Bij het bloedprikken wordt mij niet meer gevraagd naar het tijdstip van lithiuminname. Is dat niet belangrijk?
Als de laborant er niet naar vraagt, kun je het beste zelf melden hoe laat je lithium hebt ingenomen en vragen of hij dat op het afnameformulier wil noteren. Om een goede indruk te krijgen van de waarde is het namelijk belangrijk te weten hoeveel tijd is verstreken tussen inname van lithium en de bloedafname.
nl
Binnen hoeveel tijd kun je een volgende manie verwachten als je geen medicatie slikt?
Of en wanneer je een volgende manie kunt verwachten zonder medicijnen verschilt van persoon tot persoon. Bij sommige mensen met een bipolaire stoornis komt dat nooit terug. Bij anderen kan het na enkele dagen, maar ook na vele jaren toch nog gebeuren.
nl
Een paar maanden geleden ben ik van Camcolit overgestapt op Priadel. Mijn lithiumspiegel is sindsdien erg hoog en mijn schildklier is trager gaan werken. Houden deze veranderingen verband met de wisseling van merk?
Camcolit bevat dezelfde stof als Priadel en heeft dezelfde halfwaardetijd. Dat wil zeggen dat het op dezelfde manier wordt afgebroken en verwerkt in hetlichaam. Dat je lithiumspiegel opeens zo hoog is, is daarom eigenlijk niet goed te verklaren door de verandering van het merk. Het is verstandig ook naar andere oorzaken van de hoge lithiumspiegel te zoeken. Dat je schildklier trager werkt, kan eigenlijk niet door de omzetting komen. De werkzame stof, lithium, is bij beide merken hetzelfde. Lithium kan soms wel zorgen voor een trager werkende schildklier, maar dat geldt dus voor beide merken.
nl
Een van mijn passies is trailrunning, liefst in de bergen. Waar moet ik rekening mee houden als lithiumgebruiker?
Af en toe flink sporten is doorgaans geen probleem bij lithium. Drink het vocht dat je hebt verloren meteen na het sporten weer bij. Door transpiratie verlies je veel zout. De nieren reageren daarop door lithium vast te houden en zo kan weleens een hoge lithiumspiegel ontstaan. Daarom is het ook van belang dat je wat zout tot je neemt, bijvoorbeeld in de vorm van een kopje bouillon. Als je heel extreem tekeer zou gaan en je maakt je erg veel zorgen, is het niet zo’n bezwaar om de avond voor de sportprestatie een halve dosis lithium in te nemen. nnBij intensieve bergsport op grote hoogte zou jenpreventief gebruik van Diamox kunnen overwegen. Dat middel vergroot de excretienvan lithium door de nieren. Het verlaagt de lithiumspiegel dus.nn
nl
Heeft de overgang invloed op een bipolaire stoornis of op de werking van lithium?
Er is maar weinig onderzoek gedaan naar het verband met hormoonveranderingen. De onderzoeken die wel zijn gedaan, leveren niet veel op. Lithium heeft geen invloed op de gevoeligheid voor hormonen en heeft evenmin effect op bijvoorbeeld overgangsklachten. In de periode van de overgang komen stemmingswisselingen meer voor en het lijkt erop alsof sommige vrouwen daardoor ook gevoeliger zijn voor manische of depressieve fasen. Wat je daar aan moet doen, is echter niet zo duidelijk. Omdat sommige vrouwen misschien iets kwetsbaarder zijn, is het van belang dat de lithium goed is ingesteld, waardoor je zeker weet dat dit middel je voldoende bescherming biedt. Dus een extra spiegelcontrole kan wel verstandig zijn. Mogelijk ontstaan door hormoonveranderingen ook wat veranderingen in de vocht- en zouthuishouding en dan kan het zeker verstandig zijn wat vaker de lithiumspiegel te laten controleren.
nl
Heeft het zin om speciale voedingssupplementen te gebruiken om de nierfunctie te ondersteunen?
Je nieren zijn vooral gebaat bij een gezonde leefstijl: voldoende bewegen, overgewicht voorkomen, niet roken en goede behandeling van ziekten als diabetes en hoge bloeddruk. Als je toch voedingssupplementen overweegt, kun je het beste vooraf door je apotheek of je behandelend arts laten controleren of die producten invloed hebben op de medicijnen die je arts heeft voorgeschreven.
nl
Heeft het zin om tijdelijk je lithium te verhogen als het een tijdje minder met je gaat?
Soms kan een hoge lithiumspiegel net een extra effect geven. Dit kan nodig zijn bij een toename van manische of depressieve klachten. Je moet dat echter altijd alleen maar doen na overleg met je behandelend arts. Deze kan inschatten of het verstandig is de dosis te verhogen en met hoeveel dat eventueel kan. Bij een verhoging van de dosis kan de lithiumspiegel ook te hoog uitkomen. Daarom is het verstandig de lithiumspiegel na de verhoging extra te controleren. Laat dus bloed prikken om zeker te weten dat de spiegel niet te hoog is.
nl
Heeft iedereen zijn eigen optimale lithiumspiegel?
De optimale lithiumspiegel verschilt van persoon tot persoon. Gemiddeld doen de meeste mensen met een bipolaire stoornis het goed op een spiegel tussen 0,6 en 0,8 mmol/l. Er zijn echter ook lithiumgebruikers die pas stabiel worden op een hogere waarde, bijvoorbeeld rond 1,0 mmol/l. Sommige anderen functioneren goed op een waarde tussen 0,4 en 0,6 mmol/l.
nl
Heeft lithium invloed op parkinsonverschijnselen?
Lithium veroorzaakt soms stramheid en trillen en het kan parkinsonsymptomen verergeren. Als dat gebeurt, wordt de dosis van lithium iets aangepast. Als iemand lithium echt nodig heeft, kan het ook zijn dat de parkinsonmedicijnen moeten worden aangepast.
nl
Helpt lithium ook bij een depressie?
Lithium kan helpen als de depressie voorkomt in het kader van een bipolaire stoornis. Bij een (niet-bipolaire) unipolaire depressie wordt soms ook lithium voorgeschreven als een antidepressivum alleen niet het gewenste effect heeft.
nl
Het gaat al dertig jaar goed met mij. Is het nodig lithium te blijven slikken? Ik heb overigens geen last van het gebruik van lithium, maar gebruik het liefst zo min mogelijk medicatie.
De vraag of het nog nodig is om lithium te blijven gebruiken, rijst vroeg of laat bij iedereen. Probeer dan een goede afweging te maken tussen voordelen, nadelen en risico’s. Hoe goed heeft het gewerkt? Hoeveel last heb je van het medicijn? Hoe vervelend vind je het om een medicijn te slikken? Zijn er complicaties? Hoe groot schat je de kans in dat je weer manisch of depressief wordt? Hoe vervelend zou het zijn om manisch te worden, wat zijn daarvan de consequenties? Oftewel: wat heb je te verliezen?Voor iedereen pakt die afweging anders uit. Dat kun je het beste bespreken met de psychiater bij wie je in behandeling bent. Om dit op een rij te zetten is ook een keuzehulp ontwikkeld.
nl
Het lukt me niet altijd om het tablet precies op het breuklijntje doormidden te breken. Kan dat kwaad?
Lithiumtabletten zijn tamelijk groot. Als de tablet niet precies in het midden wordt gebroken, zal dat maar weinig meer of minder lithium betekenen. Zo’n kleine verandering geeft geen problemen.
nl
Hoe gevaarlijk is lithium eigenlijk?
Als je lithium zorgvuldig gebruikt en regelmatig de juiste controles laat uitvoeren, zijn de risico’s zeer klein. Complicaties komen weinig voor. Het is belangrijk dat je op de hoogte bent van de risico’s en hoe je complicaties kunt voorkomen. Dat heb je namelijk voor een belangrijk deel zelf in de hand.  nnnnnn
nl
Hoe hoog is het lithiumgehalte van iemand die geen lithium slikt?
Wie geen lithium slikt, heeft zo weinig lithium in zijn lichaam, dat het nauwelijks meetbaar is. Als je dus bloed zou prikken en je doet een lithiumbepaling, zoals bij een gebruiker van het medicijn lithium, is de waarde nul.
nl
Hoe lang duurt het voordat je goed ingesteld bent en dus weet welke bijwerkingen blijvend zijn?
Doorgaans is iemand vrij vlot ingesteld op de juiste lithiumdosis. Steeds kan na ongeveer vijf dagen bloed worden afgenomen om de lithiumspiegel te bepalen. Na twee tot drie keer bloedprikken is de juiste bloedspiegel meestal wel bereikt. De meeste bijwerkingen ervaar je in de eerste weken, soms manifesteren ze zich echter pas na langere tijd. Door de lithiumdosis een beetje aan te passen zijn veel bijwerkingen te verminderen.
nl
Hoe lang moet je lithium gebruiken, wil je er baat bij hebben?
Voor de behandeling van een manie kan lithium binnen enkele dagen helpen. Lithium wordt vooral gebruikt om manieën en depressies te voorkomen. Bij sommige mensen komen direct nooit meer manieën of depressies voor, bij anderen doven de stemmingwisselingen geleidelijker uit.
nl
Hoe te handelen bij een lithiumvergiftiging die geleidelijk is ontstaan?
Hoe te handelen is erg afhankelijk van hoe hoog de lithiumspiegel is, of je er klachten van hebt en van de oorzaak van de hogere lithiumspiegel. Vaak is het genoeg om tijdelijk iets minder lithium in te nemen, een keer over te slaan, wat extra te drinken of wat bouillon te nemen. Doe dit altijd in overleg met de voorschrijvend arts en laat daarna de lithiumspiegel extra controleren, zodat je zeker weet dat het weer goed is ingesteld.
nl
Hoe vaak moet de lithiumspiegel worden gecontroleerd?
De lithiumspiegel moet minimaal een keer per halfjaar worden gecontroleerd. Alleen als de dosis heel stabiel is ingesteld en er zijn geen stemmingswisselingen, is dit voldoende. Het is verstandig dat vaker te doen als de dosis verandert, als je stemming instabiel is, als je ziek wordt of als je extra medicijnen moet gebruiken. Voor de zekerheid wordt vaak gekozen voor een driemaandelijkse controle.
nl
Hoe wordt een bipolaire stoornis vastgesteld?
Doorgaans stelt men zo’n diagnose door zorgvuldig met jou en met eventuele anderen (familieleden of andere betrokkenen) na te gaan hoe je stemming in de loop van de jaren is verlopen. Hebben zich manische perioden voorgedaan? Hoe lang duurden die? Welke symptomen vertoonde je toen? Hebben zich depressieve perioden voorgedaan? Komt een bipolaire stoornis ook in de familie voor? Deze en tal van andere vragen worden geïnventariseerd. Om een bipolaire stoornis vast te stellen is het in elk geval nodig dat zich ooit een (hypo)manie heeft voorgedaan.
nl
Hoeveel kwaad kan het als ik een paar keer per jaar doorzak met vrienden?
Als je al een gevoeligheid hebt om manisch of depressief te worden, kan het gebruik van alcohol en drugs tot meer problemen leiden. Van overmatig alcoholgebruik kun je relatief uitgedroogd raken, waardoor de lithiumspiegel kan stijgen. Daar zou je rekening mee kunnen houden. Regelmatig veel alcohol drinken is eigenlijk nooit verstandig en dus ook niet in combinatie met lithium.
nl
Hoeveel moet je drinken als je lithium slikt?
Doorgaans is 1,5 tot 2 liter per dag ruim voldoende. Meestal drink je vanzelf voldoende omdat je dorstgevoel je daartoe aanzet.
nl
Hoeveel tabletten lithium moet ik slikken?
De lithiumspiegel in het bloed is idealiter tussen 0,6 en 0,8 mmol/l. Hoe hoog de dosering lithium is om die waarde te bereiken, verschilt van persoon tot persoon. Deze variatie wordt o.a. bepaald door lengte, gewicht, leeftijd, werking van de nieren, vochtinname en gevoeligheid voor het middel. Hoeveel tabletten, de dosis, iemand moet gebruiken wordt geheel bepaald door de lithiumspiegel. De lithiumspiegel in het bloed wordt meestal tussen 0,6 en 0,8 mmol/l ingesteld. Het verschilt erg per persoon hoeveel tabletten je moet gebruiken om tot deze bloedspiegel te komen. Sommige, vaak jongere, personen gebruiken 3 tabletten van 400 mg om goed ingesteld te zijn. Andere, vaak oudere, personen verkrijgen met een halve tablet van 400 mg al een goede concentratie in het bloed. Verschillende factoren zijn hierop van invloed, zoals lengte, gewicht, leeftijd, werking van de nieren en de vocht- en zouthuishouding. Het is dus belangrijk met enige regelmaat bloed te laten afnemen om de lithiumspiegel te bepalen, omdat veel van deze factoren veranderen in de tijd.
nl
Hoeveel tijd moet er zitten tussen de inname van lithium en het bloedprikken?
De uitslag van een lithiumbepaling is alleen betrouwbaar als er ongeveer 12 uur zit tussen de inname van lithium en het bloedprikken
nl
Ik ben huiverig voor het gebruik van quetiapine. Het zou in het buitenland zelfs verboden zijn?
Quetiapine (merknaam Seroquel) is een antipsychoticum dat veel aan mensen met een bipolaire stoornis wordt voorgeschreven. Het heeft geen interactie met lithium en kan dus tegelijkertijd worden gebruikt. Net als ieder ander medicijn kan het bijwerkingen hebben, dat wel. Dat het in het buitenland verboden zou zijn is ons niet bekend.
nl
Ik ben onlangs begonnen met een lithiumbehandeling (1000 mg per dag, bloedspiegel 0,73 mmol/l). Ik ben heel moe en heb heel zware benen. Is het een kwestie van volhouden?
Een zwaar gevoel in de benen kan inderdaad optreden bij het gebruik van lithium. Vaak verminderen deze klachten na verloop van tijd. Eventueel kun je proberen op een lithiumspiegel rond de 0,6 mmol/l uit te komen. Soms heb je dan minder last van bijwerkingen.
nl
Ik ga op reis en passeer verschillende tijdzones. Hoe doe ik dat met het innemen van lithium?
Mensen met een bipolaire stoornis zijn kwetsbaar voor plotse tijdsverschillen en kunnen bijvoorbeeld manische symptomen krijgen na een nacht zonder slaap. Dit staat los van het gebruik van lithium. Het is goed dat je enkele dagen voor vertrek je slaap-waakritme begint op te schuiven richting het land waar je naartoe gaat. Het tijdstip van lithiuminname verhuis je mee. Eenmaal op de plaats van bestemming duurt het een paar dagen voor je aan het nieuwe ritme gewend bent. Plan die dagen niet te vol.nnDe laatste dagen van je verblijf kun je beginnen jenslaap-waakritme geleidelijk te verschuiven naar Nederlandse tijd. Het tijdstip van inname van lithium verhuis je in hetzelfde tempo mee.nDit is echter niet heel belangrijk. Als je in elk geval maar één keer per dagnde lithium inneemt, het tijdstip waarop je dat doet is van minder belang
nl
Ik ga op wereldreis. Bestaat er een lijst met laboratoria waarop ik kan zien waar ik mijn bloedspiegel kan laten meten?
Lithium is geen ingewikkelde bepaling. Daarvoor kun je terecht bij ieder min of meer standaard ziekenhuislaboratorium.
nl
Ik ga wandelen in Nepal. We komen op een hoogte van 5000 meter. Hoe zit het met gebruik van hoogteziektepillen in combinatie met lithium?
Acetazolamide (‘hoogteziektepil’) zorgt ervoor dat de nieren iets meer natrium uitscheiden en waarschijnlijk meer lithium. Dat kan betekenen dat de lithiumspiegel daalt. Verblijf op grote hoogte kan de klaring van lithium iets verminderen, waardoor de spiegel weer wat stijgt. Het ene effect heft het andere dus min of meer op. Als je het medicijn maar een paar dagen gebruikt en de lithiumspiegel daardoor in die tijd lager is dan normaal, is dat geen reden de dosis aan te passen. Blijf wel alert op intoxicatieverschijnselen door het verblijf op grote hoogte. Uit voorzorg kun je de lithiumdosis iets aanpassen als dat voor de stemmingsstoornis mogelijk is.
nl
Ik heb een bipolaire stoornis en heb veel baat bij lithium. Ik herken bij mijn zoon verschijnselen die in die richting wijzen. Hij is onder behandeling van een psychiater, maar wil geen lithium. Hoe kan ik hem overhalen dat wel te doen?
Een bipolaire stoornis is vaak erfelijk. Ook het effect van medicijnen wordt vaak overgedragen. Dat je er zo goed op reageert, maakt de kans dat je zoon er baat bij heeft groter. Misschien vindt je zoon dat een goed  argument. Het is wel belangrijk dat hij geheel achter het gebruik van lithium staat. Dan zal hij ook nauwkeuriger zijn in het gebruik van lithium en helpt het waarschijnlijk ook beter.
nl
Ik heb koorts en moet steeds braken. Wat kan ik het beste eten?
Wat je wel en niet kunt eten wordt niet bepaald door de hoeveelheid lithium die je gebruikt. Houd er wel rekening mee dat je lithiumspiegel kan stijgen door koorts en braken.
nl
Ik heb last van een afgevlakt gevoel. Mag de medicatie verder naar beneden worden gebracht? Mijn bloedspiegel is nu 0,6 mmol/l.
Het vlakke gevoel is niet altijd dosisafhankelijk, dus is het niet zeker of dit verbetert als je de lithiumdosis verlaagt. Lithium biedt voor de meeste mensen de beste bescherming als de spiegel tussen 0,6 en 0,8 mmol/l ligt. Als je de spiegel verder verlaagt, neem je dus wel iets meer risico.
nl
Ik heb last van haaruitval. Kan dit door de lithium komen?
Dit probleem komt weleens voor, vooral bij vrouwen. Helaas hebben we daar geen goede oplossing voor.
nl
Ik heb weleens gehoord dat lithium een lichaamseigen stof is. Klopt dit?
In het lichaam komt maar heel weinig, nauwelijks meetbaar, lithium voor.
nl
Ik moet vaak uit bed om te plassen ’s nachts. Daardoor kom ik slaap tekort. Wat kan ik daaraan doen?
Soms leidt het gebruik van lithium tot veel plassen. Als je ’s nachts regelmatig naar de wc moet, is dat heel vervelend. Het helpt weleens als je je lithium eerder op de dag inneemt, in plaats van net voor het slapengaan. Op die manier heb je niet ’s nachts de hoogste lithiumspiegel. Als dit niet helpt en je moet echt te vaak naar de wc, kan een verwijzing naar de internist-nefroloog verstandig zijn. Deze kan onderzoek doen naar zogeheten diabetes insipidus. Dit betekent dat de nieren door het gebruik van lithium meer moeite hebben de urine te concentreren. Daardoor moet je meer plassen en meer drinken. Vaak weet de nefroloog dat wel te verbeteren.
nl
Ik stap over van Camcolit naar Priadel. Zijn extra bloedbepalingen nodig?
Het is niet waarschijnlijk dat de bloedspiegels zullen veranderen na het overstappen, omdat Camcolit en Priadel even snel worden afgebroken. Met andere woorden: hun halfwaardetijd is hetzelfde. Bij zo’n verandering is het altijd verstandig voor de zekerheid je lithiumspiegel een keer extra te laten bepalen, maar de kans dat er problemen door ontstaan is dus niet erg groot.
nl
Ik wil graag afvallen met dieetpillen. Geeft dat problemen met lithium?
Wees voorzichtig met dieetpillen en afslankmiddelen. Het is niet altijd duidelijk welke stoffen daarin zitten. Als ze bijvoorbeeld laxeermiddel bevatten kan dat tot vocht- en zoutverlies leiden. Hierdoor kan de lithiumspiegel te hoog worden en dat kan gevaarlijk zijn
nl
Ik wil graag afvallen. Moet ik ergens op letten?
Door diëten kan het vocht- en zoutevenwicht verstoord raken. Dat kan gevolgen hebben voor je lithiumspiegel. Vooral voor een hoge lithiumspiegel moet je oppassen. Het is raadzaam je lithiumspiegel vaker te laten controleren als je met een drastisch dieet bezig bent of veel kilo’s afvalt.
nl
Ik wil stoppen met lithium. Hoe doe ik dat?
Voordat je dat doet is het verstandig dat eerst met je behandelaar te bespreken. Dan komen alle voordelen, nadelen en risico’s aan de orde. Wellicht zijn er alternatieven voorhanden. Met die informatie kun je een goede afweging maken. Breng een bezoekje aan <link> om je op de afspraak voor te bereiden. Als je echt met lithium stopt, is het verstandig dit langzaam af te bouwen. Plotseling staken geeft een veel groter risico op een manie of depressie. Trek er minimaal enkele weken voor uit.
nl
Is de lithium die in medicatie zit hetzelfde als de lithium in batterijen?
Lithium wordt gedolven in lithiummijnen en kan zowel voor batterijen als voor medicijnen worden gebruikt.
nl
Is er een richtlijn hoe je lithium het beste kunt afbouwen?
Voor het afbouwen van lithium bestaan geen standaardschema’s. Het is wel bekend dat het geleidelijk moet gebeuren om terugval te voorkomen. Hoe langzaam ‘geleidelijk’ is, is echter niet bekend. In de praktijk doen de meeste mensen er enkele weken tot maanden over en verminderen ze de dosis bijvoorbeeld elke drie à vier weken met 200 mg. Let tijdens de afbouw vooral goed op tekenen van een beginnende manie of depressie.
nl
Is er meer bekend over vermoeidheid en apathie bij lithiumgebruik?
Enorme vermoeidheid komt niet vaak voor bij het gebruik van lithium. Wel kun je wat minder energie hebben. Het komt ook voor dat je je wat minder goed kunt concentreren. Vermoeidheid kan echter ook een nasleep zijn van een manie of depressie. Dan heeft het dus niets met lithium te maken. Als het wel aan lithium ligt, biedt een kleine dosisverlaging soms soelaas. Het is wel van belang dat de lithiumspiegel op peil blijft
nl
Is het verantwoord om magnesium in te nemen als je lithium gebruikt?
Voor zover bekend levert de combinatie magnesium en lithium geen problemen op.
nl
Is lithium schadelijk bij gebruik op lange termijn?
Op langere termijn kunnen de nieren iets minder gaan functioneren, maar dit leidt zelden tot ernstige problemen. Ernstige problemen ontstaan vaak pas als zich ook andere aandoeningen voordoen die slecht zijn voor de nieren. Denk aan suikerziekte of hoge bloeddruk. Soms gaat de schildklier iets minder werken door lithiumgebruik, maar dat is doorgaans goed te corrigeren. Andere langetermijneffecten komen zelden voor.
nl
Is lithium verslavend?
Lithium is niet verslavend.
nl
Kan de huisarts de controles doen?
Lithium is een tamelijk gecompliceerd medicijn waarmee de meeste huisartsen niet veel ervaring hebben. Belangrijk is dat je zelf kritisch bent en je bloedwaarden (ook van de nierfunctie) zelf bijhoudt. Wij vinden het belangrijk dat je huisarts of jijzelf bij twijfel of een veranderde situatie gemakkelijk kan overleggen met een psychiater die ervaring heeft op dit gebied. Dat is een belangrijke voorwaarde om lithiumcontroles door de huisarts te laten verrichten.
nl
Kan door gebruik van lithium hypo- of hyperthyreoïdie ontstaan?
Door lithium kan de schildklier trager gaan werken (hypothyreoïdie). Waarschijnlijk komt dat bij wel 20 procent van de lithiumgebruikers voor. Ook hyperthyreoïdie (te hard werkende schildklier) komt weleens voor, maar dit is veel zeldzamer.
nl
Kan een Herbalife-shake die ik aanleng met halfvolle melk de werking van lithium beïnvloeden of bijwerkingen veroorzaken?
In dit soort producten zitten vooral proteïnen, vitaminen en mineralen, net als in normale voeding. Dit geeft geen interacties met lithium of een grotere kans op bijwerkingen zolang je normale hoeveelheden nuttigt.
nl
Kan het kwaad kaliumchloride te gebruiken in combinatie met lithium?
Er is geen bezwaar tegen het gebruik van kaliumchloride tenzij er sprake is van nierfunctiestoornissen (nierfunctie < 30%). Wel kan extra kaliumgebruik soms problematisch zijn in combinatie met bloeddrukmedicijnen zoals ACE-remmers (enalapril, perindopril, enz.), ARB’s (valsartan, losartan), spironolacton, triamtereen of amiloride.
nl
Kan ik bij een migraineaanval de combinatie van naproxen en Primperan slikken?
Primperan levert geen probleem op in combinatie met lithium.nNaproxen is een pijnstiller, een zogeheten NSAID. Andere voorbeelden van NSAID’s zijn diclofenac en merken als Voltaren, Ibuprofen en Aleve. Door dit soort medicijnen kan de lithiumspiegel stijgen. Het is niet goed te voorspellen hoeveel de lithiumspiegel stijgt en daarom is het verstandig die extra te laten controleren. Nu zal één tabletje naproxen waarschijnlijk niet veel problemen opleveren, maar als je altijd al een wat hoge lithiumspiegel hebt, wees dan bedacht op symptomen van een al te hoge lithiumspiegel. Heb je er last van, neem dan contact op met een arts.
nl
Kan lithium leverschade veroorzaken?
Lithium kan niet voor leverschade zorgen. De meeste medicijnen worden door de lever afgebroken, maar lithium juist niet. Lithium wordt door de nieren geklaard en je plast het dus grotendeels uit.
nl
Kan lithium psoriasis vergereren?
Als je gevoelig bent voor de huidziekte psoriasis, kan lithium dat inderdaad verergeren. Overleg met de arts die lithium voorschrijft wat je kunt doen. Voor psoriasis is het meestal verstandig een dermatoloog te raadplegen.
nl
Klopt het dat oudere patiënten een lagere dosis lithium nodig hebben?
Op hogere leeftijd functioneren de nieren meestal wat minder, waardoor vaak een lagere dosis lithium nodig is om een bloedspiegel te bereiken van 0,6-0,8 mmol/l. Het lijkt erop dat veel ouderen aan een bloedspiegel van 0,4-0,6 mmol/l genoeg hebben om de stemming stabiel te houden. Vaak wordt dit daarom aangehouden indien mogelijk.nn
nl
Kun je bloeddrukverlagers slikken als je lithium gebruikt?
Plastabletten (diuretica)en sommige andere bloeddrukverlagende medicijnen, zoals de zogeheten ACE-remmers, kunnen de lithiumspiegel verhogen. Als je dit soort medicijnen bij lithium voorgeschreven krijgt, is het verstandig je lithiumspiegel een aantal keren extra te laten controleren. Het kan nodig zijn de lithiumdosis aan te passen.
nl
Kun je een verslechterende nierfunctie herstellen door de dosis van lithium te verlagen?
Een heel geleidelijke, milde achteruitgang van de nierfunctie is meestal geen reden iets aan de dosering te wijzigen. Wel is het goed de lithiumspiegel niet hoger in te stellen dan nodig is. Als er ruimte voor is,lijkt het voor de nieren wel goed de dosis lithium iets te verlagen. Een te lage lithiumspiegel is echter niet verstandig omdat het middel dan minder bescherming biedt. Overleg altijd met je voorschrijvend arts als je dit overweegt.
nl
Kun je lithium gebruiken als je maar één nier hebt?
Als de nierfunctie goed is, zou dat geen probleem moeten opleveren. Het is wel aanleiding om de nierfunctie nog nauwkeuriger te monitoren dan normaal al gebeurt.
nl
Kunnen mijn gebitsproblemen worden veroorzaakt door het gebruik van lithium?
Je gebit kan achteruitgaan door het gebruik van medicijnen waarvan je een droge mond krijgt. Dat kan bij lithium het geval zijn. Veel mensen krijgen door lithium wat meer dorst. Je moet oppassen met het drinken cvan (suikerhoudende frisdrank, omdat dit natuurlijk ook niet goed is voor je gebit. Een tip om dit te voorkomen: spoel je mond steeds met water als je frisdrank hebt gedronken.
nl
Kunnen ondanks lithiumgebruik psychoses ontstaan?
Lithium kan het risico op een manische of een depressieve episode flink verkleinen. Het biedt echter niet voor iedereen honderd procent bescherming. Het kan dus voorkomen dat lithium  onvoldoende effectief is en dat toch een manie, depressie of zelfs een psychose ontstaat.
nl
Leidt lithiumgebruik tot problemen met de nieren?
De nierfunctie neemt enigszins af naarmate je ouder wordt. Na jarenlang lithiumgebruik gebeurt dit meestal iets sneller. Dit leidt eigenlijk zelden tot ernstige problemen. De kans op nierproblemen is groter als je, naast het gebruik van lithium, ook nog last krijgt van bijvoorbeeld suikerziekte of een hoge bloeddruk. Dat zijn aandoeningen die een flinke belasting voor de nieren kunnen vormen. Een danig verminderde nierfunctie komt bij chronisch lithiumgebruik bij 10-15 procent voor, ernstig nierfalen waarvoor nierdialyse nodig is bij maar ongeveer 0,5 procent.nnHet is belangrijk met enige regelmaat de nierfunctie te controleren als je lithium gebruikt. De eventuele achteruitgang van de nierfunctie gaat doorgaans zeer langzaam. Door het regelmatig te controleren, zie je eventuele problemen ver tevoren aankomen en heb je ruim de gelegenheid met je arts te bespreken wat in dat geval verstandig is om te doen. Om het risico op nierschade te verkleinen is het verder belangrijk een verstandige levensstijl aan te houden met gezond eten, voldoende lichaamsbeweging, enz.
nl
Mag je duiken als je lithium gebruikt?
Een bipolaire stoornis is een reden je af te wijzen bij een duikkeuring. Door de hoge druk onder water, het gasmengsel dat gebruikt wordt en de diepte ben je kwetsbaar voor concentratieproblemen. Men is bang voor inschattingsproblemen die onder water fataal kunnen zijn en beschouwt een manisch-depressieve patiënt gevoeliger dan gemiddeld voor concentratieproblemen. Dit heeft niet zozeer te maken met het gebruik van lithium, maar vooral met de aandoening. Tijdens het duiken kan wel uitdroging ontstaan waardoor de lithiumspiegel te hoog zou kunnen worden. Ten slotte zouden hartritmestoornissen kunnen ontstaan als je duikt met lithium. Al met al zijn de eisen voor een duikbrevet erg streng en komt iemand die lithium gebruikt waarschijnlijk niet door de medische keuring, hoe klein het risico ook zou zijn.
nl
Mijn bloedspiegel was afgelopen week 0,82 mmol/l. Hoe kan ik die verlagen?
Een waarde van 0,82 mmol/l hoeft niet per se verlaagd te worden. Wat extra vocht- en zoutinname is vaak al genoeg om de spiegel iets te verlagen.
nl
Mijn handen trillen. Mag de medicatie verder naar beneden worden gebracht? Mijn bloedspiegel is nu 0,6 mmol/l.
Lithium biedt voor de meeste mensen de beste bescherming als de spiegel tussen 0,6 en 0,8 mmol/l ligt. Als de spiegel lager is, vermindert het beschermende effect van lithium. als de spiegel dus al 0,6 mmol/l bedraagt, is er weinig ruimte om de dosis verder te verlagen. Sommige lithiumgebruikers vinden dit soort bijwerkingen zo vervelend dat zij de eventuele mindere bescherming voor lief nemen. Dit is een individuele afweging. Is de spiegel beduidend hoger dan 0,6 mmol/l dan kan een dosisveragening vaak goed helpen tegen trillende handen. Soms wordt propanolol gebruikt om het trillen te verminderen.
nl
Mijn lithiumspiegel fluctueert nogal: van 0,85, via 0,99 naar 1,2 mmol/l. Kan dat kwaad?
Zolang de lithiumwaarden binnen de normale grenzen blijven, kan het geen kwaad dat je lithiumspiegel enigszins wisselt. De oorzaak kan van alles zijn: je eet- en drinkpatroon, je vocht- en zouthuishouding, andere medicijnen, enz. Je moet wel voorkomen dat de waarde steeds hoger wordt. Dat kan namelijk wijzen op een mindere nierfunctie. Een waarde van 1,2 mmol/l is wel aan de hoge kant. Van belang is dat je bedacht bent op verschijnselen die kunnen wijzen op een al te hoge lithiumspiegel.
nl
Mijn lithiumspiegel schommelt. Wat is de optimale waarde?
Een lithiumspiegel tussen 0,6 en 0,8 mmol/l geeft gemiddeld de beste preventieve (beschermende) werking. Als je desondanks veel psychische klachten hebt, wordt soms een hogere waarde aangehouden, tot maximaal 1,2 mmol/l. Als je veel last hebt van bijwerkingen wordt weleens geprobeerd of de stemming ook met een wat lagere spiegel stabiel blijft. Bij ouderen wordt soms  een lagere spiegel aangehouden, meestal tussen 0,4 en 0,6 mmol/l.
nl
Mijn man heeft regelmatig last van wegrakingen. Komt dit door de lithium?
Niet geheel duidelijk is wat met ‘wegrakingen’ wordt bedoeld. ‘Flauwvallen’ komt eigenlijk zelden of nooit voor door het gebruik van lithium. We zien dit nog weleens bij bepaalde andere (psychiatrische) medicijnen. Als epileptische aanvallen worden bedoeld: ook dat komt eigenlijk niet voor door lithium.
nl
Moet ik veel zout eten? Lithium is toch al een zout?
Alleen als je veel vocht verliest door zweten, diarree of koorts, is het goed het tekort aan vocht en het zout aan te vullen. Tegelijk met het vocht verlies je altijd wat zout. De nieren reageren daarop en houden het aanwezige zout zoveel mogelijk binnen. Omdat lithium ook een zout is, stijgt de lithiumspiegel daardoor. Dit voorkom je  door wat extra zout te nemen bijvoorbeeld in de vorm van een kopje bouillon. Let wel: doe dit alleen in bijzondere situaties, zoals bij hevig transpireren en in het geval van koorts of diarree.
nl
Omdat mijn nierfunctie verslechtert, heb ik het advies gekregen mijn lithiumspiegel te verlagen van 0,8 naar 0,6 mmol/l. Moet ik rekening houden met bijwerkingen?
Bij een verlaging van de dosis is niet te verwachten dat er bijwerkingen ontstaan. Het kan wel zo zijn dat lithium minder effectief is als de spiegel te laag wordt. Voor de meeste mensen is een spiegel van rond de 0,6 mmol/l echter wel goed. Zo belast je je nieren wat minder en blijft het effect van lithium op je stemming behouden.
nl
Ontstaat er een vitamine B12-tekort als je lithium slikt?
Door het gebruik van lithium kun je geen vitamine B12-tekort krijgen. Uit onderzoek is wel gebleken dat een tekort aan vitamine B12 tot depressieve klachten kan leiden.
nl
Op welk tijdstip kan ik mijn lithium het beste innemen?
Voor het effect op de stemming maakt het niet uit hoe laat je lithium inneemt. Om praktische redenen wordt meestal aangeraden lithium ’s avonds in te nemen. Omdat er 12 uur tussen de laatste inname en bloedprikken voor de lithiumspiegel moet zitten, is ’s avonds innemen het gemakkelijkste. Soms wordt gekozen voor de helft ’s ochtends en de andere helft ’s avonds, maar dan is er een wat grotere kans dat je een dosis vergeet.
nl
Vanwege trombose in mijn been slik ik behalve lithium acenocoumarol. Hebben deze middelen invloed op elkaar?
Acenocoumarol is goed met lithium te combineren. Interactie of negatieve beïnvloeding van de werking is niet bekend.
nl
Vergiftig je jezelf als je op een festival één of twee XTC-pilletjes neemt?
Als je al een gevoeligheid hebt om manisch of depressief te worden, kan het gebruik van alcohol en drugs tot meer problemen leiden. Van XTC kun je relatief uitgedroogd raken, waardoor de lithiumspiegel kan stijgen. Het is goed daar rekening mee te houden. Regelmatig drugs gebruiken is eigenlijk nooit verstandig en dus ook niet in combinatie met lithium.
nl
Veroorzaakt lithium slaperigheid?
Lithium veroorzaakt geen slaperigheid.
nl
Verslechtert je (kortetermijn)geheugen na een tijd lithium slikken en zo ja is er iets aan te doen?
Het geheugen wordt niet aangetast door lithium. Integendeel, lithium geeft soms enige verbetering bij mensen met geheugenproblemen (maar dat is niet wetenschappelijk aangetoond). Bij mensen met  een bipolaire stoornis komen soms concentratieproblemen voor. Het is wel mogelijk dat een zwakkere concentratie doet denken aan geheugenproblemen. Informatie lijkt dan echter eerder niet ‘door te dringen’. Als je informatie niet goed in je opneemt, kun je het ook niet goed onthouden.
nl
Waaraan kun je een lithiumvergiftiging herkennen?
·       Sterk beven van handen of kaaknn·       Misselijkheid, braken, diarreenn·       Spierzwaktenn·       Zwaar gevoel in je armen en benennn·       Spiertrekkingennn·       Onzekere ‘dronkemansloop’nn·       Je praat alsof je dronken bentnn·       Sufheidnn·       Je voelt je uitermate sloom en lusteloos
nl
Waarvoor wordt lithium gebruikt?
Lithium wordt vooral gebruikt om de stemming te stabiliseren en wordt daarom voorgeschreven bij een manisch-depressieve stoornis. Tegenwoordig wordt dit meestal bipolaire stoornis genoemd. Het kan een manie en een bipolaire depressie bestrijden en het kan voorkomen dat een manie of bipolaire depressie optreedt. Ook kan lithium worden toegevoegd aan antidepressiva om een depressie te behandelen. Een enkele keer wordt lithium ook ingezet bij stemmingswisselingen die zijn ontstaan door hersenbeschadigingen. Verder wordt lithium weleens voorgeschreven aan patiënten met clusterhoofdpijn.
nl
Wat is de beste werkwijze als je behalve lithium een ander medicijn moet gaan gebruiken?
Als je een nieuw medicijn gaat gebruiken is het belangrijk dat je navraagt of een interactie met lithium bekend is. Bij twijfel is het altijd goed om een keer extra je lithiumspiegel te laten controleren. Van een aantal veelgebruikte medicijnen is bekend dat het de lithiumspiegel kan verhogen. Als je met zo’n medicijn begint, is het verstandig een paar keer extra je lithium te laten controleren. Van maar een paar medicijnen is bekend dat het de lithiumspiegel kan verlagen. Ook dan is het verstandig een keer extra lithium te controleren. Als je erop bedacht bent dat een medicijn de lithiumspiegel kan veranderen, is het doorgaans goed mogelijk lithium met andere medicijnen te combineren.
nl
Wat is een 12-uursspiegel?
Lithium geeft gemiddeld de meeste bescherming als de concentratie in het bloed, de bloedspiegel, tussen 0,6 en 0,8 mmol/l ligt. Het is belangrijk te weten dat deze waarden gebaseerd zijn op een 12-uursspiegel. Dit wil zeggen dat er ongeveer 12 uur zit tussen het innemen van lithium en het bloedprikken. Het meest praktisch is daarom dat je ’s avonds lithium inneemt en ’s ochtends bloed laat prikken.
nl
Wat is het verband tussen een bipolaire stoornis en schildklierontsteking?
Bij een bipolaire stoornis komt een schildklierontsteking vaker dan gemiddeld voor. Dit is een autoimmuunaandoening waarbij de schildklier te langzaam werkt. Dat heeft niet zozeer met het medicijn lithium te maken als wel met de aandoening waarvoor lithium wordt voorgeschreven.
nl
Wat is het verschil tussen Camcolit en Priadel?
Beide middelen bevatten dezelfde werkzame stof en ze hebben hetzelfde effect. Ze worden bovendien even snel door het lichaam uitgescheiden. Het enige verschil is dat het omhulsel van de tablet een andere samenstelling heeft. Een enkele keer verdraagt iemand het ene merk iets beter dan het andere door dit verschil in omhulsel.
nl
Wat is lithium orotate?
Lithium orotate zijn tabletten met een heel lage dosis lithium. Geclaimd wordt dat dit soort lage doseringen goed is voor tal van klachten en stoornissen. Daar is tot op heden echter weinig bewijs voor. Om de stemming stabiel te houden bij mensen met een bipolaire stoornis zijn veel hogere doses lithium nodig. Dat is alleen beschikbaar in de vorm van lithiumcarbonaat.
nl
Wat moet er allemaal gebeuren voordat je aan lithium begint?
Eerst wordt met je doorgenomen of je gezond bent en welke medicijnen je gebruikt. Ook andere lichamelijke aspecten passeren de revue. Ook wordt doorgaans je bloeddruk gemeten. Verder wordt bloed afgenomen om een aantal bepalingen te doen. Zo weet je hoe bijvoorbeeld de nieren en de schildklier functioneren. Ben je ouder dan zestig jaar, dan wordt meestal ook een ‘hartfilmpje’, ECG, gemaakt.
nl
Wat valt er te zeggen over de combinatie lithium en alcohol?
Een geringe hoeveelheid alcohol is doorgaans nietnzo’n probleem. Het voornaamste risico van te veel alcohol is datnhet de vochthuishouding verandert. Door alcohol raak je relatief uitgedroogd.nDat kan ertoe leiden dat de lithiumspiegel te hoog wordt en een te hogenlithiumspiegel kan gevaarlijk zijn.nnDoor regelmatig veel alcohol te drinken kan jenlithiumspiegel minder constant zijn en soms te hoog of te laag uitkomen. Datnkan tot complicaties leiden en ervoor zorgen dat je stemming niet stabielnblijft. Al met al kun je dus het beste hooguit met matenalcohol drinken als je lithium gebruikt.
nl
Wat wordt precies bedoeld met voldoende zoutinname bij gebruik van lithium?
Belangrijk is dat een lithiumgebruiker ‘gewoon’ eet en drinkt. Dat wil zeggen niet overdreven veel zout – dat is voor niemand goed – maar ook zeker niet zoutloos of zoutarm. Alleen in het geval van overmatig vocht- (en zout)verlies door bijvoorbeeld braken, diarree en hoge koorts, is het verstandig het vocht aan te vullen en wat zout in te nemen. Dat kan door bijvoorbeeld een kopje bouillon te drinken. Dit is nog belangrijker als er tekenen zijn dat de lithiumspiegel te hoog is.
nl
Wat zijn ‘bijwerkingen’ precies en hoe vaak komen ze voor?
Bijwerkingen zijn vervelende effecten die soms voorkomen bij gebruik van een medicijn. Dorst is een voorbeeld van een bijwerking van lithium. Bij verantwoord gebruik komen ernstige bijwerkingen door het gebruik van lithium weinig  voor. De meest voorkomende bijwerkingen van lithium vind je op de website alles over lithium.nl.
nl
Welke antibiotica kan ik met lithium gebruiken?
Ieder antibioticum kan met lithium worden gecombineerd, maar het lijkt erop dat sommige antibiotica de lithiumspiegel kunnen verhogen. Het is niet duidelijk of dit met de antibiotica te maken heeft of met de ziekte waarvoor je antibiotica gebruikt. Je gebruikt antibiotica vaak omdat je een aandoening hebt met bijvoorbeeld koorts en dat kan op zichzelf al leiden tot een hogere lithiumspiegel. Verder gaat het  gebruik van antibiotica soms gepaard met diarree en ook dit kan zorgen voor een  hogere lithiumspiegel. Het is in ieder geval goed de lithiumspiegel extra te controleren bij gebruik van deze antibiotica.
nl
Welke waarden worden er bepaald en wat is het belang ervan?
Drie waarden moeten in ieder geval met enigenregelmaat worden gecontroleerd. nnDe lithiumspiegelnwordt bepaald om te controleren of die niet te laag is, want dan biedt hij tenweinig bescherming. Hij mag ook niet te hoog zijn , want dat kan leiden tot bijwerkingennof schadelijke effecten.nnDe nierfunctie.nMDRD/GFR en kreatinine zijn waarden die daarover iets zeggen. We zien vaak datnde nierfunctie langzaam iets achteruitgaat bij lithiumgebruik, maar doornregelmatige controles heb je doorgaans ruim de tijd om met een deskundige te besprekennwat verstandig is om dan te doen. nnDe schildklierfunctienkan achteruitgaan door lithiumgebruik. Als dit tijdig wordt vastgesteld, is datngoed te corrigeren. nnHet is overigens verstandig jaarlijks eennuitgebreider onderzoek te doen. Ook is het goed om zelf je waarden bij tenhouden. Vraag daarom om een kopie van de uitslag.
nl
Word je dik van lithium?
Dit verschilt zeer per persoon. Sommige lithiumgebruikers komen wel iets in gewicht aan. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Denk er in elk geval aan dat de schildklier wordt gecontroleerd. Een te langzaam werkende schildklier, wat nogal eens voorkomt bij het gebruik van lithium, kan zorgen voor gewichtstoename. Dit is meestal vrij eenvoudig te corrigeren met schildkliertabletjes. Ook moet je erop letten dat je je dorst niet altijd lest met suikerhoudende dranken. Dit kan er ook voor zorgen dat je zwaarder wordt.
nl
Zijn er medicijnen die voorkomen dat mijn nieren achteruitgaan?
Met de leeftijd gaat de nierfunctie altijd wat achteruit. Er bestaan geen medicijnen die dat voorkomen. Een gezonde leefstijl helpt wel. Dat betekent: voldoende bewegen, overwicht voorkomen en niet roken
nl