8 - Psikoterapi Nedir?
Psikoterapi çok geniş anlamda düşünce, duygu ve davranışları, konuşma ve ilişki kurma yolları ile etkileyerek değiştirme ve iyileştirme demektir. Danışanın psikolojik iyilik halini arttırarak yaşadığı sorunlarla daha etkili baş etmesini sağlamanın yoludur. Psikoterapi; psikiyatri ve psikoloji biliminden elde edilen bilgiler ışığında, kişinin kendisi ve çevresi adına güçlük yaratan belirtilerin iyileşmesi için özel tekniklerin uygulanmasını içerir. Psikoterapide uzman ve danışan arasında olumlu yönde ilişki kurulması Terapötik ittifak olarak adlandırılır ve terapi sürecinin en önemli bileşenini oluşturur.
Dünyada kullanılan yüzlerce psikoterapi yöntemi olduğu bilinmektedir. Bu yöntemler içerisinde kanıta dayalı (etkililiği bilimsel araştırmalarca kanıtlanmış) çeşitli terapi türleri bulunmakta ve günümüzde bu yöntemler daha sıklıkla kullanılmaktadır.
Ruh sağlığı alanında çalışan uzmanlar, danışanın başvuru sebebine, içinde bulunulan şartlara ve bireyin tercihine göre çeşitli yöntemler kullanabilmektedir. Uzman, belirli bir terapi ekolüne bağlı olarak psikoterapi uygulayabileceği gibi daha eklektik (farklı terapi türlerinden yöntemler kullanarak) müdahalelerde de bulunabilir.
Psikoterapi ekolleri, ortaya çıktıkları dönemdeki ihtiyaca hizmet edecek şekilde oluşturulmakta ve klinikteki uygulamalarda günümüzdeki ihtiyaca göre uyarlanmaktadır. Psikoloji bilimindeki farklı kuramlardan kökenini alan psikoterapi türlerinin temelini öğrenme ilkeleri, davranışçı kuramlar, psikodinamik yaklaşım, varoluşçu düşünce gibi farklı yaklaşımlar oluşturur. Psikoterapide kullanılacak yöntem, ihtiyaca ve bireyin beklentisine göre şekillendirilir: Bireysel psikoterapiler, grup psikoterapileri, aile terapileri ya da oyun terapisi olarak farklı uygulama alanları mevcuttur.
Günümüzde en sık kullanılan psikoterapi yöntemleri Bilişsel Davranışçı Terapi, Şema Terapi, Aile Terapisi, Psikodrama, Varoluşçu Terapi, Oyun Terapisi, EMDR olarak sıralanabilir.
Terapi türünden bağımsız olarak, son yıllarda psikoterapi araştırmaları terapide uzman ve danışan/hasta arasında kurulan ilişkiye önem vermektedir. Psikoterapideki ilişkinin yanı sıra danışanın içinde bulunduğu durum ve yaşadığı zorluklarla ilgili içgörüsü, farkındalığı bir diğer önemli değişkendir. Danışanın yaşadığı güçlüklerle ilgili farkındalığının artması, yaşadığı olumsuzluklar karşısında kendiyle ilgili kısımları görmesi ve kendi dışındaki kişi ve çevresel faktörlere atıfta bulunmak, sorunların sebebi olarak başkalarını görmek yerine kendi yaşam biçimini değiştirmek üzere sorumluluk alması psikoterapinin en temel çalışma alanını oluşturur. Bireyin, yaşamındaki iç çatışmalara rehberlik edecek sorgulayıcı bir benlik bilinciyle kendi yaşam biçiminin yaratıcısı olması üzerine çalışılır.
Psikoterapi bilim ve sanatın buluştuğu ortak noktadır. Bilimsel kuramlar ışığında danışanla ilişki kurmak, yansız ve tarafsız şekilde dinleyebilmek, yargılamamak, inançlar karşısında esnek kalabilmek psikoterapi sanatının en zor fakat en eşsiz yanını oluşturmaktadır.