user
Jàngal ma bind
assistant
Boo bëgge bind ci Wolof, li nga wàr jëkk a xàmme moo'y loy yi. Te ñoo'y : a, à, ã, b, c, d, e, é, ë, ẽ, f, g, h, i, ì, ĩ, j, k, l, m, n, ñ, ŋ, o, ó, õ, p, q, r, s, t, u, ù, ũ, w, x, y.
Loy wu nekk, da'y jëmmal am riir.
Waaye àm na riir yoo xàm ne 2 loy a ko'y indi : mb, nj, ng, nd. Niral: mbay, nday.
Maas yi ñoo'y : a, à, ã, e, é, ë, ẽ, i, ì, ĩ, o, ó, õ, u, ù, ũ. Yi ci des, di ay riiraale. é, ë, i, ó ak u, da ñoo dìis, ci riir.
Pollet moo'y ay loy yu ñu boole mu joxe am riir; riir ma man na a lëm solo, man na a ko bàñ a lëm.
Baat = ab/ay pollet te lëm solo
Pollet = am/ay riir yu ñu boole yu juraat menn riir
Riir = ab/ay loy

Loy yépp di na ñu seex ba mu des f. Ci baat u 'pollet', 'l' ji da fa seex. Ci 'aar', 'a' da fa seex.
X ju seex moo joxe q.
Maas yi bu ñu'y seex, ñaareel u loy wi du àm comboñ. Niki: ùu, ée, ìi, añs.

Kon ku màn a tudd loy yi, man a yër mbind. Da fa di rekk ne leeg-leeg, dégg ak bind wùute tuuti. Te 3 di na ko wàral:
- leng: loy yii di 'b', 'j' ak 'g', séen doole da'y wàññiku bu ñu mujjee baat. Moo tàx nga'y bind jóob, di dégg 'jóop'; bind toj, di dégg 'toc'; bind nag, di dégg 'nak'
- jégg: bu am riir dìisee ci pollet, man na a wàll pollet yi ci topp. Moo tàx jigeen lees di bind doonte 'jigéen' nga'y dégg; pollet u 'ji' bi moo dìis ba wàll 'géen'. Naka noo nu jëkkar lees di bind, doonte 'jëkkër' lees di gën a dégg; ba tay ìt taalibe moo jub; taalibé, déedet. Jégg àm na ci làkk yu bàri: 'assimilation' la tudd ci àngle.
- sàmmoonte ak cosaanal baat: dàllu ji jóge ci dàll ak dàllu ji jóge ci dàl bokku ñu'w tuddìin.

Àm na ay màndarga yu'y ñëw ci mbind te deesu léen tudd: ay doggamtal la ñu. Niki lomb (').
Lomb (') da'y màndargaal làre walla tàxañug waat gi'y àm ci wàx; da'y dox diggante ñaar i waat ngìr wane ne yaar i waat la'ñ yu bokkul; wàx boole léen ci dégg. Moo tàx :
- mu'y = mu di
- ñu'y = ñu di
- na'n lekk = na nu lekk
- yaw ak = yaa'k
- màn maa di = màn maa'y
- lépp a di baax = lépp a'y baax
- jàrul a sonn = jàr'l a sonn
Lomb bàri na làkk yu ko'y jëfandikoo; ràwati na yi niroo ay loy ak Wolof: farãse, àngle, italiyĩ, añs.

Àm na yeneen i doggamtal yu'y yombal walla neexal yërum mbind; ak a ëndi yenn yu'y àm ci wàx ak wàxìin. Niki:
- , = baar
- : = tomb i aajar
- ; = jastandiku
- ... = jimbe
- () = xala
- ! = rëdd-u-jalu
- ? = õs-u-laaj
- " " = njukkal
- . = tomb. Kàddu tomb la'y jeexe; te ìt loy wu rëy la'y tàmble.

Li nu'y dolli ngìr jeexal, moo'y rëdd u jokkale (-). Dees na ko doxale ci diggante ay waat ngìr tëgg ci benn baat. Baat ba ci juddoo ab baat u toggatle la. Niral : ày-u-bis, xel-yaar.

Lii nu indi, tënk na mbindum Wolof. Li ci des nag, ràwati na xóot-xóot yi ak sew-sew yi, jàng, mìin ak jege ñu dégg Wolof moo ko'y mottli.