Dargaggoon ganna 17 NASA'tti pilaaneetii haaraa abuure
Dargaggoon ganna 17 Woolfi Suukiyeer hojii NASA'tti yeroo argate ture pilaaneetii kana kan abuure.
Barataan mana baruumsaa sadarkaa lamaffaa Iskaarsideel, Niiw Yoork jiru keessaa barachaa jiru kun yeroo ganni galeetti hojii gargaarsa barumsaaf akka isaaf ta'uuf jecha ji'aa lamaaf NASA seenee ture. Hojiin isaaf kennamee saatalaayiitii qorannoo pilaaneetii biroo barbaaduu hojjetuu 'TESS' jedhamu irraa odeeffannoo galmeeffame akka hordofu ture. Yeroo suuraa saatalaayitii kanarraa eergamee ilaalaa turetti, waan adda ta'e tokko hubate. Wanti inni arge kun pilaaneetii haaraa dachee irraa fageenya umurii ifaa (light year) 1,300 fagaatee jiru ta'u NASA'n mirkaneesseera. Kun kan uumamee hojii isaa kana erga eegalee reefu guyyaa sadaffaa isaa irrattii ture. Wanta kana yeroo hubateetti dafee hoggantoota beeksise. "Dafeen hoganaakootti geessee, odeeffanoo suuraa kana ilaallee, dhugumaan pilaanetii ta'u danda'a kan jedhu irratti qorannoo hojjechuu eegalle" jedha. Fakkii pilaanitiichi fakkeessuu danda'u Argannoon isaa kun saayintistoonni bira qorannoo kanaratti akka hirmaatan taasiseera. Qorannoon dabalataa pilaaneetii dacheerraa harka 6.9 guddatu ta'uu mirkaneesseerra. Maqaan itti moggaafame TOI 1338 b. "Pilaaneetichaaf maqaa moggaasuu ni danda'a. Obboleessikoo 'Wolftopia' jedhii mooggaasii yaada jedhu fidee ture garuu TOI 1338 b ga'aadhan jedha," jechuun Woolfi dubbateera. TOI 1338 b'n pilaaniitii kaanirraa addadha, pilaaneetii 'circumbinary' jedhamudha. Kana jechuun akka pilaaneetii hedduu urjii tokkoorraa utuu hin taanee urjii lammarraa naanna'a. Argannoon isaa kun yeroo barumsaa fixeetti NASAtti hojii akka argatu ni mirkaaneessa. "NASA'n akkamiin akka hojii qacaru hin beeku garuu argachuun isaa hin badu," jedha. Hawwiin eegeree dargaggoo kanaa wa'ee hawaa irratti hojachuudha. Barumsaa sadarkaa lammaaffaa xumuree yeroo yunivarsitii seenutti "fiiziksiifi astiroofiziiksii barachuuf karoorfadheera," jedha. "Sana booda hojii qorannoo hawaa irrattii utuun argadhee nan hawwa." Ammatti Woolfi jireenyaa isaa guyyaa guyyaa barumsaafi hiriyyoota isaa waliin ta'uutti deebi'eera. "Namootni waggooti bayyee keessatti kan na jajan caalaa kan guyyaa afran darbe keessattina jajantu caala. Namni hundi hedduu na jajjabeesseera. Wanta baay'ee namatti tolu ture."