Hoe wordt qat gebruikt?
De verse bladeren van de qat plant bevat een aantal werkzame stoffen, waaronder cathinon. Cathinon heeft vergelijkbare effecten als amfetamine (ook bekend als de drug speed), maar deze effecten zijn wel veel minder sterk. Cathinon wordt in het menselijk lichaam omgezet in de stof efedrine, wat op zijn beurt nauw verwant is aan adrenaline. Hier komen de opwekkende effecten vandaan: efedrine zorgt ervoor dat je meer adrenaline en noradrenaline aanmaakt, wat een stimulerend effect heeft. Qua sterkte zit qat tussen cafeïne en amfetamine in.

De werkzame stof cathinon wordt het beste in het lichaam opgenomen wanneer de bladeren nog vers en niet gedroogd zijn. De bladeren zijn bij voorkeur niet ouder dan twee dagen: de werkzame stof wordt namelijk vrij snel afgebroken na de oogst.

Vrijwel alle qat gebruikers kauwen op de bladeren. Door de bladeren langzaam te vermengen met speeksel, komt de werkzame stof vrij. Om de effecten te voelen is het nodig om minstens 10 minuten op de bladeren te kauwen. Het sap wat hierbij vrijkomt wordt doorgeslikt en komt vervolgens via de maag in de bloedbaan terecht.

Naast kauwen op de bladeren, kan ook thee worden gezet van qat. Dit komt weinig voor en heeft ook niet de voorkeur van gebruikers. Om thee te trekken van qat, moeten de bladeren gedroogd zijn, waarna ze het grootste deel van het effect al verloren hebben.

De effecten van qat worden merkbaar na ongeveer een uur en houden zo’n 4 tot 6 uur aan. De dosis heeft een groot effect op de sterkte en werkingsduur van de werkzame stof in qat. Hogere doseringen geven, logischerwijs, een krachtiger effect, wat steeds meer in de richting gaat van de effecten van amfetaminen. Doorgewinterde qat gebruikers kauwen daarom soms wel uren op de bladeren, om een zo sterk mogelijk effect te krijgen.
nl
Wat is Qat?
Qat is een licht oppeppend natuurlijk product. Door de verse bladeren en takjes van de Catha Edulis Forsk plant langdurig te herkauwen, krijg je een energieboost, lijk je beter te kunnen focussen en voel je je alert en opgewekt.

Qat is ook bekend als khat, chat, quat, tschat en miraa. De qat plant groeit van nature in het gebied rond de Golf van Aden: Ethiopië en Somalië in de Hoorn van Afrika en Jemen op het Arabisch schiereiland. Het gebruik van qat heeft in deze landen al eeuwenlang een belangrijke maatschappelijke, culturele en sociale rol, vergelijkbaar met alcohol in de Westerse wereld.

Het overgrote deel van de inwoners van deze landen gebruikt qat op regelmatige basis. Emigranten uit dit gebied hebben qat de wereld overgebracht. Ook in Nederland is qat nog steeds een populair middel onder mensen van Ethiopische, Somalische en Jemenitische afkomst, al is het moeilijk verkrijgbaar door het verbod op de handel en het gebruik van qat.
nl
Wat is het verslavingsrisico van Qat?
Er is relatief weinig onderzoek gedaan naar de verslavingsrisico’s van qat. De beschikbare wetenschappelijke studies die er wel zijn, geven aan dat qat lichamelijk nauwelijks verslavend werkt. Stop je met qat gebruiken na een periode van regelmatig gebruik, dan treden er niet of slechts zeer beperkt ontwenningsverschijnselen op.

Regelmatige gebruikers die grote hoeveelheden qat gebruiken, kunnen wel een geestelijke afhankelijkheid ontwikkelen. Of iemand geestelijk verslaafd is aan qat, hangt vooral af van de beleving en het gebrek aan controle van het gebruik. Niet iedereen die regelmatig qat gebruikt is direct geestelijk verslaafd. Wanneer je dwangmatig en obsessief bezig bent met het gebruiken van qat, de beleving daarvan gebruikt om te ontsnappen aan je dagelijkse leven en/of problemen en daarbij de controle over je gedrag verloren bent, dan spreken we van een geestelijke verslaving.

Het Nederlandse RIVM heeft in 2007 een risicoschatting gedaan, waarbij de conclusie was dat het gevaar van een qat verslaving min of meer vergelijkbaar is met een verslaving aan koffie.
nl
Wat zijn de effecten van Qat?
De effecten van qat zijn mild: iets sterker dan de oppeppende en stimulerende effecten van caffeïne (koffie), maar een stuk minder sterk dan amfetamine. De effecten verschillen van persoon tot persoon. Langdurige gebruikers kunnen geestelijke gewenning ervaring: zij hebben het idee dat ze steeds wat meer qat nodig hebben om dezelfde gestimuleerde toestand van geest te bereiken.
Geestelijke effecten

Een mentale energieboost: je voelt je scherp, alert en opgewekt
Gedachten lijken vloeiender, sneller en logischer te zijn
Verhoogde alertheid, sneller kunnen reageren
Zin in sociaal contact: meer zin om te praten en de woorden komen makkelijker
Licht euforisch gevoel

Lichamelijke effecten

Licht verhoogde hartslag en bloeddruk
Verhoogde lichaamstemperatuur, kans op transpireren
Gespannen spieren, vooral in armen, benen en kaken
Minder goed of niet kunnen slapen
Mogelijkheid tot hartkloppingen
Onderdrukking van vermoeidheid
Licht versnelde ademhaling
Droge mond
Verminderde eetlust
nl
Wat zijn de risico's van Qat?
Het gebruik van qat brengt een aantal risico’s met zich mee, maar deze zijn verwaarloosbaar wanneer je slechts een enkele keer en niet op regelmatige basis qat gebruikt. Gebruik je qat meerdere keren per week, dan nemen de kansen op onderstaande risico’s toe.
Korte termijn

Maag- en darmklachten, zoals oprispingen, maagontsteking en constipatie.
Onregelmatige hartslag
Oververhitting
Slapeloosheid
Sombere en depressieve gevoelens, prikkelbaarheid als de qat is uitgewerkt
Hart en vaatproblemen zoals een te hoge bloeddruk en verhoogd risico op hartinfarct vlak na gebruik.

Lange termijn

Bij langdurig en regelmatig gebruik bestaat het risico op ondervoeding. Qat vermindert de eetlust en kan zo, op de lange termijn, een aanslag op de fysieke gesteldheid en het afweersysteem vormen.
Door de oppeppende en stimulerende werking van qat en de effecten hiervan op het slaappatroon, kan er bij langdurig gebruik oververmoeidheid en serieuze slaapproblemen ontstaan.
Personen met aanleg voor het ontwikkelen psychische stoornissen, zoals bijvoorbeeld psychoses, kunnen door langdurig gebruik van qat sneller psychische problemen ervaren.
nl