Heeft Trump gelijk met zijn kritiek?
Ja. Aanwijzingen dat China de besmetting lang bagatelliseerde stapelen zich op. Recent onderzoek van persbureau AP wijst er bijvoorbeeld op dat de Chinese leiding  kostbare dagen verspeelde  voordat  president Xi Jinping  op 20 januari de bevolking inlichtte over de ernst van epidemie.  China had toen al  weken  ontkend dat het virus van mens tot mens overgedragen kon worden, terwijl daar wel aanwijzingen voor waren. De WHO prikte daar niet doorheen. 


Ook toen China eenmaal erkende dat er een probleem was duurde het nog negen dagen voordat de WHO corona tot  internationale gezondheidscrisis bestempelde.  WHO-topman Tedros loofde na een onderhoud met Xi  de Chinese  aanpak  publiekelijk. De WHO keurde onlangs ook de heropening van Chinese  dierenmarkten goed, die mogelijk een cruciale rol hebben gespeeld in de uitbraak.  De Australische premier Scott Morrison noemde die stap deze week onbegrijpelijk. Trump is dus niet de enige die kritiek heeft op de WHO.
nl
Heeft Trump ongelijk met zijn kritiek?
Ja.  Als China de eigen bevolking en de buitenwereld niet goed informeert, kan de WHO niet veel uitrichten. Bovendien loofde Trump zelf eind januari de aanpak van Xi. Daarnaast is de vraag hoe hard je moet zijn in je oordeel: iedereen heeft gemerkt hoe moeilijk het is corona in te dammen.
nl
Heeft de WHO een goede reputatie?
De organisatie is ook bij eerdere crises onder vuur genomen. Uit onvrede met de aanpak van de hiv-crisis werd binnen de Verenigde Naties in de jaren negentig een nieuwe organisatie opgericht, UNAIDS. Na de sarsepidemie in 2003, die tot paniek leidde, en de ebola-epidemie in 2014, toen de WHO het verwijt kreeg te traag te hebben gereageerd, werd de organisatie hervormd.
nl
Hoe machtig is de WHO?
De WHO is belangrijk, maar niet machtig. Ze heeft geen machtsmiddelen: haar speelruimte wordt bepaald door vakkennis én door het geld en de informatie die de aangesloten lidstaten – zowel democratieën als autocratische staten – haar   geven. Als een staat  liegt, kan de WHO daar weinig tegenover stellen: ze kan niet zomaar ergens binnenlopen en de boekhouding opvragen. De WHO-top is zeer terughoudend met kritiek op landen.
nl
Is de WHO  speelbal geworden  in een groter spel?
Ja, de organisatie zit klem tussen de VS en China, die strijden over de  macht in de wereld. Door van de WHO een zondebok te maken leidt Trump niet alleen aandacht af van zijn eigen falen, hij zet ook meteen twee  tegenstanders een hak: aartsrivaal China en het multilaterale overleg in de VN waar hij een bloedhekel aan heeft. 


China is in het hele VN-systeem juist invloedrijker geworden door veel geld te doneren, door te lobbyen voor leidinggevende functies  en door te werken aan een  machtsbasis.  Het is dus begrijpelijk dat de WHO net zo behoedzaam omspringt met China als met de VS: Trumps wekenlange ontkenning was immers ook niet bepaald conform de WHO-waarschuwingen.
nl
Is de WHO-kritiek een afleidingsmanoeuvre?
Ja, ook al is kritiek op de WHO niet ongegrond, Trump misbruikt de organisatie als zondebok. Kritiek op de VN leidt af van zijn eigen mismanagement. Terwijl hij China en de WHO verwijt te traag gereageerd te hebben ontkende hij zelf wekenlang de dreiging om haar vervolgens te bagatelliseren. De kritiek moet ook gezien worden tegen de achtergrond van de verkiezingen in de VS.
nl
Wat doet de WHO eigenlijk?
De WHO  informeert landen over bedreigingen voor de volksgezondheid, ze adviseert en ondersteunt. In deze pandemie werd de organisatie vooral bekend van de  persconferenties van directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus, een Ethiopische malaria-expert die de organisatie sinds 2017 leidt.
nl
Wat heeft Trump precies beweerd?
Hij heeft de WHO beschuldigd van „zwaar mismanagement en toedekken” bij de aanpak van de coronapandemie. „De WHO heeft gefaald in haar basisplicht. Er zijn veel doden gevallen door haar fouten.” Trump vindt dat de organisatie China de hand boven het hoofd houdt en niet krachtig genoeg optreedt. „Wat ze ook doen, China krijgt altijd gelijk” van de WHO, zei hij.
nl
Wat is de verdediging van de WHO?
De WHO bestrijdt dat het landen voortrekt en stelt dat  het essentieel is om contact te onderhouden met China. Tedros: „,Plaats het politiseren van Covid alstublieft in quarantaine. We zullen geconfronteerd worden met veel body bags als we ons niet gedragen. […] De VS en China moeten samenwerken in de strijd tegen deze gevaarlijke vijand.”
nl
Wordt de WHO hard geraakt door Trumps besluit?
De Verenigde Staten  zijn de hoofdsponsor van de WHO, goed voor circa 10  procent van de begroting. Mocht de jaarlijkse bijdrage van ruim 500 miljoen dollar (459 miljoen euro)  vervallen, dan is dat een zorg die de WHO er op het hoogtepunt van een pandemie eigenlijk niet bij kan hebben. Het is onduidelijk of de opschorting ook onmiddellijk gevolgen heeft voor de strijd tegen corona. Amerikaanse medici vinden Trumps zet onverantwoord.
nl