Turtii mooraa leenjii waraanaa Xoollay, hidhaa moo leenjii?
Oromiyaa godinaalee adda addaa irraa namooti qabamanii giddu gala leenjii waraanaa Xoollay turan gariin Kibxata gadi dhiifamaniiru.
Wayita gadi dhiifamanittis waraqaan ragaa leenjii haaromsaarra akka turaniifi leenjii sana naamusaafi gahumsaan xumuruu isaanii ibsu kennameeraaf. Namoota Kibxata gadi dhiifaman keessa tokko kan ta'e dargaggeessi ganna 27 Seefuu Amanuu Aliyyaa turtii Xoollay ilaalchisee BBC'tti dubbateera. Mooraa Leenjii waraanaa Xoollay guyyoota 83'f akka ture dubbata. A.L.I Mudde 28 bara 2011, Godina Kibba Lixa Shawaa aanaa Ammayyaatii qabame. Sababa qabameef ilaalchisee "rakkoon tokkoyyuu naannoo sana hin turre, ati caasaa ABO Ammayya keessatti ijaaraa jirta jedheeti poolisiin kan na qabe" jedha. Gara magaalaa guddoo Godinichaa Walisoo geeffamee guyyoota sadiif erga tursiifame booda gara Xoollay akka geeffame dubbata. Mooraan waraanaa Xoollay Godina Jimmaa Aanaa Botor Xoollay jedhamu keessatti argama. 'Dhiibbaa Sammuu' Dargaggoo Seefuu Amanuu mooraa leenjii waraanaa Xoollayitti yoo hidhamu kun yeroo duraaf miti. Yeroo jalqabaaf Xoollay kan seene bara 2009 akka ture dubbata. Turtiin kan ammaa waan fooyyee qabu fakkaataa jedha. Yeroos qaama namaarraan dhiibba gahuun ture, namoonni ni reebamu ture jedha. Amma garuu dhiibbaan jiru kan sammuuti jedha. "Namoonni osoo karaa deemanii karaa irraa butamanii dhufan jiruu, kan konkolaataarraa buusanii seensisan jiraa, namni akka itti dhufeyyuu hin beeku." "Namni ni boo'aa, dubbatee kan isa dhagahu hin jiruu, akka nama yakka hojjatee dhufee akka sitti dhagaahamu si taasisu. Akka sammuun isaa dhiphatu jechuudha." jedha. Leenjiimoo Hidhaa? Turtii guyyoota 83 booda wayita gadi dhiifaman mootummaan waraqaa raga leenjii haaromsaarra akka turan mul'isu kenneefi gadi dhiise. Leenjiirran turemoo hidhaan ture jetta jennee gaafanne. "Isaan leenjii haa jedhan malee ani hidhaadhan jedha" nuun jedhe. Turtii Xoollay guyyoota 83 booda Namni tokko leenjiirra jira kan jedhamu jalqabumasaa fedhii isaatiin ta'uu qaba jedha. "Leenjiin seena jedhee sammuu isaa amansiisuu qaba jalqabuma isaa." "Namni maatii isaa dubbisu hin jiruu, fira isaa kan dubbisu hin jiruu, bilisummaan mooraa sana keessa hin jiru, achumattillee nama biraatti siqxee dubbisuu hin dandeessu" jedha. Dabalataan ammoo mana nyaataa, mana fincaaniis ta'e mana yaalaa yoo deeman hiriiraan akka deeman hima. Kun leenji'aa nama hin jechisiisu jedha. Waa'ee Leenjii… Mata dureewwan sadi irratti leenji'aa akka turan dubbata dargaggoo Seefuun. Olaantummaa seeraafi qabsoo karaa nagaa, Toora haaromsaafi walitti dhufeenya paartilee siyaasaa fi Seenaa qabsoo Oromoo mata dureewwan sadan leenjiin irratti kennamu. "Dursa galmatti nu waamanii namni tokko mata duree leenjii irratti ibsa nuuf kenna, achii booda muka jala teenyee ofumaa gaafanna, ofumaa deebiis walii kennina, akka marii wayiiti" jechuun haala leenjichaa ibsa. "Ani wanti naaf jijjiirame hin jiru" Caasaa ABO ijaaraa jirta jedhamee kan qabame dargaggoo Seefuun, miseensa ABO ta'uu baatullee dhaaba siyaasaa kana akka jaallatu nun dhoksine. "Kan gara fuulduraa hin beeku malee hanga yoonaa meeshaa [waraanaa] hin qabanne" kan jedhu Seefuun, qabsoo karaa nagaati erga jedhamee caasaa dhaabichaa ijaaruuf fedhii akka qabus ifatti dubbata. Leenjiin fudhatte ilaalcha siyaasaa kees ta'e, akka itti waa hubattu jijjiireeraa jennee gaafanne. "Ani wanti naaf jijjiirame hin jiru" jedha. "Ani kallattii kiyyaafi waan naaf ta'u beeka, dogoggoree miti. Leenjii ammoo dogoggora irraa sirradhuufi kan nama leenjisan jalbumaa" jedha. Qaama fayyaa tokko leenjisuun homaa hiikaa hin qabu kan jedhu dargaggoon kun, leenjichi ejjennoo isaarratti jijjiirama homaa akka hin fidne dubbata. Mooraa leenjii waraanaa Xoollay namoonni marsaa marsaan galaa akka jiran kan himu dargaggoon kun, kanneen hin hiikamiin hafan jiraachuu nutti himeera.