Çeþitli Aðrýlarým Var Bunun Sebebi Ne Olabilir?
Bahsettiðiniz genel vücut þikâyetleri kronik yorgunluða baðlý olabilir.
Kronik yorgunluk sendromu çok yaygýn bir saðlýk sorunu olmasa da bir çok kiþiyi etkiliyor. Hastalýk, henüz çok iyi tanýnmayan, bu sebeple de çoðu kez tanýsý konulamayan ve gözden kaçan bir problem. Bununla birlikte Avrupa ülkelerinde ve Amerika’da uzun yýllardýr bilinen kronik yorgunluk sendromu, son yýllarda Türkiye’de de tanýnmaya baþlandý. Kronik yorgunluk sendromu nedeni ve baþlangýç tarihi tam olarak bilinmeyen ancak çok da uzun süreli olmayan bir yorgunluðun en az 6 ay veya daha uzun bir süre devam etmesiyle ortaya çýkan bir durum olarak tanýmlanýr. Kronik yorgunluk sendromu tanýsý koymak için týbbi hikâye, fizik muayene, ruhsal durumun ve laboratuar bulgularýnýn deðerlendirilmesi gerekir.
Hastalýðýn Tanýsý
Kronik yorgunluk sendromu tanýsý için aþaðýdaki iki kriterin olmasý gerekmektedir: Klinik olarak deðerlendirilmiþ, tanýmlanamayan devamlý veya tekrarlayan yorgunluðun yeni veya bilinen bir zamanda baþlamasý (örneðin yaþam boyunca olmamasý), devam eden bir hareketlilik sonucu olmamasý, esas olarak dinlenmekle hafiflememesi ve mevcut iþ, eðitim, sosyal ve özel yaþam aktivitelerinde belirgin azalmaya yol açmasý, kronik yorgunluk sendromunu akla getirir. Ayný zamanda aþaðýdaki semptomlardan 4 veya daha fazlasýnýn bulunmasý ve bunlarýn ardýþýk 6 ay veya daha uzun süre boyunca devam etmesi ve yorgunluktan daha önce baþlamamasý gerekir.
1. Kýsa süreli bellekte veya konsantrasyonda önemli bozulma.
2. Boðaz aðrýsý.
3. Lenf bezlerinde hassasiyet.
4. Kas aðrýsý.
5. Çeþitli eklemlerde kýzarýklýk veya þiþlik olmaksýzýn aðrý olmasý.
6. Yeni oluþan, þekil deðiþtiren veya ciddileþen baþ aðrýsý.
7. Sabah uyanýnca kendine gelememe (uykulu olma halinin devam etmesi).
8. Yapýlan bir iþ sonrasý 24 saatten fazla sürede geçen kýrýklýk.
Bu esas semptomlarýn yaný sýra karýn aðrýsý, alkol intoleransý, þiþkinlik, göðüs aðrýsý, kronik öksürük, diare, sersemlik, aðýz ve göz kuruluðu, kulak aðrýsý, çarpýntý, çene aðrýsý, sabah katýlýðý, bulantý, gece terlemesi, psikolojik problemler (depresyon, sinirlilik, anksiyete, panik atak), nefes darlýðý, deri duyarlýlýðý, karýncalanma hissi ve kilo kaybý gibi semptomlarýn varlýðý da ifade edilir.
Kronik Yorgunluk Sendromunun Olasý Nedenleri 5 Baþlýk Altýnda Toplanýr:
1. Ýnfeksiyöz ajanlar (özellikle bazý virüsler suçlanmýþtýr).
2. Ýmmunolojik nedenler (baðýþýklýk sistemi ile ilgili).
3. Hormonal nedenler (hipotalamus-hipofiz-adrenal döngü ile ilgili).
4. Nöral nedenli hipotansiyon.
5. Beslenme bozukluðu.
Stres yaþamýn bir parçasýdýr. Ancak kontrol edilemeyen stres baþka hastalýklarýn yaný sýra kronik yorgunluk sendromunun da en önemli nedeni olarak görülür. Bunun yaný sýra diðer nedenlerin de etken olabileceðine dair yayýnlar bulunuyor ancak beslenme bozukluðunun tek baþýna bir neden olmayacaðý fakat dengeli bir beslenmenin uygulanmasý gerektiði düþünülüyor. Kronik yorgunluk sendromu tanýsýný koyduracak özel bir test yok. Yorgunluk sebebi olabilecek diðer klinik durumlar dýþlandýktan sonra taný konulur. Özellikle depresyonla kronik yorgunluk sendromunun karýþtýrýlmamasý gerekir. Bununla birlikte hastalarda zamanla ruhsal bozukluklar ve özellikle depresyon oluþabilir. Ancak bu depresyonu olan herkeste kronik yorgunluk sendromu var anlamýna gelmez.
Kronik Yorgunlukla Baþetmek

    Öncelikle stresi kontrol etmeyi bilmeliyiz. Herkesin bir stres eþiði vardýr ve bu eþiði aþmamak gerekir.
    Düzenli hayat tarzý, hafif fiziksel egzersizler, saðlýklý beslenmek ve ideal kiloyu korumak da kronik yorgunluk sendromu ve benzeri rahatsýzlýklardan korunmak için uygulanmasý gereken temel kurallardýr.
    Ayrýca uyku ritmine dikkat etmek gerekir. Rahat bir uyku için yataða girmeden önce günlük bütün stres nedenlerinizi aklýnýzdan uzaklaþtýrmak, hoþa giden konularý düþünmek veya hoþlandýðýnýz bir filmi seyretmek, düzenli bir uykuyu saðlayabilir.
    Alkol ve sigarayý azaltmak da yorgunluktan kurtulmada en önemli etkenlerden birisidir.
    Mümkünse iþ yoðunluðunu azaltmak, sorumluluklarý paylaþmak veya kýsa süreli iþ ortamýndan uzaklaþmak faydalý olabilir. Hatta iþ yerinde küçük fiziksel deðiþikliklerin bile faydasý olabilir.
    Yoga ve meditasyonun da yararlý olduðu ifade ediliyor.
    Ayrýca mutlaka doktor kontrolünde olmak kaydýyla belirli süre için vitamin ve mineral takviyesi önerilir.
tr