user
MAGTA LAGA BIXINAYO HADDII HAWEENEY LA DILO !
IMAAM CALI BIN ABII DHAALIB OO LAGU MASABITAY IN UU JIDEEYEY IN DIYADA DUMARKA NUS LAGA DHIGO?

assistant
MAGTA LAGA BIXINAYO HADDII HAWEENEY LA DILO !
IMAAM CALI BIN ABII DHAALIB OO LAGU MASABITAY IN UU JIDEEYEY IN DIYADA DUMARKA NUS LAGA DHIGO?


Haddaan wax ka xusno xadiisyada ama wararka loo ekaysiiyey ee aan dhumucda la cuskan karo lahayn ee ay adeegsadaan, waxaa ka mid ah; in laga maqlay Cali bin Abi dhaalib iyo Xasan al-basri in “dumarku aysan guud ahaanba la sinayn ragga ee ay aad uga hooseeyaan. Haddii uu, hadaba, nin dilo naag, cideedii – awliyadeedii iyagaa laba u door leh; hadday doonaan waxa ay dilin kii ka dilay, waxayse markaa iska bixinayaan diyadiisii badhkeed. Hadday doonaana way isku xishoonayaan oo waxa ay ka qaadanayaan diyadii qofka dumara ahayd (oo dabcan bardh ka ah tii ninka). Haddii ay haweeney nin dishana haday doonaan way dilayaan iyada waxayna hadana qaadanayaan diyadii ninka badhkeed, hadday doonaana way isku xishoon oo waxa ay qaadanayaan diyadii ninkii laga dilay”31. Jawaabta hadalkaani waxa ay ku soo gaaban tahay; ugu horayba sheekadaani waa  waxba kama jiraan oo waa been abuur. Lama odhan karo xadiis war aan loo celinaynin Nebiga (NNKHA). 

Haddiise taas laga nabad galo, sheekadani waxa kale oo ay ku beenowday; in la yiri “ninka lagu magacaabo Shacbi ayaa ka soo weriyey Cali bin Abi dhalib”. Hase ahaatee waxaa sugan oo aan lagu doodi karin in uusan Shacbi weligiiba arag Cali bin Abi dhaalib, waayo iskuma aysan soo gaarin nolol32. Iska daa in uu Cali (Allaha karaameeye ) ku hadlo warkaas ee waxaa laga hayaa oo sugan sida uu Xakam ka soo weriyey Cali iyo Cabullaahiba in ay dheheen; “ Haddii uu nin ula kac ahaan u dilo naag waa in loo dilaa”33.  

Mar Haddii ay sida muuqataba kaaf iyo kala dheeri yihiin labadaan riwaayadood, waxaa mudan in isha lagu eego teebaa xaqiiqada u dhaw. Sidaa oo kale waa in raaciyey dumarka iyo caruurta, isla markaasna uu halkaa ku saraysiiyey ama door biday caruurta. Sida ku qoran kitaabka “Dacaa’imul al-Islam”, waxa uu Cali yiri: “ kuma banaana maragfurka dumarku xuduud iyo dhiig dhaw toona, wuxuuna oran jiray “ Caruurtu dhexdooda waa isugu maragkici karaan dambiyada la xiriira dhiig dhawga, inta aysan weli kala tagin oo aysan cidohoodii u galban ama aysan  la kulmin qof weyn oo hadalka u dhaha”35. Waxaaba taas ka sii qallafsan in la qoro; “ Haddii dambiga loo galay si ula kac ah, kama gudayaan maragfurka wax ka yar laba markhaati oo caddaalad ah. Laakiin haddii loo galay si kama’ ah waxaa gudi kara hal marag oo rag ah iyo hal marag oo dumar ah, ama marag nin keliya iyo dhaar”36.   