Question: Je nchi ya Sydney iliandaa Olimpiki mwaka upi?

Paul Tergat
Yeye amekuwa na mashindano makali na rafiki yake Haile Gebrselassie wa Ethiopia. Katika fainali ya mbio ya Olimpiki ya 10,000m Olimpiki ya Atlanta ya 1996 na za Olimpiki ya Sydney ya 2000,alishindwa na Gebrselassie kwa muda mdogo sana. Katika mwaka wa 2000, Gebrselassie alipata ushindi kwa tusui wa sekunde tu.

Michezo ya Afrika Nzima
Majaribio yalifanywa ili kuandaa michezo hiyo Algiers nchini Algeria na Alexandria,nchini Misri miaka ya 1925 na 1928 mtawalia, lakini licha ya maandalizi kabambe yaliyofanywa na waratibu, juhudi hizo zilitumbukia nyongo. Mwanachama wa kwanza kutoka Afrika wa Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki, mwanariadha wa masafa mafupi aliyezaliwa nchini Ugiriki mwenye uraia wa Misri,Angelo Bolanaki, alichangia fedha kujengwe uwanja, lakini michezo haikufanyika hadi baada ya miongo mingine mitatu.

Bandari ya Sydney
Kuna visiwa chungu nzima katika Bandari ya Sydney, visiwa hivyo ni kama ifutavyo: Shark Island, Clark Island, Fort Denison, Goat Island, Cockatoo Island, Spectacle Island, Snapper Island na Rodd Island. Baadhi ya visiwa vya zamani: Bennelong Island, Garden Island na Berry Island ambacho kimeungana na nchi kavu kwasababu ya daraja liliopo.

Usain Bolt
Usain Bolt St Leo (/ ju ː seɪn /, Born. Agosti 21, 1986, Trelawny, Jamaika) ni mwanariadha alishinda medali tatu za dhahabu katika mashindano ya Olimpiki. Anashikilia rekodi ya dunia ya sasa katika wote 100 na 200 dash mita na alama ya 9:58 na sekunde 19:19 mtiririko huo. Got alama hizi katika XII ya Mabingwa wa Dunia uliofanyika katika Berlin. Hasa, Bolt imeweza kuvunja rekodi kwa dash mita 100 Agosti 16, 2009 [2] na mita 200 kwa siku nne baadaye, tarehe 20 Agosti 2009. [3]

Paul Ereng
Ereng hakuwahi shindwa katika msimu wa Marekani wa mbio za nje katika mwanzo wa mwaka wa 1988. Yeye alishinda taji la NCAA 800 m katika miaka ya 1988 na 1989. Lakini katika majaribio ya timu ya Olimpiki ya Kenya,Ereng alihitimu kwa kidogo tu kwa kumaliza katika nafasi ya tatu. Ingawa alikuwa anakua kwa kasi sana,Ereng hakuonekana kama mshindi wa dhahabu alipowasili Seoul kwa michezo hiyo ya Olimpiki. Hata hivyo, watu walianza kumsifu na kuona umaarufu wake aliposhinda semi fainali yake na muda wa 1:44.55,uliokuwa muda wake bora wa wakati huo.

Shelly-Ann Fraser
Fraser alifanya mazoezi ya kabla ya Olimpiki pamoja na mwenzake Mjamaika, Asafa Powell. Alikuwa mwanamke wa kwanza wa Jamaika kushinda medali ya dhahabu katika mbio ya Olimpiki ya 100m. Katika mbio ya awamu ya kwanza ya kuhitimu, alikimbia na kuwa wa kwanza kwa muda wa sekunde 11.35 na kufaulu kuingia mbio ya awamu ya pili. Aliboresha muda wake kuwa 11.06s huku akimaliza katika nafasi ya kwanza tena katika awamu ya pili. Alimaliza katika nafasi ya kwanza katika mbio ya nusu fainali, akiwashinda Muna Lee na Lauryn Williams katika muda wa sekunde 11.00 .

Aleen Bailey
Jamii:Waliozaliwa 1980 Jamii:Watu walio hai Jamii:Wanariadha wa Jamaika Jamii:Watu Waliosomea Chuo Kiuu cha South Carolina Jamii:Wanariadha wa Olimpiki ya 2004 Jamii:Wanariadha wa Olimpiki ya 2008 Jamii:Wanariadha wa Olimpiki wa Jamaika Jamii:Wanariadha walioshinda medali ya dhahabu ya Olimpiki wa Jamaika

Sydney (uwanja wa mpira)
Sydney (unaojulikana kibiashara kama uwanja wa Allianz) ni uwanja wa mpira wa miguu huko Moore Park, Sydney nchini Australia. Ulijengwa mwaka wa 1988 karibu na uwanja mkubwa wa Kriketi barani Australia.

Amos Biwott
Baada ya kushinda mbio hizi, Biwott alianza kufeli katika mbio zake. Alichukua nafasi ya tatu katika Michezo ya Jumuiya ya Madola ya 1970 , akawa nambari sita katika Olimpiki ya 1972 na akamaliza mbio yake ya mwisho akiwa nafasi ya nane katika Michezo ya Jumuiya ya Madola ya 1974.

Paul Tergat
Yeye alionyesha azimio la kutaka kushindana katika Olimpiki ya mwaka wa 2008,lakini hakuchaguliwa kuwakilisha Kenya. Alihitimu nafasi ya 4 katika mbio ya mjini New York baadaye katika mwaka wa 2008.

John Ngugi
Katika Michezo ya Olimpiki yaliyofanyika katika mji mkuu wa Seoul, Ngugi alichukua uongozi baada ya kilomita moja na akafanikiwa kuchukua uongozi wa mita 50. Ingawa uoongozi wake ulipunguzwa wakati mbio za kasi zilitarajiwa katika Lapu ya mwisho, bado Ngugi aliweza kushinda kwa mita 30.

Victor Obinna
Agosti 2008, alikuwa miongoni mwa wachezaji katika kikosi cha Nigeria cha Olimpiki ya 2008 iliyo Beijing. Obinna alifunga Nigeria bao la kwanza katika ushindi wao wa 2-1 dhidi ya Ujapani. Nigeria walicheza mechi dhidi ya Ivory Coast,huku Obinna akifunga mkwaju wa penalti na kupanga mchezo mzuri uliomfanya Peter Odemwingie afunge bao. Baadaye alikuwa nahodha katika timu yao iliposhinda Ubelgiji 4-1 katika mechi ya nusu fainali, walishindwa hapo baadaye katika fainali na Argentina.

Sydney Brenner
Sydney Brenner (amezaliwa 13 Januari, 1927) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Afrika Kusini. Hasa alichunguza msimbo wa kijenetikia. Mwaka wa 2002, pamoja na Robert Horvitz na John Sulston, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

Jackie Joyner-Kersee
Jacqueline "Jackie" Joyner-Kersee (alizaliwa Machi 3, 1962) ni mchezaji wa Marekani aliyestaafu. Yeye ni mmoja wa wanariadha wengi katika mashindano makubwa ya wanawake duniani na pia katika kuruka kwa wanawake kwa muda mrefu. Joyner-Kersee aliwakilisha Marekani kwa michezo minne ya Olimpiki (1984-96). Alishinda jumla ya dhahabu tatu, fedha moja, na medali mbili za shaba za Olimpiki. Joyner-Kersee alichaguliwa "mwanariadha mkubwa zaidi wa kike wa karne ya 20" na gazeti la Sports Illustrated. Alishinda michuano minne ya Dunia ya nje ya dhahabu. Joyner-Kersee ana rekodi ya sasa ya dunia ya pointi 7,291 katika heptathlon ya wanawake

Henry Rono
Ingawa hakutamalaki sana kama alivyotamalaki mwaka wa 1978, Rono aliendelea kukimbia na kushindana katika viwango vya juu kwa miaka minne ijayo, na kukimbia kwa muda wa kasi zaidi (13:19) wa mwaka katika mbio za mita 5,000 na kushinda mchuano wa cross-country wa NCAA mwaka wa 1979; hii ilikuwa mojawapo ya mbio za kasi zaidi katika historia ya mbio za mita 10,000 mwaka huo 1980 (27:31), huku alikuwa amekuwa na mwaka wa nguvu katika mbio ya mita 5000 na alikuwa na rekodi nyingine ya dunia mwaka wa 1981, na kukimbia muda wa kasi zaidi wa tatu katika historia katika mbio ya mita 5,000 (13:08.9) na vilevile mara mbili alimaliza mbio yak echini ya muda wa 27:30 na kukaribia rekodi ya dunia mita 10,000 kwa sekundi chache mwaka wa 1982. Baada ya 1978 mafanikio yake yakawa si ya mara kwa mara, kwani aliathiriwa na matatizo ya kuongeza uzito na kunywa pombe ambayo hakumwezeaha kukimbia kwa kasi. Mwaka wa 1981, alikimbia mbio za hali ya juu katika mita 5,000 na alivunja rekodi yake ya dunia ya mita 5,000 msimu wa majira ya joto ukielekea kuisha kwa muda wa 13:06.20, baada ya kuripotiwa kuwa alitumia sehemu bora ya siku akipumzika ilikupunguza ulevi alikuwa ameupata usiku kabla. Rono hakupata fursa ya kushiriki katika Michezo ya Olimpiki, kwani nchi yake iligoma kushiriki katika Michezo ya Olimpiki ya miaka ya 1976 na 1980 na kufikia mwaka wa 1984 alikuwa ameacha kushiriki.

Mji mkuu
Australia ilijenga mji mkuu mpya kwa sababu miji mikubwa ya Sydney na Melbourne yote yalitaka kuwa mji mkuu wa kitaifa wa Shirikisho la Australia. Mwaka 1908 eneo la Canberra lililokuwa mashambani wakati ule liliteuliwa, ujenzi wa mji mpya ulianza mwaka 1913 na serikali pamoja na bunge ilihamia Canberra mwaka 1927. Dola la shirikisho la New South Wales lilikabidhi "Eneo la Mji Mkuu wa Shirikisho" lililokuwa eneo la pekee chini ya Bunge la Australia moja kwa moja.

Jumba la Sanaa la Sydney
Jumba la Sanaa la Sydney (kutoka kiing. The Sydney Opera House) ni jumba linalo patikana katika Bandari ya Sydney, katika Sydney, Australia. Jumba linaumbo kama Matanga (sails), na linapatikana mjini Sydney, Australia. Jumba hilo linatumiwa kwa matasha na sherehe mbalimbali za kimataifa huwa zinafanyiwa hapo. Jumba hilo ni maarufu sana kwakuwa kuvutio kikubwa kwa watalii walio wengi. Jumba lilijengwa mwaka 1817 na ilipofika mwaka 1901 likafungwa. Likaja kufunguliwa tena mnamo tar. 10 ya mwezi Agosti ya mwaka wa 1902. Mnamo mwaka wa 1958 jengo likafungwa tena kwa ajili ya kufanya matengenezo mawili matatu, kisha likaja kufunguliwa tena mnamo mwaka wa 1959.

Moses Kiptanui
Hata hivyo, muda mfupi baada ya Olimpiki,yeye aliweka rekodi mpya ya dunia ya mbio ya 3000 m mjini Cologne kwa muda wa 7:28.96 min. Siku tatu tu baadaye, yeye akavunja pia rekodi ya dunia ya 3000 m ya kuruka viunzi kwa muda wa 8:02.08 mjini Zürich. Mwaka uliofuata, yeye alionyesha ubingwa wake kwa mbio ya "World Championship" mjini Stuttgart. Yeye alishinda mbio ya 3000m ya kuruka viunzi katika "1994 IAAF World Cup" .
[13]

Sydney Bristow
Baada ya hapo Jack alitiwa mbaroni kwa muda fulani, kwa sababu iliamianika kwamba pia alikUwa mmoja kati ya wala-njama wakubwa. Jack amemvika Arvin Sloane akiwa kama mlinzi wa Sydney wa muda. Sydney akaenda kuishi na Sloane na mke wake Emily, kwa muda (Tambua kwamba hii ilikuwa kinyumenyume kama jinsi ilivyoelezwa awali kwamba Sydney hajaonana na Arvin wala Emily hadi hapo Sydney alipoanza kufanya kazi katika SD-6. Ingawa Sydney alieleza kwamba alikuwa na pengo kubwa la kumbukumbu katika kipindi cha kifo cha mama yake kinaashiria kwamba huenda ikawa kuna jambo lingine lilitokea na kuondoa kumbukumbu zake za kipindi hicho).

Joseph Keter
Katika michezo ya Olimpiki ya Atlanta, anayeshikilia rekodi ya dunia katika shindano la mita 3000 kuruka viunzi na maji, Moses Kiptanui alikuwa akipigiwa upato kushinda lakini alipokea upinzani mkali kutoka kwa Keter katika finali.
Wawili hawa walikuwa wamefika kidimbwi cha mwisho wakiwa sako kwa bako lakini Keter akafungua mwanya na kumwacha mwenzake, huku akishinda mbio hizo kwa tofauti ya sekunde 1.11.

Muna Lee (mwanamichezo)
Alishiriki katika michezo ya Olimpiki ya 2008,Beijing akikimbia mbio ya 100m. Katika mbio ya mchujo ya awamu ya kwanza,alikuwa nambari ya kwanza akiwa mbele ya Anita Pisone na Guzel Khubbieva katika muda wa 11.44 s na kuweza kuhitimu awamu ya pili. Katika awamu ya pili ya mchujo aliboresha muda wake ukawa 11.08 na akamaliza katika nafasi ya pili nyuma ya Sherone Simpson na kuhitimu kukimbia katika nusu fainali. Katika nusu fainali alikimbia na muda wa 11.06s nyuma ya Shelly-Ann Fraser akahitimu kukimbia katika fainali,alichukua nafasi ya tano katika fainali hiyo na muda wa sekunde 11.07 .

Sydney
The Rocks, ni sehemu mojawapo katika mji wa Sydney, ndio ilikuwa sehemu ya kwanza kuwa mji wenye mvuto katika Australia. Sasa imekuwa sehemu yenye mandhari nzuri ya bandari na ni sehemu pa kujipatia kula yaani kuna mgahawa mkubwa.

Samuel Wanjiru
Wanjiru alikimbia marathon yake kamili ya kwanza katika marathon ya Fukuoka mnamo 2 Desemba 2007 na kuishinda mbio hiyo kwa njia ya kusisimua kwa rekodi ya kozi ya saa 2:06:39. Katika marathon ya London ya mwaka wa 2008, alimaliza katika nafasi ya pili na kuivunja 2:06 kwa mara ya kwanza. Katika Olimpiki ya mwaka wa 2008, Wanjiru alishinda medali ya dhahabu katika marathon katika muda wa rekodi ya Olimpiki ya saa 2:06:32 na kuvunja rekodi ya awali ya saa 2:09:21 iliyowekwa na Carlos Lopes wa Ureno katika Olimpiki ya mwaka wa 1984.

Jason Dunford
Edward Jason Dunford (alizaliwa tarehe 28 Novemba 1986 mjini Nairobi ni mwogeleaji kutoka Kenya. Yeye hushindana katika mashindano ya uogeleaji ya "butterfly" na "freestyle". Ameshinda dhahabu katika mashindano ya Universiade, michezo ya All-Africa na mashindano ya ubingwa wa Afrika, na kufika fainali katika mashindano ya Olimpiki, mashindano ya ubingwa wa Dunia na kozi fupi ya ubingwa wa Dunia. Ameshikilia pia rekodi za Afrika, Universiade na Olimpiki. Mengi ya mafanikio yake hayajawahi kuonekana kamwe katika historia ya uogeleaji ya Kenya .

Michezo ya Olimpiki
Michezo ya Olimpiki ni mashindano makubwa ya michezo mbalimbali duniani inayofanyika kila baada ya miaka minne.

Noah Ngeny
Noah Kiprono Ngeny (amezaliwa 2 Novemba 1978) ni mwanariadha wa Kenya na mshindi wa kiajabu wa mita 1500 katika mashindano ya Olimpiki ya 2000.

Samia Yusuf Omar
Mwaka 2011 Samia aliona hawezi kuendelea tena Somalia alikimbia Ethiopia bila famila yake. Hapo Addis Abeba aliruhusiwa kushiriki katika mazoezi ya timu ya Ethiopia. Aliona ya kwamba alihitaji mazoezi zaidi na kocha ya binafsi ili akubaliwe kwa Olimpiki za mwaka 2012. Hivyo aliamua kuelekea Ulaya kwa matumaini ya kumpata kocha pale.[2]

Australasia
Timu za Australia na New Zealand ziliwahi kugombea pamoaja kwa jina la "Australasia" kwenye michezo ya Olimpiki na Davis Cup.

Dennis Mitchell
Jamii:Waliozaliwa 1966 Jamii:Waliosoma katika Chuo Kikuu cha Florida Jamii:Watu walio hai Jamii:Wanariadha wa Marekani Jamii:Kesi katika riadha Jamii:Wanariadha wa Olimpiki ya 1988 Jamii:Wanariadha wa Olimpiki ya 1992 Jamii:Wanariadha wa Olimpiki ya 1996 Jamii:Wanariadha wa Olimpiki wa Marekani Jamii:Wanariadha wa Olimpiki wa Marekani walioshinda medali ya dhahabu Jamii:Wanariadha wa Olimpiki wa Marekani walioshinda medali ya fedha Jamii:Wanariadha wa Olimpiki wa Marekani walioshinda medali ya shaba Jamii:Watu kutoka Craven County, North Carolina

Michezo ya Afrika Nzima
Katika mwaka wa 1966, Kamati Kuu ya Michezo katika Afrika (SCSA) ilipangwa mjini Bamako; inasimamia michezo ya All-Africa. Makala ya pili yalituzwa nchi ya Mali katika mwaka wa 1969, lakini mapinduzi ya kijeshi yalilazimisha kufutiliwa mbali kwa Michezo hiyo. Lagos, Nigeria ilijitolea kuwa mwenyeji wa michezo hii mwaka wa 1971. Hatimaye michezo hiyo ilifanyika mwaka wa 1973 kutokana na Vita vya Biafra, ambavyo vilikuwa vimeisha karibuni nchini Nigeria.

Sheri-Ann Brooks
Brooks aliwakilisha nchi ya Jamaika katika Olimpiki ya 2008 mjini Beijing. Akiwa pamoja na Shelly-Ann Fraser, Aleen Bailey and Veronica Campbell-Brown walishiriki katika mbio za 4 x 100m. Katika mzunguko wa kwanza , Jamaika ilishinda nchi zaUrusi, Ujerumani na Uchina. Muda wa Jamaika wa sekunde 42.24 ulikuwa wa kwanza katika mataifa 16 yaliyoshiriki katika mbio hiyo. Kutokana na matokeo hayo, Jamaika walihitimu kushiriki katika fainali, Brooks na Bailey wakibadilishwa na Sherone Simpson na Kerron Stewart. Jamaika hawakumaliza mbio hiyo kutokana na kosa la kubadilisha nafasi kati ya wanariadha wawili. [10]

Kenya
Wakati wa michezo ya Olimpiki ya Beijing Kenya ilishinda medali 6 za dhahabu, 4 za fedha, 4 za shaba na kulifanya taifa lililofaulu sana barani Afrika katika michezo ya Olimpiki ya mwaka 2008. Wanariadha wapya walitambulikana, kama Pamela Jelimo, mshindi wa medali ya dhahabu katika mbio za mita 800 kwa wanawake aliyejitahidi na kushinda tuzo la Golden League, na Samuel Wajiru aliyeshinda mbio za masafa marefu kwa wanaume.

Cool Runnings
Siku kwanza tu ilionekana kama vili kikosi hiki kitavunja rekodi ya dunia katika mashindano ya bobsleji kwa mara ya kwanza kwa kasi, hadi hapo ilipotokea tatizo la kusikitisha: hasa kwa kufuatia kile kisleji kuwa cha kale sana, hakiwezi kuhimili mwendokasi na hatimaye kengee/msume-bapa ukalegea, ukasababisha kibinuke kiupandeupande huku kikiwa kinatoka katika mzunguko, huku ikiabakisha mita kadhaa tu kwa kikosi kumaliza. Wakaazimia kumaliza mashindano kwa hali yoyote ile, kikosi kikainua sleji juu begani na kutembea mule katika zile za sleji huku makofi kwa wifi wakifuatia kutoka kwa watazamaji na wakaguzi, akiwemo Josef, Hempill, na babake yake Juniorr. Kikosi mwishoni, walijisikia furaha ya kutosha kurudia tena katika mashindano hayo miaka minne ijayo. Duru zinasema walirudi nchini Jamaika wakiwa kama mashujaa - pamoja na kurudi kwao tena katika Olympic ya 1992, walichukuliwa sawa na wengine bila kubughudhiwa.Kibwagizo cha filamu kilitolewa na Sony mnamo 1993 kwenye CD (Columbia Chaos OK 57553).

Jason Dunford
Katika michezo ya Olimpiki, mwaka wa 2008, alishiriki katika tukio mbili. Katika mashindano ya "freestyle" ya mita 100, alimaliza katika nafasi ya 24 kwa ujumla, na kukosa nusu fainali. Hata hivyo, aliweka rekodi mpya ya kitaifa ya sekunde 49.06. Katika tukio lake kuu, shindano la "butterfly" la mita 100, alifuzu kushiriki katika nusu fainali kwa kuweka rekodi mpya ya Olimpiki ya sekunde 51.14 na wakati huo huo kuboresha rekodi yake ya kibinafsi ya Afrika.
Rekodi ya Olimpiki ya awali (sekunde 51.25) iliwekwa na Michael Phelps katika michezo ya Olimpiki ya mwaka wa 2004. Rekodi ya Dunford ya Olimpiki haikukaa muda mrefu; dakika chache baadaye Milorad Čavić wa Serbia aliweka rekodi ya sekunde 50.76, akifuatiwa na waogeleaji wengine wawili (pamoja na Phelps) ambao pia walivunja rekodi ya Dunford. Alifika fainali na kumaliza katika nafasi ya 5 kwa muda wa sekunde 51.47.

Michezo ya Afrika Nzima
Mtindo wa Olimpiki wa miaka minne haujakosa kufuatwa tangu, na michezo hii imepangwa Cairo, Harare, Johannesburg, na Lagos. Katika mwaka wa 2007, Algiers kwa mara nyingine tena ilikuwa mwenyeji wa michezo na kuwa ya kwanza kurudia uwenyeji wa michezo hii. Lusaka nchini Zambia imejiondoa (mnamo Desemba 2008) kama mwenyeji wa makala yajayo ya michezo hii mwaka wa 2011.

Australia
Miji mikubwa ni Sydney (wakazi milioni 3.7), Melbourne (wakazi milioni 3.6), Brisbane (wakazi milioni 1.7), Perth (wakazi milioni 1.4) na Adelaide (wakazi milioni 1.1).

New South Wales
Mji wa Sidney ulianzishwa mnamo mwaka 1788 kama kituo cha wafungwa kutoka Uingereza waliopelekwa hapa badala ya magereza ya nyumbani.

Abebe Bikila
Medali ya pili ya dhahabu aliipata mwaka 1964 huko Tokyo, Japani. Katika mbio hizi Abebe alivaa viatu. Kilichoshangaza wengi ni kuwa wiki sita kabla ya mashindano hayo, Abebe alikuwa na operesheni ya kuondoa kibole. Operesheni hii ilimzuia kufanya mazoezi ya kujiandaa kwa mbio hizo. Hata hivyo aliweza kushiriki na kushinda. Baada ya kumaliza mbio hizo, Abebe Bikila alishangaza watazamaji kwa kuendelea kukimbia na kufanya mazoezi mengine. Wakimbiaji wengine waliishiwa nguvu kabisa baada ya kumaliza kukimbia na hata kufikia hatua ya kuzimia.

Canberra
Iko kilomita 300 kusini magharibi ya Sydney na kilomita 650 kaskazini-masahriki ya Melbourne.

Allen Johnson
Allen Kenneth Johnson (alizaliwa 1 Machi 1971) ni mwanariadha wa mbio za kuruka viunzi aliyeshinda medali ya dhahabu katika mbio ya 110m na urukaji viunzi katika michezo ya Olimpiki ya 1996,Atlanta,Georgia.

Michezo ya Olimpiki
Michezo ya Olimpiki ya Kale ilifanyika tangu tarehe isiyojulikana lakini kwa uhakika kuanzia mwaka 776 KK hadi mwaka 393 BK katika mtaa wa mahekalu wa Olimpia kwenye rasi ya Peloponesi nchini Ugiriki.

LaShawn Merritt
Meritt alishinda mbio ya 400m katika Olimpiki ya 2008 mjini Beijing. Mashindano makali kati ya Meritt na Jeremy Wariner yalitarajiwa lakini mbio hiyo ilishindwa na Merritt kwa umbali mrefu sana. Sekunde 0.99 kati ya Merritt na Wariner ilikuwa kubwa kabisa kati ya mshindi na mwanariadha wa nafasi ya pili katika fainali ya Olimpiki katika mbio ya 400m. Muda wake wa 43.75s ulimfanya mwanariadha wa kasi sana wa tano katika historia ya mbio ya 400m.

Lucas Sang
Lucas Sang (12 Februari 1961 hadi 1 Januari 2008)
alikuwa mwanariadha wa Kenya aliyeshiriki katika Mashindano ya Olimpiki ya 1988 yaliyofanyika kule Seoul. alikuwa katika timu ya Kenya ya shindano la 4 x 400 iliyofika finali na kumaliza ya nane.
Pia alishiriki katika shindano la mita 400 lakini akashindwa kufika nusu fainali.

Usain Bolt
Usain Bolt, baada ya kushinda mtihani Olimpiki mita 100 dash katika Beijing, kuweka rekodi mpya ya dunia ya 9.69 s.El Agosti 16, 2008 katika michezo ya Olimpiki ya Beijing, Bolt huo kuvunja rekodi ya dunia yeye ilionyesha katika fainali ya dash mita 100 kuweka muda wa sekunde 9.69 (bila uwepo wa upepo). Kabla ya kufuzu, alianza kusherehekea ushindi wao alifungua mikono. Kama mimi alikuwa amefanya ishara hizi, bidhaa inaweza kuwa imeshuka mno.

Yobes Ondieki
Yobes Ondieki (mzaliwa 21 Februari 1961 katika katika wilaya ya Kisii, Nyanza) ni mwanariadha wa 5000m wa zamani wa Kenya aliyeshinda mashindano ya dunia mjini Tokyo 1991. Katika mwaka uo huo aliweka rekodi isiyokaa ya mita 5000 ya kenya ya dakika 13.02.82 huko mjini Zürich. Alishiriki katika fainali za Olimpiki za miaka ya 1988 na 1992 lakini hakushinda medali.

Kurt Angle
Angle alishinda medali ya dhahabu katika Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1996. Yeye ndiye mpiganaji pekee mwenye medali ya dhahabu ya Olimpiki katika historia mieleka. Alipigana WWE na WWF kutoka 1998 hadi 2006.

Noah Ngeny
Alirejea nchini Australia mnamo 2001 huku akishinda mashindano ya ‘’Goodwill’’ ya Maili jijini Brisbane lakik=ni ajali ya gari nchini Kenya mwezi wa Novemba ilimpumzisha kutoka riadha kwa msimu huo wote.
Maumivu aliyoyapata yaliidhuru kazi yake tangu hapo. Hakushiriki mashindano mengi kati ya 2003 hadi 2004 lakini aliweka muda bora zaidi wa 3:33:38 lakini akashindwa kufuzu kwa mashindano ya Olimpiki katika timu ya Kenya kwa hivyo hangeweza kulitetea taji lake mjini Athens.
Ngeny hakushiriki katika majaribio ya Kenya ya Mashindano ya Dunia ya 2003 kwa sababu ya Maumivu

Samia Yusuf Omar
Kushiriki kwake kwenye Olimpiki haikuripotiwa sana katika Somalia iliyoendelea kuwa na hali ya vita tena bila programu zozote za runinga nchini. Aliporudi kundi la al-Shabaab lilipanusha utawala wake juu ya sehemu kubwa za Mogadishu na baada ya kutishiwa na wanamigambo wao alijaribu kuficha kuwa yeye ni mwanariadha. Mwaka 2009 alihamia pamoja na amma na wadogo zake katika kambi la wakimbizi ndani ya Somalia. Al-Shabaab ilikataa wanawake wote wasihudhurie au kutazama michezo tena.[2]

Michezo ya Olimpiki
Michezo ya kisasa hufanyika katika mji tofauti kila safari. Michezo ya 2004 ilifanyika Athens, ya 2008 huko Beijing na ya 2012 London.

Samia Yusuf Omar
Samia Yusuf Omar au Samiyo Omar (* 25 Machi 1991 – Aprili 2012) alikuwa mwanariadha wa mbio fupi kutoka nchini Somalia . Alikuwa mmoja kati ya Wasomalia wawili walioshiriki kwenye Michezo ya Olimpiki 2008 huko Beijing, China. Baada ya kutishiwa na wanamigambo wakali wa Al-Shabaab alikimbia Ethiopia akaendelea hadi Lybia na wakati wa kuvuka bahari ya Mediteranea pamoja na wakimbizi wengine alikufa majini.

Sun City, Kaskazini Magharibi
Sun City ilianzishwa na gwiji wa biashara za hoteli Sol Kerzner kama sehemu ya kundi lake la mali la Sun International. Ilifunguliwa rasmi tarehe 7 Desemba 1979; wakati huo ilikuwa iko katika eneo la bantustan la Bophuthatswana.
Kwa sababu Jimbo la Bophuthatswana lilikuwa limetangazwa kuwa huru na serikali ya ubaguzi wa rangi ya Afrika Kusini (ingawa halikuwa limetambulika na mataifa mengine), liliruhusiwa chini ya sheria ya Afrika Kusini wakati huo kutoa burudani kama kamari na maonyesho ya uchi, ambayo ilikuwa marufuku katika Afrika Kusini. Sababu hizi, vilevile na ukaribu wake kwa maeneo makubwa ya miji mikuu ya Pretoria na Johannesburg, zilihakikisha kuwa Sun City ilikuwa (na ilisalia) hoteli mashuhuri kwa likizo na wikendi. Wanamuziki wengi maarufu kama Queen, Elton John,Linda Ronstadt , Julio Iglesias, The O'Jays, Ray Charles, Boney M.,Black Sabbath, Rod Stewart, Tina Turner, Dionne Warwick, Sarah Brightman, Laura Branigan na Thomas Anders (wa Modern Talking fame) pia walitumbuiza katika 'Sun City Super Bowl', ambayo ina viti 6230. Sun City pia ilikuwa mahala pa kuchezewa mechi za Ndondi za Uzani Mzito katika miaka za 1970 na mwanzo wa miaka ya 1980. Bondia mmoja ni Gerrie Coetzee, ambaye baadaye (1981) ilikuwa bingwa wa dunia wa Heavyweight .
Akizungumza katika miaka ya 1980 na Jani Allan wa "Sunday Times" , Kerzner alielezea mkakati wake; "Unatazama hatari ...Piga hesabu ya hatari, fanya utafiti wa soko ya Kimataifa vyema, tambua ladha, mtindo, hamu na starehe za watu wa Afrika Kusini, lenga kuwapa starehe mzuri kwa bei wanaimudu - halafu tekeleza."
Sun City ikaja ikawa mahali penye utata mwaka wa 1985 wakati mpiga gitaa wa bendi ya E Street Band Steven Van Zandt aliifanya pa muziki wa kundi lake la wanaharakati , Artists United Against Apartheid. Wasanii arobaini na tisa mashuhuri walishirikiana kurekodi wimbo wa "Sun City", ambao waliapa kutotumbuiza katika hoteli hiyo.
Kuongezea, Simple Minds, katika albamu yao "Live in the City of Light" iliyotolewa mwaka wa 1987,walijumuisha wimbo ulioitwa "Love Song - Sun City - Dance to the Music" walikotangaza wao " hawawezi kutumbuiza katika Sun City".

Kujenga mwili
Hivi leo mashindano ya kujenga misuli yamekomaa yakishirikisha si tu wanaume bali pia wanawake. Mwaka wa 2000 mashirika husika ya kujenga misuli yalijaribu kupiga hatua kushirikisha mchezo huu Olimpiki lakini hawakufaulu.

Sydney
Mji uligunduliwa mwaka 1788 na Arthur Phillip, aliyekuwa ofisa wa Navy Royal ya Uingereza, na mji ukawa kama sehemu ya wafungwa wa Kiingereza na Kiayalendi.

Jackie Joyner-Kersee
Miaka miwili baada ya kustaafu, Joyner-Kersee alijaribu kufuzu kushindana kwa muda mrefu katika michezo ya Olimpiki ya 2000 huko Sydney, Australia. Alishindwa kuhitimu Timu ya Olimpiki ya Umoja wa Mataifa baada ya kumaliza sita kwa 21-10 ¾ katika majaribio ya Olimpiki.

Pamela Jelimo
Tarehe 18 Julai mwaka wa 2008, aliboresha rekodi hiyo kwa kiasi kidogo tu kwa muda wa dakika 1:54.97 mjini Paris. Huu pia ulikuwa ushindi wake wa nne mfululizo katika AF Golden League, ambapo yeye alikuwa mmoja kati ya wawili tu waliyobaki kama wagombeaji wa jackpot ,mwingine akiwa mrukaji Blanka Vlašić. Tarehe 18 Agosti 2008 Jelimo alishinda dhahabu katika mita 800 katika Olimpiki ya Beijing. Muda wake ulikuwa 1:54.87, kwa mara nyingine tena rekodi. Akawa mwanamke wa kwanza wa Kenya kushinda medali ya dhahabu ya Olimpiki.

Catherine Ndereba
Wincatherine Nyambura Ndereba [1] (alizaliwa 21 Julai 1972) ni mwanariadha maarufu ulimwenguni Mkenya . Alishinda Mbio refu za Boston mara nne na medali ya fedha katika Olimpiki ya mwaka 2004 na 2008. Ndereba akaivunja rekodi ya wanawake duniani mwaka 2001, kukimbia 2:18:47 katika mbio za Chicago . Mwaka 2008, Ndereba alielezwa na mtangazaji wa spoti Chicago Tribunekama wanawake wa mbio refu shupavu zaidi wakati wote.[2]

William Tanui
Fursa yake kuu iliwadia wakati wa Mashindano ya Olimpiki ya 1992 jijini Barcelona. Katika fainali ya shindano la mita 800 alishinda dhahabu huku akimaliza katika leni ya tatu na kumshinda mwenziwe Nixon Kiprotich kwa karibu.

Ruwaza ya Kenya 2030
Serikali ya Kenya ilitangaza wakati wa 2008 Summer Michezo ya Olimpiki mjini Beijin ina mpango kabambe wa kuwa mwenyeji wa Micheza ya Olimpiki mwaka 2028 kam amojawapo ya mipanngo ya kutimiza ruwaza ya kenya 2030.

Kombe la Mataifa ya Afrika
Kombe la pili lilikuwa mwaka wa 1980-2000, na ilijulikana kama "nyara wa Umoja wa Afrika" [5] au "African Unity Cup". [4] lilitolewa na Baraza Kuu ya Michezo ya Afrika kwa CAF mwaka wa 1980 kabla ya mashindano na lilikuwa ni kipande mviringo napete ya Olimpiki ambayo ililalia ramani ya bara ya Afrika. liliket juu ya wingo uliyo nmraba na lilikuwa na vishikilio vya Triangle. Kamerun iliweza kumiliki kombe hili baada ya kuchukua ubingwa mwaka wa 2000.

Usain Bolt
Mwaka 2003 alishinda medali ya dhahabu manne katika Michezo ya CARIFTA, na alikuwa tuzo Austin Sealy nyara kama mwanamichezo bora zaidi ya Michezo. [13] Yeye alishinda mwingine medali ya dhahabu katika michuano ya Dunia ya Vijana , 2003. Yeye pia kuweka rekodi katika michuano mpya mita 200 kwa muda wa 20.40 s, licha ya upepo wa 1.1 m / s. [14] Yeye alipata IAAF Rising Star Award kwa mwaka 2002 [15. ]

Sleji
Mashindano ya mbio kwa sleji ni sehemu ya michezo ya Olimpiki tangu 1964. Kwenye njia za barafu zenye mteleko mkali sleji zinafikia mkasi wa 150 km/h au zaidi. Kwa hiyo ni mchezo wa hatari kiasi na ajali zimetokea mara kadhaa ambako watu wamekufa.

John Ngugi
Wakati Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mwaka wa 1990 katika mji mkuu wa Auckland, nchini New Zealand, Ngugi alijaribu kutimia mbinu sawa na zile ambazo zilimsaidia kushinda medali ya dhahabu ya Olimpiki. Ingawa aliteguka na kuanguka baada lapu mbili tu na kupoteza mita 35 kwa washindani wenzake, aliweza kulishika kundi lililokuwa likiongoza na kuimarisha pengo la mita 40 wakati kengele ya lapu ya mwisho iligongwa. Lakini wakati huo, juhudi zake hazikutosha kwani Andrew Lloyd kutoka Australia alishinda na sekunde 0.08 tu katika mmalizio wa ajabu.

Aleen Bailey
Bailey aliwakilisha Jamaika katika Olimpiki ya 2008 mjini Beijing. Alishindana katika mbio ya 4 x 100m wakiwa pamoja na Shelly-Ann Fraser,Sheri-Ann Brooks na Veronica Campbell-Brown. Katika raundi ya kwanza, Jamaika ilikuwa ya kwanza mbele ya Urusi,Ujerumani na Uchina. Muda wao ulikuwa wa sekunde 42.24 uliokuwa bora kabisa katika mbio yote ya kuhitimu fainali. Kutokana na matokeo hayo,Jamaika ilhitimu kuingia fainali ambapo Bailey na Brooks waliwapa Sherone Simpson na Kerron Stewart nafasi zao katika timu. Jamaika haikumaliza mbio kutokana na makosa katika kubadilisha kijiti chao maalum kutoka mwanariadha mmoja hadi mwengine. [11]

Michezo ya Olimpiki
Michezo ya Olimpiki ya Kisasa ya kwanza ilitokea mwaka 1896 mjini Athens (Ugiriki). Mwanzilishi alikuwa Mfaransa Pierre de Coubertin aliyetaka kutumia kielelezo cha michezo ya kale kwa kujenga uhusiano mzuri kati ya vijana wa nchi mbalimbali na kuwapatia nafasi ya kushindana kwenye uwanja wa michezo badala ya uwanja wa vita. Coubertin alianzisha Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki (International Olympic Committee - IOC).

Aleen Bailey
Bailey alishindana kwa niaba ya nchi yake Jamaica katika Olimpiki ya 2004 alipomaliza katika nafasi ya 5 katika mbio ya 100m na nafasi ya 5 katika mbio ya 200m. Aliungana na bingwa wa mbio ya 200m,Veronica Campbell,Tayna Lawrence na Sherone Simpson na kushinda mbio ya 4 x 100m.

New South Wales
New South Wales ni moja kati ya majimbo ya Australia. Pia ni moja kati ya majimbo makongwe katika Australia. Kati ya majimbo yote ya Australia, New South Wales ndiyo inayoongoza kwa kuwa na idadi kubwa ya watu. Mji mkuu wa New South Wales ni Sydney. Sydney ni mji mkubwa kabisa katika Australia.

Dennis Mitchell
Mitchell alishinda medali ya dhahabu katika mbio ya 100 m katika michezo ya Goodwill ya 1994 lakini akjiumiza katika mbio za mchujo za 100m katika Mashindano ya Mabingwa wa Dunia ya 1995. Katika Olimpiki ya 1996, Mitchell alichukua nafasi ya nne katika mbio ya 100 na akashinda medali ya fedha kama mwanachama wa timu ya 4 x 100.

Gervais Yao Kouassi
Yeye iliwakilisha nchi yake katika mashindano ya Olimpiki ya 2008. Alifunga bao moja na kumsaidia mchezaji mwingine kuweza kufunga bao katika ushindi wa 4-2 dhidi ya Serbia.Hivi sasa anashiriki katika Shindano la Kombe la Afrika la 2010 nchini Angola.Alicheza katika mechi dhidi ya Burkina Faso ambapo walitoka sare tasa 0-0.

Kombe la Mataifa ya Afrika
Katika mwaka wa 1957 kulikuwa na mataifa tatu yaliyoshiriki katika shindano hili ambayo ni: Misri, Sudan na Ethiopia. Afrika ya Kusini walikuwa walikuwa washiriki katika shindano hili lakini walizuiwa kutokana na sera za ubaguzi nchini humo.[1] Tangu wakati huo, mchuano huu umeenea, na kusababisha michuano ya kufuzu. Idadi ya walioshiriki katika fainali ya shindano hili ilifika 16 katika mwaka 1998 (timu 16 zilikuwa zishiriki katika shinano hili mwaka wa 1996 lakini Nigeria walijitoa na kubakia timu 15), na tangu wakati huo, imebaki kuwa timu 61 ndizo zinashiriki katika shindano hili. Timu hizi hugawanywa katika vikundi ambavyo kila kundi kina timu nne ambapo timu mbili bora katika kila kundi ndizo zinafaulu katika hatua ya ya pili.

Robert Wangila
Robert Napunyi Wangila (alizaliwa mnamo 3 Septemba 1967 katika mji mkuu wa Nairobi - na alifariki mnamo 24 Julai 1994) alikuwa bondia wa Kenya wa uzito wa "welterweight" ambaye alishinda medali ya dhahabu katika Michezo ya Olimpiki ya mwaka wa 1988. Yeye bado ndiye mwanaspoti wa Kenya aliyeshinda medali ya dhahabu ya Olimpiki ambayo si ya riadha.Robert Wangila aligeuka kuwa bondia wa utaalamu mwaka wa 1989 na kwa ujumla alikuwa na rekodi ya 22-5-0.

Reuben Kosgei
Anajulukana kwa umaarufu wake katika shindano la mita 3000 kuruka viunzi na kidimbwi cha maji ambapo aliwahi kuwa mshindi wa nishani ya Dhahabu mwenye umri mdogo zaidi katika Ollimpiki wakati alishinda shindano hili jijini Sydney mnamo 2000 akiwa na umri wa miaka 19 peke yake. Hata hivy, muda wake wa ushindi huo, 8:21:43 ulikuwa muda wa kasi ya chini zaidi katika hisoria ya shindano hilo tangu Mashindano ya Olimpiki ya 1972

Jackie Joyner-Kersee
Joyner-Kersee alihudhuria chuo kikuu cha Chuo Kikuu cha California huko Los Angeles, ambako alikuwa na nyota katika kufuatilia na shamba na katika mpira wa kikapu wa wanawake tangu 1980-1985. Alikuwa anaanza nafasi yake ya mbele kwa kila msimu wake wa kwanza wa tatu (1980-81, 81-82, na 82-83) pamoja na mwaka wake wa juu (wa tano), 1984-1985. Alikuwa na shati nyekundu wakati wa mwaka wa mwaka wa 1983-1984 kuzingatia heptathlon kwa Olimpiki ya Summer ya 1984.

Boay Akonay
Boay Akonay (amezaliwa 3 Januari 1970) ni mwanariadha kutoka nchi ya Tanzania aliyehudhuria Michezo ya Olimpiki mwaka wa 1988 upande wa mbio ya marathoni.

Cool Runnings
Cool Runnings ni jina la kutaja filamu ya michezo-vichekesho iliyotolewa mwaka 1993 huko nchini Marekani. Filamu imeongozwa na Jon Turteltaub, na kuchezwa na Leon, Doug E. Doug, Rawle D. Lewis, Malik Yoba na John Candy. Filamu ilitolewa nchini Marekani mnamo tarehe 1 Oktoba, 1993. Hii ilikuwa filamu ya tatu ya mwisho ya kazi kuigiza kwa Candy na filamu ya mwisho kutolewa akiwa hai. Hii inatokana na hadithi ya kweli ya timu ya taifa ya Bobsleji ya Jamaika ilipoingia kwa mara ya kwanza katika mashindano ya Olimpiki ya Majira-Baridi ya 1988 huko mjini Calgary, Alberta, Canada. Filamu imepokea tahakiki chanya, na kibwagizo cha filamu nahco kimekuwa maarufu sana kwa Jimmy Cliff kurudia wimbo wa "I Can See Clearly Now" na kufikia nafasi ya 40 ikiwa kama single huko nchini Canada, Ufaransa, na Uingereza.

Tokyo
Ilikuwa mahali pa michezo ya Olimpiki ya 1964.

Kombe la Mataifa ya Afrika
katika shindano la 1968 ilibidi mpango wa mchuano huo ubadilike na kuongeza hadi timu 8 zitakazo faulu kati ya timu 22 zilizofaulu katika raundi ya hapo awali. Timu zilizofaulu ziligawanyishwa katika makundi mawili kila kundi likiwa na timu nne ambazo zilicheza michezo ya mizunguko ambapo timu mbili bora zaidi katika kila kundi zilifaulu katika nusu fainali.Mfumo huu uliendelea kutumika katika fainali hadi mwaka wa 1992. Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo iliweza kushinda baada ya kuwachapa Ghana. Kuanzia mwaka wa 1968 shindano hili limekuwa likitendeka baada ya miaka miwili katika miaka iliyo sawa. Mchezaji wa mbele wa Ivory Coast, Laurent Pokou aliongoza kwa mabao katika michuano ya 1968 na 1970 kwa mabao sita mwaka wa 1968 na mabao nane katika mwaka wa 1970 na kuwa na mabao 14 kwa jumla na kushikilia rekodi kwa muda hadi 2008. Shindano hili liliweza kuonyehwa katika runinga mara ya kwanza mwaka wa 1970 likiwa nchini Sudan,[3] ambayo iliweza kuchukua taji baaada ya kuwashinda Ghana- iliyokuwa ikicheza fainaili ya nne mfululizo.

Muna Lee (mwanamichezo)
Lee alishinda medali ya dhahabu kama mwanachama wa timu ya Wanawake ya mbio 4 x 100m katika mbio ya Mashindano ya Mabingwa wa Dunia katika Riadha katika mwaka wa 2005. Alikimbia vizuri sana katika mbio za majaribio ya Olimpiki ya 2004,akikimbia kwa kasi katika mkondo wa mwisho na kupita wanariadha wenzake na kushinda nafasi katika timu ya Olimpiki. Aliendelea na akawa nambari 7 katika Michezo ya Olimpiki.

Brimin Kipruto
Ilpofika mwaka wa 2004, baada ya kumaliza # 2 katika majaribio ya Olimpiki ya Kenya,Kipruto(aliyekuwa kijana wa umri wa miaka 19 tu) alishinda medali ya fedha katika Mbio ya Olimpiki ya 2004 katika mbio ya 3000m kuruka viunzi. Katika Mbio ya Mabingwa ya Dunia ya 2005 mjini Helsinki alishinda medali ya shaba katika mbio iyo hiyo ya 3000m. Yeye alimaliza katika nafasi ya tatu tena katika Mbio ya Dunia ya IAAF ya 2005. Katika mwaka wa 2006,alimaliza katika nafasi ya 6 katika fainali ya Mbio ya Dunia,huku akirudia nafasi yake ya 2004.

Usain Bolt
Tarehe 20 Agosti 2008 hadi mwisho wa mbio mita 200 ya Michezo ya Olimpiki mjini Beijing, Bolt pia kuvunja dunia Michael Johnson wa rekodi ya mafanikio katika Michezo ya Olimpiki ya Atlanta mwaka 1996 kwa muda wa sekunde 19.30, kumpiga hivyo 19.32 Johnson. Yeye kuwapiga Mei 17, 2009 ya bora rekodi ya dunia mita 150 wa sekunde 14.35 na safari ya mashindano ya Manchester.

Daraja la Bandari ya Sydney
Daraja la Bandari ya Sydney (kutoka kiing.: Sydney Harbour Bridge) lipo katika bandari ya Sydney, ni daraja linalounga Sydney ya Kaskazini na Sydney ya Kusini. Watu wanaweza kupita katika daraja hilo kwa gari, kutembea kwa miguu au kwa treni. Katika daraja hilo pia kuna kama pango hivi limepita chini kwa chini. Ni sehmu muhimu na kivutio kikubwa kwa watalii. Eneo hilo linavutia watalii wengi na hata watu wanaokaa karibu na eneo hilo. Kitu ambacho kinavutia sana na kufanya daraja la bandari ya Sydney kuwa maarufu ni vile lilivyo watu huwa wana kawaida ya kupanda juu na kuanza kuangalia mandhalri yalipo katika daraja hilo.

Australia
Australia ilipata uhuru wake mwaka 1901 lakini inaendelea kumkubali malkia ya Uingereza kama Mkuu wa Dola akiwasilishwa na Gavana Mkuu. Mamlaka imo mikononi mwa waziri mkuu na serikali yake.

Kombe la Mataifa ya Afrika
Katika mwaka 1963, Ghana ilishiriki kwa mara ya kwanza katika shindano hili , na iliweza kunyakua ushindi baada ya kuilaza Sudan katika fainali. iliweza kunyakuwa ubingwa miaka miwili baadaye katika Tunisia -ikisawazisha na Misri kama bingwa wa misimu miwili - na kikosi ambacho kilikuwa na wachezaji wawili tu kutoka timu ya 1963.[3]

Seraphino Antao
Kenya ilipata uhuru mnamo Desemba 1963 na Seraphino alikuwa mwanariadha wa Kwanza kuipeperusha bendera ya Kenya katika Mashindano ya Olimpiki ya 1964 jijini Tokyo, Japan, lakini alikuwa mgonjwa na hakutia for a ilivyokuwa ikitarajiwa. . Alifika mkondo wa pili wa mita 200 kwa wanaume katika mashindano hayo lakini akatolewa katika awamu ya mjujo katika shindano la mita 100 ref>Sports and Elections Statistics: Men 100m Olympic Games 1964 Tokyo (JPN).

Nassima Saifi
Alifaulu mwaka 2011 kwenye mashindano ya ubingwa wa dunia ya michezo ya walemavu mjini Christchurch (New Zealand) ambapo alishiriki tena kwa kurusha tufe na kisahani. Hapo alishinda medali ya dhahabu kwa kufikia mita 40.99 kwa kisahani.

Noah Ngeny
Mnamo 29 Septemba 2000, katika fainali za mita 1500 wakati wa Michezo ya Olimpiki wa 2000 jijini Sydney Australia, Ngeny alimshinda bingwa wa Dunia na anayeshikilia rekodi ya Dunia mara mbili Hicham El Guerrouj ambaye alikuwa hajawahi kushindwa na alipigiwa upato nawengi kushinda. Ngeny alimpita katika mita 100 za mwisho
Wakati huo huo Ngeny aliweka rekodi mpya ya Olompiki ya 3:32.07, akivunja ile ya Sebstian Coe ya 3:32:53 mnamo 1984. . Hicham El Guerrouj aliangukia Fedha katika shindano hilo kwa muda wa 3:32.32 na mwenzi wa Ngeny Benard Lagat ambaye sasa ni raia wa Marekani akashinda shaba kwa muda wa 3:32.44.
Noa Ngeny alikuwa mkenya wa Kwanza kushinda taji la mita 1500 akifuata Kipchoge Keino katika mashindano ya Olimpiki ya 1968 jiini Mexico na Peter Rono katika mashindano ya Olimpiki ya 1988 jijini Seoul.

Tennis
Hadi mwaka 1924 tennis ilikuwa mchezo kwenye Michezo ya Olimpiki, ikaondolewa na kurudishwa mwaka 1988. Katika nchi mbalimbali hadi leo ina sifa ya kuwa mchezo wa matajiri lakini katika nchi nyingine inachezwa na watu wa matabaka yote.

Jesse Owens
Mwaka 1936 alikwenda kujisajiri katika mashindano ya kukimbia masafa marefu. Katika shindano lake la kwanza Jesse aliibuka mshindi. Aliendelea kushiriki katika mashindano mbalimbali, ndipo ikafikia hatua akapewa nafasi ya kwenda kushiriki katika mashindano ya Olimpiki huko Ujerumani, lakini familia yake haikupenda Jesse aondoke. Jesse akaamua kutoroka na kwenda kwenye mashindano. jambo lile liliisikitisha familia yake, ila baadaye wakakubali.

Shelly-Ann Fraser
Shelly-Ann Fraser, OD (alizaliwa 27 Desemba 1986) [1] ni mwanariadha wa nchi ya Jamaika ambaye amebobea katika mbio ya 100m. Alizaliwa katika jiji la Kingston, Jamaika, Fraser ndiye bingwa mtetezi wa Olimpiki na Dunia katika mbio ya 100m, akikimbia katika muda wa 10.78s (Olimpiki) na 10.73s(Dunia). Yeye ndiye mwanamke pekee aliyeshikilia mataji ya ubingwa wa Olimpiki na Dunia yote mawili kwa wakati mmoja. Ametoshana na Christine Arron kama mwanamke wa nne wa kasi kabisa katika historia ya mbio ya 100m . Alisoma katika Shule ya Upili ya Wolmer's ya Wasichana na akawakilisha shule yake katika mashindano mengi ya riadha.

Sally McLellan
Sally McLellan (aliyezaliwa 19 Septemba 1986 huko Sydney, Australia) ni mwanamichezo wa Australia ambaye ni mtaalamu katika mita 100 na mita 100 ya kuruka viunzi. McLellan ndiye anashikilia rekodi ya Australia kwa mita 100 ya kuruka vikwazo na yeye ndiye mwanariadha kasi wa pili wa Australia nzima katika mbio ya 100m. Wakati wa Olimpiki ya 2008, yeye alishinda medali ya fedha katika mbio ya 100m ya vikwazo kwa muda wa sekunde 12.64.

Lucas Sang
Sang alishiriki katika mashindano ya All- Africa Games ya 1987 jijini Nairobi, Ubingwa wa Afrika wa Riadha mnamo 1998 na Kombe la Dunia la Riadha la 1998.
Hatimaye alibadilisha kwenda mbio za mita 800 lakini akashindwa kuwika kwa sababu ya changamoto kutoka kwa Wakenya wengine katika mbio hizo.
Baadaye alijulikana kama "pacemaker" kwa Wanariadha wa Kenya na Mataifa mengine.

Aleen Bailey
Aleen Bailey (alizaliwa 25 Novemba 1980, katika Saint Mary) ni mwanariadha spesheli wa kushindana wa kimataifa wa nchi ya Jamaica. Alishirika katika Olimpiki ya 2004 na akashinda medali ya dhahabu kama mwanachama wa timu ya mbio ya 4 x 100m. Bailey hufanya mazoezi katika Columbia, South Carolina chini ya kocha Curtis Frye na ni dada ya mwanamuziki maarufu wa rege Capleton.

Kerron Stewart
Katika Olimpiki hii alishiriki katika mbio ya mita 100. Katika mbio za kuhitimu, alichukua nafasi ya kwanza akiwashinda Ezinne Okparaebo na LaVerne Jones-Ferrette katika muda wa sekunde 11.28 na kuhitimu kushindana katika raundi ya pili. Hapo aliboresha muda wake kuwa 10.98 kushinda mbio hiyo akiwashinda Lauryn Williams na Kim Gevaert. Alishinda nusu fainali kwa muda wa 11.05 na kuhitmu nafasi ya kushindana katika fainali ya mbio hiyo. Katika mbio ya ajabu ambayo Mjamaika mwenzake,Shelly-Ann Fraser,alishinda medali ya dhahabu,Stewart na Sherone Simpson walipata medali ya fedha kila mmoja kwa muda wa 10.98s katika mbio yenye medali zote zilishindwa na Wajamaika. Wakiwa pamoja na Fraser, Simpson, Sheri-Ann Brooks, Aleen Bailey na Veronica Campbell-Brown alishiriki katika mbio ya 4 x 100m. Katika raundi ya kwanza(bila Simpson na Stewart) walichukua nafasi ya kwanza mbele ya Urusi,Ujerumani na Uchina. Muda wa Jamaika ulikuwa sekunde 42.24 na huo ndio uliokuwa muda kasi kabisa kati ya mataifa 16 yaliyoshiriki katika mbio hiyo. Kutokana na matokeo haya wao,walihitimu kushindana katika fainali ambapo wakabadilisha Brooks na Bailey kwa Simpson na Stewart. Hatimaye,hawakumaliza mbio hiyo kutokana na makosa katika kubadilishana kile kijiti kati ya wanariadha. [13]

Seraphino Antao
Alishiriki katika Mashindano ya Jumuia ya Madola ya 1958 kule Cardiff, Wales lakini hakuwa na mafanikio makubwa. Miaka miwili baadaye alishiriki katika Mashindano ya Olimpiki ya 1960 jijini Rome, Italia ambapo alifika nusu fainali ya shindano la mita 100. na mkondo wa pili katika shindano la mita 200.

Usain Bolt
Katika michuano ya Dunia ya Vijana mwaka 2002 alishinda mbio za mita 200 kwa muda wa 20.61 s, [8] 12:03 sekunde polepole zaidi kuliko bora yake binafsi ya kuweka 20.58 s katika raundi ya kwanza. [9] ushindi katika 200 m ilimfanya mdogo junior medali ya dhahabu katika historia. Ukweli wa mashindano ya nyumbani mbele ya umati wa watu nyumbani alifanya naye kupata hivyo neva viatu hata kuweka juu ya miguu vibaya. [10] Kama mwanachama wa timu ya Jamaika relay, pia alichukua medali mbili za fedha na kufikiwa rekodi ya taifa katika 4 x mita 100 (39.15 s) na 4 x mita 400 (m 03:04:06). [11] [12]

Kerron Stewart
Katika mbio ya 2009 ya IAAF Golden Gala,Stewart alishinda medali ya dhahabu katika mbio ya 100m akimshinda bingwa wa Olimpiki,Shelly-Ann Fraser.Alishinda kwa muda wa 10.75s iliyokuwa sawa na rekodi ya mbio hiyo katika shindano hilo. Huu ndio uliokuwa muda wa kasi kabisa kuhitimiwa na mwanamke katika tukio hilo kwa miaka kumi,muda wa kasi wa tatu wa Kijamaika ikiwa nyuma ya 10.74s ya Merlene Ottey na 10.73 ya Shelly-Ann Fraser. [14]

Michezo ya Olimpiki
Michezo hii ya kisasa imeendelea kila baada ya miaka minne isipokuwa 1916, 1940 na 1944 kwa sababu ya Vita Kuu ya Kwanza na ya Pili ya Dunia.

Sherone Simpson
Jamii:Wanariadha wa Jamaika Jamii:Wanariadha wa Olimpiki ya 2004 Jamii:Wanariadha wa Olimpiki ya 2008 Jamii:Wanariadha wa Michezo ya Jumuia ya Madola ya 2006 Jamii:Wanariadha wa Michezo ya Jumuia ya Madola ya 2006 wa Jamaika Jamii:Wanariadha wa Jamaica walioshinda medali ya dhahabu Jamii:Wanariadha wa Jamaica walioshinda medali ya fedha Jamii:Waliozaliwa 1984 Jamii:Watu walio hai

Allen Johnson
Johnson alipata majeraha katika mwaka wa 2000 lakini bado katika juhudi zake alifika fainali ya mbio yake katika Olimpiki ya 2000 huko Sydney,Australia.Alichukua nafasi ya nne katika fainali akishindwa na kidogo tu.

Australia Kusini
Australia ya Kusini (Kiing.: "South Australia") ni moja ya jimbo 8 ya kujitawala ya Jumuiya ya Australia. Idadi ya wakazi wake ni takriban 1,601,800. Mji wake mkuu ni Adelaide.

Singapuri
Mwishowe Singapuri ikafukuzwa katika shirikisho ikawa nchi ya kujitegemea tarehe 9 Agosti 1965. Mwanasiasa Lee Kuan Yew alikuwa waziri mkuu wa kwanza akaendelea na cheo hiki hadi mwaka 1990 akaongoza Singapuri kuwa kati ya mataifa matajiri ya Asia.

Dennis Mitchell
Mwaka wa 1992, Mitchell alishinda taji lake la kwanza la Mashindano ya Kitaifa ya Mabingwa wa Marekani katika mbio ya 100m(alishinda taji hili tena katika miaka ya 1994 na 1996). Katika Olimpiki ya Barcelona, Mitchell alikimbia rekodi yake ya tatu ya dunia katika mbio ya 4 x 100m kwa muda wa 37.40 na kushinda medali ya shaba katika mbio ya 100m.

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.


Question: Je,ni chuo kikuu gani kongwe zaidi nchini Nigeria?

Chuo Kikuu cha Ibadan
Chuo Kikuu cha Ibadan ndio chuo kikuu kongwe Nigeria na iko maili tano ( kilomita 8) kutoka katikati ya mji mkuu wa Ibadan Magharibi mwa Nigeria. Chuo hiki kina zaidi ya wanafunzi 12,000.

Ugaidi katika Afrika Chini ya Sahara: Boko Haram na al-Shabaab
Katika Nigeria, serikali imetumia fedha kutoka katika uwekezaji kutoka nchi nyingine, kodi, na aina nyingine za kipato kuwekeza zaidi huko kusini mwa nchi katika uchumi wa mafuta. Kaskazini mwa Nigeria kuna uchumi wa kilimo kwa muda mrefu, lakini wafanyabiashara na watu mbalimbali waligundua hifadhi kubwa ya mafuta katika 1950s na pamoja na ukuaji mkubwa wa sekta ya mafuta katika 1970s Nigeria iliamua kuzingatia katika sehemu hii ya uchumi. Kwa hivyo, utajiri wa nchi hiyo uko katika kusini mwa nchi. Watu wa kusini walikumbatia elimu ya Magharibi katika zama za ukoloni na sehumu hii ya nchi palikuwa na viwanda vingi haraka sana, lakini watu wa kaskazini hawakutaka elimu ya Magharibi na watu wa Ulaya hawakujali kuhusu sehumu hii pia. Kuna tofauti kubwa ya usawa wa mapato na mgawanyiko wa kikabila kwa watu wa kaskazini na kusini na kwa hivyo, usawa unaendelea kuongeza. Serikali inatumia fedha kuboresha miundombinu kusini kuliko kaskazini mwa nchi ya Nigeria kuhamasisha uwekezaji zaidi na hii iliendelea kuwa mbaya zaidi na tatizo tu. Mgawanyo wa utajir kati ya kusini na kaskazi ulilingana na mgawanyo na watu Wakristo na watu Waislam na migawanyo hii inasaidia Boko Haram kuwaajiri na kueneza ujumbe wao kuhusu mabaya ya ubepari na elimu ya Magharibi.

Utamaduni wa Nigeria
Chakula cha Nigeria hasa huwa wanga kijadi wa Afrika kama Muhogo kikwa na vilevile supu ya mboga iliyotengenezwa kutoka majani . Inayosifiwa na Wanigeria kwa nguvu yake, Garri ni poda ya Nafaka ya Muhogo ambayo inaweza kwa urahisi kuliwa kama mlo na ni bei rahisi. Kikwa aidha hukaangwa kwa mafuta au usagwa na kutengeneza viazi vilivyobondwa kama pottage yam. Maharagwe ya Nigeria , ambayo ni tofauti kabisa na mbaazi za kijani, ni maarufu sana. Nyama pia ni maarufu na Suya ya Nigeria , njia ya kuchoma nyama, ni kitamu kinachojulikana. Nyama ya kichaka, nyama kutoka porini m kama twiga pia ni maarufu. Bidhaa za mitende hutumika hutumika kama vinywaji vya zamani, Mvinyowa mtende, na Muhogo lala.

Kenya
Wale wanaojiunga na shule ya upili hufanya mtihani wa taifa mwishoni mwa kidato cha nne - Mtihani wa Cheti cha Kuhitimu Masomo ya Shule ya Upili Kenya (KCSE), ambao huamua watakaojiunga na vyuo vikuu, vyuo vya taatuma nyinginezo au kuajiriwa. Baraza Kuu la Usajili (JAB) ndilo lenye jukumu la kuwachagua wanafunzi watakaojiunga na vyuo vikuu vya umma. Mbali na shule za umma, kuna shule nyingi za binafsi nchini, hasa katika sehemu za miji. Vilevile, kuna shule kadhaa za kimataifa zinazofundisha mifumo mbalimbali ya elimu ya ng'ambo.

Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Mwaka 1985, Grace Alele-Williams akawa makamu wa kike wa kwanza wa Nigeria wakati alipoteuliwa kuongoza Chuo Kikuu cha Benin. Yeye akatumikia kama Makamu wa Chansela hadi 1991.

Muhimbili
Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi cha Muhimbili (Ing.: Muhimbili University of Health and Allied Sciences (MUHAS) ) ni taasisi kubwa ya afya na elimu ya afya iliyoko Dar es Salaam Tanzania.

Niger (mto)
Mto Niger una chanzo chake katika milima ya Futa Djalon nchini Guinea, umbali wa kilomita 240 kutoka bahari Atlantiki. Lakini haufiki baharini moja kwa moja, bali unaelekea kaskazini mashariki kwa Sahara kupitia Bamako na kuunda delta ya barani inayoitwa "Massina" ambako mji mkubwa ni Mopti. Unaendelea hadi Timbuktu unapopita kwenye Sahara ya kusini na kubadilisha mweleko kwenda kusini mashariki. Karibu na mji wa Gao unapita kwa matuta ya mchanga ya Koyma na kuingia tena katika kanda la Sahel. Halafu unapita nchi ya Niger na mji mkuu wake, Niamey. Kutoka hapa njia yake ni mpaka wa Benin hadi "hifadhi ya W" mpakani mwa Niger, Burkina Faso na Benin. Kutoka hapa mto Niger unaendelea hadi Nigeria. Karibu na Lokoja unapokea tawimto wa Benue na kuingia katika kanda la msitu wa mvua wa Nigeria. Karibu na mji wa Onitsha mto unaanza kujigawa na kuwa delta ya Niger. Mikono yake mikubwa inaitwa Forcados, Nun na Escravos.

Kanisa la Winners'Chapel
Winner's Chapel (pia inajulikana kama Living Faith Church) ni kanisa kubwa sana na lililanzishwa na Askofu David Oyedepo 2 Mei 1981 mjini Kaduna, katika jimbo la Kaduna, Nigeria. Ina matawi katika nchi zaidi ya 50 duniani kote; nchini Nigeria peke yake, ina zaidi ya matawi 400. Kanisa inafundisha umuhimu wa imani na kwamba wote uponyaji takatifu na mafanikio ni faida ya utii kwa mapenzi ya Mungu.
Makao makuu ya kimataifa ya Winners' Chapel inaitwa Faith-Tabernacle. Imejengwa ndani ya jengo la kanisa liitwayo Canaanland, huko Ota kitongoji chaLagos Faith Tabernacle jengo kubwa zaidi la kanisa duniani, na uwezo wa kukaa watu 50,000 na watu 250'000 nje, pamoja na huduma mbili kila Jumapili. Mali nyingine ndani ya Canaanland chou kikuu cha Covenant.
Winners' Chapel pia inaendesha mnyororo ya shule ya Sekondari na Msingi nchini Nigeria. Pia ina Shule yake yenyewe ya Biblia, iitwayo Word of Faith Bible Institute (WOFBI); hili ni kundi kubwa zaidi ya aina yake nchini Nigeria na matawi 30 duniani kote. Mali mengine ya kanisa hili ni pamoja na ndege mbili mabasi zaidi ya 350 ambayo huwafikisha na kuwarudisha waja Faith-Tabernacle, Canaanland. Kanisa pia inamiliki Dominion Publishing House, ambayo inatoa vitabu na vifaa vingine vilivyoandikwa na Oyedepo. Mkono wa Injili ya World Mission Agency (WMA) hutoa ustawi na mengine ya afya na huduma za kibinadamu masikini katika jamii.
Kila Desemba, Winners'Chapel hushikilia Mtume mkutano wake wa kila mwaka, iitwayo Shiloh. Katika tamasha Shiloh mnamo 2007 , Oyedepo alitangaza kuwa kanisa imeanza ujenzi wa vyuo vikuu sita mpya kuenea kote Afrika.
http://www.davidoyedepoministries.org

Ahmadu Bello
Katika uchaguzi wa kwanza uliofanyika Kaskazini mwa Nigeria mwaka 1952, Bwana Ahmadu Bello alishinda [[kiti[[ cha bunge cha Kaskazini, na kuwa mwanachama wa [[baraza tendaji]] kikanda kama [[waziri wa kazi]]. Bello aliweza kufanikiwa kuwa [[waziri wa Ujenzi]], katika Serikali za Mitaa, na ya [[Ustawi wa Jamii]] katika Mkoa wa Kaskazini mwa Nigeria.
Mwaka wa [[1954]], Bello aliweza kuwa [[mkuu]] wa kwanza wa Kaskazini mwa Nigeria. Katika Uchaguzi mkuu huru wa mwaka wa [[1959]], Bello aliongoza NPC kushinda viti vingi vya [[bunge]]. Chama cha Bello NPC kiliungana na chama cha [[Nnamdi Azikiwe]] NCNC [[(Baraza la Taifa la Nigeria na Kamerun)]] na kuunda serikali ya kwanza ya shirikisho la Nigeria ambayo ilileta [[uhuru]] kutoka Uingereza. Katika kutengeneza shirikisho la serikali huru ya Nigeria mwaka wa [[1960]], Bello alichagua kubaki mkuu wa Kaskazini mwa Nigeria na kumwachia [[makamu wa rais]] wa NPC [[Abubakar Tafawa Balewa]] nafasi ya [[Waziri Mkuu]] wa [[Shirikisho]] hilo.
Tendo kuu la Bello na urithi mkubwa alioacha ni kuunganisha watu mbalimbali wa Kaskazini mwa Nigeria. Aliuawa wakati wa [[mapinduzi ya kijeshi]] baada ya kuangusha serikali huru nchini Nigeria tarehe 15 Januari 1966 alipokuwa anatumikia kama mkuu wa Kaskazini mwa Nigeria wakati huo.

Julius Nyerere
Mwaka 1949 alipata skolashipu ya kwenda kusoma kwenye Chuo Kikuu cha Edinburgh, Uskoti, Ufalme wa Muungano, akapata M.A. ya historia na uchumi (alikuwa Mtanganyika wa kwanza kusoma katika chuo kikuu cha Uingereza na wa pili kupata shahada ya elimu ya juu nje ya Tanganyika).

Chuo Kikuu cha Zanzibar
Kipo eneo la Tunguu katika Wilaya ya kati, kilometa 12 kuanzia Mji wa Zanzibar. Kampasi ya chuo kikuu, ikiwa na jumla ya eneo la kilomita 2 kwa ardhi, ipo miongoni mwa vijiji vitulivu vinavyotazamana na Bahari ya Hindi. Usafiri wa umma (mabasi namba 8, 9, na 10) kutoka Mji wa Zanzibar yatakuleta katika mazingira ya Chuo Kikuu. Chuo kikuu chenyewe kipo nusu maili kutoka barabara kuu.

Elimu nchini Kenya
Chuo kongwe zaidi nchini Kenya ni Chuo Kikuu cha Nairobi. Vingine ni pamoja na vyuo vikuu vya Kenyatta, Chuo Kikuu cha Jomo Kenyatta cha Kilimo na Teknolojia, Chuo Kikuu cha Egerton, Moi, Chuo Kikuu cha Maseno na Chuo Kikuu cha Masinde Muliro cha Sayansi na Teknolojia (zamani kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Magharibi).

Chuo Kikuu cha Stellenbosch
Stellenbosch, mji mkongwe zaidi nchini Afrika Kusini baada ya Cape Town, ni mji wa chuo kikuu wenye wakazi wapatao 90,000 (ukiondoa wanafunzi). Uko takriban kilomita 50 kutoka Cape Town na uko kwenye kingo za "Eersterivier" ( "Mto wa Kwanza") katika eneo maarufu kwa ukuzaji wa mvinyo na lililozingirwa na mandhari ya kupendeza ya milima. Mafunzo katika Chuo Kikuu cha Stellenbosch yamegawanywa kati ya kampasi kuu ya Stellenbosch, kampasi ya Tygerberg, ambapo Kitivo cha Sayansi ya Afya iliko, kampasi ya Bellville Park, ambapo Shule Hitimu ya Biashara iliko, na kampasi ya Saldanha, palipo Kitivo cha Sayansi ya Kijeshi katika Shule ya Jeshi ya Kikosi cha Ulinzi wa Taifa cha Afrika Kusini.

Historia ya Nigeria
Tangu mnamo 1860 Uingereza ilianza kupanua athira yake katika Nigeria. Uingereza ilikuwa nchi ya kwanza kuwa na viwanda vingi; viwanda vyake vilihitaji mafuta kwa matumizi ya grisi kwa kulainisha mwendo wa mashine. Delta ya mto Niger ilikuwa na idadi kubwa ya michikichi inayozalisha mafuta.[19] Hapo shirika kama Royal Niger Company zilipata maeneo makubwa chini ya mamlaka yao kwa njia ya mapatano na mikataba na watawala wenyeji, malipo na matishio na maeneo haya yaliwekwa baadaye chini ya serikali ya Uingereza.

Historia ya Nigeria
Tangu mnamo 500 KK kulikuwa na Utamaduni wa Nok kaskazini mwa Nigeria. Unajulikana tu kutokana na sanamu kubwa za watu zilizotengenezwa kwa terakota (udongo wa kuchomwa) ambazo zilitengenezwa kati ya 500 KK na 200 BK kufuatana na vipimo vya rediokaboni. [1][2][3][4]

Chuo Kikuu cha Ufundi cha Yildiz
Yildiz teknik Üniversitesi ilikubaliwa kama jina rasmi la shule mwaka 1992. Kitivo cha Uhandisi kiligawanywa katika vyuo vinne, Kitivo cha umeme, Kitivo cha Ujenzi, Kitivo cha Mitambo na Vyuma na Kitivo cha Sayansi ya Uchumi na Utawala. Kitivo cha Uhandisi cha Kocaeli na Shule ya Ufundi ya Kocaeli vilitengwa na chuo kikuu cha Yildiz na kuanzishwa kwa Chuo Kikuu cha Kocaeli. Leo YTU inatoa elimu katika vyuo vyake 9, taasisi 2, Shule ya Ufundi ya Elimu ya Juu na Shule ya Mafunzo ya Lugha za Nje kwa zaidi ya wanafunzi 17.000.

Enugu
Enugu (au Enugwu) ni mji mkuu wa jimbo la Enugu, Nigeria. Ina wakazi 2.388.862 (makisio ya 2007 ). kiasi kikubwa cha Watu wa Enugu wametoka katika kabila yaIgbo , ambayo ni moja ya makabila tatu kubwa nchini Nigeria. Jina Enugu linatokana na maneno mawili "ENU" Igbo "Ugwu," au "juu ya kilima." Alama ya mji huu ni "kilele daima Kiburi."

Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Chuo Kikuu hutoa kozi za ngazi mbalimbali: Uzamili, Shahada, Stashahada na Cheti. Hivi sasa, jumla ya wanafunzi waliojisajili na chuo ni 40,000 linaloundwa na wanafunzi wa mchana na jioni katika Vitivo mbalimbali.

Chuo Kikuu cha Moi
Chuo Kikuu cha Moi ni chuo kikuu mjini Eldoret, magharibi mwa Kenya. Ni mojawapo wa taasisi saba za elimu ya juu za kitaifa, zingine zikiwa Chuo Kikuu cha Nairobi, Chuo Kikuu cha Jomo Kenyatta cha Kilimo na Teknolojia, Chuo Kikuu cha Maseno University, Chuo Kikuu cha Egerton, Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Kimathi na Chuo Kikuu cha Kenyatta. Kilianzishwa mwaka wa 1984 na Sheria ya Bunge ya Chuo Kikuu cha Moi kufuatia mapendekezo ya Tume ya Mackay. Hadi mwaka wa 2007 kilikuwa na wanafunzi zaidi ya 20,000, 17,086 walikuwa wanafunzi wa shahada, na kina matawi 8 ya vyuo vyake pamoja na vyuo viwili vya kiufundi.

Sudan
Akademia ya Sayansi ya Utabibu Chuo Kikuu cha Wanawake cha Ahfad Chuo cha Sayansi na Teknolojia cha Bayan Chuo cha Watu wa Compyuta Chuo Kikuu cha Omdurman Ahlia Chuo Kikuu cha Gezira Chuo kikuu cha Khartoum Senta ya Utafiti, Mycetoma Chuo Kikuu cha Sudan cha Sayannsi na Teknolojia

Umaru Yar'Adua
Umaru Musa Yar'Adua (16 Agosti 1951 – 5 Mei 2010) alikuwa mwanasiasa kutoka nchini Nigeria na rais wa 13 wa nchi hiyo tangu 2007 hadi kifo chake hapo 2010. Ni rais wa kwanza mwenye shahada katika historia ya Nigeria.

Chuo Kikuu cha Tumaini
Mwaka 1996 vyuo vitatu vilivyokuwepo viliunganisha kuwa chuo kikuu cha kitaifa cha kilutheri. Azimio hili lilifuata sheria ya Tanzania na. 10 ya 1995 iliyoruhusu taasisi zisizo za kiserikali.

Mwanafunzi
Nchini Nigeria, elimu imewekwa katika mfumo wa nne unaojulikana kama mfumo wa elimu wa 6-3-3-4. Inamaanisha miaka sita katika shule ya msingi, miaka mitatu katika sekondari junior, miaka mitatu katika sekondari mwandamizi, tena miaka minne chuo kikuu. Hata hivyo, idadi ya miaka ambayo itatumiwa chuo kikuu inategemea zaidi mafunzo.

Orodha ya Vyuo Vikuu vya Afrika Kusini
Hii ni orodha ya vyuo vikuu katika nchi ya Afrika Kusini. Mnamo mwaka wa 2004 nchi ya Afrika Kusini ilianza kurekebisha mfumo wake wa elimu yake ya juu. Ilianza kuunganisha na kushirikisha vyuo vikuu vidogo na kuunda taasisi kubwa, hii ikiwa ni pamoja kuzipa na kuziainisha taasisi zote za elimu ya juu kama “vyuo vikuu” (hapo awali palikuwa na aina tofauti za taasisi za elimu ya juu). Vyuo vikuu na taasisi zilizofunza ufundi na ambazo zimeshirikishwa na vyuo vingine na hivyo hazipo tena zimeorodheshwa mwisho mwa makala haya.
Kuna idadi kubwa ya taasisi nyngine Afrika Kusini- zikiwa za humo inchini na zingine za kigeni; baadhi hutoa mafunzo ya mbali yaani wanafunzi kusoma na kufanya mitihani wakiwa nje ya chuo ilhali baadhi hutoa stashahada ambazo hazijasajiliwa.
Kwa taasisi za masoma baada ya shule za upili tazama taasisi za Afrika Kusini.

Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
Kabla ya hapo kilianzishwa mwaka 1961 na kushirikiana na chuo Kikuu cha Uingereza. Chuo kikuu kilijishirikisha na Vyuo vya Afrika Mashariki (UEA) mwaka 1963, muda mfupi baada ya Tanzania kuwa huru kutoka ufalme wa Uingereza.

Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Tarehe 1 Aprili 1975, katika Chuo Kikuu,kufuatilia pendekezo la Jimbo la Serikali, kilichukuliwa juu na Serikali na kikawa Chuo Kikuu cha Jimbo. Leo, Chuo Kikuu kimeendelea kukua katika nguvu kwa idadi ya Vitivo, Idara, Mashirika na Kozi.

Orodha ya Vyuo Vikuu vya Afrika Kusini
Vyuo vikuu vya Afrika Kusini vimeainishwa katika sehemu tatu yaani: Vyuo vya kimapokeo vinavyotoa shahada ya nadharia, vyuo vikuu vya teknilojia vinavyotoa shahada za ufundi na vyuo vikuu vinavyotoa shahada ya nadharia na ufundi kwa pamoja.

Mji mkuu
Nigeria iliamua mwaka 1976 kuhamisha mji mkuu wa kitaifa kutoka Lagos kwenda mahali pa katikati ya nchi. "Eneo la Mji Mkuu wa Shirikisho" limeteuliwa. Mji mpya wa Abuja ndani ya eneo hili ukawa mji mkuu wa Nigeria mwaka 1991.

Rivers State
Rivers State imegawanywa katika maeneo 23 ya Serikali za Mitaa (LGAs):
Jimbo la Rivers State ndilo lenye uchumi wa pili mkubwa zaidi nchini Nigeria, likifuata Lagos State ambalo ni la kwanza. Lilikuwa na jumla ya Pato la Taifa la dola za Marekani 21,073,410,422 ambalo ni kubwa kuliko mengi ya mapato ya mataifa ya Bara la Afrika. Bandari mbili kuu, Viwanja vya ndege, na viwanda mbalimbali vimeenea kote kwenye jimbo hili hasa katika mji mkuu wa Jimbo.

Chuo Kikuu cha Teofilo Kisanji
Chuo Kikuu cha Teofilo Kisanji (au kiing.: Teofilo Kisanji University) ni chuo kikuu chipukizi kinachokua haraka katika mji wa Mbeya (Tanzania) kinachopatikana tangu mwaka 2005. Kinatoa kozi kwenye vitivo au idara nne za

Dodoma (mji)
Dodoma ina uwanja wa ndege wa kitaifa na vyuo vikuu, kikiwemo kile kikubwa zaidi Afrika Mashariki.

Chuo Kikuu cha Dodoma
Sambamba na Maono ya Nchi ya Maendeleo ya 2025, Chuo Kikuu cha Dodoma, kikishamalizika kamili, kitaweza kuwachukua wanafunzi 40,000 katika taaluma mbalimbali. Hii ni zaidi ya mara mbili ya ukubwa wa sasa wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Hata hivyo, chuo kikuu cha Dodoma bado kiko katika maendeleo.

Siasa ya Nigeria
Shirikisho limegawanywa katika majimbo 36 na eneo 1 *; makao mkuu ya shirikiho (Abuja) *, Abia, Adamawa, Akwa Ibom, Anambra, Bauchi, Bayelsa, Benue, Borno, Cross River, Delta, Ebonyi, Edo, Ekiti, Enugu, Gombe, IMO, Jigawa, Kaduna, Kano, Katsina, Kebbi, Kogi, Kwara, Lagos, Nasarawa, Niger, Ogun, Ondo, Osun, Oyo, Plateau, Rivers, Sokoto, Taraba, yobe, Zamfara
Kila jimbo limegawanywa katika Maeneo ya Serikali za Mitaa yanayojilikana kwa luga ya kimombo kama LGAs. Kuna LGAs 774 nchini Nigeria. Maeneo haya yameorodheshwa katika makala kwa kuwa jimbo. Jimbo la Kano lina idadi kubwa ya Serikali za Mitaa kwa mitaa 44, na Bayelsa ndilio jumba amabalo lina kiasi ambayo ni 9 . Mji mkuu wa shirikisho hili Abuja ina mitaa 6 . Maeneo ya Serikali za Mitaa yalichukua nafasi ya Wilaya ambayo ilikuwa kitengo cha tatu chini wakati wa utawala wa serikali ya Uingereza.

Chuo Kikuu cha Kikristo cha Pan Africa
Chuo Kikuu cha Kikristo cha Pan Africa (PAC) ni chuo kikuu cha kikristo mjini Nairobi, Kenya. Taasisi hii inautambuisho rasmi kamilifu na ni chuo kikuu cha kibinafsi ambacho kina katiba, kilichoidhinishwa na Tume ya Kenya ya Elimu ya juu, na kuidhinishwa na serikali ya Kenya kutuza shahada za digrii.

Orodha ya Vyuo Vikuu vya Norwei
Hii ni orodha ya Vyuo vikuu katika nchi ya Norwei kwa sasa na inaeleza mahali vinapopatikana, ufupisho wa majina na miaka ya uasisi. Vyuo Vikuu vyote vya Norwei ni vya umma. Hamna Vyuo vya kibinafsi kama ilivyo Uropa.(Kulingana na QS Vyeo vya vyuo vikuu duniani):
NR = hakuna uorodheshaji baada ya 200 bora.

Wagadugu
Wagadugu ina chuo kikuu kilichokuwa chuo cha mwanahistoria maarufu Joseph Ki-Zerbo. Tamasha la kimataifa la filamu za Afrika (FESPACO) hufanyiwa Wagadugu.

Elimu nchini Kenya
Ukuaji wa sekta ya elimu nchini Kenya umezidi matarajio. Baada ya chuo kikuu cha kwanza kuanzishwa mnamo mwaka wa 1970, vingine vitano vilitengenezwa. Mahitaji ya elimu ya juu imesababisha kuanzishwa kwa vyuo vikuu vya kibinafsi.

Jimbo la Imo
Jimbo la Imo ni moja ya majimbo 36 ya Nigeria na iko kusini mwa nchi hii ya Afrika Magharibi, na Owerri kama mji mkuu na mji mkubwa.

Siasa ya Nigeria
Kikosi cha jeshi ya Nigeria kimekuwa na jukumu kubwa katika historia ya nchi, kwa kuachisha udhibiti wa nchi na kutawala katika vipindi kuu ya historia yake. Kipindi cha mwisho cha kikosi hiki cha wa utawala kilimalizika mwaka wa 1999 kufuatia kifo cha kiongozi wa awali wa kikosi hiki cha jeshi Sani Abacha j mwaka wa 1998.
Wafanyakazi katika huduma tatu za Nigeria zilizo na silaha ni jumla takriban 76,000. Jeshi ya Nigeria, ambayo ndiyo kubwa, ina wafanyakazi takriban 60,000 wanaotumika katikamaeneo mbili, kundi la Garrison amri ya Lagos (airbone na amphibious)( kitengo cha mgawanyiko wa kawaida ), na Brigadia Walinzi walio Abuja Kundi limeonyesha uwezo wake wa kuhamasisha, kupeleka, na kuendeleza wanajeshi katika kusaidia shughuli za kulinda amani nchini Liberia, Yugoslavia ya zamani, Angola, Rwanda, Somalia, na Sierra Leone. Wanajeshi wa majiwaNigeria (7.000) wamejihami kwafrigates,ndege za mashambulio na boti za doria katika mwambao. wanajwshi wa anga Nigeria (9.000) wanasafirisha, wakufunzi,wana helikopta, na ndege za vita, lakini nyingi zao hazitumiki. Nigeria pia ilianzisha sera ya kuendeleza mafunzo ya ndani na uzalishaji wa uwezo wa kijeshi. Nigeria imeendelea na sera ya mseto katika manunuzi ya kijeshi kutoka nchi mbalimbali. Baada ya kuanzishwa kwa vikwazo na mataifa mengi ya Magharibi, Nigeria iligeukia Jamhuri ya Watu wa Uchina, Urusi, Korea ya Kaskazini, na India kwa ajili ya ununuzi wa vifaa vya kijeshi na mafunzo.

Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chuo kikuu kina mbinu mbalimbali za kufunza, kuanzia kusoma kutoka mbali(open learning), kusoma kutumia technolojia, masomo ya likizo, masomo ya muda na ya kila wakati, hili limegeuza taasisi kuwa chuo kikuu cha pili kwa ukubwa nchini Kenya. Mwaka wa 1997 kilikuwa na wanafunzi 8,000,lakini hivi sasa(2009) kina wanafunzi takriban elfu ishirini na wanne.

Chuo Kikuu cha Nairobi
Tarehe 20 Mei 1964, Royal College Nairobi ilibadilishwa jina ikawa University College Nairobi kama chuo kilichokuwa sehemu ya Inter-territorial Federal University of East Africa, na baadaye vizazi ya wanafunzi waliojiunga walikuwa wakihitimu shahada zao kutoka Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki badala ya Chuo Kikuu cha London. Mwaka 1970, University College Nairobi kiligeuzwa kikawa chuo kikuu cha Taifa cha kwanza nchini Kenya na kikabadilishwa jina kuwa Chuo Kikuu cha Nairobi.

Msikiti wa Taifa wa Abuja
Msikiti wa Taifa wa Abuja, pia unajulikana kama Msikiti wa Taifa wa Nigeria, ni jina la kutaja msikiti mkubwa wa taifa huko nchini Nigeria, nchi yenye Waislamu wengi waliothabiti barani Afrika. Msikiti ulijengwa mnamo mwaka wa 1984 na u-wazi hata kwa umma ambao si Waislamu, kasoro katika sala za masheha tu. "Ustadhi" Musa Mohammed ndiye imamu mkuu katika msikiti huu.

Kaduna
Kaduna ni nyumbani mwa Chuo cha Ulinzi cha Nigeria (1964), Kaduna Polytechnic (1968), Chui kikuu cha Ahmadu Bello (1962), Chuo kikuu cha Kaduna(2007), Chuo cha Urobani na Teknolojia cha Nigeria na Taasisi ya Utafiti wa Trypanosomiasis Nigeria (1951).

Chuo Kikuu cha Stellenbosch
Stellenbosch University (awali "Chuo Kikuu cha Stellenbosch" / ni chuo kikuu cha umma cha utafiti katika mji wa Stellenbosch, Afrika Kusini. Vyuo vingine vilivyo karibu ni Chuo Kikuu cha Cape Town na Chuo Kikuu cha Western Cape.
Stellenbosch University ilisanifu na kuunda microsatellite ya kwanza barani Afrika, SUNSAT, iliyozinduliwa mwaka wa 1999.
Wanafunzi hupewa jina la msimbo "Maties" . Baadhi wanadai kuwa jina hili linatokana na sare yao ya mchezo wa raga yenye rangi ya maroon: "tamatie" ni jina la Kiafrikana la nyanya. Inaelekea zaidi kutoka kwa lahaja ya Kiafrikana "Maat" (maana yake "rafiki" au "mwenzi") lililotumiwa sana hapo awali na wanafunzi wa mtangulizi wa Chuo Kikuu cha Cape Town, Chuo cha Afrika Kusini.

Nigeria
Vikundi vikubwa katika jumla la makabila 300 ni Wahausa na Wafula kaskazini (jumla 20-30%), Waigbo (Waibo) kusini (14-18%), Wayoruba katika sehemu za magharibi (20-27%).

Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Kufuatia maelekezo ya NUC, Chuo Kikuu kilifanya majaribio na mfumo wa vyuo mwaka 1991/92 na 1992/93. Hata hivyo, licha ya maendeleo haya mapya, Chuo Kikuu kilirudi kwa Mfumo wa Vitivo Januari 1994. Sasa; Chuo Kikuu kimsingi hufuata mfumo wa Kitivo System isipokuwa Shule za Utabibu, Utabibu wa Meno, Sayansi, na Taasisi ya Afya ya Mtoto, ambayo ilirudi kwa mfumo wa vyuo mwezi Agosti 1999, na utawala wake ukiwa ni Provosti. Vitivo vilivyoko sasa ni vile vya Kilimo, Sanaa, Elimu, Uhandisi, Sheria, Madawa, Sayansi, Usimamizi na Chuo cha Sayansi ya Utabibu.

St. Joseph University in Tanzania
St. Joseph University in Tanzania ni chuo kikuu binafsi cha uhandisi na teknolojia kilichopo nchini Tanzania kikiwa chini ya usimamizi wa shirika la kitawa la DMI (Daughters of Mary Immaculate).

Chuo Kikuu cha Ibadan
Mwishoni wa mwaka wa 1963, katika uwanja wa chuo hicho wa michezo , pamoja na maadhimisho yaliyokuwa na ndarama, Rt. Mhe. Bwana Abubakar Tafawa Balewa, Waziri Mkuu wa kwanza wa Nigeria, huru aliteuliwa Chansela wa kwanza wa chuo hicho. Makamu wa chansela wa kwanza kutoka Nigeria w alikuwa profesa Kenneth Dike, ambaye maktaba ya Chuo Kikuu cha Ibadan imerithi jina lake.

Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Maktaba kuu ya Chuo Kikuu, iitwayo maktaba ya John Harris, ilipewa jina hilo baada ya mwanzilishi, Prof John Harris, kutoka New Zealand. Maktaba kimekuwepo Chuo Kikuu kilipoanza mwaka 1970 katika Barabara ya kampasi ya Ekehuan maktaba ya John Harris is jengo la kisasa yenye fani za hewa. Jengo limebuniwa kuwaketisha wasomaji 700. Huwa na huduma za kutoa nakala, na kufunga vitabu kwa wasomaji. Maktaba sasa inatumia mfumo wa tarakilishi. Ufungaji wa teknolojia ya kisasa nyingine unaendelea. Pamoja na ongezeko la idadi ya wanafunzi, maktaba imejiingiza katika mpango wa upanuzi wa maktaba ukianza na ujenzi wa maktaba katika vitivo tofauti kama vile maktaba ya barabara ya kampasi ya Ekehuan, Maktaba ya Utabibu, Sheria, Uhandisi na Madawa yote yanafanya kazi. Upanuzi wa maktaba ya John Harris bado inasubiri ruhusa rasmi. Maktaba hushiriki katika ushirikiano kati ya maktaba zingine nchini Nigeria.

Nigeria
Lugha rasmi ya nchi ni Kiingereza, ingawa wakazi wengi wanatumia zaidi lugha za makabila yao, ambayo ni zaidi ya 500. Muhimu zaidi ni Kihausa, Kiigbo na Kiyoruba.

Enugu
Hapo wali Enugu ilikuwa mji mkuu wa Mkoa wa Mashariki wakati Nigeria ilipata uhuru mwaka wa 1960. Tarehe 27 Mei 1967, serikali ya Nigeria iligawanya mikoa hii tatu katika majimbo 12. Mkoa wa Mashariki ulivunjwa na Enugu ilifanywa mji mkuu wa Jimbo Kuu ya Mashariki. Tarehe 30 Mei 1967, ilitangazwa kama mji mkuu wa taifa ya wa Jamhuri ya Biafra; tarehe 28 Septemba 1967, wakati Enugu ilitekwa na askari wa Nigeria,mji mkuu wa Biafran ulihamia Umuahia.
Mwishonim wa Vita vya Nigeria mwaka wa 1970, Enugu tena ikawa mji mkuu wa Jimbo Kuu ya Mashariki. Tarehe 3 Februari 1976, Jimbo Kuu Mashariki lilivunjwa katika majimbo mawili mapyaAnambra naIMO{/ 0} . Enugu ikawa mji mkuu wa jimbo laAnambra.
Mwaka wa 1991, udikteta wa kijeshi wa Ibrahim Babangida uligawanya jimbo la Anambra katika majimbo mawili mapya, jimbo la Enugu na jimbo la Anambra . Enugu alibakia kama mji mkuu wa jimbo lipya la Enugu, wakati huoAwka ikawa mji mkuu wa Anambra .
Wazawa kuu ya mji huu ni Ogui Nike ambao wanaishi katika maeneo yanayozunguka Hotel Rais na Obiagu na Ama-Igbo maeneo, kama vile Onu-Ihewuzi na maeneo ya Asata. Vikundi vingine ni pamoja na watu wa Awkunanaw , ambao wanaishi hasa katika eneo la Achara na maeneo ya Uwani;watu wa Enugwu Ngwo , ambao wanaishi juu ya vilima na mashamba yao yameenea kote bonde. Ugunduzi wa makaa ya mawe katika ardhi yao ilisababisha kuongezeka kwa makazi katika viini vya milima na wakazi walivyoongezeka, mji ulipanika katika maeneo mengine. Mji huu uliitwa Enugwu Ngwo kabla ya kubadilishwa na kuitwa Enugu . Wakazi wa Nike hasa huishi katika Abakpa, Iji-Nike, na Emene maeneo ya mji mkuu wa jimbo.

Chuo Kikuu cha Kyambogo
Chuo hiki Kyambogo kilianzishwa mwaka wa 2001 na "Sheria ya 2001 ya Vyuo Vikuu na Taasisi nyingine za Msingi", kwa kuunganisha Chuo cha Ufundi cha Uganda, Kyambogo, Taasisi ya Elimu ya Mwalimu, Kyambogo, na Taasisi ya Taifa ya Uganda ya Elimu Maalum .

Orodha ya Vyuo Vikuu Malaysia
Vyuo vya umma nchini Malaysia hupata fedha kutoka kwa serikali na kutawaliwa/simsmiwa kama taasisi za kibinafsi. Kando na Chuo Kikuu cha Malaysia na Chuo Kikuu Teknolojia cha Mara vilivyoanzishwa na sheria mbili tofauti za Bunge, vyuo vingine vya umma nchini Malaysia viliundwa na halmashauri kuu kutokana na sheria ya mwaka 1971 kuhusu vyuo vikuu na sehemu ya vyuo hivyo. Hadi hivi karibuni, Wizara ya Elimu iliwajibika kwa taasisi saba zilizo sehemu ya vyuo vikuu. Taasisi hizi (matawi ya vyuo vikuu) zimepandishwa daraja na kuwa vyuo vikuu na kwa sasa hamna matawi ya vyuo vikuu.

Chuo Kikuu
Chuo Kikuu cha kwanza katika Afrika ya Mashariki kilikuwa Chuo Kikuu cha Makerere ambacho ni chuo mama cha vyuo vya Nairobi na Dar es Salaam.

Chuo Kikuu cha Makerere
Chuo Kikuu cha Afrika ya Mashariki kimegawiwa mwaka 1970 kutokana na kufifia kwa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki. Makerere ikawa Chuo Kikuu cha kitaifa cha Uganda.

Siasa ya Nigeria
Bunge la Nigeria ina vyumba viwili. Baraza la Wawakilishi imesimamiwa na Spika wa Baraza la Wawakilishi. ina wabunge 360, waliochaguliwa kwa muda wa miaka minne katika majimbo ya kiti kimoja. Seneti inaongozwa na Rais wa SenA. Ina wajumbe 109, waliochaguliwa kwa muda wa miaka minne katika majimbo 36 yenye viti tatu ( kuwa sawa na majimbo) 36 ya nchi) na kiti kimoja katika jimbo la kiti kimoja (mji mkuu wa shirika hili ambao ni,mji wa Abuja).

Japhet Ngailonga Hasunga
Japhet Ngailonga Hasunga mapema mwaka 1976 mpaka 1982 ndio mwaka ambao pengine ulitengeneza njia ya kusaka elimu, kwani mwaka huo ndio alipata nafasi ya kusonga mbele kwa kuwa na alama za juu zilizo mpekea kujiunga na Shule ya Sekondari ya Sangu iliyopo Mbozi, Mbeya kwa wakati huo sasa ni Songwe na huo ulikuwa ni mwaka 1982 hadi 1986 alipofanikiwa kupata cheti cha Elimu ya kawaida ya Sekondari (CSEE). Kuanzia mwaka 1987 mpaka 1989 ambapo alijiunga na Shule ya Sekondari ya Mzumbe na kuhitimu elimu ya juu ya Secondari kwa kuzawadiwa cheti cha (ACSEE), kati ya mwaka 1992 mpaka 1995 alijiunga na chuo cha Maendeleo ya manajimenti Mzumbe (IDM) na kupata Stashahada ya Juu ya Uhasibu na Ukaguzi wa Hesabu. Mwaka 1998 alihitimu Shahada ya juu ya Uhasibu na Ukaguzi wa Mahesabu (CPA) kutoka NBAA na kusajiliwa kama Mhasibu kamili Mwaka 2001. Mnamo mwaka 2006 hadi 2007 Hasunga alisoma katika chuo cha Manejimenti cha Maastrichs nchini Uholanzi na kutunukiwa Shahada ya udhamili katika masuala ya Biashara, sera za Uchumi na mikakati. (MBA)

Chuo Kikuu cha Addis Ababa
Ingawa chuo hiki kina kampasi sita kati ya saba ambazo ziko ndani ya Addis Ababa (ya saba iko katika Debre Zeit, takriban kilomita 45 mbali), inao pia matawi katika miji mingi kote Ethiopia, kudaiwa kuwa "chuo kikuu kubwa katika Afrika. " Serikali huwatuma wanafunzi waliohitimu katika vyuo vikuu hivi baada ya kukamilisha sekondari. Wanafunzi pia huhudhuria vyuo binafsi, kama vile Chuo Kikuu cha Umoja. Mwandishi na mnadharia Richard Cummings aliwahi kuwa mwanachama wa Kitivo cha Sheria.

Chuo Kikuu cha Babcock
Chuo Kikuu cha Babcock ni chuo kikuu cha binafsi cha Kikristo, Nigeria inayomilikiwa na kuendeshwa na Kanisa la Waadventista Wasabato nchini Nigeria. Chuo kikuu kina umbali sawa kutoka Ibadan na Lagos. Uandikishaji ulikuwa 6,000 mwaka wa 2009.

N'Djamena
Ndjamena ina vyuo na shule mbalimbali.
Shule za Sekondari (Lycée) :Vyuo Vikuu (Université) :Taasisi za elimu ya juu (École Supérieure) :

Chuo Kikuu cha Calabar
Chuo Kikuu cha Calabar (Unical) ni chuo kikuu mjini Calabar, jimbo la Cross River, kusini mashariki mwa Nigeria. Ni mmoja ya vyuo vikuu vya Nigeria vya kizazi cha pili. Chuo Kikuu cha Clabar kilikuwa kampasi ya Chuo Kikuu cha Nigeria hadi mwaka wa 1975 . Kilianzishawa ili kutimiza agizo hili la jadi na msemo wake "Maarifa ya Huduma ".

Chuo Kikuu cha Kinshasa
Chuo Kikuu cha Kinshasa ni chuo kikuu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1954 katika Kinshasa.

Ghana
Chuo Kikuu cha zamani zaidi nchini Ghana, Chuo Kikuu cha Ghana, ambacho kilianzishwa mnamo mwaka wa 1948, kilikuwa na takriban jumla ya wanafunzi 29,754 katika mwaka wa 2008.[43] Tangu unyakuzi wa uhuru wa Ghana, nchi hii imekuwa mojawapo ya vitovu vya elimu katika eneo la Afrika Kusini mwa Sahara na imekuwa mwenyeji wa watu maarufu kama vile Rais Robert Mugabe wa Zimbabwe, Alhaji Sir Dauda Jawara wa The Gambia na Cyprian Ekwensi wa Nigeria baina ya wengine. Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Kwame Nkrumah, ambacho ndicho chuo kikuu cha pili kuanzishwa nchini Ghana, ndicho chuo cha kwanza cha masomo ya sayansi na teknolojia nchini humo na katika ukanda wa Afrika Magharibi.

Federal Capital Territory, Nigeria
Nigeria Federal Capital Territory ni eneo la mji wa Abuja, mji mkuu wa Nigeria.

Guinness Nigeria
Guinness Nigeria , ambayo ni kisehemu ya kampuni kubwa inayojulikana iitwayo Diageo plc iliyoko Uingereza, iliingizwa mwaka 1962 kwa ujenzi wa kituo cha pombe huko Ikeja, moyo wa Lagos. Kituo hiki kilikuwa cha kwanza nje ya Ireland na Uingereza. Vituo vingine vilifunguliwa baadaye kama kituo cha Bennin, mwaka 1974, na cha Ogba, mwaka 1982.
Guinness Nigeria inajulikana kwa chapa maarufu za hali ya juu zikiwemo, Foreign Extra Stout(1962), Guinness Extra Smooth(2005), Malta Guinness(1990), Harp Lager Beer(1974), Gordon's Spark(2001), Smirnoff Ice(2006) na Satzenbrau(2006).
Kampuni ya Guinness Nigeria plc ni kampuni ambayo inaamini katika kuendeleza jamii yake. Imeweza kufanya hivi kwa kujiingiza katika miradi mizuri ya jamii kadhaa nchini Nigeria. Miradi hii ni kama; Water of Life Initiative, ambayo inatoa maji ya bomba kwa wanigeria kama 500,000 waliotawanyika katika maeneo ya mashambani, udhamini kwa wanafunzi, mahospitali ya macho ya Guinness katika miji mitatu nchini Nigeria.

Chuo Kikuu cha Abuja
Kwa sasa Chuo Kikuu cha Abuja kiko Gwagwalada kwa muda tu, Abuja, Nigeria kwenye ardhi ya ukubwa kiasi cha heka 11,824 ardhi ambayo inaendela kujengwa kando na barabara ya Kaduna-Lokoja-Abuja Road.

Lagos
Lagos ni mji mkubwa wa Nigeria. Ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi mwaka 1991.

Chuo Kikuu cha Nairobi
Kwa mtazamo wa upanuzi wa haraka na ugomo wa utawala, chuo kikuu kilifanywa marekebishaji mwaka 1983 kusababisha mgawanyiko wa utawala kupitia uumbaji wa vyuo vya kampasi sita zinazoongozwa na wakuu.

Ibadan
Ibadan (kwa Kiyoruba "Ìbàdàn" , kirefu (Ìlú) Ẹ̀bá-Ọ̀dàn, (mji kwenye) ombwe la mbuga) mji mkubwa wa tatu wa Nigeria wenye wakazi 3,800,000 (kadirio 2007) na wengi wao ni Wayoruba. Ni mji mkuu wa jimbo la Oyo.

Kano
Kano ni mji mkubwa wa tatu nchini Nigeria na makao makuu ya jimbo la kujitawala la Kano. Kuna wakazi 3,626,204.

Chuo Kikuu cha Stellenbosch
Kulingana na daraja za Chuo Kikuu cha Leiden, SU
inaorodheshwa ya 454 katika vyuo vikuu 500 bora duniani kote
katika masuala ya uchapishaji kimataifa
na ya 415 katika suala la matokeo ya Nukuu kutoka
machapisho ya kisayansi ya SU mwaka wa 2007. Hii ni mojawapo ya
orodha za kuaminika zaidi katika hadhi ya utafiti lakini
haipanii -na kwa sababu nzuri - kuorodhesha vyuo vikuu
kwa upana
Shule ya Biashara ya Chuo Kikuu cha Stellenbosch(USB) ilikuwa ya 39 kati ya shule 100 za biashara zinazoongoza duniani, kulingana na utafiti wa Taasisi ya Aspen katika toleo lake mbadala Beyond Pinstripes Grey la 2009-10. USB pia ndio shule ya biashara ya pekee kutoka Afrika Kusini na pia katika bara zima iliyo katika orodha ya 100 bora.
Mwaka 2009 Webometrics iliorodhesha Stellenbosch ya tatu Afrika nyuma ya Chuo Kikuu cha Cape Town na Chuo Kikuu cha Pretoria.

Utamaduni wa Nigeria
Utamaduni wa Nigeria umeumbwa na kabila nyingi za Nigeria. Nchi hii ina zaidi ya lugha 250 na tamaduni mbalimbali. Hata hivyo, kabila kubwa ni Hausa - Fulani ambao ndio wengi kaskazini, Igbo ambao ndio wengi kusini-mashariki na Yoruba ambao ndio wengi kusini. Makabila ya Benin yamejaa katika kanda kati Yorubaland na Niger Delta. Asilimia 80 ya Benin huwa Wakristo wakati asilimia 20 iliyobaki huwabudu Ogu. Wanafuatwa na Ibibio / Annang / Efik watu wa pwani ya kusini mashariki mwa Nigeria na Ijaw wa Niger Delta.

Juja
Miongoni mwa taasisi za mafunzo ambazo zimeupa mji wa Juja umaarufu mkubwa ni chuo kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta, ambacho kinapatikana huko mjini.

Chuo Kikuu
Siku hizi ni hasa vyuo vikuu vya Afrika Kusini vinavyothaminiwa kuwa bora katika bara la Afrika.

Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta
Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta (Jomo Kenyatta University of Agriculture and Technology - JKUAT) ni chuo kikuu cha umma kilicho karibu na jiji la Nairobi, Kenya. Chuo hiki kinapatikana mjini Juja, kilometa 36 Kaskazini Mashariki mwa Nairobi, katika barabara kuu ya Nairobi-Thika. Chuo hiki hutoa kozi katika Uhandisi, Sayansi, pamoja na Sanaa ya Uchoraji(Architecture) na Ujenzi (Construction). Chuo hiki kina nia imara ya utafiti katika maeneo ya teknolojia na uhandisi.

Leeds
Leeds imejulikana pia kutokana na Chuo Kikuu chake kilichoundwa mwaka 1904. Wanafunzi wengi kutoka Afrika walichukua masomo ya juu hapa wanaojulikana zaidi ni waandishi Wole Soyinka kutoka Nigeria na Ngũgĩ wa Thiong'o wa Kenya.

Nakuru
Surrounding miji pamoja Lanet, ambayo ipo takriban 10km kutoka Nakuru, unategemea mji wa makazi na nyumbani kwa jeshi la msingi. Njoro liko kilomita 20 kutoka Nakuru na ni mji mdogo wa kilimo na chuo kikuu mtaa lengo la kukuza maendeleo ya kilimo nchini Kenya, yaani Egerton University (est 1934).

Chuo Kikuu cha Cape Town
Chuo Kikuu cha Cape Town kinaorodheshwa kama chuo kikuu bora zaidi Afrika yote na THES - QS World University Rankings na Academic Ranking of World Universities na Chuo Kikuu cha Shanghai Jiao Tong. Ndio chuo kikuu pekee Afrika kilichoingia ndani ya 200 bora kulinagana na orodha ya THES-QS ikiwa ya 146, mbele ya vyuo vikuu mbalimbali mashuhuri kama vile Chuo Kikuu cha Tufts na Chuo Kikuu cha London, Malkia Mary.

Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta
JKUAT ni mwenyeji wa African Institute on Capacity Development (AICAD). Chuo hiki kinajulikana kuwa chuo kikuu zaidi cha teknolojia nchini Kenya. Wahandisi wanaofuzu kutoka chuoni humo hung'ang'aniwa na waajiri wanaposaka ajira. Kufikia sasa Chuo hiki kina kampasi nne. Tawi kuu liko Juja. Matawi mengine ni Nairobi Campus, Karen Campus na Taita Taveta Campus.

Utamaduni wa Nigeria
Nigeria ni maarufu kwa Maandiko lugha ya Kiingereza muziki wake maarufu. Tangu mwaka wa 1990 Kiwanda cha Filamu cha Nigeria, wakati mwingine kilijulikana kama "Nollywood" kimeibuka kama kikosi cha kitamaduni kinachonea kwa haraka kote bara. Kote nchini, na hata katika kaskazini,muziki wa magharibi , nguo na sinema ni maarufu.

Chuo Kikuu cha Ibadan
Jamii:Vyuo vikuu vya Nigeria

Chuo Kikuu cha Kabarak
Chuo Kikuu cha Kabarak ni taasisi ya Kikristo ipo kilomita ishirini kutoka Nakuru, Kenya (mji mkubwa wa nne nchini Kenya) katika barabara ya Nakuru-Eldama Ravine.

Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (kifupisho chake UDSM kutoka Kiingereza "University of Dar es Salaam") ni chuo kikuu cha kwanza nchini Tanzania. Ni chuo cha umma kilichopo katika jiji la Dar es Salaam.

Siasa ya Nigeria
Rais huchaguliwa na watu. Yeye ni mkuu wa nchi na kiongozi wa serikali na pia mkuu wa Shirikisho Mtendaji wa Baraza. Nigeria ina mzunguko wa urais ili kanda kuu tatu za Nigeria (Kaskazini, Mashariki na Magharibi) kushiriki kudhibiti siasa ya nchi.
Tawi mtendaji imegawanywa katika Wizara zifuatazo:

Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Katika mwanzo, chuo kikuu kilikuwa katika barabara ya Ekewan. Mwaka 1972, mradi wa kujenga kampasi kuu katika Ugbowo na Ekosodin ulianzia na Mhandisi Daniel Uhimwen kama mkurugenzi. Leo, tovuti kuu iko Ugbowo lakini bado baadhi ya kozi zinazotolewa katika kampasi ya Ekewan.

Orodha ya vyuo vikuu Ghana
Hii ni orodha ya vyuo vikuu nchini Ghana.

Christopher Richard Mwashinga
Alifanya kazi kama Mkurugenzi wa idara ya Elimu na Vijana katika Jimbo la Mashariki mwa Tanzania la Kanisa la Waadventista wa Sabato kuanzia 1997-2005.[10][11] Jimbo la Mashariki mwa Tanzania linajumuisha mikoa ya Dar Es Salaam, Morogoro, Dodoma, Pwani, Mtwara na Lindi kwa upande wa Tanzania bara, na mikoa yote ya Tanzania visiwani. Kazi yake ilimpatia fursa ya kukutana na wakuu wa vyuo vikuu vingi katika mabara matano duniani. Sauti yake ilikuwa ikisikika mara kwa mara katika vyuo vikuu vya Afrika Mashariki hasa kati ya 1992-2005. Kila mwaka alikuwa akifanya mikutano mikubwa ya Injili katika majumba ya mikutano ya vyuo vikuu mbalimbali kama vile Nkrumah Hall (Chuo Kikuu cha Dar es salaam), Multi-Purpose Hall (Chuo Kikuu cha Kilimo cha Sokoine), New Assembly Hall (Chuo Kikuu Mzumbe); na katika taasisi nyingine nyingi za elimu ya juu nchini Tanzania kama vile Chuo Kikuu cha Sayansi ya Tiba, Muhimbili, Chuo Kikuu cha Ardhi, Chuo cha Usimamizi wa Fedha (IFM) Chuo cha Ufundi Arusha, Taasisi ya Teknolojia Dar Es Salaam, Chuo Kikuu Arusha, Chuo cha Ufundi Mbeya n.k.[12][13] Vile vile katika mikutano ya kila mwaka ya wanafunzi wa vyuo vikuu vya Afrika Mashariki alikuwa mhutubu katika vyuo vikuu mbalimbali kama vile Chuo Kikuu cha Nairobi,Chuo Kikuu cha Moi, Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki, Baraton, na Chuo cha Teknolojia cha Mombasa, vilivyopo nchini Kenya. Katika nchi ya Uganda alihutubu katika Chuo Kikuu cha Makerere na Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Mbarara. Mikutano yake ilihudhuriwa na wanafunzi na wahadhiri wengi katika vyuo hivyo. Katika hotuba zake pamoja na kuhubiri Injili, alitumia fursa hiyo kuwahamasisha wanafunzi na jumuiya za vyuo vikuu kutokata tamaa na kuweka malengo ya juu katika kutoa mchango wao wa huduma bora kwa jamii kwa ujumla. Mara nyingi alikemea ubaguzi, ubinafsi, kupenda pesa zaidi kuliko kupenda watu, na alisisitiza kwamba ili nchi yoyote iendelee, wasomi wake lazima wawajibike katika kufanya kazi kwa bidii na maarifa,huku wakiwajali wananchi wa kawaida ambao wengi wao hawajapata fursa yakusoma katika taasisi za elimu ya juu kama wao. Alizoea kuwakumbusha wasikilizaji wake kwamba maendeleo siku zote yanaanzia chini kwenda juu na siyo kinyume chake. "Wananchi wa kawaida wakiendelea, nchi itaendelea." Siku zote aliwasisitizia juu ya umuhimu wa kuwa wazalendo kweli kweli na kwamba ni muhimu kuwa na mapenzi mema na nchi yao. Aliwakumbusha wasomi kwamba Ukristo wa kweli na uzalendo wa kweli havipingani. Mtu anaweza kuwa Mkristo wa kweli na mzalendo wa kweli kwa wakati mmoja. Vile vile mtu anaweza kuwa na mafanikio kitaaluma na akawa na bidii katika maswala ya imani. Kitabu chake kiitwacho Rays of Hope: Living to Make a Difference ni makusanyo ya baadhi ya hotuba zake zilizopendwa sana na jumuiya za vyuo vikuu vya Tanzania. Vile vile baadhi mahuburi yake aliyoyahubiri katika vyuo vikuu vingi yamechapishwa katika kitabu kinachoitwa: Enduring the Cross: Messages of Salvation and Hope.[14]

Historia ya Nigeria
Katika uchaguzi wa mwaka 2007 Umaru Yar’Adua alishinda kwa asilimia 70 za kura.

Chuo Kikuu cha Addis Ababa
Addis Ababa University ni chuo kikuu nchini Ethiopia. Awali iilijulikana kwa jina "Chuo na Chuo Kikuu cha Addis Ababa" katika uanzilishi chake, kisha kikabadilishwa jina kwa ajili ya kaizari wa Ethiopia Haile Selassie I mwaka 1962,na kupokea jina linaloyumika leo hii mwaka wa 1975.

Yemi Osinbajo
Baada ya kurudi aliajiriwa mwaka 1981 kuwa mwalimu wa sheria kwenye Chuo kikuu cha Lagos akaendelea hadi 1986. 1988 - 1992 alikuwa mshauri wa mwanasheria mkuu wa Nigeria.

Chuo Kikuu cha Abuja
Chuo Kikuu cha Abuja kilianzishwa tarehe 1 Januari, mwaka 1988 (chini ya agizo la NO. 110 la mwaka 1992 kama lilivyorekebishwa) kama chuo cha sura mbili chenye mamlaka ya kuendesha masomo chuoni na mpango wa elimu ya masafa ya mbali. Ndicho Chuo Kikuu cha kwanza cha Nigeria kuwa na uwezo wa aina hiyo, kwa hivyo chuo kimejitolea na kinajaribu kuhakikisha ufanisi wa elimu na wakati huohuo kikidumisha nafasi sawa za wananchi kupata elimu na kwa njia kinawatayarisha wanafunzi kwa majukumu yao muhimu katika jamii.

Chuo Kikuu cha Babcock
Chuo Kikuu cha Babcock kilipewa jina la Marekani aitwaye Daudi C. Babcock, ambaye alianzisha kazi ca Waadventista Wasabato Kanisa nchini Nigeria mwaka 1914. Alikuwa mjini Erunmu katika Oyo , Nigeia.

Chuo Kikuu cha Nairobi
Chuo Kikuu cha Nairobi (UoN) ni chuo kikuu kikubwa zaidi nchini Kenya. Ingawa historia yake kama taasisi ya elimu ilianza 1956, hakikufanya kuwa chuo kikuu huria mpaka 1970 wakati Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki kiligawanywa katika vyuo vikuu huria: Chuo Kikuu cha Makerere nchini Uganda, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam nchini Tanzania, na Chuo Kikuu cha Nairobi.

Kisii
Chuo Kikuu cha Nairobi Chuo Kikuu cha Masinde Muliro Chuo Kikuu cha Egerton[3] Chuo Kikuu cha Moi

Kofi Annan
Annan alienda shule ya Mfantsipim katika mji wa Cape Coast, Ghana (1954-1957). Baadaye, alienda Kumasi shule ya sayansi na teknolojia (sasa ni Kwame Nkruma Shule ya sayansi na teknolojia) kwa mwaka mmoja. Msaada kutoka Taasisi ya Ford ulimwezesha kusoma uchumi katika chuo kikuu cha Macalester, Saint Paul, Minnesota. Alipomaliza shahada ya kwanza mwaka 1961, alisoma mahusiano ya kimataifa katika chuo kikuu cha kimataifa masomo katika Geneva, Switzerland (1961-62). Alisoma katika chuo kikuu cha MIT, shule ya Sloan, na alipata shahada ya M.S.

Orodha ya vyuo vikuu nchini Uhindi
Uhindi ina vyuo vikuu binafsi na vya umma, vingi ambavyo vimesaidiwa na Serikali ya India na serikali ya majimbo. Mbali na hivi kuna vyuo binafsi na mashiriki mbalimbali vilivyopo. Vingi vya vyuo vikuu vilivyorodheshwa chini ya vyuo vikuu bora Asia kusini viko katika Uhindi
[Guru Jambheshwar Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia]], [Hisar]]

Chuo Kikuu cha Egerton
Katika mwaka wa 1979, kutokana na msaada kutoka Serikali ya Kenya na USAID, chuo kilipanuliwa tena. Ikawa sehemu ya mfumo wa Chuo Kikuu cha Nairobi. Katika mwaka wa 1987, Chuo hatimaye kilitambuliwa kama Chuo kikuu cha umma.

Moshi (mji)
MUCCoBS (Moshi University College Of Cooperative and Business Studies) ambacho ni chuo kikuu kishiriki cha Sokoine University of Agriculture (SUA) Morogoro MWUCE (Mwenge University College Of Education) ambacho ni chuo kikuu kishiriki cha SAUT (St. Augustine University - Mwanza) KCMC Medical School chini ya Chuo Kikuu cha Tumaini O.U.T(The Open University of Tanzania) ambacho ni tawi la chuo chenye jina hilohilo chenye makao yake makuu jijini Dar es salaam.--

Historia ya Nigeria
Mnamo mwaka 1500 kulikuwa na falme kubwa katika eneo la Nigeria ya leo. Katika kusini ni milki ya Benin (tofauti na nchi ya leo) na Onitsa ya Waigbo, katika kaskazini falme za Wahausa na Songhai ambazo zilitawaliwa na wafalme au masultani Waislamu. Falme za kaskazini zilishiriki katika biashara ya ng'ambo ya Sahara ambako hasa chumvi, dhahabu na watumwa walipelekwa kwa njia ya misafara hadi nchi za Waislamu karibu na Bahari Mediteranea. [11], [12]

Instruction: Given a question, retrieve Wikipedia passages that answer the question.