na katika mwaka wa 2008 ilibadilishwa kwa ujumla kwa thamani ya dola moja ya marekani kwa Sidi 1.1 ya Ghana.[50] Kodi ya Ongezeko la Thamani ni kodi ya matumizi itozwayo nchini Ghana. Utaratibu huu wa kodi ambao ulianza mnamo 1998 ulikuwa wa kiwango kimoja lakini tangu Septemba 2007 utaratibu wa viwango kadhaa ulizinduliwa.

M-pesa
M-pesa ni huduma ya kutuma pesa kwa kutumia simu ya mkononi inayotolewa na kampuni ya mawasiliano ya Safaricom. Kenya ndiyo nchi ya kwanza kuwahi kutumia huduma hii maarufu ambayo ilizinduliwa mwezi Aprili mwaka wa 2008 kwa ushirikiano kati ya Safaricom na Vodafone. Tangu wakati huo, Mpesa imetia fora sana hasa kwa wananchi wa mapato ya chini wasio na akaunti za benki. Kulingana na takwimu rasmi za Safaricom, Mpesa ina wateja zaidi ya milioni Saba na imewezesha wakenya kutuma na kupokea takriban shilingi bilioni 230 kufikia Agosti 2009. Mwaka huu, Safaricom iliboresha huduma hii zaidi hivi kwamba wakenya wanaweza kupokea pesa moja kwa moja kutoka kwa jamaa zao walioko nchini Uingereza.

Vatikani
Vatikani ina Posta pia, ikitoa stempu na hata sarafu za euro.

Marekani
Marekani imeunganisha upana wote wa bara kutoka Bahari ya Atlantiki hadi Pasifiki, ikigawanywa kwa majimbo 48 yanayojitawala.

Kasumba ya tikitimaji
Kasumba ya tikitikimaji ni mtazamo wa kikasumba ambao watu weupe wa Marekani] wa wakati huo walikuwa wanaamini ya kwamba watu weusi wanaweza kufurahishwa kiubwete kabisa; wanahitaji tikitimaji na mapumziko kidogo basi hiyo ni furaha yao tosha kabisa. Kasumba ilidumisha kiasi kwamba Wamarekani Weusi walikuwa wanachukuliwa kama mabwege na mafala tu katika jamii yao na wapenda kazi bure, wakawatungia hadi wimbo wakati huo kwa kupenda tikitimaji. Kasumba hii Marekani ndiyo inatamba sana, na inarudi tangu zama zile za utumwa, watu ambao walikuwa wanaendekeza biashara ya utumwa walionesha ya kwamba watu weusi walikuwa watu wenye akili za kawaida na wanahitaji vitu vichache tu ili wawe na furaha.

Euro
Sarafu zinatolewa na nchi wanachama na zinatofautiana upande mmoja, lakini sarafu zote hutumika kote.

Shirika la Msalaba Mwekundu
Baadhi ya mataifa ya Kiarabu, kama vile Syria, pia walipinga kuingia kwa MDA katika Shirika la Msalaba Mwekundu, na kufanya makubaliano kutowezekana kwa muda. Hata hivyo, kuanzia 2000 hadi 2006 Shirika la Msalaba Mwekundu la Marekani lilishikilia mchango wake (jumla ya dola milioni 42) kwa Shirikisho la Kimataifa la Msalaba Mwekundu na Vyama vya Hilali Nyekundu (IFRC) kwa sababu ya IFRC kukataa kukubali MDA [9]; hii ilipelekea kuundwa kwa nembo ya Bilauri Nyekundu na uandikishaji wa MDA tarehe 22 Juni 2006.

Orodha ya mabenki nchini Amerika
Hii ni orodha ya mabenki nchini Amerika duniani kote.Benki za biashara za mitaa Benki inayomilikiwa na serikali Kigeni-inayomilikiwa mabenki

Reale
Miji ya Waswahili haikutoa pesa zao za pekee bali ilitumia sarafu za nje. Hapo wafanya biashara waliangalia thamani ya sarafu hizi katika Uarabuni kusini na Uhindi kwa sababu hizi zilikuwa nchi muhimu zaidi kwa biashara ya nje.

Unene wa kupindukia
Sera za kilimo na ufundisanifu zinazozingatia mazingira nchini Marekani na barani Uropa zimesababisha kushuka kwa bei ya vyakula. Kule Marekani, hatua ya kupunguza bei ya mahindi, soya, ngano na mchele kupitia bili ya ukulima ya Marekani imepelekea kushuka kwa bei ya chakula cha viwandani ikilinganishwa na matunda na mboga.

Shilingi ya Tanzania
Shilingi ya Tanzania (kwa Kiingereza "Tanzanian shilling"; kifupi: TSh; code: TZS) ni fedha rasmi ya Tanzania. Imegawanyika katika "senti" ("cents" kwa Kiingereza) 100.

Sarafu
Sarafu (kar. صرافة "badilisha") ni kipande cha metali iliyotolewa na serikali ya nchi kama namna ya pesa. Mara nyingi sarafu ina umbo la duara kama kisahani. Kuna pia sarafu za pembe tatu, pembe nne au pembe zaidi.

Jumuiya ya Afrika Mashariki
Kuna majadiliano ya kuanzisha shilingi mpya ya pamoja kwa nchi za Jumuia ya Afrika ya Mashariki. Kwanza ilitarajiwa kuanzishwa mwaka 2012, halafu mwaka 2015, sasa mwaka 2024. Mwaka 2013 ulisainiwa mkataba wa kuamua kuanzisha hiyo pesa ndani ya miaka 10.[10]

ISO 4217
ISO 4217 ni kifupisho sanifu cha pesa za nchi zote. Kimewekwa na Shirika la Kimataifa la Usanifishaji (kwa Kiingereza "International Organization for Standardization (ISO)").

Rupia
India Indonesia Maldivi Mauritius Nepal Pakistan Shelisheli Sri Lanka

Manga
Tangu miaka ya 1950, manga imekua na kujiendeleza hadi sasa inawakilisha sehemu kubwa ya sekta ya kuchapisha humo Ujapani, ni sekta iliyowakilisha yen bilioni 406 katika soko nchini Japan mnamo mwaka 2007 (wastani wa dola bilioni 3.6). Manga imekuwa maarufu duniani kote pia. [3] Mwaka wa 2008, soko la manga katika nchi za Marekani na Kanada ilikuwa $ milioni 175.

Umoja wa Ulaya
Nchi 18 za Umoja huo hutumia pesa moja ya Euro.

Ugaidi katika Afrika Chini ya Sahara: Boko Haram na al-Shabaab
Wanapata pesa kutoka raia wa Somalia. Ripoti ya Umoja wa Mataifa kutoka mwaka wa elfu mbili na kumi na moja (2011) ilisema kwamba al-Shabaab ilikusanya pesa zaidi ya dola milioni mia moja kutoka kodi ya uwanja wa ndege, bandari, kodi za kidini, na kodi nyingine. Kinapata pesa kutoka Wasomali ambao wanaishi katika nchi nyingine, kama Wasomali wengi ambao wanaishi katika jimbo la Minnesota, Marekani. Labda kama vile asilimia kumi na nne (14%) ya Wasomali wanaishi nje ya nchi. Watu hawa wanatuma pesa kwa al-Shabaab, lakini ni gumu sana kutuma bila ugunduzi wa serikali. Kwa shughuli za kijeshi, al-Shabaab inatumia polisi wa siri, Amniyaad, mara nyingi. Amniyaad inajua mambo mengi kuhusu uwezo wa akili, mikakati ya vita, na kinatumia habari kujisaidia na sababu zao. Kikundi kinatumia wanajeshi kutoka nchi za nje, kama Iraq na Afghanistan, kuboresha jeshi lao na uwezo wake. Kawaida, al-Shabaab hutumia IEDs (improvised explosive devices) na kujitoa mhanga kwa kushambulia maeneo ya watu wengi. Sasa, wao wanatumia wazo la jihadi kuwavutia watu wapya kujiunga na wao. Kwa mfano, wataalama wachache wanafikiri kwamba washambuliaji wachache kutoka shambulio la Soko la Westgate katika nchi ya Kenya walikuja kutoka Marekani. Pia, al-Shabaab ni hatari sana kwa sababu ina eneo zuri na karibu na mpaka wa Yemen na Mashariki ya Kati. Wao ni wapiganaji madhubuti sana na tunahitaji kuwaona wao kama vile ni watu hatari sana.

Meli za abiria Marekani
Meli ni chombo cha usafiri kitembeacho majini. Chombo hiki hutumika hasa katika kusafirisha mizigo mizito kama vile magari na vitu vingine vingi, lakini hata kusafiriha watu.

We Are the World
Wimbo umezawadiwa tuzo kadhaa ikiwa ni pamoja na Grammy Awards tatu, moja American Music Award, na People's Choice Award—wimbo ulipandishwa na upokeaji wa tahakiki za haja za video yake, video za nyumbani, na matoleo ya vijarida, na matangazo kibaokibao ya redio, TV, na kadhalika, vitabu, mabango, na fulana. Promosheni yake imesadia mafanikio ya "We Are the World" na kuchangisha kiasi cha pesa zaidi ya Dola za Kimarekami Milioni 63 kwa ajili ya shughuli kusadia watu barani Afrika na Marekani.

Marekani
Ingawa Muungano hauna lugha rasmi, majimbo yake 32 yanaipa hadhi hiyo lugha ya Kiingereza, iliyo lugha ya kwanza kwa asilimia 80 ya wakazi.

Chama cha Jamhuri cha Marekani
Chama cha Jamhuri cha Marekani (kwa Kiingereza “Republican Party” au "Grand Old Party") ni chama cha kisiasa nchini Marekani.

Guyana ya Kifaransa
Ilikuwa koloni la Ufaransa; sasa imekuwa sehemu kamili ya Ufaransa kisiasa na kisheria. Wakazi ni raia wa Ufaransa. Eneo lina hali ya mkoa (departement) na pia kanda (region) katika Ufaransa. Hivyo Guyane ni sehemu ya Umoja wa Ulaya. Pesa yake ni Euro.

Dolar ya Marekani
Dola moja ina senti 100. Senti huitwa pia "penny" nchini Marekani. Kuna sarafu za nusu dola (half dollar, senti 50), robo dola (quarter, senti 25) na sarafu za senti 10 (dime), 5 (nickel) na 1 (penny).

Mark (pesa)
Mark ilikuwa jina la pesa ya Ujerumani pamoja na nchi kadhaa za Ulaya kwa kipindi kirefu hadi kuja kwa Euro mwaka 2002.

Dolar ya Marekani
Hadi mwaka 1969 noti ya dola ya Marekani ilikuwa na ahadi ya kwamba serikali ya Marekani itampatia kila mtu dhahabu kulingana na thamani ya dola hizi akipenda kuzibadilisha.

Marekani
Muungano wa Madola ya Amerika (kwa Kiingereza: United States of America), inajulikana pia kama Marekani (kwa Kiingereza: United States, US, USA au America), ni nchi inayopakana na Kanada na Meksiko katika Amerika ya Kaskazini, mbali ya kuundwa pia na visiwa vya Hawaii.

Programufidia
Kuanzia mwaka wa 2012 matumizi ya programu hii yameongezeka kimataifa.
 Kwa mfano, Shirika la Upelelezi la Marekani (FBI) linasema kuwa Programufidia aina ya CryptoWall ilivuna zaidi ya dola za Kimarekani milioni 18 hadi Juni 2015 kutokana na fidia za waathiriwa.

Benknoti
Benknoti "(kutoka Kiitalia banca + nota kupitia Kiingereza "banknote")" kwa kawaida ni kipande cha karatasi (pia: plastiki) kinachochapishwa na kuonyesha namba fulani na jina la pesa ya nchi fulani. Inakubaliwa kama njia ya malipo kabisa pamoja na pamoja na sarafu ni pesa taslim ya nchi fulani.

Hela
Heller iliendelea kuwa sarafu ndogo ya kawaida (kama senti) katika Ujerumani hadi mwaka 1873 ilipofutwa baada ya kuanzishwa kwa fedha mpya ya Mark na Pfennig. Austria-Hungaria iliendelea kuitumia kama sarafu ndogo ya Krone hadi mwisho wa dola hili. Chekoslovakia kama nchi mojawapo iliyotokana na Austria-Hungaria ilikuwa nchi ya pekee kuendelea na sarafu hii kwa jina "haler". Baada ya kugawiwa kwa Chekoslovakia kuwa nchi mbili za Ucheki na Slovakia zote mbili zilkuwa na haler hadi kujiunga na Euro.

Rais wa Marekani
Kutokana na Marekani kuwa sasa kama superpower, rais wa Marekani huonekana kama mtu mwenye nguvu zaidi katika dunia. [2]

Shilingi
Asili ya jina ni kitengo cha kihistoria cha pesa katika nchi mbalimbali za Ulaya kama vile Austria, Uswisi, Uingereza, Poland, Denmaki, Norwei na Uswidi. Katika nchi nyingi kati ya hizo pesa hii haikutumika tena isipokuwa hadi mwaka 1971 Pauni 1 ya Kiingereza ilikuwa na shilling 12 na kila shilling ilikuwa na penny 20. Nchi nyingi zilizorithi mfumo wa pesa kutoka Uingereza walitumia pauni na shilingi hadi kuhamia kwenye pesa ya desimali.

IMF
Si shirika halisi la Umoja wa Mataifa, lakini hushirikiana na UM. Nchi tajiri za Ulaya pamoja na Marekani zinaongoza IMF kwa sababu ni nchi zilizoweka pesa zaidi katika mfuko wake. Mwenyekiti wa IMF huwa anatoka katika nchi za Ulaya na makamu wake ni kutoka Marekani.

Sarafu (mfumo)
Nchi kadhaa zimefunga kima cha mabadilishano ya pesa yao kwa sarafu muhimu kama dolar au Euro. Faida yake ni ya kwamba shirika na watu katika nchi hizi -ambazo mara nyingi ni ndogo- zina uhakika kuhusu thamani ya pesa yao. Kwa mafanyikio wa mfumo huu ni lazima ya kwamba benki kuu ina pesa ya kigeni ya kutosha ili iweze ila wakati kubadilisha pesa ya nchi kwa kima cha soko huru na kwa kima rasmi kwa sarafu inakofungwa. Mfano ni nchi nyingi za Afrika ya Magharibi zilizotumia zamani pesa ya Ufaransa kama sarafu yao na sasa zimefunga pesa ya kitaifa kwa Euro.

Visiwa vya Virgin vya Marekani
Ni sehemu ya funguvisiwa vya Visiwa vya Virgin iliyogawiwa kati ya Uingereza na Marekani. Kisiwa cha Saint John cha Marekani ni karibu sana na kisiwa cha Tortola upande wa Kiingereza. Pande zote mbili za funguvisiwa kuna ushirikiano wa kiuchumi zikitumia dollar ya Marekani.

Nollywood
Nollywood ni jina la kutaja filamu zinatengenezwa, kusambazwa, na kuigizwa na watu wa Nigeria. Soko hili la filamu za Nigeria lilianza kukua kwa haraka zaidi kunako miaka ya 1990 na 2000 na kuifanya iwe nchi ya pili duniani kwa ukubwa wa soko la filamu, kwa matokeo ya idadi ya filamu zinazozalishwa kwa mwaka. Hii ni kabla ya soko la filamu la Marekani na India.[1] Kwa mujibu wa Hala Gorani na Jeff Koinange wafanyakazi wa zamani wa CNN, soko la filamu la Nigeria lina dola za Kimarekani takribn milioni 250, wakichanganya baadihi ya video 200 ambazo zilimetengenezwa kwa ajili ya soko la ndani kila mwezi.[2][3] Kwa kufuatiwa matangazo yalirushwa na kipindi cha Kimarekani kinachotangazwa na Oprah Winfrey, alitangaza kwamba soko la filamu la Nigeria limepita thamani ya bilioni 2.3 za Kimarekani kwa mwaka wa 2008.

Melilla
Uchumi unategemea uvuvi pamoja na biashara ya mpakani. Pesa rasmi ni Euro.

Historia ya Denmark
Mwaka 2000 raia za Denmark walikataa kwa kura kujiunga na pesa ya Ulaya Euro.

Sarafu (mfumo)
Nchi kadhaa zimeendelea kuunda sarafu ya pamoja na mfano bora ni Euro kwa ajili ya nchi nyingi za Ulaya iliyochukua nafasi ya sarafu za kitaifa tangu mwaka .
Sarafu nyingi za dunia zafanyiwa biashara kwenye masoko ya sarafu ambako fedha za kigeni zanunuliwa na kuuzwa. Hapa kunatokea kima cha mabadilishano ya fedha. Sarafu inayotumiwa zaidi kimataifa kwa ajili ya biashara kati ya nchi mbalimbali ni Dolar ya Marekani (US-Dollar) na mengine ni hasa Euro ya Ulaya na Pauni ya Uingereza. Kwa jumla kuna takriban sarafu rasmi 160 duniani.

Nchi inayoendelea
Kulingana na uainishaji kutoka IMF kabla ya Aprili 2004, nchi zote za Ulaya Mashariki (pamoja na nchi za Ulaya ya Kati ambazo zimo katika "Kikundi cha Ulaya Mashariki" katika taasisi za UN) pamoja na Umoja wa Kisovyeti (USSR) nchi katika Asia ya Kati ( Kazakhstan, Uzbekistan, Kyrgyzstan, Tajikistan na Turkmenistan) na Mongolia, hazikujumuishwa katika aidha kama maene yaliyostawi au yanayostawi, bali zilijulikana kama "nchi katika mpito"; hata hivyo kwa sasa huonekana (katika ripoti za kimataifa) kama "Nchi zinazostawi".
Katika karne ya 21 kundi la awali la Nne Asia Tigers mikoa (Hong Kong, Singapore, Korea ya Kusini, na Taiwan ni kufikiriwa "yaliyoendelea" kanda au maeneo, pamoja Kupro, Israeli, Malta, na Slovenia, ni kufikiriwa "wapya nchi zilizoendelea".
IMF hutumia mfumo wa uainishaji unaozingatia "(1) per capita kiwango cha mapato, (2) mauzo ya mseto-hivyo mafuta nje kwamba wana high per capita GDP asingeweza kufanya advanced klassificering kwa sababu karibu 70% ya bidhaa zinazouzwa nje ni mafuta, na (3) shahada ya ushirikiano katika mfumo wa kifedha wa kimataifa.
Benki ya Dunia huainisha nchi katika vikundi vinne vya mapato. Nchi za mapato ya chini zina Pato la Taifa kwa Kila mwananchi la US $ 975 au chini. Mapato ya chini katikati ni nchi zenye Pato la Taifa kwa Kila mwananchi la US $ 976 - $ 3,855. Nchi za Mapato ya Juu katikati ni nchi zenye Pato la Taifa kwa Kila mwananchi la US $ 3,856 - $ 11,905. Nchi za mapato ya Juu ni zile zenye pato zaidi ya $ 11,906. Benki ya Dunia huainisha nchi zote zenye mapato ya katikati na ya chini kama zinazostawi lakini inabainisha kuwa, "Matumizi wa neno hili ni kwa kurahisisha kazi tu; na hayakunuiwa kuashiria kuwa nchi zote katika kundi hilo zinapata maendeleo sawa au kwamba nchi zingine zimefikia kiwango kinachotakikana au mwisho wa hatua za maendeleo. Uainisho kwa mapato haumaanishi hicho ndicho kiwango haswa cha maendeleo kwa wakati huu.

Somo la Uchumi
Masuala kama uhuru wa benki kuu, sera za benki kuu na ufasaha wa kunena katika usemi wa magavana wa benki kuu au nguzo za sera za uchumi wa kiwango cha juu(fedha na sera ya fedha) ya Marekani, ni mwelekeo wa msuguano na kukosolewa.

Moneygram
Tarehe 3 Agosti 2009 MoneyGram International, Inc ilisaini mkataba na Affinity Global Services, ya Dallas nchini Marekani, ambayo hutoa teknolojia ya malipo isiyotumlia waya, ili kuwezesha utumaji wa fedha kutumia simu za mkono. "Katika uchumi zinazoendelea, kuna watu wengi wenye simu za mkono kuliko akaunti za jadi za benki. Tunaona nafasi kubwa kuboresha huduma kwa wateja hawa kwa kutoa huduma ya kutuma pesa ili kulipa malipo ya MoneyGram katika fomati mpya kama vile teknolojia ya simu ya mkono, "alisema Anthony Ryan, rais na CEO wa MoneyGram , katika taarifa kwa vyombo vya habari.

Sarafu (mfumo)
Kiasili neno sarafu lamaanisha vipande vya metali vinavyokubaliwa kama pesa kwa matumizi ya malipo ya bidhaa na huduma.

Marekani (kitambaa)
Marekani (pia: merekani, merikani) ni kitambaa kizito cha pamba kisichotiwa rangi.

Trikomonasi
Imekadiriwa kuwa Wamarekani milioni tano huambukizwa trikomonasi kila mwaka. Kimataifa mwaka 2015 waliopatwa na ugonjwa huo walikuwa 122 milioni.

Rais wa Marekani
Mwanzo mwaka 1959 wote f.d. hai marais walikuwa beviljas pensheni en ofisi fimbo. Pensheni imeongezeka mara kadhaa na Congressional idhini. Marais wastaafu sasa kupokea pensheni misingi ya mshahara wa utawala wa sasa wa baraza la mawaziri makatibu, ambayo ni 191.300 $ kama wa 2008. [25] Baadhi ya marais wa zamani pia pensheni zilizokusanywa Congressional s. [26] Marais wa zamani wa Sheria, kama ilivyorekebishwa, pia hutoa marais wa zamani pamoja na kusafiri franking fedha na mapendeleo.

Bipolar Disorder
Tatizo linalosababisha kubadilika kwa hisia huathiri takriban 1% ya idadi ya watu ulimwenguni.[11] Katika Marekani, karibu 3% wanakadiriwa kuathiriwa kwa wakati fulani maishani mwao; viwango vinaonekana kuwa sawa kwa jinsia ya kike na ya kiume.[12][5] Umri wa kawaida zaidi ambao dalili huanza ni umri wa miaka 25.[3] Gharama ya kiuchumi ya tatizo hili inakadiriwa kuwa bilioni $45 kwa Marekani mwaka wa 1991.[13] Sehemu kubwa ya hii ilihusiana na idadi ya juu ya siku ambazo watu walikosa kwenda kazini, inakadiriwa kuwa 50 kwa kila mwaka.[13] Watu walio na tatizo linalosababisha kubadilika kwa hisia mara nyingi hukumbana na shida za unyanyapaa wa kijamii.[3]

Mahindi
Mahindi ndiyo zao linalolimwa kwa wingi kuliko yote huko Amerika (tani za metriki milioni 332 kila mwaka kwa Marekani pekee). Mahindi mahuluti yanapendwa na wakulima wengi kwa sababu ya mazao yake mengi baada ya kubadilisha kizazi chake.

Amerika
Eneo lote ni km² 42,000,000 na jumla ya wakazi ni milioni 800.

Dolar ya Marekani
Dola ya Marekani inapatikana kwa noti za dola 1, 2, 5, 10, 20, 50 na 100. Kuna pia sarafu ya dola 1.

Rais wa Marekani
Kwa kusafiri ardhini, rais anatumia gari jimbo rais, ambayo ni Limousine Armored umejengwa juu ya uzito Cadillac iliyopita makao chassi. [19] Moja ya Boeing mbili identical VC-25 ndege, ambazo sana iliyopita matoleo ya Boeing 747-200B Airliners, kutumika kama kusafiri umbali mrefu kwa rais, na inajulikana kama Air Force One wakati rais ni juu ya ubao. [20] [21] Pia rais wa Marekani hutumia Marine Corps helikopta, mteule Marine One wakati rais ni ndani.

Homanyongo C
Mwungano wa Dunia wa Homanyongo inaratibu siku ya Dunia ya Homa ya nyongo, hufanyika kila mwaka tarehe 28 mwezi Julai.[53] Gharama za kiuchumi za homa ya nyongo C ni muhimu kwa mtu binafsi na kwa jamii kijumla. Nchini Marekani wastani ya gharama ya maisha ya ugonjwa huo ilikadiriwa kuwa dola 33,407 za marekani mwaka 2003,[54] na gharama ya kupandikiza ini ni takriban dola 200,000 za Marekani kufikia mwaka 2011.[55] Nchini Canada gharama ya matibabu ya kupambana na virusi yalikuwa juu kama dola 30,000 za Canada mwaka 2003,[56] wakati Marekani gharama ni kati ya dola 9200 na 17,600 za Marekani mwaka 1998.[54] Katika maeneo mengi ya dunia watu wanashindwa kumudu matibabu na madawa ya kupunguza makali ya virusi kwa sababu ya kukosa bima au bima waliyo nayo haitalipa madawa ya kupunguza makali ya virusi.[57]

Somo la Uchumi
Pesa ni "njia ya malipo ya mwisho " ya bidhaa katika mingi ya mifumo ya bei na kitengo cha akaunti ambacho hutumika kwa kawaida kwa kuweka bei. Hujumuisha sarafu ambazo zinashukiliwa na umma usio benki na amana ambazo zinaweza kulipwa na pesa. Mfumo huu umeelezwa kuwa mkataba wa kijamii, kama lugha, inayofaa mmoja kwa sababu inawafaa wengine.

Tawahudi
Matibabu ni ghali, gharama yasiyo ya moja kwa moja pia ni ghali. Kwa mtu aliyezaliwa mwaka 2000, utafiti mmoja wa Marekani ulikadirio matumizi ya wastani maishani ya dola 4.3million (thamani halisi ya sasa ni 2019 dola, marekebiso ya liyofanyiwa mfumuko wa bei kutoka makisio ya 2003[134]), kukiwa na takriban 10% ya huduma ya matibabu, 30% elimu ya ziada na huduma nyingine, na 60% kwa tija ya kiuchumi iliyopotea.[135] Mipango inayosimamiwa na serikali mara nyingi haitoshi au hazifai kwa watoto fulani, na gharama ya dawa au tiba inayotumiwa na wazazi bila kurejeshewa fedha na serikali imehusishwa na matatizo ya kifedha katika familia,[136] uchunguzi mmoja wa Marekani 2008 ulipata hasara ya wastani 14% ya mapato ya kila mwaka katika familia ya watoto walio na ASD,[137] na uchunguzi mwingine unaohusiana na huo ulipata kwamba ASD inahusishwa na uwezekano mkubwa kwamba matatizo ya ulezi wa watoto yanaathiri uwezekano wa wazazi kuajiriwa.[138] Majimbo ya Marekani yanazidi kuhitaji kuwa bima ya afya ya kibinafsi ishughulikie huduma za kitawahudi, kuhamisha gharama kutoka mipango ya unafadhili wa elimu ya umma hadi katika mipango ya kibinafsi ya kufadhili bima ya afya.[139] Baada ya utotoni, masuala makuu ya kimatibabu ni pampja na ulinzi wa mahala pa makazi, mafunzo ya kazi na kuajiriwa, kujamiiana, ujuzi wa kijamii, na mipango ya mali pa kuishi.[140]

Rupia
Rupia ni jina la pesa inayotumika leo huko India na katika nchi mbalimbali za Asia.

Shilingi
Kuna majadiliano ya kurudisha shilingi ya pamoja kwa nchi za Jumuia ya Afrika ya Mashariki. Kwanza ilitarajiwa kuanzishwa mwaka 2012, halafu mwaka 2015, sasa mwaka 2024.

Urais wa Barack Obama
Sera zake Obama zimejumuisha majaribio ya kuyaondoa matatanisho ya kiuchumi ya miaka 2008-2009, na pia mabadiliko katika sheria za ushuru za Marekani. Katika sera zinazohusu nch za kigeni, Obama amejaribu kuukarabati uhusiano wa Mrekani na nchi nyingine, na pia kuanza kutamatisha ufungwaji wa mahabusu wa kigeni katika kituo cha kijeshi cha Guantanamo Bay. Obama ametanganza kwamba atajaribu kupunguza silaha za nyuklia zinazohifadhiwa na jeshi la Marekani.

Euro
Euro ni sarafu ya pamoja katika baadhi ya nchi za Ulaya. Wakazi wake 343,000,000 wanatumia kwa kawaida pesa hiyo. Watu wengine 240,000,000 wanatumia pesa zilizoungwa na euro, hasa barani Afrika.

Dolar ya Marekani
Jamii:Marekani Jamii:Pesa

Shilingi
Baada ya uhuru nchi hizo zilivunja umoja wa kifedha zikaanzisha pesa zao za pekee. Zote zinaitwa shilingi lakini thamani ilianza kutofautiana haraka.

Rais wa Marekani
Rais chuma $ 400.000 mwaka mshahara, pamoja na gharama ya mwaka $ 50.000 akaunti, a $ 100.000 wasio na akaunti skattskyldiga kusafiri $ 19.000 kwa ajili ya burudani. [16] [17] Kuongeza karibuni zaidi katika mshahara mara Congress na kupitishwa na Rais Bill Clinton mwaka 1999 na akaenda athari mwaka 2001.

Dolar (pesa)
,
Dolar (pia dola, Kiing. dollar) ni jina la pesa ya Marekani na nchi mbalimbali duniani.

Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani
Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani (kwa Kiingereza: National Basketball Association au kifupi NBA) ni chama cha kitaifa cha timu za mpira wa kikapu zinazocheza katika ligi kuu huko Marekani.

Sarafu (mfumo)
Sarafu ("ing.: currency") kwa maana ya kisasa ni utaratibu uliopo katika nchi fulani au jumuiya ya nchi zenye pesa ya pamoja unaotawala utoaji na matumizi ya sarafu na benknoti katika eneo hili.

Shinikizo la juu la damu
Mwaka 1995 ilikadiriwa kuwa milioni 43 watu Marekani walikuwa na shinikizo la juu la damu au walikuwa wakitumia dawa ya kulipunguza. Takwimu hiyo inawakilisha karibu 24% ya idadi ya watu wazima nchini. [81] Viwango vya shinikizo la damu nchini Marekani walikuwa kuongezeka na kufikia 29% mwaka 2004.[82][83] Kama ilivyo mwaka 2006 shinikizo la damu huathiri watu wazima 76 milioni Marekani (34% ya idadi ya watu) na kuwa miongoni mwa viwango yva juu zaidi vya shinikizo la damu katika dunia kwa 44%.[84] Ni zaidi ya kawaida katika Wamerikani uliotekea na chini ya kawaida katika Wazungu na Hispanics. Viwango vya kuongezeka kwa umri, na ni mkubwa kusini mashariki mwa Marekani. Shinikizo la damu ni la kawaida zaidi ndani ya wanaume kulinganisha na wanawake (ingawa wanakuwa wamemaliza kuelekea kupunguza tofauti hii) na kwa wale wa hali ya chini kiuchumi.[1]

Marekani
Nchi ilianza kama mkusanyiko wa makoloni ya Uingereza kwenye pwani ya mashariki ya Amerika ya Kaskazini tangu karne ya 17. Walowezi kutoka Uingereza walijipatia ardhi wakipigana na wenyeji Waindio.

Visiwa vya Virgin vya Marekani
Visiwa vya Virgin vya Marekani (United States Virgin Islands) ni visiwa katika Bahari ya Karibi ambavyo ni visiwa chini ya Marekani, wakazi ni raia wa Marekani lakini hawashiriki katika uchaguzi wa Rais wala wa bunge la Washington DC. Viko takriban 80 km upande wa mashariki ya Puerto Rico.

Shilingi ya Tanzania
Kabla yake katika maeneo ya Tanzania ya sasa ziliwahi kutumika East African florin, East African rupee, Zanzibari rupee, Zanzibari riyal na German East African rupie.

Yen
Yen ni pesa nchini Japani. Alama yake ya kimataifa ni ¥ lakini Japani penyewe huandikwa 円. Yen imekuwa pesa inayotumiwa sana duniani baada ya dolar na euro.

Mkopo (fedha)
Mkopo (kutoka kitenzi "kukopa"; kwa Kiingereza: "loan") wa kifedha ni pesa ambazo mtu au shirika anapewa na benki, asasi ya fedha ya ushirika (SACCOS)[1], kundi au mashirika mengine yaliyoidhinishwa kufanya biashara ya fedha.[2] Anayepata mkopo huwa na deni analofaa kulipa kulingana na makubaliano rasmi yake na anayemkopesha. Deni hili linaweza kuwa karadha[3] au mkopo unaolipwa pamoja na riba[4]. Riba ndiyo faida ya mashirika kama benki yanayofanya biashara ya ukopeshaji.

Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana
Ulimwenguni kote, Kufikia mwaka wa 2010, ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za pumzi umekadiriwa kusababisha gharama ya kiuchumi ya dola trilioni 2.1 ambayo nusu yake hutokea katika nchi zinazostawi. [8] Kwa idadi hii, takriban dola trilioni 1.9 ni gharama za moja kwa moja kama vile matibabu, ilhali dola trilioni 0.2 ni gharama zisizo za moja kwa moja kama vile kazi ambayo haikufanywa.[121] Hii inatarajiwa kuwa zaidi ya mara mbili katika miaka 20ijayo.[8] Kule Ulaya, Ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa unawakilisha asilimia 3 ya gharama za afya.[1] Marekani, gharama za ugonjwa huu zinakadriwa kuwa dola bilioni 50, ambazo nyingi ni kutokana na maumivu zaidi.[1] Ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu ulikuwa mmoja wa ugonjwa wenye gharama ya juu sana katika hospitali za Marekani mwaka wa 2011, na jumla ya gharama ya takriban dola bilioni 5.7 ref name=Tor2013/>

Shilingi
Uingereza ilitoa "East African Shilling" kuanzia mwaka 1921 kama pesa ya pamoja kwa ajili ya makoloni yake ya Kenya, Uganda na Tanganyika. Zanzibar ilijiunga na shilingi hiyo mwaka 1935 ilipoacha rupia zake.

Riali ya Zanzibar
Mwaka 1908 Usultani (wakati ule ulikuwa tayari nchi lindwa chini ya Uingereza) uliacha riali na kutumia fedha ya rupia sawa na majirani kwenye bara yaani Afrika ya Mashariki ya Kijerumani na Afrika ya Mashariki ya Kiingereza.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Je,rais wa kwanza wa Ghana alikuwa nani?

Historia ya Ghana
Baada ya kuongezeka kwa maandamano mnamo 1948, wanachama wa chama cha United Gold Coast Convention walikamatwa, akiwemo Waziri Mkuu na Rais wa baadaye, Kwame Nkrumah. Baadaye, Nkrumah aliunda chama chake mwenyewe, the Convention People's Party (CPP) ambacho kiliongozwa na usemi ‘serikali ya kujitegemea sasa’ (self government now). Alianzisha kampeni ya ‘Vitendo Chanya’ na kupata ufuasi wa watu wa sehemu za mashambani na wa daraja la wafanyakazi.[5]

Ghana
Baada ya kuongezeka kwa maandamano mnamo 1948, wanachama wa chama cha United Gold Coast Convention walikamatwa, akiwemo Waziri Mkuu na Rais wa baadaye, Kwame Nkrumah. Baadaye, Nkrumah aliunda chama chake mwenyewe, the Convention People's Party (CPP) ambacho kiliongozwa na usemi ‘serikali ya kujitegemea sasa’ (self government now). Alianzisha kampeni ya ‘Vitendo Chanya’ na kupata ufuasi wa watu wa sehemu za mashambani na wa daraja la wafanyakazi.[18]

Kwame Nkrumah
Kwame Nkrumah (21 Septemba 1909 - 27 Aprili 1972) alikuwa Rais wa kwanza wa Ghana na mmoja wa viongozi wenye nia ya kujenga Muungano wa Afrika, tena mchochezi wa falsafa ya Umajinuni.

Rais wa Nigeria
Katika orodha ifuatayo kuna majina ya watu waliokuwa wakuu wa dola nchini Nigeria tangu uhuru katika mwaka 1960:

Historia ya Ghana
Huku akishinda uchaguzi wa mwaka 2000, John Kufuor wa chama pinzani cha New Patriotic aliapishwa kama Rais mnamo Januari 2001, na kumshinda tena Mills mwaka wa 2004; hivyo kuhudumia kama Rais kwa mihula miwili.

Julius Nyerere
Mwaka 1961 Tanganyika ilipata uhuru wake na tarehe 9 Desemba 1961 Nyerere alichaguliwa kuwa waziri mkuu wa Tanganyika huru; mwaka mmoja baadaye akawa rais wa kwanza wa Jamhuri ya Tanganyika.

Historia ya Nigeria
Tangu mwaka 1999 nchi imerudi kwenye utawala wa kisheria ikapata katiba mpya na kumchagua rais Olusegun Obasanjo aliyerudishwa madarakani mara moja.

Modibo Keïta
Mnamo Oktoba 1946, Africa Democratic Rally (RDA) iliundwa katika mkutano uliofanyika Bamako uliokuwa na wajumbe kutoka Afrikaya Kifaransa. Wakati umoja uliongozwa na Félix Houphouët-Boigny, Keita alishika nafasi ya Katibu Mkuu wa RDA katika Sudan ya Kifaransa, na mkuu wa washirika wake wa US-RDA. Mwaka wa 1948, alichaguliwa mkuu wa baraza wa Sudan ya Kifaransa. Mnamo 1956, alichaguliwa Meya wa Bamako na akawa mbunge wa Bunge la Ufaransa. Mara mbili aliwahi kuwa katibu wa serikali katika serikali za Maurice Bourgès-Maunoury na Félix Gaillard. Modibo Keïta alichaguliwa rais bunge la katiba la Mali Julai 20, 1960, ambalo lilijumuisha Sudani ya Kifaransa na Senegal. Senegal baadaye iliondoka katika shirikisho.

Ghana
Sarafu mpya ya Sidi ya Ghana iko imara kwa kiwango kikubwa na katika mwaka wa 2008 ilibadilishwa kwa ujumla kwa thamani ya dola moja ya marekani kwa Sidi 1.1 ya Ghana.[50] Kodi ya Ongezeko la Thamani ni kodi ya matumizi itozwayo nchini Ghana. Utaratibu huu wa kodi ambao ulianza mnamo 1998 ulikuwa wa kiwango kimoja lakini tangu Septemba 2007 utaratibu wa viwango kadhaa ulizinduliwa.

Ethiopia
Serikali ya Zenawi ilichaguliwa tena mwaka 2000 kwa uchaguzi wa kwanza wa Kidemokrasia, Rais akiwa Girma Wolde-Giorgis.

Historia ya Ghana
Historia ya Ghana ilianzia mbali sana, hata kabla ya ukoloni tunaweza kuizunguzia Ghana katika nyanja mbalimbali ikiwemo uchumi, utawala au jamii.

Historia ya Ghana
Ingawa lengo lake la muungano wa Afrika halikuwahi kuafikiwa, Osagyefo Dr. Kwame Nkrumah, kama ajulikanavyo sasa, alishiriki kwa kiwango kikubwa katika kuzinduliwa kwa Shirika la Umoja wa Afrika, ambalo lilifuatwa mnamo 2002 na Umoja wa Afrika (African Union). Ingawa Nkrumah aliheshimika sana ng’ambo, hakuwa akipendwa katika masuala ya ndani ya nchi.[8]

Muungano wa Afrika
Harakati zao zilianzia nje ya Afrika kwa kuwapigania Waafrika walioteswa kama watumwa hasa Marekani, zikaenea hadi Afrika ambapo mkutano wa kwanza ulifanyikia Ghana katika mji mkuu wake Accra. Mara tu baada ya Ghana kupata uhuru mwaka 1957, mwaka 1958 rais wa Ghana Kwame Nkrumah alitoa wazo la kuunda umoja wa Afrika.

Kenya
Hadi mwaka wa 1920, eneo linaloitwa Kenya lilijulikana kama Himaya ya Uingereza ya Afrika Mashariki.[16] Mwaka huo, koloni la Kenya liliundwa na kupatiwa jina linalotokana na Mlima Kenya[17]Waingereza walilitamka jina hilo kama pronounced/ˈkiːnjə/(deprecated template)[18] ingawa matamshi ya wenyeji na yaliyokusudiwa katika maendelezo asili, Kenia yalikuwa ˈkɛnja.[19] Enzi ya Jomo Kenyatta kuwa rais wa Kenya miaka ya 1960-1969, matamshi ya Kiingereza, yaani /ˈkɛnjə/ yalikubalika na kutumiwa sana kwa sababu jina lake lilidumisha matamshi asilia ya wenyeji.[20] Kumbe saa ya uhuru, mwaka 1963, Jomo Kenyatta alichaguliwa kama rais wa kwanza.[21] Awali alikuwa alishika jina hili kutafakari ahadi yake ya kuikomboa nchi yake na matamshi yake ya jina lake ulisababisha katika matamshi ya Kenya katika Kiingereza kubadilisha nyuma ya makadirio ya awali uliotokea matamshi, pronounced/ˈkɛnjə/(deprecated template)

Ukoloni Mamboleo
Neno Ukoloni Mamboleo lilianza kutumika, hasa kuhusu Afrika, baada ya mchakato wa kupata uhuru. Kisha kupata uhuru, baadhi ya viongozi wa kitaifa na makundi ya upinzani walisema kuwa nchi zao hazitakubali aina mpya ya ukoloni kutoka mataifa yaliyoendelea. Kwame Nkrumah, ambaye mwaka 1957 akawa kiongozi wa Ghana, aliwahi kufafanua Ukoloni Mamboleo katika moja ya vitabu vyake, "Ukoloni Mamboleo, Hatua ya Mwisho wa Ubeberu" (1965), ambacho ni kama ugani wa kile cha Lenin "Ubeberu, Hatua ya Mwisho wa Ubepari" (1916), ambamo Lenin anasema kuwa ubeberu wa karne ya 19 unategemeana na mahitaji ya mfumo wa kibepari.

Nnamdi Azikiwe
Benjamin Nnamdi Azikiwe (16 Novemba 1904 –11 Mei 1996), kwa kawaida hujulikana kama Nnamdi Azikiwe, au, kinyumbani na maarufu, huitwa "Zik". Alikuwa muanzilishi wa utaifa wa Nigeria na pia alikuwa rais wa kwanza wa Nigeria ya leo. Alishirikiria nafasi kama mwanajamhuri wa kwanza wa Nigeria.

Historia ya Ghana
Baada ya mazungumzo na Uingereza, hatimaye tarehe 6 Machi 1957 saa sita usiku, Kwame Nkrumah alitangaza Ghana kuwa “huru milele”.[5]

Mapinduzi ya Zanzibar
Kiongozi wa ASP Abeid Karume, asiyekuwa na msimamo mkali akawa rais wa kwanza wa nchi, na wanachama wa Umma party walipewa nafasi serikalini. Kufikia Machi Okello alikuwa ameshawekwa pembeni na kufikia Aprili kikosi chake kimeshanyang'anywa silaha[1].

Historia ya Ghana
Kuna ushahidi kutoka kwa maarifa ya mambo ya kale ambao unaonyesha kwamba watu wameishi katika eneo linalojulikana siku hizi kama Ghana kutoka karibu miaka ya 1500 KK (Kabla ya Kristo).[1]

Historia ya Uganda
Wakati wa uhuru Waganda walishindwa kupata hali ya ufalme kuwa sehemu ya nchi inayojitawala lakini Kabaka Sir Edward Mutesa II alikuwa Rais wa Taifa pamoja na waziri mkuu Milton Obote.

George Weah
Kwenye uchaguzi wa urais mwaka 2005, Weah alishindwa kwenye raundi ya pili na rais wa kwanza mwanamke Afrika, Ellen Johnson Sirleaf. Uchaguzi uliofuata mwa mwaka 2011, Weah alipigania kiti cha umakamu wa rais kama mgombea mwenza wa Winston Tubman. Mwaka 2014, Weah alishinda kiti cha useneti kupitia chama cha Congress for Democratic Change kwenye Kaunti ya Montserrado.

Uchaguzi nchini Kenya
Baada ya majadiliano na serikali ya Ukoloni ya Britain mnamo 1963, Serikali iliruhusu mfumo wa ‘’Kura moja kwa kila mmoja’’ mnamo 1963. Uchaguzi wa kwanza uliisha taratibu huku Jomo Kenyatta akichaguliwa kama Waziri Mkuu wa kwanza wa Kenya mnamo 1963. Mwaka uliofuata, chama chake cha KANU ilihariri katiba ya Kenya kumfanya Kenyatta Rais wa kwanza wa Kenya Chini ya uongozi wake, ushindani uliisha pole pole wakati vyama vya kisiasa vyote viliungana na, au kudhulumiwa na chama tawala cha KANU. ).. Hii ilipelekea kuundwa kwa mfumo wa chama kimoja nchini mnamo hata baada ya kifo cha Jomo Kenyatta mnamo 1978.
Kenya iligeuzwa rasmi kuwa nchi ya chama kimoja cha Kisiasa mnamo 1982 kufuatia mabadiliko ya katiba.
Baada ya maandamano ya Saba Saba mnamo 1990, KANU ilijikunja na kuanza mikakati ya kurekebisha mfumo wa kisiasa. Mnamo 1992, kipengele ambacho kilikuwa kimeifanya Kenya kuwa na mfumo wa Chama Kimoja kilifutwa na Kenya ikarejea kuwa na Mfumo wa Vyama Vingi.. Uchaguzi wa kwanza chini ya mfumo huo ulifanyika mnamo 1992 huku wa pili ukifanyika mnamo 1997. Katiba ya Kenya haikuwa imerekebishwa kutosha ili kuendeha mfumo huu. Hata hivyo, mnamo 2002, shughuli za uchaguzi zilitajwa kuwa za haki na huru na Jamii ya Kimaataifa, huku KANU ilkipokeza mamlaka kwa chama cha National Rainbow Coalition (NARC)

Historia ya Ethiopia
Serikali ya Zenawi ilichaguliwa tena mwaka 2000 kwa uchaguzi wa kwanza wa Kidemokrasia, Rais akiwa Girma Wolde-Giorgis.

Historia ya Ghana
Kwa mara nyingine Nkrumah alishikwa na kuzuiliwa kwa kuwa msimamizi wa chama ambacho kilisababisha ususiaji, migomo na vitendo vingine vya uasi wa raia.

Kombe la Mataifa ya Afrika
Katika historia ya Kombe la Mataifa, kumekuwa na aina tatu za taji ambazo zimepatianwa .Kombe la kwanza mbalo lilikuwa la fedha, lilijulikana kama " Kombe la Abdelaziz Abdallah Salem ", ambalo ilikuwa jina lake rais wa kwanza wa kutoka Misri jenuari Abdelaziz Abdallah Salem. Baada ya ushindi wa tatu katika Kombe la Mataifa Ghana iliweza kumiliki kombe hilo mwaka wa 1978.[4]

Historia ya Ghana
Hata hivyo, baada ya kushinda wingi wa viti katika Bunge ya Kuunda Sheria mnamo 1952, Kwame Nkrumah aliachiliwa na kuchaguliwa kuwa Kiongozi wa Masuala ya Serikali.

Ghana
Hatimaye Nkrumah aliondolewa madarakani na jeshi alipokuwa ng’ambo mnamo Februari 1966, na mabadiliko hayo yalikaribishwa na wengi wa wakazi wa Ghana. Inaaminika na wengi wa wachanganuzi wa masuala ya kisiasa kwamba shirika la Marekani la Central Intelligence Agency (CIA) lilihusika na mapinduzi hayo, lakini wazo hilo halijawahi kuthibitishwa.

Ghana
Mnamo Julai 2007, Benki ya Ghana ilianzisha shughuli ya kugeuza sarafu, kutoka kwa Sidi (¢) hadi kwa sarafu mpya, Sidi ya Ghana (GH¢). Kiwango cha ubadilishanaji ni Sidi moja ya Ghana kwa kila Sidi 10,000. Benki ya Ghana ilizindua kampeni kabambe katika vyombo vya habari ili kuelimisha umma juu ya mageuzo haya.

Historia ya Ghana
Huku ikiundwa kutoka kwa muungano wa maeneo ya Gold Coast na British Togoland kufuatia matokeo ya kura ya maoni ya watu yaliyodhaminiwa na Umoja wa Mataifa mnamo 1956, Ghana ilikuwa nchi ya kwanza ya Afrika Kusini mwa Sahara kunyakua uhuru mnamo 1957.

Ghana
Tovuti ya African Activist Archive Project ina picha za mkutano wa All Africa People's Conference uliofanyika Accra, Ghana, 5-13 Desemba 1958 ikiwemo ile ya Kwame Nkrumah, Waziri Mkuu wa Ghana , akiuhutubia mkutano, ujumbe wa American Committee on Africa ukikutana na Nkrumah, na ya Patrick Duncan na Alfred Hutchinson wa Afrika Kusini katika mkutano huo.

Wagikuyu
Jomo Kenyatta (Rais wa kwanza wa Kenya) Uhuru Kenyatta (Rais wa sasa wa Kenya) Wangari Maathai (mwenye Tuzo ya Nobel ya Amani ya mwaka 2004) Ngugi wa Thiong'o (mwandishi anayeishi Marekani)

Yahya Jammeh
Yahya Abdul-Aziz Jemus Junkung Jammeh (* 25 Mei 1965) alikuwa rais wa nchi ya Gambia hadi tarehe 19 Januari 2017. Alichukua madaraka mwaka 1994 alipokuwa luteni wa jeshi mwenye umri wa miaka 29 na kupindua serikali ya mtangulizi wake Dawda Jawara.
Baada ya kutawala kama mwenyekiti wa kamati ya kijeshi aliunda chama cha "Alliance for Patriotic Reorientation and Construction" akachaguliwa mara ya kwanza kuwa rais mwaka 1996. Aligombea tena miaka 2001, 2006 na 2011. Alishinda kila mara lakini chaguzi zote zilikosolewa kuwa si halali.

Omar Bongo
El Hadj Omar Bongo Ondimba (30 Desemba 1935 – 8 Juni 2009) alikuwa Rais wa nchi ya Gabon tangu mwaka wa 1967. Baadhi ya marais barani Afrika, Bongo ameshika urais kwa muda mrefu kabisa. Alimfuata Leon M'ba akiwa na umri wa miaka 31 tu, na wakati ule alikuwa rais kijana kabisa duniani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Albert-Bernard Bongo.
Kiongozi huyo mwanzoni alitambulika kama Albert Benard Bongo kabla ya baadae kusilimu na kuitwa Omari Bongo. baada ya kumaliza masomo yake ya awali na sekondari mjini Brazzaville, Bongo alianza kazi katika shirika la umma lililokuwa likishughulika na masuala ya posta na simu lakini baadae aliingia kwenye mafunzo ya kijeshi na taratibu ukawa mwanzo wa kujikita kwenye siasa.

Kwame Nkrumah
Jamii:Waliozaliwa 1909 Jamii:Waliofariki 1972 Jamii:Viongozi wa Afrika Jamii:Marais wa Ghana Jamii:Historia ya Ghana

Ghana
Mengi ya maeneo ya Ghana yanajumuisha eneo lililokuwa la Himaya ya Ashanti, mojawapo ya falme zilizokuwa na ushawishi mkubwa katika eneo la Afrika Kusini mwa Sahara kabla ya enzi za ukoloni.

Historia ya Nigeria
Baada ya kungonjeka kwake, makamu wa rais Goodluck Jonathan alichukua madaraka ya urais kuanzia mwaka 2010 akachaguliwa kuwa rais kwenye kura ya mwaka 2011.

Dawda Jawara
Sir Dawda Kairaba Jawara alizaliwa 16 Mei 1924 katika Barajally, Central River Division, ni mwanasiasa Gambia. Yeye alikuwa wa kwanza waziri mkuu 1962 1970 katika Gambia. Yeye alikuwa rais 1970-1994.

Ernest Shonekan
Ernest Adegunle Oladeinde Shonekan (amezaliwa tar. 9 Mei 1936 mjini Lagos, Nigeria) alikuwa rais wa tisa kwa nchi ya Nigeria. Shonekan pia ni mwanasheria aliyesomea sheria nchini Uingereza. Pia ni mmiliki wa kiwanda na pia mwanasiasa.
Alichaguliwa kama rais wa muda wa Nigeria na Jeneral Ibrahim Babangida mnamo tar. 26 Agosti, mwaka 1993. Alikuwa rais kwa miezi mitatu tu.

Ghana
Ingawa lengo lake la muungano wa Afrika halikuwahi kuafikiwa, Osagyefo Dr. Kwame Nkrumah, kama ajulikanavyo sasa, alishiriki kwa kiwango kikubwa katika kuzinduliwa kwa Shirika la Umoja wa Afrika, ambalo lilifuatwa mnamo 2002 na Umoja wa Afrika (African Union). Ingawa Nkrumah aliheshimika sana ng’ambo, hakuwa akipendwa katika masuala ya ndani ya nchi.[21]

Ghana
Bendera iliyokuwa na rangi nyekundu, dhahabu, kijani kibichi na nyota nyeusi ilikuwa bendera mpya mnamo 1957. Bendera hiyo iliundwa na Theodosia Salome Okoh, na rangi nyekundu inawakilisha damu iliyomwagwa ili kupata uhuru, rangi ya dhahabu inawakilisha ukwasi wa madini wa Ghana, ile ya kijani kibichi inaashiria utajiri wa kilimo na ile nyeusi ni ishara ya Uhuru wa Waafrika.[20]

Historia ya Tanzania
Tarehe 26 Aprili 1964 Tanganyika na Zanzibar ziliungana kuwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Hapo kiongozi wa Tanganyika Mwalimu Julius Kambarage Nyerere alipata kuwa Rais wa kwanza (1964-1985) na kiongozi wa mapinduzi ya Zanzibar Abedi Amani Karume akawa Makamu wa Kwanza wa Rais.

Ghana
Nchi ya Ghana ina aina nyingi ya muziki wa kitamaduni na wa kisasa. Midundo hii hutofautiana kutoka kabila moja hadi jingine na eneo moja hadi lingine. Muziki wa Ghana unajumuisha aina nyingi tofauti za vyombo vya muziki kama vile ngoma za talking drum ensembles, zeze ya goje na kinubi cha koloko, muziki wa jumba la mfalme, ikiwemo miziki ya Waakan wa Atumpan, wa Waga wa mitindo ya Kpanlogo, na marimba ya gogo itumikayo katika muziki wa Waasonko. Aina za muziki ambazo zinajulikana zaidi kutoka Ghana ni Afro-jazz ambayo ilifumbuliwa na msanii Mghana Kofi Ghanaba.[33] na aina ya awali zaidi ya muziki wa kidunia inayoitwa Highlife. Highlife ni muziki uliochimbuka katika miaka ya mwisho ya 1800 na miaka ya mwanzo ya 1900 na kuenea kote Afrika Magharibi hasa Sierra Leone na Nigeria. Katika miaka ya 1900 aina mpya ya muziki ilizinduliwa na vijana huku ikiunganisha jinsi za Highlife, Afro-reggae, Dancehall na Hiphop. Mchanganyiko huu huitwa Hiplife. Wasanii wa Ghana kama vile mwimbaji wa R&B na Soul Rhian Benson, mwimbaji wa Highlife Kojo Antwi na msanii wa rap Tinchy Stryder (Kwasi Danquah) wamekuwa na ufanisi wa kimataifa.

Historia ya Ghana
Mwaka wa 1481, Mfalme John II wa Ureno aliagiza Diogo de Azambuja kujenga Kasri ya Elmina, ambayo ilikamilishwa mwaka uliofuata. Lengo lao lilikuwa kufanya ubadilishanaji wa dhahabu, pembe za ndovu na watumwa, ili kuimarisha mamlaka yao yaliyokuwa yanakua kwa kasi katika eneo hilo.

John Atta Mills
Tarehe 21 Desemba 2006, Mills alichaguliwa na NDC kama mgombea wake kwa ajili ya uchaguzi wa rais wa 2008 kwa jumla ya 81.4% (kura 1,362), mbali akishinda wapinzani wake, Ekwow Spio-Garbrah, Alhaji Mahama Iddrisu, na Eddie Annan. Mwaka 2008, alichaguliwa kuwa rais wa Ghana, baada ya uchaguzi wa pande tatu.

Orodha ya Marais wa Ghana
Orodha hii inataja marais wa Ghana tangu uhuru wake:

Ghana
Neno Ghana lina maana ya Shujaa Mfalme na lilikuwa jina la heshima walilopewa wafalme wa Himaya ya Ghana nyakati za kale za Afrika Magharibi.[11]

Kwame Nkrumah
Aliendelea kuongoza serikali na mwaka 1957 wakati wa uhuru alibadilisha jina la nchi kuwa Ghana. Hii ilikuwa koloni la kwanza kupata uhuru katika Afrika ya Magharibi, baada ya Liberia. Mwaka huohuo alifunga ndoa na Fathia Helen Ritzk, Mkristo wa Kikopti kutoka nchi ya Misri.

Ghana
Kabla ya ukoloni Ghana ilikaliwa na idadi ya watu wa kale, hasa wa Falme za Akan, wakiwemo Waakwamu upande wa mashariki, Himaya ya Ashanti ya bara na falme kadha wa kadha za Kifante, pia falme zisizo za Kiakan kama Waga na Waewe waliokuwa pwani na bara.

Joseph Kabila
Katika uchaguzi wa kitaifa wa tarehe 30 Julai 2006 alipata kura nyingi kuliko wagombea wote kuwa rais lakini hakufikia nusu ya kura zote. Katika uchaguzi wa pili kati yake na Jean-Pierre Bemba alishinda akathibitishwa kuwa rais tarehe 17 Novemba 2006. Joseph Kabila ni rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo aliyechaguliwa na wananchi wote katika uchaguzi huru.

Ahmadu Bello
Katika uchaguzi wa kwanza uliofanyika Kaskazini mwa Nigeria mwaka 1952, Bwana Ahmadu Bello alishinda [[kiti[[ cha bunge cha Kaskazini, na kuwa mwanachama wa [[baraza tendaji]] kikanda kama [[waziri wa kazi]]. Bello aliweza kufanikiwa kuwa [[waziri wa Ujenzi]], katika Serikali za Mitaa, na ya [[Ustawi wa Jamii]] katika Mkoa wa Kaskazini mwa Nigeria.
Mwaka wa [[1954]], Bello aliweza kuwa [[mkuu]] wa kwanza wa Kaskazini mwa Nigeria. Katika Uchaguzi mkuu huru wa mwaka wa [[1959]], Bello aliongoza NPC kushinda viti vingi vya [[bunge]]. Chama cha Bello NPC kiliungana na chama cha [[Nnamdi Azikiwe]] NCNC [[(Baraza la Taifa la Nigeria na Kamerun)]] na kuunda serikali ya kwanza ya shirikisho la Nigeria ambayo ilileta [[uhuru]] kutoka Uingereza. Katika kutengeneza shirikisho la serikali huru ya Nigeria mwaka wa [[1960]], Bello alichagua kubaki mkuu wa Kaskazini mwa Nigeria na kumwachia [[makamu wa rais]] wa NPC [[Abubakar Tafawa Balewa]] nafasi ya [[Waziri Mkuu]] wa [[Shirikisho]] hilo.
Tendo kuu la Bello na urithi mkubwa alioacha ni kuunganisha watu mbalimbali wa Kaskazini mwa Nigeria. Aliuawa wakati wa [[mapinduzi ya kijeshi]] baada ya kuangusha serikali huru nchini Nigeria tarehe 15 Januari 1966 alipokuwa anatumikia kama mkuu wa Kaskazini mwa Nigeria wakati huo.

Nana Akufo-Addo
Tangu kurudi Ghana alishiriki katika harakati ya kidemokrasia ya "People’s Movement for Freedom and Justice" iliyolenga kumaliza serikali ya kijeshi iliyokuwepo Ghana hadi kurudi kwenye siasa ya vyama vingi kwa miaka michache kuanzia 1979.

Ethiopia
Serikali ya Majimbo ya Demokrasia ya Jamhuri ya Ethiopia ilichukua mamlaka mnamo Agosti 1995. Rais wa kwanza Negasso Gidada. EPRDF ikaongoza serikali na Waziri Mkuu Meles Zenawi ambaye aliunga mkono majimbo ya kikabila, na kuwapa madaraka viongozi wa kikabila. Ethiopia sasa ina majimbo 9 ambayo yana serikali ya madaraka ya shirika, na hata majimbo haya yanakubaliwa kutoza ushuru na kutumia akiba ya ushuru. Hata hivyo, uhuru wa habari na kisiasa bado umefinywa.

Togo
Rais wa kwanza alikuwa Sylvanus Olympio.

Shule ya Upili ya Wavulana ya Starehe
Mzee Jomo Kenyatta - Rais Kwanza wa Kenya Daniel Arap Moi - Rais wa Pili wa Kenya HE Mwai Kibaki - Rais wa Kenya Tatu (Mlezi wa sasa) Mwanawe Malkia - HRH Princess Anne Hayati Indira Gandhi - Waziri Mkuu wa India, binti yake Jewarharlal Nehru (hakuna uhusiano na Mahatma Gandhi) Mwanawe Malkia na Mkewe-The Earl na Countess ya Wessex Mwanawe Malkia-HRH Prince Edward, Duke of Kent Mfalme Constantine II wa Ugiriki Sonia Gandhi - Mke wa HE Rajiv Gandhi (Aliyekuwa Waziri Mkuu wa India) Mwenyekiti wa Chama cha Congress Generali Yakubu Gowon - Rais wa zamani wa Nchi (Mkuu wa Serikali ya Kijeshi) wa Nigeria 1966-1975 Apostolic Nuncio Giovanni Tonucci, ambaye alipangilia zaidi ya ruzuku 16 za shule. Seneta Robert Kennedy The Most Rev Dk Manase Kuria, Askofu wa muda mrefu wa Kanisa na Anglikana. Askofu Mkuu Desmond Tutu, Mshindi wa Tuzo la Nobeli Muhammad Ali (zamani Cassius Clay), Bondia mtukuka wa dunia wa muda mrefu. Dos Edson Arantes Nascimento (Pelé), mwanasoka wa Brazili aliyeliongoza taifa hilo kupata Kombe la Dunia His Eminence Kadinali Maurice Michael Otunga, Kadinali wa Kwanza wa Kikatoliki kutoka Kenya. His Grace Archbishopskofu Raphael S. Ndingi Mwana'a Nzeki - Askofu Mkuu wa zamani wa Nairobi Charles Mugane Njonjo - Mkuu wa Sheria wa zamani wa Kenya, rafiki wa Dr Geoffrey Griffin na mruzuku. Tom Mboya - mlezi wa kwanza wa Starehe na waziri katika serikali ya Jomo Kenyatta.

Modibo Keïta
Baada ya kuanguka kwa shirikisho, US-RDA ilitangaza uhuru kamili wa Jamhuri ya Sudan kama Jamhuri ya Mali. Keita akawa rais wake wa kwanza, na baada ya muda mfupi alitangaza US-RDA kuwa chama pekee halali cha siasa.
Katika ngazi ya kisiasa, Modibo Keïta aliwafunga haraka wapinzani kama Fily Dabo Sissoko. Uchaguzi wa kwanza baada ya uhuru mwaka 1964, Keita alichaguliwa tena kuwa rais na bunge. Kuanzia 1967, alisimamisha katiba kwa kuunda [Kamati ya Taifa ya Ulinzi wa Mapinduzi]] (CNDR).

Ghana
Mwaka wa 2009, John Atta Mills alichukua mamlaka huku kukiwa na tofauti ndogo sana ya kura 40,000 ambazo ni 0.46% [23] kati ya chama chake, National Democratic Congress, na kile cha New Patriotic Party, tukio hili likiwa la pili la ubadilishanaji wa mamlaka kutoka kwa kiongozi mmoja aliyechaguliwa kihalali kwa mwingine, na hivyo kuimarisha hadhi ya Ghana kama demokrasia iliyo imara.[24]

Kipindi cha historia ya Tanzania
Tanganyika ikapata uhuru wake mwaka 1962, na Nyerere akawa ndiye rais wa kwanza mwaka uliofuata.

Daniel Arap Moi
Rais Moi, kazuiwa na katiba kwa Uchaguzi wa 2002. Wengi kwa faraja za Moi walisema katiba itekelezwe ili achaguliwe mara ya tatu, lakini Moi mwenyewe kawapinga na Kutawa, na kumchagua Uhuru Kenyatta kama mwenye kiti kwa chama cha KANU, mwana wa Rais wa kwanza. Raila Amollo Odinga kwa bidii, alikampainia Mwai Kibaki,a mbapo alishinda urais kwa muungano wa NARC na Kukiriwa 29 Desemba 2002.

Ghana
Utawala wa Waashanti ilihudumu mwanzoni kama mtandao mlegevu kabla ya kuwa ufalme ulioungana huku ukiwa na urasimu ulioendelea na wenye uchanganuzi mkubwa uliokuwa na makao yake Kumasi. Inasemekana kuwa katika kilele chake, Waasantehene wangeweza kutuma askari 500,000 vitani na kuwa na ushawishi wa kijeshi wa kiwango fulani juu ya majirani wake wote.

Historia ya Gambia
Tarehe 19 Januari 2017, rais mteule aliapishwa katika ubalozi wa Gambia huko Dakar, halafu wanajeshi wa Senegal, Nigeria na Ghana walivamia nchi ili kumuondoa madarakani kwa idhini ya Umoja wa Mataifa.

Jomo Kenyatta
Jomo Kenyatta (1893-1978) alikuwa rais wa kwanza wa Kenya.

Historia ya Uganda
Museveni alichaguliwa rais katika kura bila vyama vya upinzani za 1996 na 2001.

Graca Machel
Mwaka 1998 Graça alifunga pingu za maisha kwa mara ya pili na rais wa kwanza wa Afrika Kusini huru, Nelson Mandela.

Ghana
Baada ya mazungumzo na Uingereza, hatimaye tarehe 6 Machi 1957 saa sita usiku, Kwame Nkrumah alitangaza Ghana kuwa “huru milele”.[18]

Historia ya Zambia
Tarehe 24 Oktoba 1964, Zambia ikawa huru na waziri mkuu Kenneth Kaunda akawa rais wa kwanza.

Ghana
Kuna ushahidi kutoka kwa maarifa ya mambo ya kale ambao unaonyesha kwamba watu wameishi katika eneo linalojulikana siku hizi kama Ghana kutoka karibu miaka ya 1500 KK (Kabla ya Kristo).[14]

Historia ya Ghana
Kwame Nkrumah, Waziri Mkuu wa kwanza na baadaye Rais wa nchi ya sasa ya Ghana, hakuwa tu kiongozi wa Kiafrika wa kupigana dhidi ya ukoloni ila alikuwa pia mtu aliyekuwa na ndoto ya muungano wa Afrika ambayo haingejipata katika ukoloni mamboleo. Alikuwa kiongozi wa serikali ya kwanza Afrika kukuza Muungano wa Waafrika (Pan-Africanism), wazo ambalo alilipata wakati wa masomo yake katika Chuo Kikuu Cha Lincoln lililoko Pennsylvania (Marekani), wakati ambapo Marcus Garvey alikuwa anapata umaarufu kwa harakati zake za “Back to Africa Movement." Aliunganisha ndoto za Macus Garvey na zile za mwanachuo mashuhuri Mmarekani Mweusi W.E.B. Du Bois ili kuandaa Ghana kisasa.

Historia ya Ghana
Waga walianzisha muungano wenye ufanisi mnamo 1500[3] na Wagonja, Wadagomba na Wamamprusi, pia walipigania uwezo wa kisiasa katika miaka ya 1620.[3]

Historia ya Ghana
Kanuni za Ghana za uhuru na haki, usawa na elimu ya bure kwa wote, bila kujali kabila, dini au mila, zinatokana na utekelezaji wa wazo la Pan-Africanism.

Historia ya Ghana
Licha ya hayo, hakuna ushahidi wa kuonyesha kuwa wakazi hao wana uhusiano na wale wa eneo hili kwa sasa. Kwa mujibu wa mapokeo simulizi, mengi kati ya makabila ya Ghana, leo kama vile watu wa chimbuko la makabila kadhaa kama Waakan, Waga na Waewe, walifika Ghana mnamo karne ya 13.

Uhuru Kenyatta
Alizaliwa kama kitinda mimba wa Jomo Kenyatta aliyekuwa rais wa kwanza wa Kenya na mke wake Ngina Muhoho aliyeitwa Mama Ngina.

Ghana
Tovuti rasmi ya Ghana Tovuti rasmi ya Bunge la Ghana Mkuu wa serikali na Wanachama wa Baraza la Mawaziri

Ghana
Vyombo vya habari vya Ghana ni mojawapo ya vile vilivyo na uhuru zaidi barani Afrika. Hapo awali, vilikuwa vimewekewa vizuizi vingi wakati wa mfululizo wa mapinduzi ya serikali na viongozi wa jeshi. Sura ya 12 ya katiba ya 1992 ya Ghana inatoa hakikisho la uhuru na kujisimamia kwa vyombo vya habari huku Sura ya 2 ikizuia uthibiti.[34]

Makamu wa Rais wa Kenya
Jaramogi Oginga Odinga (Desemba 1963-Mei 1966) Joseph Zuzarte Murumbi (Mei 1966-1967) Daniel Arap Moi (1967 -22 Agosti 1978) Mwai Kibaki (14 Oktoba 1978-1988) Josephat Njuguna Karanja (1988-1989) George Saitoti (Mei 1989-Desemba 1997)

Historia ya Gambia
Hadi 1994 Gambia ilifuata mfumo wa demokrasia ya vyama vingi lakini mwaka ule uasi wa wanajeshi ulipindua serikali na kuwa chanzo cha utawala wa Yahya Jammeh aliyekuwa kiongozi, kwanza kama mwenyekiti wa kamati ya kijeshi, baadaye kama rais aliyechaguliwa mwaka 1996 na tena miaka 2001, 2006 na 2011. Isipokuwa mwaka 2001 wapinzani na watazamaji wa nje walilalamika ya kwamba kura hizi hazikuwa huru.

Historia ya Liberia
Hivi karibuni umefanywa kwa mara ya pili uchaguzi kwa amani na kuweza kumchagua George Weah kushika (2018) nafasi ya Ellen Johnson-Sirleaf, mwanamke wa kwanza kuwa Rais barani Afrika.

Nana Akufo-Addo
Mwishoni mwa utawala wa kijeshi wa Jerry Rawlings alianza tena kuandaa chama kipya cha NPP kuanzia mwaka 1992.
Kuanzia mwaka 1996 hadi 2008 alichaguliwa mara tatu kuwa mbunge. Mwaka 1998 alijaribu kuwa mgombea wa urais kwa niaba ya chama cha NPP lakini hakufaulu. Aliendelea kumfanyia kampeni mgombea mshindi John Kufuor. Baina ya 2001 na 2007 alikuwa waziri katika serikali ya rais huyo, kwanza kama waziri wa Sheria na Mwanasheria Mkuu, halafu kama Waziri wa Mambo ya Nje ya Ghana.

Ghana
Kuna misimu miwili mikuu nchini Ghana, masika na kiangazi. Kaskazini mwa Ghana huwa na msimu wa masika kutoka Machi hadi Novemba huku sehemu ya kusini, ukiwemo mji mkuu wa Accra, ikiwa na masika kutoka Aprili hadi Novemba katikati.

Tom Mboya
Wakati huo, Mboya kuendelezwa uhusiano wa karibu na Kwame Nkrumah wa Ghana, ambaye, kama Mboya, alikuwa Pan-Africanist. Mwaka 1958, wakati wa All-African Peoples 'Mkutano wa Ghana, ulioitishwa na Kwame Nkurumah, Mboya alichaguliwa kuwa Mwenyekiti wa Mkutano na umri wa miaka 28.

Ghana
Wahamiaji Waakan walihama kuelekea kusini na kuanzisha mataifa kadhaa, likiwemo lile la kwanza la himaya kuu ya Akan ya Wabono, ambayo kwa sasa inajulikana kama eneo la Brong Ahafo nchini Ghana.

Afrika Kusini
Nelson Mandela aliyekuwa rais kati ya mwaka 1994 na mwaka 1999. Shaka Zulu aliyekuwa kiongozi wa kijeshi kabla ya ukoloni Christiaan Barnard, daktari wa kwanza duniani aliyehamisha moyo wa mtu kwa mtu mwingine.

Historia ya Togo
Rais wa kwanza alikuwa Sylvanus Olympio.

Kipindi cha historia ya Tanzania
Benjamin Mkapa, rais wa awamu ya tatu nchini, alishinda uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi Tanzania mnamo 1995. Wakati wa urais wa Mkapa, Tanzania iligushi uhusiano wa kidiplomasia katika kanda kwa kusaini Mkataba wa Jumuia ya Afrika Mashariki.

Waluo
Philemon Sarungi - Mtaalam wa udaktari na kiongozi nchini Tanzania Gidi Gidi Maji Maji - Wasanii wa muziki aina ya hip hop Tom Mboya - mwanasiasa aliyeuawa 1969 Barack Obama - mwanasiasa na Rais wa Marekani ni mwana wa baba Mjaluo Jaramogi Oginga Odinga - mwongozi wa Wajaluo kutoka wakati wa kupigania uhuru, mwanzilishaji wa vyama vya KANU, KPU, FORD-Kenya na makamu wa rais wa kwanza Raila Amolo Odinga - mwana wa Jaramogi na mwanasiasa muhimu wa kitaifa Robert Ouko - hayati waziri wa mambo ya kigeni aliyeuawa 1990.(Hayati Daniel owino missiani mwanamuziki mtanzania aliyewahi kuwania tuzo la muziki aina ya rhumba huko nchini kenya alifariki mwaka 2006 nakuzikwa huko shirati rorya.wajaluo wengine maarufu ni Riaga ogalo.ni mwenyekiti wa wajaluo afrika mashariki,baadhi ya wazee maarufu wilayani rorya ni kama,mtemi odemba kagose wa buturi.mtemi ochuodho awino wa kamageta. pia mzee mirimbo oreck ragare huyu ndiye mzee wa kwanza kamageta kununua baiskeli, alikufa mwaka 1999 huko kamageta ktk kijiji cha osiri.daniel opanga oole wa kamageta(babake balozi joshua watson opanga) alifariki mwaka 1992 ndiye mwanzilishi wa kanisa la menonite huko kamageta kata ya roche rorya,wengine ni timothy apiyo waziri mkuu mstaafu wa watanzania.

Historia ya Ghana
Mawasiliano ya awali na Ulaya kutoka kwa Wareno, walioingia Ghana mnamo 1419, yalizingatia upatikanaji wa dhahabu. Wareno walitua kwanza katika jiji la pwani lililokuwa makazi ya ufalme wa Wafante na kuliita eneo hili Elmina, jina ambalo linamaanisha “mgodi” kwa Kireno.

Hastings Banda
Mwaka 1966 Malawi ikawa jamhuri na Hastings Banda rais wake wa kwanza na chama cha MCP kilikuwa chama pekee cha kisiasa.

Ghana
Biashara na nchi za Ulaya ilistawi baada ya kukutana kwao na Wareno katika karne ya 15, na Waingereza walianzisha nchi ya Gold Coast, chini ya himaya ya Uingereza mwaka wa 1874.[5]

Orodha ya wakuu wa nchi ya Gabon
Gabon This article is part of a series on the politics and government of Gabon Constitution Human rights Government President Ali Bongo Ondimba Vice President Pierre Claver Maganga Moussavou Prime Minister Julien Nkoghe Bekale Parliament Senate President of the Senate National Assembly President of the National Assembly Administrative divisions Provinces Departments Cantons and communes Elections Recent elections Presidential: 20092016 Parliamentary: 20112018 Political parties Foreign relations Ministry of Foreign Affairs Minister: Abdu Razzaq Guy Kambogo Diplomatic missions of / in Gabon Passport Visa requirements Visa policy Other countries Atlas vt

Kwame Nkrumah
Mnamo 1925 alikuwa Mkristo aliyebatizwa akafundisha katika shule yake kama mwalimu msaidizi. Kutoka hapo alikaribishwa na mchungaji Alec Garden Fraser, mkuu wa chuo cha ualimu cha serikali mjini Accra kujiunga na masomo huko.[4] [5] Huko makamu wa mkuu Kwegyir Aggrey aliyewahi kusoma Marekani alimweleza mafundisho ya Marcus Garvey na W. E. B. Du Bois. Aggrey, Fraser na walimu wengine wa chuo walifundisha ya kwamba ushirikiano wa watu wa rangi zote ni shabaha kwa maendeleo ya Gold Coast. Lakini Nkrumah alifuata mwelekeo wa Marcus Garvey akiamini ya kwamba ni lazima nchi yake itawaliwe na Waafrika wenyewe.[6] [7]

John Atta Mills
John Evans Atta Mills (amezaliwa 21 Julai 1944 ) ni Rais wa sasa wa Ghana. Alichaguliwa tarehe 7 Januari 2009, baada ya kumshinda mgombea wa chama tawala Nana Akufo-Addo kwa 50.23% -49.77% katika uchaguzi wa 2008 . Alikuwa Makamu wa Rais 1997-2001 chini ya Rais Jerry Rawlings ,naye akasimama bila mafanikio katika uchaguzi wa rais wa mwaka 2000 na 2004 kama mgombea wa chama cha National Democratic Congress (NDC).

Historia ya Uganda
Rais wa kwanza alikuwa Kabaka Sir Edward Mutesa II na waziri mkuu Milton Obote.

Achieng Oneko
Uchaguzi wa ubunge wa kwanza ulifanyika mnamo siku ya uhuru mwaka wa 1963 na Achieng Oneko alishinda kiti cha eneo bunge la Mji wa Nakuru. Jomo Kenyatta akawa rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kenya na kwa haraka akamteuwa Achieng Oneko kama Waziri wa Habari, Utangazaji na Utalii. Hata hivyo, mwaka wa 1966 Oneko alijiondoa serikalini na kujiunga na chama kipya cha Kenya People's Union, chama cha kijamii kilichokuwa kinaongozwa na sahibu wake Oginga Odinga

Historia ya Ghana
Bendera iliyokuwa na rangi nyekundu, dhahabu, kijani kibichi na nyota nyeusi ilikuwa bendera mpya mnamo 1957. Bendera hiyo iliundwa na Theodosia Salome Okoh, na rangi nyekundu inawakilisha damu iliyomwagwa ili kupata uhuru, rangi ya dhahabu inawakilisha ukwasi wa madini wa Ghana, ile ya kijani kibichi inaashiria utajiri wa kilimo na ile nyeusi ni ishara ya Uhuru wa Waafrika.[7]

Historia ya Ghana
Hakufeli tu kuanzisha uchumi wa viwanda, ila hata sera zake hukusu uchumi ziliishia kuifanya nchi ya Ghana kuwa maskini kuliko ilivyokuwa wakati wa kupata uhuru. Mafanikio yake yalikuwa kutambuliwa na raia wa Ghana wakati wa maadhimisho ya kuzaliwa Centenary wake na siku aliliweka kama likizo umma nchini Ghana.

Nana Akufo-Addo
Tangu tarehe 9 Desemba 2016 ni rais mteule wa nchi baada ya kushinda uchaguzi dhidi ya rais mtendaji John Dramani Mahama. Akufo-Addo alikuwa anagombea urais wa Ghana mara ya tatu baada ya majaribio ya awali miaka 2008 na 2012.

Ghana
Mahusiano ya Kigeni: Tangu unyakuzi wa uhuru, Ghana imefuata kwa dhati mwelekeo wa kutojiunga na upande wa kikapitalisti au ule wa kikomunisti (nonalignment) na pia siasa zinazopendelea siasa za umoja wa Afrika (Pan-Africanism); mawazo ambayo yanahusishwa na rais wa kwanza, Osagyefo Dr. Kwame Nkrumah. Nchi ya Ghana inapendelea ushirikiano wa kimataifa na wa kikanda wa kisiasa na wa kiuchumi, na ni mwanachama mwenye mashuhuri wa Umoja wa Mataifa na Umoja wa Afrika.

Historia ya Ghana
Mabadiliko hayo yalisababisha kusimamishwa kwa katiba ya nchi mnamo 1981 na kupigwa marufuku kwa vyama vya kisiasa. Uchumi ulishuka sana punde baadaye, na Waghana wengi walihamia nchi zingine. Ingawa wengi wa Waghana waliohama walienda Nigeria, serikali ya Nigeria iliwarudisha Ghana karibu Waghana milioni moja mwaka wa 1983.[9]

Gabon
Jamhuri ya Gabon, kutoka kushinda uhuru kutoka Ufaransa tarehe 17 Agosti 1960, imeongozwa na Rais watatu, Léon M'ba, El Hadj Omar Bongo ambaye amekuwa kiongozi kutoka mwaka wa 1967 hadi kifo chake (2009: ndiye aliyekuwa kiongozi barani Afrika aliyeshikilia uongozi kwa muda mrefu zaidi), halafu mwanae Ali.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.