Question: Je, Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta ilianza mwaka upi?

Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta
JKUAT ilianzishwa mnamo mwaka 1981 kama Chuo cha Kilimo na Teknolojia (JKCAT), ambacho kilikuwa chuo cha kiwango cha katikati kilichoanzishwa na Serikali ya Kenya kwa msaada kutoka kwa Serikali ya Japani. Mipango ya kuanzisha JKCAT ilianza mnamo mwaka wa 1977. Mapema mwaka wa 1978, rais wa Kenya, Jomo Kenyatta, alichangia hekta mia mbili za shamba kwa ajili ya uanzishwaji wa chuo hicho.

Nakuru
Surrounding miji pamoja Lanet, ambayo ipo takriban 10km kutoka Nakuru, unategemea mji wa makazi na nyumbani kwa jeshi la msingi. Njoro liko kilomita 20 kutoka Nakuru na ni mji mdogo wa kilimo na chuo kikuu mtaa lengo la kukuza maendeleo ya kilimo nchini Kenya, yaani Egerton University (est 1934).

Historia ya Kenya
Mwaka wa 1414, Sultani Mwarabu wa Malindi alianzisha uhusiano wa kidiplomasia na utawala wa Uchina wa Ming, wakati wa safari za mchunguzi Zheng He.[4] Katika mwaka wa 1498, utawala wa Malindi ulimkaribisha msafiri na mvumbuzi maarufu kutoka Ureno, Vasco da Gama.

Jomo Kenyatta
Kabila lake lilikuwa ni Mgĩkũyũ. Azma yake ya kutaka kuikomboa ardhi ya Wagĩkũyũ ilimfanya aweze kuwaunganisha, naye akawa katibu wao mwaka 1928.

Chuo Kikuu cha Mekelle
Chuo Kikuu cha Mekelle kiko Kaskazini mwa Ethiopia (Mekelle au Mek'ele, Tigray), katika umbali wa kilomita 783 kutoka mji mkuu wa Ethiopia, Addis Ababa. Chuo hiki kina Kampasi tatu ndani ya mji wa Mek'ele, kampasi ya Endayesus (Kilimo cha Ardhi Kavu na Usimamizi wa Maliasili, Sayansi za kikompyuta Sci, Uhandisi na sayansi ya kompyuta, Sayansi ya Utibabu wa Wanyama),kampasi ya Adi Haki (Sheria na Utawala Bora, Lugha na ubinadamu, Biashara na Uchumi), na kampasi ya Aida (Chuo cha Sayansi ya Afya). Kampasi ya nne iko chini ya ujenzi katika Kelamino kama chuo cha Sayansi ya utibabu wa Wanyama. Chuo Kikuu cha Mekelle kilianzishwa Mei mwaka wa 2000 na Serikali ya Ethiopia (Baraza la Mawaziri, Kanuni No 61/1999 ya Ibara ya 3) kama taasisi elimu yenye ina sheria zake kibinafsi. Shule hili lilimiliki jina lake utoka malkia Mekell. Kuunganisha vyuo viwili ndiko kuliumba chuo hiki kikuu: Chuo cha Mekelle cha Biashara Mekelle na chuo cha Mekelle. Vyuo hivi viwili vina maendeleo ya kihistoria na uhamishaji.

Chuo Kikuu cha Egerton
Mapema baadaye, chuo kilifunguliwa kwa watu wa jamii zote kutoka Kenya na nchi nyingine za Afrika. Mwalimu mkuu wa kwanza mwafrika, Dr. William Odongo Omamo, aliteuliwa mwaka wa 1966.

Pio Gama Pinto
Mwaka 1960 alianzisha gazeti la Kenya African National Union (KANU) liitwalo "Sauti Ya KANU," na baadaye, "Pan African Press," ambayo yeye hatimaye akawa Mkurugenzi na Katibu.
Alishiriki kikamilifu kuipatia KANU ushindi katika Uchaguzi wa 1961 na, mwaka 1963, alichaguliwa kuwa Mwanachama wa Shirika la Kati la Bunge. Mwezi Julai 1964, aliteuliwa Mwanachama wa kipekee katika Baraza la Wawakilishi. Pia mwaka 1964, alifanya kazi kwa masaa mengi kuanzisha Taasisi ya Lumumba, ambayo ilikuwa hasa ikitumika kuwafunza Maafisa wa Vyama. Alikuwa mwanachama wa Bodi ya Magavana na kuchukua riba katika nia yake ya utendaji.

Katiba ya Kenya
Madai ya kuwa na katiba mpya yalianzia miaka ya 1990. Mfumo wa chama kimoja ulibadilishwa tena mwaka 1991, na uchaguzi wa kwanza wa urais ukafanyika mwaka 1992. Mwaka 2002, chama cha Muungano wa Mpinde wa Kitaifa (NARC) kilishinda uchaguzi. Mashauriano baina ya serikali na mashirika ya kiraia yalifanya kuwepo kwa "Katiba Rasimu ya Bomas".[4] Ilipigiwa kura ya maoni tarehe 21 Novemba 2005 lakini haikupitishwa.

Kenya
Waafrika walichaguliwa moja kwa moja katika bunge la uwakilishi kwa mara ya kwanza mwaka wa 1957. Licha ya Waingereza kutamani kuwakabidhi mamlaka wapinzani wasio na siasa kali ya Kiafrika, ni chama cha Kenya African National Union (KANU) kilichoongozwa na Jomo Kenyatta kilichounda serikali punde tu kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963. Tarehe 12 Desemba 1964, Kenya ilipotangazwa kuwa jamhuri, Kenyatta akawa rais wa kwanza.

Chuo Kikuu Huria cha Tanzania
Chuo Kikuu Huria cha Tanzania (kiing. "Ope University of Tanzania") kilianzishwa kwa Sheria ya Bunge Nmba 17 ya 1992. Ni chuo kimoja kinachotoa kozi za cheti, stashahada na shahada kupita masomo ya mbali (Distance Learning). Makao Makuu yako Dar es Salaam, Tanzania.

Ukumbi wa Mikutano wa Kimataifa wa Kenyatta
Ukumbi wa Mikutano wa Kimataifa wa Kenyatta ulijengwa kati ya miaka ya 1966-1973. Ilifadhiliwa na serikali. Mwaka 1989 umiliki wake uli kwa chama cha kisiasa cha KANU, chama cha kisiasa cha kisheria pekee nchini Kenya. KICC ilirejeshwa kwa serikali mwaka 2003, wakati KANU walitolewa kwa serikali [1]

Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
Kilianza kuwa chuo kikuu mwaka wa 1970 baada ya kutengwa kwa Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki katika vyuo vikuu huru vitatu: Chuo Kikuu cha Makerere (Uganda), Chuo Kikuu cha Nairobi (Kenya) na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.

Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chuo Kikuu kilifunguliwa kama ifuatavyo

Chuo Kikuu cha Kenyatta
Liko mjini Mombasa katika pwani ya Kenya. Lilianza kazi Mei 2007.

KCSE
Mtihani wa kwanza ulifanyika mwaka wa 1989 wakati uo huo ukiwa mwisho wa Kenya Advanced Certificate of Education (KACE), ikiwa ni mahitaji ya wastani ya yeyote atakayetaja kujiunga na vyuo vikuu vya Kenya. Awali, KCSE ilikuwa ikitahini masomo kumi. Tangu hapo, KCSE imesahihishwa na wataalam mara mbili, na idadi ya masomo ikawa saba.

Chuo Kikuu cha Strathmore
Ujenzi wa kampasi mpya ulianzia mwezi Septemba mwaka wa1989. Wakati huo huo, mnamo Januari 1991, Kituo cha Teknolojia ya Habari ulianzishwa katika kampasi ya Lavington kuendesha kozi za kompyuta ambayo ilipelekea utangulizi wa Taasisi kwa ajili ya Usimamizi wa Mfummo wa Habari ya shahada na shahada ya Juu. Mnamo Januari 1992, Kituo cha Mafunzo ya Mbali kilifunguliwa kutoa kosi ya Uhasibu kwa wanafunzi ambao hawawezi kuhudhuria mihadhara.

Chuo Kikuu cha Kabarak
Chuo hiki kinaendeleza operesheni yake chini ya Barua ya mpito ya Mamlaka ya Kenya kutolewa na Serikali. Barua ya mpito ya Mamlaka iliwasilishwa katika Chuo Kikuu na Tume ya Elimu ya Kenya, tarehe 16 Oktoba 2001, na kuruhusu taasisi hiyo kutuza shahada. Tarehe 16 Mei 2008 chuo hiki kilipatiwa katiba.

Chuo Kikuu cha Abia
Chuo Kikuu cha Abia ni Chuo kimoja kinachomilikiwa na serikali nchini Nigeria. Vyuo hivi vya kitaaluma viliumbwa kupanua idadi ya watu waliosajiliwa na kuleta utaalam ujuzi, na vifaa vya utafiti vya kisasa karibu na walioishi mjini na vijijini; na viwasaidie wanafunzi wenye vipaji kupata elimu ya juu.
Chuo kikuu kilianzishwa mwaka 1981 katika Jimbo IMO, kama ilivyokuwa ikiitwa zamani, chini ya jina ya Chuo Kikuu cha IMO Uturu, Okigwe. Kufuatia kuundwa kwa Mji wa Abia mwaka wa 1991, Chuo Kikuu kilipewa jina Abia State; na sasa kinajulikana kama Chuo Kikuu cha Uturu Abia State.Chuo hiki hutoa shahada ya kwanza ya chuo kikuu, kuhitimu na shahada ya udaktari. Chuo kikuu kina vyuo vikuu viwili pamoja na kampasi kuu zake zilizoko katika mji wa Uturu na Kitivo cha Kilimo kipo katika kampasi iliyoko Umuahia, Abia State.

Sosholojia ya elimu
Matumizi ya tarakilishi na mtandao bado ni changa (ikiwa vinatumika) katika nchi zinazoendelea, na hii ni kwa sababu miundo msingi ni michache na ghali. Kwa kawaida teknolojia kadhaa hutumiwa kwa pamoja bali siyo mbinu moja pekee ya kupokelewa. Kwa mfano, Kothmel Community Radio Internet hutumia matangazo ya redio na kompyuta pamoja na teknolojia ya mtandao, na hivyo hurahisisha kugawa habari na kutoa nafasi za elimu katika kijiji fulani kule Sri Lanka.[20] Chuo kikuu cha Uingereza (UKOU) kilichoanzishwa mwaka wa 1969 kama taasisi ya elimu ya kwanza ulimwenguni kujitolea kutoa elimu ya wazi na ya mbali, bado hutegemea vifaa vilivyopigwa chapa na kuongezea redio, runinga na hivi majuzi programu zilizounganishwa na kompyuta.[21] Vivyo hivyo, Chuo Kikuu cha Indira Gandhi nchini India huweka pamoja matumizi ya chapa, sauti zilizorekodiwa, video, redio, televisheni na teknolojia ya vielezo vya kusikiza mkutano.[22]

Chuo Kikuu cha Addis Ababa
Addis Ababa University ni chuo kikuu nchini Ethiopia. Awali iilijulikana kwa jina "Chuo na Chuo Kikuu cha Addis Ababa" katika uanzilishi chake, kisha kikabadilishwa jina kwa ajili ya kaizari wa Ethiopia Haile Selassie I mwaka 1962,na kupokea jina linaloyumika leo hii mwaka wa 1975.

Jomo Kenyatta
Licha ya Waingereza kuwa na matumaini ya kuwapa wapinzani Waafrika mamlaka "ya wastani" zaidi, ilikuwa Kenya African National Union (KANU) ya Jomo Kenyatta, mfungwa wa zamani, ambayo iliunda serikali muda mfupi kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963.

Chuo Kikuu cha Zürich
Kilianzishwa mwaka 1883 kutokana na vyuo vidogo vilivyokuwapo vya elimu ya dini, sheria , utabibu na kitivo kipya cha falsafa kilichoanzishwa.

Historia ya Kenya
Chama kidogo cha Kenya African Democratic Union (KADU), kilichowakilisha muungano wa makabila madogo ambayo yaliogopa utawala wa makabila makubwa, kilijitoa na kujivunja mwaka wa 1964 na wanachama wake wakajiunga na KANU.

Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chini ya Idara ya Hesabu na Fedha, wanafunzi wanaweza fuatilia katika ha Hesabu au Fedha. Chini ya Idara ya Usimamizi wa Sayansi, wanafunzi wanaweza kufuatilia katika Usimamizi aidha Sayansi au Actuarial Science. Chini ya Idara ya Biashara Utawala, wanafunzi wanaweza kufuatilia katika aidha Marketing au Human Resource Management. Mkuu wa sasa wa shule hii ni Profesa Chege.

Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chansela wa sasa ni Dr Harris Mule na Makamu wa Chansela ni Prof Olive Mugenda, ambaye ni Makamu wa kwanza wa kike wa chuo kikuu cha umma nchini Kenya.Chini ya Makamu wa Chansela, kuna manaibu Makamu wa Chansela watatu na Wasajili watatu.Tarehe ishirini na tisa mwezi wa Machi mwaka wa 2009, sehemu ya wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Kenyatta waligoma huku wakiiba mali na kuchoma majengo katika tawi kuu na tawi ndogo la [Ruiru]. Wanafunzi walikuwa wakiandamana kupinga kufukuzwa kwa viongozi wao na Makamu wa Chansela, Profesa Olive Mugenda.Miongoni mwa masuala mengine ilikuwa kuanzishwa kwa sare za shule, na kutolewa kwa huduma ya uchukuzi ya wanafunzi wakaazi tawi la Ruiru. Majengo yaliyochomwa ni pamoja na malazi ya Nyayo , maabara ya tarakilishi,afisi za viongozi wa wanafunzi na jumba la Harambee. Polisi wa kupambana na ghasia waliotumwa na Olive Mugenda walishutumiwa kuwa walitumia nguvu ya kupindukia ambao ulisababisha vifo vya wanafunzi wawili na majeraha makubwa kwa wanafunzi kumi na wawili. Pia kulikuwa na madai ya ubakaji ya wanafunzi wa kike na polisi hasa katika jumba la malazi la Ngong. Chuo Kikuu kilifungwa kwa muda usiojulikana baada ya ghasia hizo.

Shule ya Upili ya Nyeri
Shule ilianzishwa mwaka 1907 kama shule ya msingi pamoja na, jirani Seminari ya Mtakatifu Paulo na Mathari Mission Hospital na Consolata Missionary Sisters juu ya sehemu ya ardhi iliyopatikana kutoka wakuu mtaa miaka michache mbeleni.
Miaka ya 1930's, Shule ilianza kupatiana vyeti vya K.A.P.E na wakati Kenya ilipata uhuru wake wa kisiasa mwaka 1963, ilikuwa imeendelea hadi kuwa Shule ya Upili iliyokuwa ikipatiana vyeti vya O-Level na A-Level.

Chuo Kikuu cha Columbia
Chuo Kikuu Cha Columbia ni chuo chenye masomo ya shahada katika mji wa New York. Kilibuniwa mwaka 1754 na Kanisa la Uingereza kikiitwa King's College (Chuo Cha Mfalme), baada ya kupata idhini ya kutoa mafunzo kutoka kwake mfalme George II wa Uingereza.
Miongoni mwa waliofuzu kutoka katika chuo hiki ni rais wa Marekani, Barack Obama, rais wa Estonia Toomas Hendrik Ilves, na wasanii waimbaji Alicia Keys na Lauryn Hill.

Chuo Kikuu cha Strathmore
Mnamo Mwaka 1986, katika kuitikia ombi la Bodi ya Wadhamini, serikali ya Kenya ilihariji eka 5 ya ardhi iliyokatika barabara ya Ole Sangale, mtaa wa Madaraka . Muungano wa nchi za Ulaya na serikali ya Italia zilikubali kuiunga mkono mradi wa chuo kikuu huko Madaraka . Wahisani walitaka kuunga mkono chuo cha kielimu ambayo hutoa kosi katika Usimamizi na Uhasibu. Chuo cha Kianda, kijisehenu cha wakfu wa Kianda, ambacho kilikuwa na mipango ya maendeleo mapya wakati huo, kilikubali kuendesha kosi zao za kikazi katika chuo kikuu kipya ya Madaraka.

Moshi (mji)
MUCCoBS (Moshi University College Of Cooperative and Business Studies) ambacho ni chuo kikuu kishiriki cha Sokoine University of Agriculture (SUA) Morogoro MWUCE (Mwenge University College Of Education) ambacho ni chuo kikuu kishiriki cha SAUT (St. Augustine University - Mwanza) KCMC Medical School chini ya Chuo Kikuu cha Tumaini O.U.T(The Open University of Tanzania) ambacho ni tawi la chuo chenye jina hilohilo chenye makao yake makuu jijini Dar es salaam.--

Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca
Chuo Kikuu cha Celso Suckow da Fonseca (Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca, Cefet-RJ) ni chuo kikuu nchini Brazil, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1917 katika Rio de Janeiro, Brazil.

Historia ya Kenya
Licha ya Waingereza kuwa na matumaini ya kuwapa wapinzani Waafrika mamlaka "ya wastani" zaidi, ilikuwa Kenya African National Union (KANU) ya Jomo Kenyatta, mwanachama wa kabila la Kikuyu na mfungwa wa zamani, ambayo iliunda serikali muda mfupi kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963.

Kenya African Union
Mwisho wa mwaka 1946, Kenyatta alirudi Kenya akiwa mwongozi asiyepingwa katika harakati za kinchi. Kati ya 1947, Jomo Kenyatta alichaguliwa kuwa rais wa Kenya African Union.

Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Tarehe 1 Aprili 1975, katika Chuo Kikuu,kufuatilia pendekezo la Jimbo la Serikali, kilichukuliwa juu na Serikali na kikawa Chuo Kikuu cha Jimbo. Leo, Chuo Kikuu kimeendelea kukua katika nguvu kwa idadi ya Vitivo, Idara, Mashirika na Kozi.

Chuo Kikuu cha Kenyatta
Hakika, Ukumbi wa mafunzo ya Sanaa tayari umekamalika (awamu ya 1 na 2) na maabara ya Sayansi inazidi kukamilishwa. Maendeleo mengine ni kukamilishwa kwa jumba kubwa la ghorofa tatu lenye viti mia nane linalotumiwa kama maabara ya tarakilishi na lina tarakilishi mpya zilizoundwa na kampuni ya Dell.

Kenya
Mfumo wa elimu wa Kenya 8-4-4 umepitia mengi magumu katika kipindi kirefu ulichodumu. Punde tu baada ya kufuzu kwa kundi la kwanza la wanafunzi wa mfumo huu mwaka wa 1989, wananchi wengi walijitokeza kuilaumu na kuihukumu serikali kwa kuuanzisha mfumo huu". Wakosoaji hawa walidai kuwa waliohitimu walikuwa hawajaandaliwa vyema na hawangeweza kushindana na wenzao kutoka sehemu nyingine za ulimwengu. Wengine walihoji kuwa waliofuzu kupitia kwa mfumo huu walikuwa aidha wachanga sana au hawajaandaliwa vyema kwa nafasi za kazi zilizokuweko. Serikali haikusikiza haya yote pengine kwa sababu uwezekano wa kuubadilisha na kuuunda upya kungeigharimu pesa nyingi.

Chuo Kikuu cha Egerton
Katika mwaka wa 1979, kutokana na msaada kutoka Serikali ya Kenya na USAID, chuo kilipanuliwa tena. Ikawa sehemu ya mfumo wa Chuo Kikuu cha Nairobi. Katika mwaka wa 1987, Chuo hatimaye kilitambuliwa kama Chuo kikuu cha umma.

Shule ya uandishi wa habari na mawasiliano ya umma
Shule ya uandishi wa habari na mawasiliano ya umma imepata asili yake kutoka katika Shuke ya Uandishi wa habari ya Tanzania, ambayo baadae ilikuja kujulikana kama, taasisi ya Uandishi wa habari na mawasiliano ya Umma. Ambayo ilianza mwaka 1975 katika Hotel ya Zanzibar iliyopo Kisutu jijini Dar Es Salaam na baade kuhamia katika viunga vya Nyumba ya Luther karibu na Kanisa la Kilutheri, katika ukumbi wa mkutano wa mviringo katika jiji la Dar es Salaam

Daniel Arap Moi
Mzee Jomo Kenyatta alipoaga dunia tarehe 22 Agosti 1978 Moi, alichukua kiapo na kuwa Rais wa Kenya. Alikuwa na sifa nchini, kona zote. Alisafiri sehemu na maeneo yote Kenya, na basi wananchi wakampa faraja na hongera. Alipochukua kiapo kua Rais wa Kenya, alinena kwamba atafuata nyayo, hasa kumaanisha ataendelea na sera za Kenyatta na umoja wa Harambee. Ijapokua wanamgambo kwa siasa hasa kwa kabila za wengi, walidhani kua Moi ni kama Rais mlindaji kwa sababu ametoka katika kabila dogo.

Wagikuyu
Mwaka 1961, Jomo Kenyatta aliachiliwa huru na kuwa rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kenya mwaka 1964. Tangu mwaka huo, Wakikuyu wametoa marais watatu wa Kenya, ikiwemo Emilio Stanley Mwai Kibaki na Uhuru Muigai Kenyatta.

Chuo Kikuu
Chuo Kikuu cha kwanza katika Afrika ya Mashariki kilikuwa Chuo Kikuu cha Makerere ambacho ni chuo mama cha vyuo vya Nairobi na Dar es Salaam.

Chuo Kikuu cha Kikristo cha Pan Africa
Chuo kikuu cha kikristo cha Pan Africa lilituzwa rasmi katiba tarehe 15 Februari 2008 na Mwai Kibaki,Rais wa Kenya. PAC ikawa tisa chuo kikuu cha kibinafsi cha 9 kupewa katiba nchini Kenya.

Chuo Kikuu cha Zanzibar
Lengo la kuanzisha chuo cha Ufundi baadaye lilibadilishwa na kuwa la kuanzisha Chuo Kikuu, ikiwa ni ombi la aliyekuwa Rais wa Zanzibar, Dk Salmin Amour Juma, wakati mchakato wa ujenzi kazi chuo ulipokamilika mwaka 1997. Taasisi ya Darul Iman ilikubali ombi la Serikali ya Zanzibar. Hivyo, Chuo kikuu cha Zanzibar kilifunguliwa rasmi mwezi Aprili 1998. Hii ni taasisi ya kwanza ya elimu ya juu katika Zanzibar.

Kenya
Hadi mwaka wa 1920, eneo linaloitwa Kenya lilijulikana kama Himaya ya Uingereza ya Afrika Mashariki.[16] Mwaka huo, koloni la Kenya liliundwa na kupatiwa jina linalotokana na Mlima Kenya[17]Waingereza walilitamka jina hilo kama pronounced/ˈkiːnjə/(deprecated template)[18] ingawa matamshi ya wenyeji na yaliyokusudiwa katika maendelezo asili, Kenia yalikuwa ˈkɛnja.[19] Enzi ya Jomo Kenyatta kuwa rais wa Kenya miaka ya 1960-1969, matamshi ya Kiingereza, yaani /ˈkɛnjə/ yalikubalika na kutumiwa sana kwa sababu jina lake lilidumisha matamshi asilia ya wenyeji.[20] Kumbe saa ya uhuru, mwaka 1963, Jomo Kenyatta alichaguliwa kama rais wa kwanza.[21] Awali alikuwa alishika jina hili kutafakari ahadi yake ya kuikomboa nchi yake na matamshi yake ya jina lake ulisababisha katika matamshi ya Kenya katika Kiingereza kubadilisha nyuma ya makadirio ya awali uliotokea matamshi, pronounced/ˈkɛnjə/(deprecated template)

Kenya African National Union
Chama kilianzishwa 1960 na wanasiasa waliyekuwa wanachama wa Kenya African Union ilichoanzishwa mwaka 1944 kwa jina la Kenya African Study Union. Jina likabadilishwa haraka kuwa "Kenya African Union" likabaki hivyo hadi 1952 KAU iliposimamishwa na serikali ya ukoloni. Mwenyekiti wa KAU ilipos ajiliwa alikuwa James Gichuru. Gichuru alipatiya kiti chake cha uongozi Jomo Kenyatta wakati Kenyatta aliporudi Kenya baada ya miaka 20 ngambo. Gichuru angerudia tendo hili wakati alipochaguliwa kuongoza KANU ilipofufuliwa kupigania uchaguzi ambayo ingekuwa 1963. Kenyatta angeendelea kuongoza hiki chama tangu mwaka 1960 hadi kifo chake 1978. Tangu Oktoba 1978 Daniel Arap Moi akawa kiongozi wa chama.

Chuo Kikuu cha Dodoma
Mafunzo yalianza mwaka 2007, wakati wanafunzi zaidi ya , walijiunga na programu zilizotolewa katika vitivo vya Humanities, Sayansi ya Ujamaa, Elimu na 'Informatics and Virtual Education'. Vyuo vya Sayansi ya Maisha na Afya na Sayansi zinazolingana zilianzishwa mwaka.

Historia ya Kenya
Wakushi kutoka Afrika kaskazini waliingia eneo linaloitwa Kenya miaka ya 2000 KK.[1]

Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta
Uwanja wa ndege wa Nairobi ulifunguliwa mwezi Mei mwaka wa 1958, na Gavana wa mwisho wa Kenya, Everlyn Baring. Uwanja huu ulipaswa kufunguliwa na Malkia Elizabeth, Malkia Mama, lakini alichelewa kule Australia na hangeweza kuhudhuria sherehe hiyo.[1]

Mzumbe
Mzumbe ilikuwa mahali pa chuo cha utawala (Local Government School) kilichoanzishwa 1953 wakati wa Tanganyika Territory chini ya Uingereza kilichoendelea kuwa "Institute of Development Management (IDM-Mzumbe)"; tangu mwaka 2001 hadhi ya taasisi ilipandishwa tena kuwa chuo kikuu cha Mzumbe University.

Chuo Kikuu cha Teofilo Kisanji
Chuo Kikuu kilianzishwa rasmi katika Agosti 2005 kwa idara ya theolojia pekee. Tangu Agosti 2006 idara ya ualimu ilianza kazi yake katika kozi za ualimu wa lugha.

Historia ya Kenya
Wakikuyu waliamua kuanzisha chama chao cha kwanza cha harakati za kisiasa ambacho kiliitwa Young Kikuyu Association. Kiongozi wake alikuwa Harry Thuku. Sababu nyingine ya kuanzishwa kwa chama hiki ni kwamba Waafrika hawakuwa na mwakilishi katika siasa. Chama hicho kilianzishwa mwaka wa 1921. Baadaye jina la chama lilibadilishwa likawa Kenya African Union (KAU), shirika la kitaifa lilodai kuingia katika nchi iliyomilikwa na walowezi. Mwaka 1947, urais wa chama hiki ulitolewa kwa Jomo Kenyatta.

Chuo Kikuu cha Ibadan
Chuo Kikuu kilianzishwa mahal pake tarehe 17 Novemba 1948. Eneo la Chuo hiki Lilikodishwa kwa mamlaka ya kikoloni na machifu wa Ibadan kwa miaka 999. Wanafunzi wa kwanza walianza kozi zao Januari ya mwaka ya mwaka huo. Arthur Creech Jones, Katibu wa Jimbo ya makoloni, alizindua taasisi hiyo mpya ya elimu. Chuo hiki awalitawi ya nje ya Chuo Kikuu cha London, na kuitwa Chuo Kikuu Ibadan. Baadhi ya majengo ya awali yaliundwa na mafundi kutoka Uingereza Maxwell modernist Fry na Jane Drew. Hospitali ya vitanda 500 iliongezwa mwaka wa 1957. Chuo Kikuu cha Ibadan kilikuwa chuo huru mwaka wa 1962.

Elimu nchini Kenya
Hizi ni taasisi zinazotoa elimu ya juu kwa miaka miwili au mitatu katika viwango vya Cheti, Diploma na Diploma ya juu ya kitaifa. Taasisi hizi hutoa mafunzo ya kiufundi kwa kutumia ujuzi wa mikono katika nyanja mbalimbali kama vile uhandisi sayansi ya madawa ,elimu ,sayansi ya kompyuta n,k. Zinajumuisha vyuo vya mafunzo ya ualimu (TTCs),Taasisi za mafunzo ya udaktari nchini Kenya(KMTC), Kenya Polytechnic ,Mombasa Polytechnic, Eldoret Polytechnic, Tasisi ya mafunzo ya utangazaji na nyingine nyingi Taasisi hizi zote huanzishwa na miswada mbalimbali ya bunge.

John Githongo
Baba yake aliyeitwa Joe Githongo alikuwa na kampuni ya uhasibu,ambapo Rais Jomo Kenyatta alikuwa mmoja wa wateja wake John Githongo lienda shule ya kifahari ya St Mary's School mjini Nairobi. Alisomea sheria katika Chuo Kikuu cha Nairobi na kufuzu katika miaka ya tisini Pia alisomea uchumi na Falsafa katika Chuo Kikuu cha Wales kabla ya kurudi nyumbani Kenya. Kwa muda mfupi alifanya kazi kazi kama msimamizi mshauri na mtafiti kabla ya kuhamia katika uandishi Katika jukumu hili aliandika sana gazeti la EastAfrican lililokuwa mjini Nairobi akishambuli ufisadi nchini Kenya chini ya utawala wa Moi.

Chuo Kikuu cha Nairobi
Mwanzo wa Chuo Kikuu cha Nairobi huanzia 1956, pamoja na uanzishwaji wa Royal Technical College ambapo walisajili kundi la kwanza la wahitimu wa masomo ya A-levels katika masomo ya kiufundi mwezi wa Aprili mwaka huo huo. Royal Technical College ilibadilishwa kuwa Chuo cha pili katika Afrika Mashariki tarehe 25 Juni 1961 chini ya jina Royal College Nairobi. Chuo kilikuwa na uhusiano maalum na Chuo Kikuu cha London ambapo kilianza kuandaa wanafunzi katika vitivo ya sanaa, sayansi, na uhandisi kwa tuzo ya shahada kutoka Chuo Kikuu cha London.

Chuo Kikuu cha Babcock
Chuo hiki kikuu kilianzishwa kama Chuo cha Waadventista Afrika Magharibi ) mwaka wa1959, kikiwa na wanafunzi 7. Mwaka wa 1975, kilibadilishwa jina lake na kuwa Seminari ya Wasabato Afrika Magharibi. Chuo hiki kikuukilizinduliwa rasmi tarehe 20 Aprili 1999.

Historia ya Kenya
Chama kidogo cha upinzani, Kenya People's Union (KPU), kilianzishwa mwaka 1966, kiongozi wake akiwa Jaramogi Oginga Odinga aliyewahi kuwa makamu wa rais Kenyatta. KPU ilipigwa marufuku, na kiongozi kuwekwa kizuizini baada ya chachari za kisiasa zilizohusishwa na ziara za Kenyatta katika Mkoa wa Nyanza. Hakuna vyama vingine vya upinzani vilivyoanzishwa baada ya 1969, kupelekea Kenya kuwa mfumo wa chama kimoja chini ya KANU.

Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta
Uwanja huu unatumia Ujia wa 06/24. Ujia wa 06 umewekwa vyombo na vifaa vya ILS, na hutumiwa nyakati za kupaa na kutua kwa ndege. Uwanja huu unahudumiwa na jumba moja lililojengwa miaka ya sabini. Kitovu chk “Embakasi”, kilichojengwa kabla ya 1960, kinatumika kama nyumba ya virago na pahala pa mafunzo kwa wanafunzi katika kikosi cha wanajeshi wa hewa .

Chuo Kikuu cha Egerton
Shule ilianzishwa mwaka wa 1939 na awali ilikuwa yaitwa Egerton Farm School. Ilianzishwa kutokana na ruzuku ya ardhi ya ekari 740(3 km ²) kutoka kwa Bwana Maurice Egerton wa Tatton. Madhumuni ya awali ya shule ilikuwa ni kuanda vijana wazungu katika kazi katika kilimo.

Isimujamii
TUKI 1990, "Kamusi Sanifu ya Isimu na Lugha", Chuo Kikuu cha Dar es Salaam Massamba, David 2004, "Kamusi ya Isimu na Falsafa ya Lugha", Chuo Kikuu cha Dar es Salaam Buliba, Aswani, Kimani Njogu & Alice Mwihaki 2006, "Isimujamii kwa Wanafunzi wa Kiswahili", Nairobi: The Jomo Kenyatta Foundation

Robert Ouko
Muda mfupi kabla ya uhuru wa Kenya mnamo 1963 alifanya kazi kama Katibu msaidizi katika ofisi ya Gavana. Punde alipandishw kuwa Katibu mkuu katika Wizara ya Kazi. Baadaya kuporomoka kwa Muungani wa Afrika Mashariki, Ouko aliteukiwa kuwa mbunge na akachaguliwa kuwa Waziri wa Mipango ya Kiuchumi na Maswala ya Kijamii[2]. Alichaguliwa kama mbunge katika Uchaguzi Mkuu wa 1979 kuwakilisha Jimbo la Uchaguzi la Kisumu Rural na akakihifadhi kiti hicho mnamo katika Uchagizi Mkuu wa 1983. Katika uchaguzi wa 1988 alihamia Jimbo la Uchaguzi la Kisumu Town (Baadaye lilitawanyawa kuwa Kisumu Town Mashariki na Kisumu Town Magharibi) na hapo alichaguliwa tena kama mbunge[3]. Ouko alikuwa akiwakilisha Chama cha KANU, ambacho kilikuwa chama cha pekee kilichokubaliwa na Sheria.

Juja
Miongoni mwa taasisi za mafunzo ambazo zimeupa mji wa Juja umaarufu mkubwa ni chuo kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta, ambacho kinapatikana huko mjini.

Daniel Arap Moi
Baada ya Kenya kupata uhuru mnamo 12 Desemba 1963, Kenyatta alimsihi Moi ya kwamba KADU na KANU ziungane pamoja kumaliza ukoloni. Kwa hivyo Kenya ikawa nchi ya chama kimoja, ikiimarishwa na muungano wa wengi Wakĩkũyũ-Waluo.

Kenya
Mwaka wa 1981, kamati iliyoteuliwa na rais kuratibu namna ya kuanzisha chuo kikuu cha pili nchini Kenya na pia kwa jumla kuubadilisha mfumo wa elimu ilianza kazi yake. Kamati hii ilipendekeza kuwa mfumo ule wa 7-4-2-3 ubadilishwe kuwa mfumo wa 8-4-4 (miaka minane shule ya msingi, miaka minne shule ya upili, miaka minne ya elimu ya chuo kikuu). Jedwali lililo katika Elimu ya Sasa Nchini Kenya linaonyesha muundo wa mfumo wa 8-4-4. Ingawa mfumo wa 7-4-2-3 kinadharia ulifikia kikomo mfumo wa 8-4-4 ulipoanzishwa mwaka wa 1985, kundi la mwisho la mfumo huo wa awali lilihitimu kutoka vyuo vikuu vya Kenya mwaka wa 1992.

Chuo Kikuu cha Tumaini
Tawi la pili liko Moshi mjini lajulikana hasa kama Kilimanjaro Christian Medical College (KCMC). Kilianzishwa mwaka 1971 kama hospitali ya Kikristo ya rufaa na ya kufundisha waganga.

Chuo Kikuu cha Witwatersrand
Chuo hiki kilianzishwa kama shule mjini Kimberley mwaka wa 1896 kama "South African School of Mines". Miaka minane baadaye, mnamo mwaka wa 1904 shule ilihamia Johannesburg na kubadili jina lake kwa "Transvaal Technical Institute". Ilibadilisha jina lake mwaka wa 1906 kuwa "Transvaal University College". Mnamo 1908 tawi la shule la Pretoria lilianzishwa, halafu mwaka wa 1910 shule tena iligeuza jina lake na kuwa "South African School of Mines and Technology". Hatimaye, mwaka 1922, shule ilipandishwa cheo na kuwa chuo kikuu kamili baada ya kukifanya Chuo kuwa "Chuo Kikuu cha Witwatersrand". Eneo la Milner Park, kaskazini-magharibi mwa Braamfontein lilitambuliwa kama makao ya kampasi mpya ya chuo kikuu, na ujenzi ulianza mwaka huo. Kulikuwa kuwe na vitivo sita vilivyotoa shahada ya digrii katika Chuo hiki: sanaa, sayansi, utabibu, uhandisi, sheria, na biashara.

Jomo Kenyatta
Mwaka 1930 alizuru Marekani na Uingereza ambako aliishi miaka kumi na mitano na hata kuoa mwalimu wa Kiingereza ambaye aliitwa Edna Kenyatta.

Chuo Kikuu cha Kinshasa
Chuo Kikuu cha Kinshasa ni chuo kikuu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1954 katika Kinshasa.

Jacobs University Bremen
Chuo Kikuu cha Jacobs kilianzishwa mnamo mwaka 1999 kama 'Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Bremen (IUB)' ila mnamo mwanzoni mwa mwaka 2007 kilibadili jina kama ishara ya utambuzi/shukrani ya ufadhili wa mhisani Klaus Johann Jacobs, aliyeinusuru IUB kufilisika.

Elimu
Chuo Kikuu cha Uingereza (UKOU) kilichoanzishwa mwaka wa 1969 kama taasisi ya elimu ya kwanza ulimwenguni kujitolea kutoa elimu ya wazi na ya mbali, bado hutegemea vifaa vilivyopigwa chapa na kuongezea redio, runinga na kompyuta.[22] Vivyo hivyo, Chuo Kikuu cha Indira Gandhi nchini India huweka pamoja matumizi ya chapa, sauti zilizorekodiwa, video, redio, televisheni na teknolojia ya vielezo vya kusikiza mkutano.[23]

Chuo Kikuu cha Cambridge
Chuo Kikuu cha Cambridge ni chuo kikuu nchini Ufalme wa Muungano, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1209 katika Cambridge, England.

Strathmore Business School
Shule ya Biashara ya Strathmore (SBS) ni shule ya biashara ya graduate ya Chuo Kikuu cha Strathmore. Kutoka Nairobi , Kenya , inatoa MBA na programu nyingine za darasani, pamoja na mipango ya elimu ya mtendaji . Ilianzishwa mwaka 2005 kwa ushirikiano kati ya Chuo Kikuu cha Strathmore na Shule ya Biashara ya IESE.Kama sehemu ya Chuo Kikuu cha Strathmore,ni taasisi isiyo binafsi ya taasisi na kazi ya ushirika wa Opus Dei , Kipindi cha Kibinafsi cha Kanisa Katoliki.Ilikuwa shule ya kwanza ya biashara ya kijani nchini Afrika.

Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chuo Kikuu cha Kenyatta kimeanzisha mikakati ya upanuzi wa haraka kwa lengo la kukifanya chuo kuwa daraja moja na vyuo vikuu duniani na pia kupanua kozi kinazotoa. Ili kuifanikisha hatua hii,chuo kikuu kimeunda miundo msingi ya technologia ya ICT mpya ambayo ni pamoja na mtandao wa chuo kwa msingi wa teknolojia ya fiber optic; kasi ya internti ya gigabit kwa mtandao kwa wanafunzi na wafanyakazi wote kuwezesha upatikanaji wa intaneti na huduma ya habari kwa chuo .

Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta
JKUAT ni mwenyeji wa African Institute on Capacity Development (AICAD). Chuo hiki kinajulikana kuwa chuo kikuu zaidi cha teknolojia nchini Kenya. Wahandisi wanaofuzu kutoka chuoni humo hung'ang'aniwa na waajiri wanaposaka ajira. Kufikia sasa Chuo hiki kina kampasi nne. Tawi kuu liko Juja. Matawi mengine ni Nairobi Campus, Karen Campus na Taita Taveta Campus.

Chuo Kikuu cha Mekelle
Chuo Kikuu cha Mekelle kilianza maisha mwaka wa 1993 kama chuo cha kilimom cha ardhi kavu ambacho mahali pa kudumu katika Mek'ele baada ya kuhamishwa mara kadhaa. Wakati wa serikali ya zamani, Chuo awali kilipangiwa kuhamishwa Seleh Leha, katika Northwestern Tigray. Lakini, kutokana na sababu nyingi, ilianzishwa kwanza katika Chuo Kikuu cha Asmara kama idara, lakini baadaye kilihamishwa Agarfa, kusini mwa Ethiopia, wakati Derg kuhamisha chuo kikuu cha Asmara mwaka 1990 kutokana na migogoro ya kisiasa wakati huo. Mwaka wa 1991, baada ya zaidi ya mwaka, Chuo kikuu cha Asmara kilirudi Asmara na Shule ya Kilimo cha Ardhi kavu ilihamia Chuo kikuu cha Alamaya. kwa muda mfupi Mwaka wa 1993, Chuo cha Kilimo katika Ardhi kavu kilihamishwa, Mek'ele kama Chuo cha Kilimo cha artdhi kavu na Usimamizi wa Maliasili, na kuata makazi ya kudumu katika kampasi ya Endayesus , ambayo imekuwa kituo cha jeshi tangu wakati wa Mfalme Menelik.
Baada ya wanakabiliwa na changamoto, Chuo cha kilimo katika ardhi kavu kliianza na digrii tatu mwaka wa 1993 pamoja na wanafunzi 42 . Baada ya miaka miwili, wa Kitivo cha Sayansi na Teknolojia kilianzishwa katika kampasi hii , vitivo hivi viwili vilipandishwa cheo na kuwa Chuo kikuu na Chuo cha Mekelle. Vile vile Kitivo cha sheria kilianza kwa kukubali wanafunzi wa diploma katika mpango wa elimu ya kuendelea .
Cho Kikuu cha Mekelle ni moja ya Vyuo vikuu 13vya kidunia nchini Ethiopia. Katika chuo kikuu cha Mekelle , kuna vitivo saba na idara 44.

Wakuu wa Serikali ya Kenya
Muda wa UtawalaMtawalaChama cha KisiasaVidokezoEnzi ya Kenya12 Desemba 1963 hadi 12 Desemba 1964Jomo Kenyatta, Waziri MkuuKANUKuwa RaisJamhuri ya Kenya12 Desemba 1964 hadi 17 Aprili 2008 Ilibadilishwa na Urais aliyekuwa na mamlaka yote ya nchi.--17 Aprili 2008 hadi sasaRaila Odinga, Waziri MkuuODM

Huduma ya Vijana kwa Taifa
Mwaka 2013, serikali ya Rais Uhuru Kenyatta ilianza mageuzi ya huduma ili kutatua ukosefu wa hali ya juu wa ajira kwa vijana nchini Kenya. Huduma iliyorekebishwa ilizinduliwa mwezi Septemba 2014. Iliruhusu makurutu kutoka vikundi vya jamii ambao waliruhusiwa kuajiriwa na shirika hili bila kupata mafunzo ya kijeshi.

Orodha ya vyuo vikuu Ghana
Kuna Vyuo vikuu vya umma saba katika nchi ya Ghana lakini pia kuna taasisi zingine zinazotoa shahada ya kwanza na stashahada.
Taasisi ya Kitaifa ya Filamu na Televisheni, AccraVyuo Vishirikishi vya Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Kwame Nkrumah Vyuo Vishirikishi vya Chuo kikuu cha Cape CoastTaasisi ya Teknolojia na Sayansi ya Karunya: Taasisi Zilizoshirikishwa kutoka India Wengine

Chuo Kikuu cha Kikristo cha Pan Africa
PAC ilianzishwa na mdhamini wake mkuu, Pentecostal Assemblies of Canada(PAOC), na ilianza shughuli zake mwaka wa 1978 kama chuo ya Bibilia. Kama shirika la utume mwongofu(mission-minded), PAOC ilianza kuwatuma wamishenari katika nchi nyingi za Afrika katika miaka za 1920. Matokeo ya juhudi zao yalikuwa uibukaji wa kanisa za Taifa nchini Kenya na nchi jirani. Barani, makanisa haya kwa ujumla yanajulikana kama Pentecostal Assemblies of God (PAG). Kupitia juhudi za wachungaji, wamishenari na wainjilisti, baadhi ya fellowships za PAG zimekuwa zaidi ya makanisa 3000.

Chuo Kikuu cha Cape Town
Kampasi kuu, inayojulikana kama Upper Campus, iko katika Rhodes Estate kwenye mteremko wa Devil's Peak. Kampasi hii ina, katika eneo lililopakiwa kiasi, na vitivo vya Sayansi, Uhandisi, Biashara, na Masomo ya Kibinadamu (isipokuwa idara za sanaa), vilevile Smuts Hall na makazi ya Fuller Hall. Upper Campus imejengwa kuzunguka Jameson Hall, eneo la mahafali na sherehe nyingine, vilevile mitihani mingi. Majengo ya awali na mpangilio wa Upper Campus uliundwa na JM Solomon na kujengwa kati ya 1928 na 1930. Tangu wakati huo, majengo mengi yameongezwa jinsi chuo kimezidi kukua. Upper Campus pia ni nyumbani kwa maktaba kuu iitwayo Chancelor Oppenheimer Library ambayo ina makala mengi ya Chuo Kikuu, kusanyiko la kama milioni 1.3.
Pamoja na Upper Campus, lakini kutengwa na nyanja za michezo na baraste ya M3, ni kiampasi za Middle na Lower. Kampasi hizi, ambazo zimeenea katika eneo la Rondebosch, Rosebank na Mowbray, zina Kitivo cha Sheria, Chuo cha Afrika Kusini cha Muziki, makazi mengi ya wanafunzi, Ofisi nyingi za usimamizi wa chuo, na vifaa mbalimbali vya michezo. Nyasi bandia ya hali ya juu katika uwanja wa soka imepitishwa na FIFA kutumiwa kwa mafunzo kwa timu za Kombe la Dunia. Kampasi za Upper, Middle na Lower pamoja mara nyingi hujulikana kama "kampasi kuu" au "Rondebosch campus".
Kitivo cha Sayansi ya Afya kiko katika kampasi ya Shule ya Udaktari karibu na Hospitali ya Groote Schuur katika Observatory. Idara za Sanaa bora na Kuigiza ziko kwenye kampasi ya Hiddingh katikati mwa Cape Town. Jengo la kwanza la Chuo hiki, sasa linalojulikana kama "Egyptian Building" , katika kampasi ya Hiddingh, lilijengwa katika mtindo wa Ufufuo wa Misri. Kampasi nyingine iliyojengwa kwa mtindo huu ilikuwa Medical College of Virginia katika Richmond, Virginia, Marekani. UCT Graduate School of Business iko katika kampasi ya Breakwater katika Victoria & Alfred Waterfront.

Chuo Kikuu cha Nairobi
Chuo Kikuu cha Nairobi (UoN) ni chuo kikuu kikubwa zaidi nchini Kenya. Ingawa historia yake kama taasisi ya elimu ilianza 1956, hakikufanya kuwa chuo kikuu huria mpaka 1970 wakati Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki kiligawanywa katika vyuo vikuu huria: Chuo Kikuu cha Makerere nchini Uganda, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam nchini Tanzania, na Chuo Kikuu cha Nairobi.

Chuo Kikuu cha Strathmore
. Mnamo Januari mwaka wa 1993, Chuo cha Strathmore kiliungana na kile cha Kianda na kuhamia katika barabara ya Ole Sangale iliyo katika mtaa wa Madaraka, jijini Nairobi. Mnamo Agosti 2002, Tume ya Elimu ya Juu iliituza Strathmore tuzo la barua ya mpito ya Mamlaka ya kufanya kazi kama Chuo Kikuu ikiwa na Kitivo cha Biashara na Kitivo cha mawasiliano na technologia.Mnammo Mwaka 2008, Strathmore ilipatiwa mkataba kuwa chuo kikuu kikamilifu. Strathmore imeanzisha skuli ya biashara ,iliyo na uhusiano na taaluma mbalimbali za juu za skuli ya Biashara, zikiwemo IESE na skuli ya Biashara ya Havard

Kenya
Mnamo Januari 2003, Serikali ya Kenya ilitangaza kuanzishwa kwa masomo ya shule za msingi bila malipo. Hili lilipelekea kuongezeka kwa wanafunzi waliojiunga na shule za msingi kwa asilimia 70%. Hata hivyo, idadi ya waliojiunga na shule za upili na vyuo haikuongezeka sana kwa sababu malipo bado yalihitajika ili kuhudhuria masomo.

Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chuo Kikuu cha Kenyatta (kwa Kiingereza: Kenyatta University), kilichoko katika mji wa Nairobi, Kenya, ndicho chuo kikuu cha umma cha pili kwa ukubwa nchini Kenya (baada ya Chuo Kikuu cha Nairobi). Chuo Kikuu cha Kenyatta kimo katika eneo la Kahawa, umbali wa kilomita 20 (maili 12) kutoka mji wa Nairobi, katika barabara kuu ya kuelekea mji wa Thika.

Jomo Kenyatta
Chama kidogo cha upinzani, Kenya People's Union (KPU), kilianzishwa mwaka 1966, kiongozi wake akiwa Jaramogi Oginga Odinga aliyewahi kuwa makamu wa rais Kenyatta. KPU ilipigwa marufuku, na kiongozi kuwekwa kizuizini baada ya chachari za kisiasa zilizohusishwa na ziara za Kenyatta katika Mkoa wa Nyanza. Hakuna vyama vingine vya upinzani vilivyoanzishwa baada ya 1969, kupelekea Kenya kuwa mfumo wa chama kimoja chini ya KANU.

Chuo Kikuu cha Kenyatta
Wahitimu wake wengi walikuwa kutoka daraja la elimu, kukifanya chuo hiki kuongoza katika masomo ya daraja ya elimu. Jinsi wakati ulivyozidi kusonga chuo hiki kiliendelea kupanuka na kuanzisha masomo katika taaluma na daraja nyinginezo.

Orange Democratic Movement
Katika mwaka wa 2007 muungano huu ulianza kutokuwa imara, ambapo makundi mengine yalijiondoa. Chama cha Uhuru Kenyatta KANU ndicho kwanza, kujiondoa mwezi wa Julai mwaka wa 2007 na kuunga kuchaguliwa tena kwa Rais Kibaki , ingawa baadhi ya wanasiasa binafsi kutoka KANU walibaki katika ODM. kutokana nakutoelewana kati ya Kalonzo Musyoka na Raila Odinga, chama cha ODM kiligawanyika katika makundi mawili katika katikati mwa mwezi wa August2007.[4][5]. Kundi la Raila, ambayo pia ni pamoja naMusalia Mudavadi, William Ruto, Joseph Nyagah na Najib Balala walijiondoa kayika ODM Kenya kuchukua chama cha ODM ambacho kilisajiliwa na Mugambi Imanyara, wakati huo kundi la Kalonzo, likiongozwa na yeye mwenyewe na Dr Julia Ojiambo llibakia katika asili ODM - Kenya.

Kofi Annan
Annan alienda shule ya Mfantsipim katika mji wa Cape Coast, Ghana (1954-1957). Baadaye, alienda Kumasi shule ya sayansi na teknolojia (sasa ni Kwame Nkruma Shule ya sayansi na teknolojia) kwa mwaka mmoja. Msaada kutoka Taasisi ya Ford ulimwezesha kusoma uchumi katika chuo kikuu cha Macalester, Saint Paul, Minnesota. Alipomaliza shahada ya kwanza mwaka 1961, alisoma mahusiano ya kimataifa katika chuo kikuu cha kimataifa masomo katika Geneva, Switzerland (1961-62). Alisoma katika chuo kikuu cha MIT, shule ya Sloan, na alipata shahada ya M.S.

Jimbo la Uchaguzi la Kitui Kusini
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi Mkuu wa 1963, ambao ulikuwa wa kwanza kwa Jamhuri ya Kenya. Wakati wa Uchaguzi mkuu wa 1988 na 1992, Jimbo la uchaguzi la Mutomo.

Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta
Tarehe 20 Novemba 1974, ndege ya Lufthansa Flight 540 Lufthansa Boeing 747-130, D-ABYB, LH 540,"Hessen" (Jimbo la Kijerumani)iliyoundwa mwaka wa 1970, ilipata ajali wakati wakutia nang'a katika ujia wa 24 mjini Nairobi.Iliwauwa watu 59 kati ya 157 waliokuwemo ndani. Ndege hiyo ilikuwa imeondoka Frankfutt ikielekea Johannesburg kupitia Nairobi. Mei mwaka wa 1989 ndege moja ya Boeing 707-330B ndege ya Huduma za ndege za Somali(Somali Airlines)ilipoteza mwelekeo katika ujia wake na kuanguka katika shamba moja karibu na uwanja wa ndege. Ndege yenyewe ilikuwa na watu 70, lakini hakuna vifo wala maumivu yoyote yaliyoibuka. Tarehe 4 Desemba,mwaka wa 1990, ndege aina ya Boeing 707-321C inayomilikiwa na Sudania Air Cargo ilianguka karibu na uwanja wa ndege wakati wa kutua. Wote watu kumi waliokuwemo waliaga. Tarehe 30 Januari 2000, ndege ya Kenya Airways Flight 431 iliyotarajiwa kusafiri kutoka Nairobi hadi Lagos kisha baadaye hadi Abijan,ilibadilishiwa njia na kutua mjini Abijan. Ndege hiyo iligusa maji wakati wa kung'oa nanga uwanjani Lagos. Tarehe 5 Mei 2007, ndege ya Kenya Airways Flight KQ 507, kutoka Douala, nchi ya Cameroon iliripotiwa kupotea na abiria 115 na wahudumu wake. Hakuna manusura waliopatikana baada ya ndege hiyo kupatikana karibu na Douala nchini Cameroon.

Kenya African National Union
Mwaka 2002 Moi alipanga kukabidhi uongozi wa taifa mkononi mwa Uhuru Kenyatta aliye mtoto wa mzee Jomo Kenyatta kwa njia ya uchaguzi wa rais. Hii ilileta farakano ndani ya KANU. Kundi la Raila Odinga pamoja na wanaKANU wa miaki mingi waliondoka kwa sababu hawakuridhika na Kenyatta kuwa mgombea wa urais.

Chuo Kikuu cha Maseno
Chuo hiki kilianzishwa mnamo mwaka wa 1991 kama Chuo cha Maseno "(Maseno University College)" kutokana na muungano wa "Siriba Teachers Training College" na "Government Training Institute" chini ya Kifungu cha Sheria cha sheria,1991. Wanafunzi wa kwanza walisajiliwa mnamo Januari mwaka wa 1991. Chuo hiki kiligeuzwa kuwa Chuo Kikuu cha Maseno mnamo Januari 2001 kupitia Kifungu cha Sheria cha "Maseno University" cha mwaka 2000.

Kenya African National Union
Katika uchahguzi wa 1963. KANU ilishinda vyama vya KADU na APP na kupata ruhusa ya kuunda serikali huru ya kwanza nchini Kenya. Mwaka iliyofuata wabunge wa hivi vyama walivuka sakafu na kujiunga na KANU. Kenya ikawa nchi ya utawala wa chama kimoja, yaani defacto. Mambo yaliendelea hivo hivo, isipokuwa muda mfupi kutoka 1966-69, mpaka 1982 mwaka katiba ya Kenya iliharirishwa kulingana na mfumo wa chama kimoja na KANU kuwa chama cha kisiasa cha pekee yaani dejure. Vyama vingine vilipigwa marufuku. Hali hii ilidumu hadi 1991 wakati serikali ya Moi ililazimishwa kukubali vyama vingi na badiliko la katiba tena.

Masinde Muliro
Mwaka wa 1948, Muliro alijiunga na chama cha Kenya African Union (KAU), chama kilichoanzishwa kutetea maslahi ya Waafrika nchini Kenya ambayo wakati huo ilikuwa chini ya ukoloni. Alipoacha kufunza mwaka wa 1957, aligombea kiti cha ubunge cha eneo bunge la Nyanza Kaskazini ambacho wakati huo kilikuwa kinashikiliwa na W.W.W. Awori (kakake mkongwe wa makamu wa rais wa zamani wa Kenya, Moody Awori). Muliro alishinda uchaguzi. Miongoni mwa wabunge wenzake walikuwa Daniel Arap Moi ambaye aliyekuwa anawakilisha Bonde la Ufa, Tom Mboya ambaye aliyekuwa anawakilisha eneo la Nairobi, Bernard Mate ambaye aliyekuwa anawakilisha Mkoa wa Kati, Ronald Ngala ambaye aliyekuwa anawakilisha Mkoa wa Pwani, James Nzau Muimi ambaye aliyekuwa anawakilisha Mkoa wa Mashariki, Lawrence Oguda ambaye aliyekuwa anawakilisha Nyanza Kusini na Oginga Odinga ambaye aliyekuwa anawakilisha Nyanza ya Kati. Mwaka wa 1958 Muliro alianzisha chama cha Kenya National Party huku akiungwa mkono na wanachama 9 wa Legco(Legislative Council). Kisha alikibomia chama hicho na kujiunga na chama cha Kenya African Democratic Union (KADU). Hatimaye aliteuliwa kama Waziri wa Biashara kabla tu ya Kenya kupata uhuru mwaka wa 1963. Muliro alihudumu katika nyadhifa mbalimbali katika serikali za baadaye, lakini mara kwa mara alikuwa katika upande mbaya wa Rais Jomo Kenyatta. Baada ya kifo chake Kenyatta, Muliro alirejea Bungeni baada ya kushinda ombi mahakamani. Alihudumu kama mbunge wa eneo bunge la Kitale Mashariki hadi mwaka wa 1988, wakati eneo bunge hili liligawanywa. Alishinda kiti kipya cha ubunge cha eneo bunge la Cherangany mwaka wa 1988, lakini alishikilia nyadhifa hiyo kwa muda wa miaka miwili tu. Katika uchaguzi wa wabunge wa mwaka wa 1990, kiti hicho cha Cherangany kilishindwa na Kipruto Arap Kirwa.

Chuo cha Kianda
Chuo cha Kianda Nairobi, Kenya ilikuwa ya kwanza iliyochukuwa wanafunzi wasichana wa asili tofauti katika Afrika Mashariki. Ilianzishwa na Kianda Foundation mwaka 1977 na wanafunzi 40, kufuatia mahitaji kutoka wanafunzi wa kitambo wa Kianda Secretarial College. Kianda School sasa ina uwezo wa kuhitimu wasichana 900 Mkuu wa kwanza wa shule alikuwa Olga Marlin.
Kianda ni shule-ya-siku ya wasichana na iko na sehemu za Msingi na Sekondari.
Udhamini hupewa kwa wanafunzi wenye kipawa na ambao wazazi wao hawawezi kulipa karo.

Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chuo Kikuu cha Kenyatta kina historia yake kutoka kwa kambi la wanjeshi wa ukoloni kwa jina "Templer Barracks" ambapo mnamo mwaka wa 1965 "Templer Barracks" ilibadlishwa na kuwa Kenyatta University College, yaani taasisi ya mafunzo ya mwalimu wa shule za msingi.Baadaye,ilipata muinuko na kuwa sehemu ya [Chuo Kikuu cha Nairobi] katika mwaka wa 1970.Mnamo mwaka wa 1985 chuo hiki kilifanywa kiweze kujisimamia ana aliyekuwa rais wa jamhuri ya [Kenya], [Daniel arap Moi] kisha kikaitwa Chuo Kikuu cha Kenyatta. Hii ilifanyika baada ya mswada kupitishwa bungeni kulingana na katiba ya Kenya.

Chuo Kikuu cha Abuja
Chuo Kikuu cha Abuja kilianzishwa tarehe 1 Januari, mwaka 1988 (chini ya agizo la NO. 110 la mwaka 1992 kama lilivyorekebishwa) kama chuo cha sura mbili chenye mamlaka ya kuendesha masomo chuoni na mpango wa elimu ya masafa ya mbali. Ndicho Chuo Kikuu cha kwanza cha Nigeria kuwa na uwezo wa aina hiyo, kwa hivyo chuo kimejitolea na kinajaribu kuhakikisha ufanisi wa elimu na wakati huohuo kikidumisha nafasi sawa za wananchi kupata elimu na kwa njia kinawatayarisha wanafunzi kwa majukumu yao muhimu katika jamii.

Jomo Kenyatta
Chama kidogo cha Kenya African Democratic Union (KADU), kilichowakilisha muungano wa makabila madogo ambayo yaliogopa utawala wa makabila makubwa, kilijitoa na kujivunja mwaka wa 1964 na wanachama wake wakajiunga na KANU.

Shule ya Upili ya Wavulana ya Starehe
Mzee Jomo Kenyatta - Rais Kwanza wa Kenya Daniel Arap Moi - Rais wa Pili wa Kenya HE Mwai Kibaki - Rais wa Kenya Tatu (Mlezi wa sasa) Mwanawe Malkia - HRH Princess Anne Hayati Indira Gandhi - Waziri Mkuu wa India, binti yake Jewarharlal Nehru (hakuna uhusiano na Mahatma Gandhi) Mwanawe Malkia na Mkewe-The Earl na Countess ya Wessex Mwanawe Malkia-HRH Prince Edward, Duke of Kent Mfalme Constantine II wa Ugiriki Sonia Gandhi - Mke wa HE Rajiv Gandhi (Aliyekuwa Waziri Mkuu wa India) Mwenyekiti wa Chama cha Congress Generali Yakubu Gowon - Rais wa zamani wa Nchi (Mkuu wa Serikali ya Kijeshi) wa Nigeria 1966-1975 Apostolic Nuncio Giovanni Tonucci, ambaye alipangilia zaidi ya ruzuku 16 za shule. Seneta Robert Kennedy The Most Rev Dk Manase Kuria, Askofu wa muda mrefu wa Kanisa na Anglikana. Askofu Mkuu Desmond Tutu, Mshindi wa Tuzo la Nobeli Muhammad Ali (zamani Cassius Clay), Bondia mtukuka wa dunia wa muda mrefu. Dos Edson Arantes Nascimento (Pelé), mwanasoka wa Brazili aliyeliongoza taifa hilo kupata Kombe la Dunia His Eminence Kadinali Maurice Michael Otunga, Kadinali wa Kwanza wa Kikatoliki kutoka Kenya. His Grace Archbishopskofu Raphael S. Ndingi Mwana'a Nzeki - Askofu Mkuu wa zamani wa Nairobi Charles Mugane Njonjo - Mkuu wa Sheria wa zamani wa Kenya, rafiki wa Dr Geoffrey Griffin na mruzuku. Tom Mboya - mlezi wa kwanza wa Starehe na waziri katika serikali ya Jomo Kenyatta.

Chuo Kikuu cha Witwatersrand
Chuo kilipata kukua pakubwa baada ya kuidhinishwa kwake kama chuo kikuu, ongezeko kutoka wanafunzi 6,275 tu mwaka wa1963 hadi zaidi ya 16,400 mwaka wa 1985. Mwaka wa 1964, katika Maktaba ya Kitivo cha Tiba ilihamishwa hadi baraste ya Esselen Street, katika sehemu ya Hillbrow Johannesburg. Katika miaka ya 1960, chuo kilifungua shule nyingi mpya na majengo, na kutwaa pango la chokaa mawe lililo maarufu kwa vifaa vya kale linalopatikana Sterkfontein. Shule ya Uzamili ya Biashara ilianzishwa baadaye mwaka 1968 katika Parktown.
Shamba karibu na Sterkfontein liitwaalo Swartkrans lenye utajiri wa vifaa vya kale lilinunuliwa mwaka wa 1968, na haki za kulifukua zilipatikana kwa madhumuni ya kipalaontolojia Makapansgat, katika Jimbo la Limpopo. Mwaka uliofuata, makao ya Ernest Oppenheimer yalifunguliwa karibu na shule ya Biashara Parktown, na baadaye mwaka huo huo, idara za kliniki katika shule mpya ya Utabibu ilipofunguliwa. Mwaka wa 1976, Lawson's Corner iligeuzwa jina na kuitwa University Corner. Seneti House, jengo kuu la utawala la chuo kikuu, lilikamilika mwaka wa 1977. Chuo kikuu kilipata upanuzi mkubwa mwaka wa 1984, na kupata Milner Park showgrounds kutoka kwa Transvaal Agricultural Society, na kuifanya kampasi ya magharibi.
Mwaka wa 1984, jengo la Chama cha Migodi lilifunguliwa . Njia kubwa kwa jina la Amic Deck ilijengwa kuvukia barabara kuu ya De Villiers Graaff ambayo huigawanya kampasi mara mbili, ikiunganisha pande za mashariki na magharibi. Mwaka 2004, Chuo cha Elimu cha Johannesburg kilijumuishwa katika Wits kama kampasi ya elimu chini ya mpango wa elimu wa kitaifa wa mageuzi ya idara ya elimu katika Afrika Kusini.

Tume ya Sayansi na Teknolojia Tanzania
Tume ya Sayansi na Teknolojia Tanzania (Kiingereza: Tanzania Commission for Science and Technology kifupi "COSTECH") ni shirika la umma ambalo linashirikiana na serikali ya Tanzania. Ilianzishwa kwa agizo la Bunge la Tanzania mnamo mwaka wa 1986 ikiwa kama mpokezi wa Baraza la Sayansi na Utafiti Tanzania. Tume hii ni tawi la taasisi na Wizara ya Elimu ya Juu, Sayansi na Teknolojia. Ofisi zake kuu zipo mjini Dar es Salaam.

Shule ya Strathmore
Shule ya Strathmore ni shule ya kwanza ya Kenya ambayo haikuwa na ubaguzi wa rangi iliyoanzishwa mwaka wa 1961 katika eneo la Lavington wilayani Nairobi. Mwanzoni, ilianzishwa kama chuo ambacho elimu yake ilikuwa inafika hadi kidato cha sita na mfumo wa elimu ulikuwa wa Kiingereza (kozi za kiwango cha A ndizo zilizokuwa zinafunzwa wakati huo) na mwaka wa 1963 ilibadilisha bodi yake ya kuwatahini wanafunzi kutoka Cambridge School Certificate Examination hadi London GCE Mwaka wa 1977 ikawa shule ya upili kikamilifu. Mwaka wa 1988, shule hiyo ilianza kutoa elimu ya KCSE - "Kenya Certificate of Secondary Education" - mitaala ambayo ifuatavyo hadi sasa. Kundi la kwanza la wanafunzi wa shule ya Msingi (wanafunzi wa miaka 6-7) waliingia mwaka wa 1987. Kwa sasa haina wanafunzi wowte wanaolala bwenini.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Je, nini maana ya Latitudo?

Latitudo
Latitudo (kwa Kilatini: latitudo) ni mahala pa mchoro wa dunia au ramani huonyesha kwa mistari iliolazwa ni njia ya kuonyesha mahali duniani kwa kutaja umbali wake kutoka ikweta kwa kipimo cha digrii (°).

Kiido
Kiido ni lugha ya kupangwa. Inafanana sana na Kiesperanto, lakini haizungumzwi na watu wengi kama Kiesperanto.

Ekuador
Jina la nchi kwa Kihispania (Ecuador) lamaanisha "ikweta", na sababu ni kwamba imekatwa nayo.

Kitate
Kitate ni neno linalofanana na lingine lakini lenye maana tofauti. Mara nyingine tofauti ni fonimu moja, ambayo tena haitambulikani na kwa baadhi ya watu kwa jinsi wanavyotamka herufi kadhaa. Ndiyo maana unatokea utata. Kwa mfano katika Kiswahili, si wengi wanaotofautisha vizuri "zamani" (wakati), "samani" (fenicha) na "thamani" (bei).

Kilatini
Kilatini huendelezwa na kukuzwa na wapenzi wa lugha. Kuna misamiati ya "Kilatini cha Kisasa" yenye maneno kwa ajili ya mitambo ya kisasa, mtandao n.k.. Wikipedia ya Kilatini ina makala zaidi ya 54,000.

Stashahada
Stashahada (pia diploma kutoka Kilatini kupitia Kiingereza) ni kama cheti cha elimu chenye maana ya maelezo mafupi juu ya kuhitimu masomo.

Bahari ya Laptev
Tabianchi ni baridi sana. Kutokana na latitudo karibu na ncha ya kaskazini usiku wa majirabaridi na mchana wa majirajoto hudumu miezi kadhaa.

Tabianchi
Tabianchi inamaanisha jumla ya halijoto, unyevuanga, kanieneo ya angahewa, upepo, usimbishaji na tabia nyingine zinazoathiri hali ya hewa katika sehemu fulani ya uso wa dunia kwa muda mrefu. Tabianchi ni tofauti na halihewa ikitazama vipindi virefu lakini halihewa inatazama hali ya sasa au katika muda mfupi. Kwa lugha nyingine tunaweza kusema: Tabianchi ni jumla ya halihewa zote zinazoweza kutokea mahali pamoja duniani katika kipindi kisichopungua miaka 30.
Tabianchi inaathiriwa sana na latitudo yaani umbali na ikweta penye mnururisho mwingi wa jua, uso wa nchi, kimo, kuwa karibu au mbali na magimba ya maji na mikondo ya bahari.

Kitiv
Kitiv ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wativ. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kitiv nchini Nigeria imehesabiwa kuwa watu zaidi ya milioni mbili. Pia kuna wasemaji wachache nchini Kamerun. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitiv iko katika kundi la Kitivoidi ambalo linafanana na lugha za Kibantu.

Karata
Karata (kutoka jina la Kireno "carta" ambalo kwa Kilatini lilimaanisha "karatasi"; kwa Kiingereza "cards") ni kadi au kipande cha karatasi yenye namba, alama au picha ikiwa sehemu ya idadi mfululizo za karata.

Luteni Kanali
Asili ya neno "luteni" ni Kifaransa ""lieu-tenant"" (yaani "mwenye kushika nafasi") kwa maana ya naibu, makamu. Kiasili lieu-tenant alikuwa makamu wa kapteni, yaani mkuu wa kikosi aliyeshika mamlaka yake wakati hayuko.

Jicho
Wanyama wengi huwa na macho yaliyoendelea zaidi: yana uwezo wa kuona picha halisi ya mazingira pamoja na rangi na mwendo.
Wadudu na arthropoda huwa na macho ya kuungwa na vijicho vingi vidogo vinavyoitwa omatidi; kila kijicho huwa na umbo la kijiti na kwenye mwisho wake kuna lenzi ya chitini. Mdudu anaweza kuwa na vijicho elfu kadhaa na picha ya mazingira inaunganishwa na picha nyingi ndogo za kila kijicho.

Machata
Machata (kutoka Kiingereza:Graffiti) ni alama au maandishi yaliyochorwa katika ukuta. Kikawaida hufanywa na rangi au kidude cha kupulizia rangi (rangi inayopulizwa kutoka katika kikopo). Alama moja yaweza kuitwa graffito lakini neno graffiti kikawaida hutumika kwa maana ya kwamba kuna alama zaidi ya moja.

Bara
Neno "bara" lamaanisha nchi kavu, tofauti na bahari au visiwa vidogo karibu na pwani ya nchi kavu kubwa zaidi. Si lazima kutaja maeneo makubwa tunayomaanisha tukiongea juu ya "mabara saba ya dunia". Neno "kontinenti" latokana na Kilatini "terra continens" yaani "nchi (kavu) mfululizo".

Muhimbili
Neno Muhimbili limetokana kwa kizaramo "mibili" likimaanisha kiungo cha mtoto tumboni na mama yake (plasenta) Hospitali ilipoanza wazaramo walisema "hapo ndipo wanawake wanapoenda kuacha mibili yao". Neno Muhimbili likazaliwa nalo ladumu hadi leo.

Tawahudi
Neno la Kilatini Kipya autismus (Tafsiri ya Kiingereza Autism) liliasisiwa na mtaalamu wa magonjwa ya akili wa Kiswizi Eugen Bleuler mwaka wa 1910 alipokuwa akifafanua dalili za skizofrenia. Aliunyumbua kutoka neno la Kigiriki autós (αὐτός, maana yake -mwenyewe), na kulitumia kumaanisha uvutiwaji wa kibinafsi usio mwema, akimaanisha "kujitenga kwa mgonjwa wa tawahudi na kuwa katika kaputi zake mwenyewe, ambapo ushawishi mwingine kutoka nje unakuwa ni usumbufu usiovumilika".[164]

Longitudo
Longitudo (kilatini: longitudo) katika ramani au mchoro wa dunia ,ni njia ya kuonyesha mahali duniani kwa kutaja umbali wake kutoka mstari wa meridiani ya sifuri kwa kipimo cha digrii (°). Kwenye msingi wa digrii 360 za duara digrii hizi za latitudo huehesabiwa hadi +180° (kwenda mashariki) au hadi -180° (kwenda magharibi). Ni kawaida vilevile kutaja tofauti kati ya longitudo za mashariki au magharibi kwa kuongeza herufi za "E" (east) na "W" (west) badala ya +/-. Pamoja na kipimo cha latitudo inataja kamili kila mahali duniani.

Faustina Kowalska
Hafidhi inashirikisha pia hotuba ya Huruma ya Mungu ambayo Yesu Kristo alimletea mhusika wetu mtakatifu pamoja na pendekezo la aina jipya za ibada. Hafidhi ya Faustina Mtakatifu inaelezea upendo wake wa Utatu Mtakatifu, ambao ulimwunganisha na Mungu.
Kutokana na kumbukumbu inaelekea kwamba tendo la kutangaza Huruma ya Mungu limekuwa kiini kikuu cha maisha yake Maria Faustina.
Katika Hafidhi tunapata pia maelezo ya neema za ajabu, baraka ya Mungu lakini pia matatizo na mateso ambayo yeye alilazimika kuyakabili, wajibu wake, maana yake maalumu, ushahidi wa utakatifu wake na thawabu kwa maisha yake mazuri Utaiandaa dunia kwa ajili ya kuja kwangu mara ya mwisho (Hafidhi 429) . Kisha nikasikia maneno, Wewe ni shahidi wa Huruma yangu. Wewe utasimama mbele ya kiti changu cha enzi milele kama ushahidi hai kwa Huruma Yangu (Hafidhi 417) .
Mnamo Machi 1959 kutokana na tafsiri kosefu ya Hafidhi, Ikulu Takatifu ilitoa amri iliyokataza watu wasieneze ibada ya Huruma ya Mungu kwa namna yake Sista Faustina (AAS 6 Machi 1959, u. 271).
Licha ya tukio hilo kutokana na juhudi zake Askofu Karol Wojtyła (baadaye Papa Yohane Paulo II) taratibu ya kumpatia Faustina hali ya mtu mwenye heri ilianza mjini Kraków. Marufuku haijafutwa mpaka mwaka 1978. Toleo la kwanza la kumbukumbu zake za kiroho lilitolewa mnamo 1981.
Kitabu kimekuwa kinatafsiriwa kwa lugha nyingi. Akiongozwa na hafidhi zake Faustina, Papa Yohane Paulo II aliandika Ensiklika yake “Dives in misericordia” (1980) juu ya Mungu “aliye na huruma mno”
Kiini cha maabudu haya ni kujenga ule uaminifu kwa Mungu ambao unatimizwa kwa namna ya kutekeleza dhamira zake zilizoko kwenye amri zake, wajibu wa jukumu yake, ualimu wa Injili na ilhamu za Roho Mtakatifu zinazojulikana. Nguzo ya pili ya Maabudu haya ni mwenendo wa kuwahurumia binadamu kwa njia ya matendo, maneno na sala.

Kanisa la Kilatini
Kanisa hilo lote upande wa sheria linafuata Mkusanyo wa sheria za Kanisa, kumbe upande wa liturujia wengi wa waamini wake wanafuata mapokeo ya Kanisa la Roma, lakini wengine wanafuata mapokeo ya Ambrosi wa Milano, au yale ya Lyon, Braga, Toledo na ya mashirika mbalimbali ya kitawa (k.mf. Wakartusi na Wadominiko).

Martin Luther
Akasisitiza Wakristo wote wapewe mafundisho juu ya imani akatunga Katekisimu. Akadai ibada ziendeshwe katika lugha za watu, si tena katika Kilatini, na mahubiri ya Biblia yawepo katika kila ibada. Aliona umuhimu wa wataalamu wa Biblia (walimu wa teolojia) kuwa na neno katika uongozi wa kanisa. Akadai wachungaji wawe wasomi waliopitia chuoni.

Kituntu
Jina la Kituntu linaweza kumaanisha

Sacrosanctum Concilium
Ilileta mabadiliko makuu katika ibada za kanisa katoliki, hasa matumizi ya lugha za kawaida za watu katika ibada badala ya Kilatini kama lugha kwa nchi zote.
Lengo la hati hiyo ni kufanya kwanza mapadri, halafu Wakristo wengine pia waelewe na kutimiza liturujia ili kwa njia yake wamtukuze kweli Mungu na kufaidika Kiroho.

Adili
Adili, (kwa Kilatini "virtus", yaani nuguvu) ni uzoefu wa kutenda kiutu.

Matende
Matende (kwa Kiingereza "Elephantiasis", "Lymphatic filariasis"), ni ugonjwa unaosababisha kuvimba kwa viungo vya mwili hasa miguu na viungo vya uzazi. Kuvimba huku kunasababishwa na mishipa ya limfu inayowaka na kutopitisha kiowevu cha limfu.

Lambo la Kidatu
Ndilo lambo ambalo ni asili ya sehemu kubwa ya umeme wa taifa.

Pluto
Vitabu kadhaa vinatumia jina la Kiswahili Utaridi[1] [2] [3] kwa kufuata kamusi ya KAST; lakini mabaharia Waswahili wametumia jina hili la "Utaridi" tangu miaka mingi kwa ajili ya sayari ya kwanza (ing. "Mercury").[4]

Satelaiti
Satelaiti (pia setelaiti, setilaiti, kutoka Kilatini satelles, "msindikizaji", kupitia Kiingereza satellite) ni kitu kinachofuatana na kitu kingine. Neno linatumiwa kwa maana mbili ambayo ni:

Ladino
Ladino (pia: Kihispania ya Kiyahudi) ni lugha inayozungumzwa na Wayahudi katika nchi mbalimbali. Ni lugha ya karibu na [Kihispania] ikiwa na maneno ya Kiebrania ndani yake. Wasemaji wengi wako Israel, halafu Uturuki, Bulgaria na Marekani. Idadi ya wasemaji inaendelea kupungua; mnamo 1990 walikuwa 150,000 duniani.

Latitudo
Digrii za latitudo hugawiwa katika umbali wa 60 dakika au minuti; dakika ya latitudo ni mita 1852 au maili moja ya kibahari. Dakika hugawiwa katika nukta au sekondi. Mfano: 13°19.717′ N.

Sui iuris
"Sui iuris" ni msamiati wa Kilatini unaomaanisha "lenye sheria za kwake" na linatumika hasa katika Kanisa Katoliki kuhusu madhehebu ambayo ndani ya umoja wake yanajitegemea kisheria, yaani Kanisa la Kilatini na Makanisa Katoliki ya Mashariki.

Sacrosanctum Concilium
Sacrosanctum Concilium (Kilat. "Mtaguguso (au: mkutano) mtakatifu") ni jina fupi la hati ya Mtaguso wa pili wa Vatikano inayohusu liturujia au utaratibu wa ibada katika kanisa katoliki.

Mapenzi
Wakati mwingine Kilatini hutumia neno Amare katika sehemu ambazo Kiingereza wakati mwingine kingetumia neno kupenda, jambo ambalo huzua utata. Dhana hii, hata hivyo, hunyeshwa sana katika Kitalini kwa jumla na neno placere au delectāre, ambayo hutumiwa zaidi katika miktadha isiyo rasmi, na neno la mwisho la delectāre likitumiwa mara nyingi katika ushairi wa kimapenzi wa Catullus. Neno Diligere mara nyingi linazua wazo la "kuwa na upendo wa," "kuheshimu," na kwa nadra sana hutumiwa kurejelea mapenzi ya kimahaba. Neno hili linaweza kufaa kuelezea urafiki wa watu wawili. Nomino inayolingana diligentia, hata hivyo, ina maana ya "bidii" au "uangalifu," na ina uhusiani mdogo sana wa kisemantiki na kitenzi hiki. Observare ni kisawe cha diligere; licha ya kiwa na asili moja na Kiingereza, kitenzi hiki na nomino inayolingana, observantia, mara nyingi huashiria "heshima" au "upendo." Neno Caritas hutumika katika tafsiri za Kilatini za Biblia ya Kikristo kwa maana "upendo wenye hisani"; maana hii, hata hivyo, haipatikani katika maandiko ya Kirumi ya kipagani ya kale. Kwa sababu linatokana na ushirikiano na neno la Kigiriki, hakuna kitenzi cha kuandamana.

Amerika ya Kilatini
Dini kubwa katika Amerika ya Kilatini ni Kanisa Katoliki lililokuwa kanisa rasmi ya Hispania na Ureno.

Amerika ya Kilatini
Amerika ya Kilatini ni jina la kutaja sehemu kubwa ya Amerika.

Liturujia ya Kilatini
Hivyo baadhi ya liturujia nyingine za Kilatini zimedumu mpaka leo, kama vile liturujia ya Ambrosi kandokando ya Milano (Italia), liturujia ya Kimozarabu hasa huko Toledo (Hispania), liturujia ya Braga huko Ureno na kidogo liturujia ya Lyon huko Ufaransa.

Kaswida
Kaswida au Kasida (kutoka قصيدة, qaṣīdaᵗ, neno la Kiarabu lenye maana ya muziki) ni tungo zinazoghaniwa ili kumsifu Muhammad hasa katika adhimisho la Maulid au mtu mwingine, kitu au jambo maalumu.

Jihadi
Jihadi ni neno lenye asili ya Kiarabu (جهاد jihād) na lenye maana ya kujitahidi kwa ajili ya Allah katika dini ya Uislamu.

Kundinyota
Wanaastronomia wanatumia zaidi mfumo wa digrii zinazolingana na utaratibu wa latitudo na longitudo hapa duniani wakitaka kutaja mahali kamili pa nyota. Lakini hadi leo kundinyota ni msaada wa kujua eti nyota fulani au nyotamkia inapatikana katika eneo gani kwenye anga ya usiku. Hii ni sawa na kusema "mji fulani uko kaskazini-magharibi ya Afrika" kabla ya kutaja kikamilifu mahali pake kwa longitudo na latitudo.

Breviari
Breviari (kutoka Kilatini "brevis", 'fupi') ni kitabu cha kiliturujia cha Kanisa la Kilatini kinachokusanya pamoja Zaburi, masomo, sala, tenzi, nyimbo nyingine na taratibu za kila siku kwa ajili ya Sala ya Kanisa inayowapasa kwanza maaskofu, mapadri, mashemasi na watawa.

Taifa
Katika Kilatini linatumika neno "natio" linalotokana na "nasci" ("kuzaliwa").

Sala ya Kanisa
Katika utaratibu wa Kanisa la Roma, unaofuatwa na majimbo karibu yote ya Kanisa Katoliki la Kilatini, sala hiyo kwa sasa inaitwa "Liturujia ya vipindi".

Liturujia ya Kilatini
Polepole liturujia ya Roma, mji mkuu wa Walatini uliotawala dola hilo, ilienea katika maeneo mengi ya Kanisa Katoliki, hasa kutokana na juhudi za makusudi za kaisari Karolo Mkuu za kuunganisha mataifa yaliyokuwa chini ya himaya yake.

Madhara ya ongezeko la joto duniani
Mabadiliko ya hali ya anga yanatarajiwa kuwa na mchanganyiko wa matokeo kwa kilimo, huku baadhi ya maeneo yakifaidika kutokna na kupanda kiasi kwa vipimo vya joto na mengine yakithirika vibaya. Maeneo ya latititudi za chini yamo hatarini zaidi ya kuathiriwa na upungufu wa mazao ya chakula. Maeneo ya latitiudi za kati na za juu yanaweza kuwa na ongezeko la vipimo vya joto vya kati ya 1-3°C (ikilinganishwa na kipindi cha 1980-99). Kulingana na ripoiti ya IPCC, zaidi ya ongezeko la joto la 3°C kunaweza kusababisha mazao ya kilimo Duniani kupungua, lakini taarifa hii si ya uhakika. Utafiti mwingi wa kilimo uliopimwa katika Ripoti haujumuishi mabadiliko katika hali kali za hewa, mabadiliko katika kuenea kwa wadudu waharibifu na magonjwa, au maendeleo yanayowezekana yanayoweza kusaidia kukabiliana na mabadiliko ya hali ya anga.

Homo
Jina "homo" ni la Kilatini, likiwa na maana ya "mtu", na kiasili linahusiana na neno "ardhi".

Maandamano
Maandamano (kutoka kitenzi "andaa" kilichonyambuliwa kwa viambishi -ma- na -na-; kwa Kiingereza "procession", kutoka Kilatini "processio", pia "cortege") ni kundi la watu wanaotembea pamoja kwa utaratibu maalumu.

Lumen Gentium
Lumen Gentium (katika Kilatini maana yake ni "Mwanga wa Mataifa") ni jina fupi la hati ya kidogma ya Mtaguso wa pili wa Vatikano inayohusu fumbo la Kanisa katika imani ya Kikatoliki.

Madhara ya ongezeko la joto duniani
Ripoti ya Kitathmini ya Nne ya IPCC inatabiri ya kuwa maeneo mengi ya latitiudu za kati, kama vile Ulaya ya Kimeditereani, kitakuwa na upungufu wa mvua na ongezeko la ukavu, ambalo litaruhusu mioto mengi zaidi kutokea katika maeneo makubwa na kwa wingi. Kufanya hivi kunatoa kaboni zaidi kuingia katika anga kuliko kiwango ambacho mzunguko wa kaboni unaweza kuchukua ndani, na pia kupunguza eneo la jumla la msitu Duniani, hivyo kufanya mzunguko wa hasi. Sehemu ya mzunguko huo ni ni kukuwa zaidi kwa misitu na kuhama kuelekea eneo la kaskazini kwa misitu kadiri latitiudi za kasakazini zinavyokuwa na hali ya anga inayoweza kusaidia ukuaji wa misitu. Kuna swali kuhusu ikiwa uchomaji wa kuni mbadala kama vile misitu, kunafaa kuhesabiwa kama kuchangia ongezeko la joto Duniani. Cook na Vizy pia walipata kuwa mioto ya misitu ilikuwa na uwezo wa kutokea katika eneo la msitu wa mvuawa Amazon, hatimaye kusababisha mpito kuelekea mimea ya Caatinga katika eneo la Mashariki la Amazon.

Mkate
Wamisionari Wazungu Waluteri waliofika Afrika ya Mashariki walitoka Ujerumani ambako mkate si chakula cha kila mlo wakajua katekesimo ya Martin Luther ambako swali "Mkate wa kila siku unamaanisha nini" linajibiwa: "Chochote tunachohitaji kwa mwili na maisha kama vile kula, kunywa, nguo,viatu, nyumba, kaya, shamba...". Hapo waliona kuna neno la Kiswahili cha "riziki" kinachotaja maana ya chakula ambacho wakati ule hakikujulikana kwa Waafrika.

Kidibo
Kidibo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadibo. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kidibo imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidibo iko katika kundi la Kinupoidi.

Palatino
Roma mwanzo wake ulikuwa kwenye kilima hicho, halafu katika vingine sita vilivyo katikati ya mji wa leo vinavyoitwa: Aventino, Campidoglio, Quirinale, Viminale, Esquilino na Celio.

Papa Pius V
Mwaka 1571 aliunganisha nchi za Kikatoliki katika "Liga Sancta" ambayo katika mapigano ya Lepanto, ingawa ilizidiwa na Dola la Osmani kwa idadi ya wanajeshi, ilifaulu kulizuia lisiteke Ulaya nzima. Pius V aliona ushindi huo umetokana na maombezi ya Bikira Maria aliyekuwa ameombwa sana kwa rozari siku zile, akaanzisha sikukuu ya Bibi Yetu wa Ushindi.

Christus Dominus
Christus Dominus ni maneno mawili ya kwanza ya hati iliyotolewa kwa Kilatini na Mtaguso wa pili wa Vatikano kuhusu kazi ya maaskofu. Maneno hayo yana maana ya "Kristo Bwana".

Libido
Libido (yaani nyege au ashiki) ni uchu au hamu ya kujamiana ambayo hupatikana kwa wanaume na kwa wanawake. Neno hili la Kilatini hutumika hasa mtu alipo na kiwango kidogo cha libido. Hapo ndipo utakaposikia kwamba fulani ana libido kidogo ama mwanamume fulani amekosa nguvu za kiume. Hata hivyo, yafaa ijulikane kwamba kuna tofauti kati ya hamu ya ngono na nguvu za kiume. Mwanamume asiye na nguvu za kiume huenda akawa na kiasi cha libido kinachofaa, lakini hawezi kujamiana na mwenziwe kwa njia inayofaa maana mwili wake hauitikii.

Conquistador
Harakati ya uvamizi na utekaji wa Amerika ya Kilatini huitwa kwa Kihispania kwa neno "Conquista" (=utekaji).

Upendo
Hapa linatumika kwa maana ya juu zaidi kulingana na Kigiriki "agape" na Kilatini "caritas".
Kufuatana na Maandiko Matakatifu, hasa ya Mtume Paulo, katika teolojia ya Ukristo ni mojawapo kati ya maadili ya Kimungu, pamoja na imani na tumaini.

Latitudo
5. Duara la antaktika (66½°Kus)

Luteni
Asili ya neno ni Kifaransa ""lieu-tenant"" (yaani "mwenye kushika nafasi") kwa maana ya naibu, makamu. Kiasili lieu-tenant alikuwa makamu wa kapteni, yaani mkuu wa kikosi aliyeshika mamlaka yake wakati hayuko.

Sagittarius
Sagittarius ni neno la Kilatini linalomaanisha kiasili mtu mwenye mishale. Limeingia katika lugha ya sayansi mbalimbali na kwa njia hii inaweza kutaja

Amerika ya Kusini
Kwa lugha zake mbalimbali bara linahesabiwa katika "Amerika ya Kilatini" kwa sababu wakazi wengi hutumia lugha za Kirumi, hasa Kihispania na Kireno, zilizotokana na Kilatini.

Kwentui
Kwentui ni eneo katika mlima wa Maduda huko Bumbuli Tanzania ambalo wakazi wa Bumbuli huenda kuabudia wakati wa majira ya kukumbuka kupaa kwa Yesu Kristo wa Nazareti miaka 2000 iliyopita. Neno Kwentui linemtokana na neno Ntui. Ntui ni neno la kisambaa ambalo lina maana mbili, kwanza ni kilele cha mlima, maana ya pili ntui hujulikana kama kinu cha asili cha kusagia nafaka kama mahindi, mihogo, mtama n.k.

Majiranukta
Mfumo wa majiranukta hutumiwa kutaja mahali duniani kwa kutumia longitudo na latitudo.

Picha takatifu
Picha takatifu (pia "ikona" kutoka Kigiriki εἰκών, "eikōn" "picha" kwa kupitia Kiingereza "icon") kwa kawaida ni mchoro unaoheshimiwa kidini hasa katika Ukristo wa Mashariki lakini pia katika madhehebu mbalimbali ya Ukristo wa Magharibi, kama vile Kanisa la Kilatini.

Hirohito wa Japani
Neno "Shōwa" linamaanisha mtu mkarimu; ni jina la nyakati za Kijapani zilizoambatana na watawala wa nchi hiyo walioitwa Matenno wa Japani .

Sacrosanctum Concilium
Kwa ajili hiyo mtaguso huo umeamua ibada zieleweke kwa urahisi, mapadri watoe hotuba na mawaidha mbalimbali wakati wa ibada, pia ziruhusiwe lugha hai za watu ingawa Kilatini kinabaki lugha rasmi ya madhehebu ya Kanisa la Magharibi na waamini wake wote wanatarajiwa kujua kuitikia na kuimba kwa Kilatini wakati wa Misa.

Mdudu-ute
Wadudu-ute ni viumbehai vinavyofanana na nyungunyungu wafupi na wanene. Wana mnasaba na vidudu-dubu na arithropodi. Jina lao linarejea uwezo wao wa kurushia ute katika vitundu viwili vya matezi nyuma ya mdomo ili kujitetea au kukamata mawindo.

Amerika
Katika hesabu ya mabara mawili kwa kawaida Amerika ya Kati huhesabiwa kuwa sehemu ya Amerika Kaskazini. Kumbe upande wa utamaduni Amerika ya Kati na ya Kusini kwa pamoja huitwa "Amerika ya Kilatini" kutokana na lugha na utamaduni wa Kihispania na wa Kireno zilizofinyanga tabia za mataifa yake.

Marudio
Vitu vingi katika dunia hutokea kwa marudio maalumu. Kutambua marudio ya mawimbi ya nuru, sauti, mawimbi ya sumakuumeme na kadhalika kumekuwa msingi kwa sehemu kubwa ya teknolojia tunayotumia, kuanzia redio, televisheni hadi simu na kompyuta.

Joto
Joto ni hali ya umotomoto wa mtu, kitu au sehemu fulani. Linapozidi huweza kusababisha kuungua kwa kitu kilichokabiliwa na joto lililozidi.

Lambo
Lambo ni ukuta uliojengwa kwa kusudi la kuzuia mwendo wa maji au kubana maji katika eneo fulani. Mara nyingi malambo hujengwa kufunga njia ya maji ya mto. Lambo laweza pia kukusanya maji ya mvua kwenye njia ya mtelemko wake.

Sayyid
Kimsingi "sayyid" yamaanisha "Bwana": ni namna ya kumtaja mtu kwa heshima. Hutumiwa hivyo katika nchi nyingi za Waarabu. Katika lahaja ya Moroko yafupishwa kuwa "sidi" (kutoka sayyidi - Bwana wangu).

Latitudo
Mahali penye ikweta kamili (kwa mfano Nanyuki katika Kenya) ina latitudo ya "0". Mahali pa mbali ni ncha ya kaskazini au ya kusini zinazotajwa kwa 90°. Pamoja na kipimo cha longitudo inataja mahali kamili duniani.

Kutubu
Kutubu inayomaanisha “mhimili, ncha" ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini upande wa kaskazini ya ikweta wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema القطب "al-qutub" inayomaanisha „nyota ya ncha ya kaskazini".

Kipindi cha kawaida
Kwa Kilatini siku ya kazi inaitwa na Kanisa "feria" (wingi wake unamaanisha likizo, starehe), kwa sababu kwa Mkristo kila siku ni sikukuu. Hivyo hata Kipindi cha Kawaida ni cha pekee, kwa kuwa maisha yake yamegeuzwa na kufichika pamoja na Kristo ndani ya Mungu. Kwa mtazamo wa imani hata muda wa kawaida unaweza ukawa na utajiri mkubwa ajabu.

Mtume Mathayo
Mathayo (kwa Kiebrania מַתִּתְיָהוּ, "Mattityahu" au מתי, "Mattay", "Zawadi ya Mungu"; kwa Kigiriki Ματθαῖος, "Matthaios") alikuwa Myahudi wa karne ya 1, mmojawapo kati ya Mitume wa Yesu anayeheshimiwa hasa kutokana na Injili yenye jina lake. Labda aliitwa pia "Lawi".

Imani sahihi
Baada ya farakano la mwaka 1054 kati ya Kanisa la Kilatini na Makanisa ya Mashariki ambayo yalikuwa bado na ushirika na Papa wa Roma, ingawa pande zote mbili ziliendelea kujiona ya "Kiorthodoksi" na ya Kikatoliki, polepole neno la kwanza limekuwa likitumiwa zaidi na Ukristo wa Mashariki na lile la pili na Ukristo wa Magharibi.

Kanuni ya Imani ya Nisea-Konstantinopoli
Mwishoni mwa karne ya 6, baadhi ya makanisa ya Kilatini yaliongeza neno "Filioque" ("na (kwa) Mwana") ambalo lilipingwa na Makanisa ya Kiorthodoksi kama upotoshaji wa imani juu ya mahusiano kati ya nafsi tatu za Mungu

Kitenzi kikuu
Kitenzi kikuu (alama yake ya kiisimu ni: T) ni kitenzi ambacho hutoa wazo kwa tendo ambalo linatendwa na nomino au kiwakilishi cha nomino. Mara nyingi kitenzi kikuu hukaa peke yake katika sentensi na hutoa taarifa kamili bila ya kuhitaji msaada wa kitenzi kingine. Mfano: Mama anakula

Mkondo wa Ghuba
Tabianchi ya Ulaya inaruhusu kustawi kwa mazao ya kutosha kulisha watu wengi - wakati huohuo maeneo ya Kanada katika latitudo ileile hazina watu kutokana na vipindi virefu vya baridi na muda mfupi wa kustawi wa uoto. Katika Kanada kwenye latitudo ya 60 hakuna miti tena kwa sababu ya kipindi kirefu cha baridi - kumbe Ulaya miji mikubwa kama Sankt Petersburg, Helsinki, Stockholm na Oslo iko kwenye latitudo ileile.

Misa
Wengi wanahusisha neno hilo na lile la Kilatini missio, kwa maana ya utume: kwamba aliyeshiriki ibada, mwishoni anatumwa kuwashirikisha wengine matunda yake, hasa amani ya Yesu Kristo.

Ketubimu
Ketubimu (כתובים, "Ketuvim", wingi wa "ketuv", ambalo ni sawa na Kiarabu/ Kiswahili "kitab/kitabu") ni sehemu ya tatu na ya mwisho ya Biblia ya Kiebrania (תנ״ך, "Tanakh", kifupisho kinachounganisha herufi tatu "T" - "N" - "Kh" ambazo ni mianzo ya maneno matatu ya Kiebrania yanayotaja sehemu tatu ndani ya Biblia ya Kiebrania: Torati, Neviim, Ketuvim).

Liturujia ya Kilatini
Liturujia hiyo ilistawi Ulaya magharibi na Afrika kaskazini.

Tabianchi
Athira kuu zinazoamulia tabianchi ni latitudo ya eneo, kina chake juu ya usawa wa bahari na hali ya uso wa ardhi yake, pamoja na kuwepo au kutokuwepo karibu na magimba makubwa ya maji, kama bahari au maziwa.
Tabianchi ya eneo huitwa kwa majina kama vile wastani, yabisi, baridi, tundra, tropiki, kiikweta, kimediterania, na kadhalika.
Mpangilio unaotumiwa sana ni ile iliyoanzishwa na Vladimir Koeppen mwenye kanda tano:

Jumamosi
Katika lugha kadhaa za Ulaya jina la siku hutunza kumbukumbu ya mungu aliyeabudiwa zamani za dini ya Kiroma kama vile Kiholanzi "Zaterdag" au Kiingereza "Saturday" (yote: siku ya Saturnus). Lakini lugha zaidi za Ulaya hutumia pia jina la Sabato kwa namna mbalimbali kwa mfano Kifaransa "samedi" (kutoka Kilatini sambati dies - "siku ya Sabato"), Kihispania "Sábado", Kirusi Суббота (subbota - "pia Sabato").

Tawahudi
Uradidi ni msogezo wa kujirudiarudia, kama vile kupigapiga mkono, kufanya kelele, kutikisa kichwa, au kutikisa mwili. Tabia ya kulazimisha inanuiwa na huonekana kufuata kanuni, kama vile kupanga vitu katika vitita au mistari. Uhafidhina ni kukataa kukubali mabadiliko, kwa mfano, kusisitiza kwamba samani isisongozwa au kukataa kukatizwa. Uhalisia unahusisha tabia isiyobadili mpangilio wa shughuli za kila siku, kama vile kutobadili chakula au mavazi. Hii huhusishwa kwa karibu na uhafidhina na wathibitishaji wa kujitegemea wamependekeza kuchanganya vipengele hivi viwili.[32] Tabia vikwazo ni finyu katika lengo, nia, au kitendo, kama vile mshughuliko na kipindi kimoja cha runinga, mwanasesere, au mchezo. Kujiumiza hujumuisha vitendo vya kudhuru au vinavyoweza kumdhuru mtu, kama vile kuchokora macho, kujichokoa ngozi, kuuma mkono, na kugonga kichwa.[3] Utafiti mmoja wa mwaka 2007 uliarifu kwamba majeraha ya kujiumiza wakati fulani yaliathiri 30% ya watoto walio na ASD.[25]

Juma kuu
Katika madhehebu mengi ya Ukristo, juma hilo linaanza na Jumapili ya matawi ambapo linaadhimishwa kwa shangwe tukio la Yesu Kristo kuingia huo mji mtakatifu kama mfalme wa Wayahudi huku akipanda punda na kushangiliwa na umati wa wafuasi wake, waliofurahia hasa alivyomfufua Lazaro wa Betania.

Mkondo wa Atlantiki ya Kaskazini
Hali ya hewa ya Ulaya inaruhusu kustawi kwa mazao ya kutosha ya kulisha watu wengi - wakati huohuo maeneo ya Kanada katika latitudo ileile hazina watu kutokana na vipindi virefu vya baridi. Katika Kanada kwenye latitudo ya 60 hakuna miti tena kwa sababu ya kipindi kirefu cha baridi - katika Ulaya miji ya Sankt Petersburg, Helsinki, Stockholm na Oslo iko kwenye latitudo ileile.

Matongo
Jina la Matongo lnaweza kumaanisha

Unyakuo
Yafuatayo ni maelezo ya mojawapo kati ya misimamo ya namna hiyo.
Neno unyakuo halionekani katika Biblia, ingawa kitenzi "kunyakua" kinapatikana. Kwa Kilatini neno ni "rapere" likiwa na maana ya "kupokonya" au "kuchukua mbali". Unyakuo hutumiwa kuwahusu waumini waaminifu kwa Kristo watakaponyakuliwa kumlaki Bwana Yesu mawinguni kama ilivyoelezwa katika kifungu kifuatacho alichokiandika Mtume Paulo (1Thes 4:13-17):

Kikaduo
Kikaduo ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina na Laos inayozungumzwa na Wakaduo. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikaduo nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 180,000. Pia kuna wasemaji 5000 nchini Laos (1981). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikaduo iko katika kundi la Kingwi.

Walawi (Biblia)
Katika tafsiri ya kwanza ya Kiyunani (Septuaginta) kinaitwa "Λευιτικóς", "Levitikos", yaani "Cha Kilawi" kutokana na mada zake zinazohusu Walawi, yaani makuhani.

Maabadi
Maabadi ni mahali popote pa ibada, kama vile hekalu, kanisa, msikiti, patakatifu n.k. Pia twaweza kusema ni sehemu iliyowekwa wakfu au ni eneo maalum lililojengwa ambalo mtu au kundi la watu kama vile kusanyiko hukutana kufanya ibada au kujifunza masomo ya kidini. Jengo lililojengwa kwa lengo hili wakati mwingine huitwa nyumba ya ibada. Chini ya Sheria ya Kimataifa ya Ubinadamu na Mikataba ya Geneva nyumba za ibada hupewa ulinzi maalum sawasawa na ulinzi unaotolewa kwa hospitali kwa kuonyesha msalaba mwekundu.

Anno Domini
Anno Domini (maneno ya Kilatini yanayomaanisha: "Mwaka wa Bwana"; kifupi: AD au A.D.) ni namna ya kutaja miaka katika kalenda ama Kalenda ya Gregori au Kalenda ya Juliasi.

Nahodha
Neno la Kiingereza kwa "nahodha" ni "captain" linalotokana na Kigiriki katepánō ("aliyewekwa juu") ambalo lilitumiwa kama cheo cha kijeshi. Lilikuwa na asili ya Kilatini kama capetanus / catepan, na maana yake inaonekana kuwa imeunganishwa na ile ya Kilatini "capitaneus".

Baada ya Kristo
Dionysio hakutumia msamiati "baada ya Kristo" - alisema "Anno Domini" ("mwaka wa Bwana") akimaanisha Dominus = Bwana ndiye Yesu. Hivyo kifupi katika lugha ya Kilatini ni "AD" kilichoingia pia katika Kiingereza na lugha nyingine kadhaa.

Lumen Gentium
Ndiyo maana ya jina “Katoliki”: la mahali pote na nyakati zote.

Haki
Kwa Kilatini kutokana na neno "jus", haki, linapatikana neno "justus", mwenye kujali haki, na hatimaye "justitia", iliyo adili la msingi la utu linalotufanya tumpatie mwingine anachostahili.

Kichin ya Laitu
Kichin ya Laitu (pia Kilaitu) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Walaitu. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Laitu imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Laitu iko katika kundi la Kisal.

Bethsaida
Bethsaida (kutoka Kiebrania/Kiaramu בית צידה "beth-tsaida", yaani "Nyumba ya uwindaji" au "ya uvuvi", kutoka mzizi צדה auצוד) ni mahali panapotajwa na Agano Jipya.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.