ለንደን ማራቶን፡ "ቑምጣ ስረ ዝዓጠቐ ኹሉ ኣይነዓቕን"
22 ሚያዚያ 2018 ዝካየድ ሎንደን ማራቶን፡ 386050 ሰባት ኣብቲ ዉድድ ክሳተፉ ዝተመዝገቡ እንትኾን 40 ሽሕ ጎየይቲ ክሳተፉ'ዮም።
እዚ ኣብ ዓለም እቲ ዝዓበየ ኣመልከትቲ ዉድድር ማራቶን ዝተርኣየሉ'ዩ። እቲ ዉድድር ንግስቲ ኤልሳቤት ክትጅምሮ'ያ። ሓያሎ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ኣትሌታት ኣብቲ ውድድር ንምስታፍ ድሮ ኣብ ከተማ ሎንደን ኣትዮም ኣለዉ።ብዘይካኦም'ውን እቲ ኣብቲ ናይ 2017 ማራቶን ዝተዓወተ ዳኒኤል ዋንጂሩ ዝርከቦም ፍሉጣት ኬንያውያን ክሳተፉ'ዮም። እቲ ትውለደ-ሶማልያ ዝኾነ ህቡብ ብሪጣንያዊ ጎያይ ሞ ፋራሕ'ውን ኣብዚ ናይ 2018 ማራቶን ክወዳደር'ዩ። እዚ ዕድል ረኺቦም ካብ ሞንጎ ንዉድድር ዝቐርቡ ገሊአም ዝሓሸ ሰዓት ከመዝግቡ ትጽቢት ይግበር። እንተኾነ ግና ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ከተማ ለንደን ዘሎ ዓቐን ሙቐት ነቶም ተሳተፍቲ ፈታኒ ክኸዉን ከምዝኽእል ይግመት። ሜሪ ኬታኒን ጥሩነሽ ዲባባን ብወገን ደቂ ኣንስትዮ ንክብረወሰን ለንደን ማራቶን ዘተኣናግደን ተነሓናሕቲ ኣትሌታት'የን። እቲ ኣብ ዓለም ብደቂ ኣንስትዮ ዝተመዝገበ ክብረወሰን፡ ኣብዚ ዓመት 15 ዓመቱ ዝመልኦ እንትኾን ፓዉላ ራድክሊፍ ኣብ 2003 ኣብ ለንደን ኣብ ዝተኻየደ ማራቶን ዘመዝገበቶ 2፡15፡25'ዩ። መጻኢ ሰንበት ኣብ ዝካየድ ለንደን ማራቶን ድማ፡ ጓል 36 ዓመት ኬኒያዊት ኣትሌት ሜሪ ኪታኒን ጓል 32 ዓመት ኢትዮጵያዊት ኣትሌት ጥሩነሽ ዲባባን ኸቢድ ንሕንሕ ክገጥማ'የን ተባሂሉ ይግመት። ምድላዋት ንሓዱሽ ክብረወሰን ኣብ ለንደን ማራቶን ወዲ 35 ዓመት ተወዳዳሪ ነዊሕ ርሕቐት ቀነኒሳ በቀለ፣ ጥሩነሽ ዲባባ፣ ግርማይ ገብረስላሰ፡ ትእግስት ቱፋ፡ ኣማኑኤል መሰልን ካልኦትን ክሳተፉ'ዮም። ኣትሌት ግርማይ ገብረስላሰ'ውን ነዚ ናይሎሚ ዓመት ማራቶን እኹል ምድላዋት ጌሩ ከም ዘሎን፡ ብጊዜን ደረጃን ዓወት ክዓትር ትጽቢት ከም ዘለዎ'ዩ ዝዛረብ ክልቲኤን ኣብ ታሪክ ነዊሕ ርሕቐት ዓብዪ ቦታ ዘለወን እንትኾን፡ ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ኬታኒ 2፡17፡01 ሰዓት ብምምዝጋብ ብሕታዊት ናይ ደቂ ኣንስትዮ ክብረወሰን ዘመዝገበት ኮይና'ያ። ጥሩነሽ ዲባባ ድማ ብ2፡17፡56 ዉድድራ ብምዝዛም ካብ ዓለም ሳልሰይቲ በዓልቲ ክብረወሰን እዚ ዉድድር ኮይና። "ብወገነይ ድሕሪ ናይ ቺካጎ ማራቶን ጽቡቕ ምድላዉ ገይረ'የ። እቲ ክብረወሰን ምስባር ቐሊል'ኳ እንተዘይኮነ እቲ ኩነታት ኣየር ጽቡቕ እንተድኣ ኾይኑ ግና ይከኣል'ዩ ኢለ ይሓስብ" ትብል ኣትሌት ጥሩነሽ ዲባባ። ኣብ ዉድድራት 5000ን 10000ን መን ከምዝዕወት ምግማት ዝከኣል'ከዕ እንተኾነ ኣብ ማራቶን ግና ትጽቢት ዘይተገበረሉ ሰብ'ዉን ክዕወት ከምዝከኣል ብምግላጽ ንዝገጥማ ንሕንሕ እኹል ምድላዉ ምግባራ ትዛረብ። "ኬኒያዉያንን ኢትዮጵያዉያንን ዝሓወሰ ብርክት ዝበሉ ሰባት ዝሳተፍሉ ዉድድር'ዩ። ኣብዚ ጽቡቕ ንሕንሕ ክህሉ'ዩ ኢለ ይሓስብ። ጽቡቕ ምድላዉ ድማ ገይረ ኣለኹ"። ቀነኒሳ በቀለ ኣብ ጎኒ ኢንግሊዛዊ ሞ- ፋራሕን ኬኒያዊ ኡሉድ ኪፕቾግን ክስለፍ'ዩ። ኣብ ክብረ ወሰናት ዓለም ኣትሌቲክስ ንጉስ 5000ን 10000ን ዝኾነ ኢትዮጵያዊ ኣትሌት ቀነኒሳ በቀለ፡ ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዝተኻየደ ለንደን ማራቶን 2ይ ኮይኑ ዉድድሩ እንትዛዝም ኣብ 2016 ድማ 3ይ ኮይኑ ዉድድሩ ዛዚሙ'ዩ። ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት፡ ብደኒስ ኪሜቶ ተታሒዙ ዘሎ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ክብረወሰን (2፡02.57) ተስፋ ሒዙ ኣትዩ'ኳ እንተነበረ ኣብ እግሩ ብዘጋጠሞ ምስሕሓብ ጭዋዳ ግና ኣይተሳኽዐሉን። ብምዃኑ ድማ ንኬኒያዊ ዳኒኤል ዋንጂሩ ስዒቡ ዉድድሩ ዛዚሙ። "ካብቲ ዝሓለፈ ዓመት ብዝሓሸ ሎሚ ጽቡቕ ምድላዉ ገይረ ኣለኹ" ዝብል ኣትሌት ቀነኒሳ በቀለ፡ ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ጥዕና'ዉን ክመዝርከብ ይዛረብ። "ዝሓለፈ ዓመት ሓደ ወርሒ እንትተርፈኒ ሓሚመ ነይረ። ኣብ እዋን ዉድድር ድማ ኣብ እግረይ ጉድኣት ኣጋጢሙኒ ነይሩ። ሕዚ ግና ኣብ ጽቡቕ ኩነታት'የ ዝርከብ" ይብል። ቀነኒሳ በቀለ፣ ሞ-ፋራሕን ኪፕቾግን ብሓፈሻ 8 ወርቂ ሜዳሊያ ኦሎምፒክን 12 ሜዳሊያ ወርቂ ዓለምለኸ ሻምፒዮንን ዝሓዙ'ዮም። ኩል ግዜ ኣብ እዋን ዉድድር ዝፍጠሩ ነገራት ስለዘይፍለጡ ግና ኣብዚ ዓመት ከመይ ዓይነት ዉጽኢት ክምዝገብ ይኽእል ዝብል ምግማት ከምዘይኽእል ቀነኒሳ ይዛረብ። "ቑምጣ ስረ ዝዓጠቐ ኹሉ ኣይነዓቕን'ዩ ዝበሃል። ኣብ ስፖርት ድማ ዘይገመትኻዮም ነገራት'ዮምዝመጹ። ትልምኻ ብዝተወሰነ መልክዑ ምስኻዕ'ኳ ዝከኣል እንተኾነ፡ ብሰዓትን እዋናዊ ብቕዓትን ዝምዝገብ ዉጽኢት ስለዝኾነ ግና እንታይ ከምዝፍጠር ኣይፍለጥን" ክብል ንቢቢሲ ትግርኛ ገሊጹ። እቲ ኤርትራዊ ግርማይ ገብረስለሰ ብወገኑ'ውን ቁስሉ ብምሕዋይ እኹል ምልምማድ ጌሩ ከም ዘሎን ኣብ ዝሓሸ ኣካላዊ ብቕዓትን ጥዕናን ከም ዘሎ ንቢቢሲ ገሊጹ። "ክዕወት ኢለ'የ መጺአ ዘለኹ፡ ኩሉ ሰብ ካኣ ክዕወት ኢሉ'ዩ ዝመጽ፡ ምናልባት ኣብ መዓልቲ ውድድር ኣብታ ሽዓ መዓልቲ ብሉጽ ኮይኑ ዝወጽእ ጥራይ'ዩ ብሉጽ ነገራት ዝረክብ፡ ከም ሰብ ግን እቲ ዝግባእ ዋጋ ክኸፍለሉ'የ ንኽዕወት። ስለዚ ብምሉእ መንፈሰይ ንዓወት ዝጠመተ'ዩ ዘሎ" ኢሉ። ግርማይ፡ ኣብቲ ናይ ኒው ዮርክ ናይ 2016 ማራቶን ቀዳማይ ብምውጻእ ዝተዓወተ ኮይኑ፡ ኣብቲ ኣብ 2015 ናይ ዓለም ማራቶን ውድድር ድማ እቲ ዝነኣሰ ተዓዋታይ ወርቂ መዳልያ ብምዃን ክብረ ወሰን ኣመዝጊቡ ይርከብ። ግርማይ እቲ ዝበለጸ ዘመዝገቦ ጊዜ ኣብቲ መበል 4ይ ዝወጸሉ ናይ 2016 ሎንደን ማራቶን ዘመዝገቦ 2፡07፡46 እዩ።