Tòa Tế Nam: minh bạch hay trò diễn?
Trong cử chỉ minh bạch hiếm hoi, tòa án ở Trung Quốc công bố các thông tin gần như tức thời trên mạng xã hội trong phiên xử Bạc Hy Lai.
Bạc Hy Lai bác bỏ mọi cáo buộc sai trái tại tòa Tòa án Tế Nam ở tỉnh Sơn Đông lập tài khoản trên mạng Sina Weibo, chỉ vài ngày trước phiên xử chính khách thất thế. Giới quan sát ban đầu cho rằng đây chỉ là một phiên tòa dàn xếp sẵn. Nhưng hôm thứ Năm, những người theo dõi trên Weibo ngạc nhiên khi tòa công bố các cuộc đối chất giữa quan tòa, công tố, luật sư biện hộ, nhân chứng và cả ông Bạc. Nó cho thấy ông Bạc kiên cường bác bỏ những lời nhận tội trước đây và phủ nhận mọi cáo buộc tham nhũng. Có vẻ ban lãnh đạo Trung Quốc muốn chứng tỏ với người dân rằng phiên xử cởi mở và công bằng. Dĩ nhiên sự cởi mở này cũng chỉ giới hạn. Truyền thông nước ngoài không được phép dự phiên tòa, và chắc hẳn thông tin của tòa án gửi ra đã được biên tập lại. Nhưng nó vẫn là cử chỉ minh bạch chưa từng có với một phiên tòa ở Trung Quốc. ‘Tiến bộ lịch sử’ Sau ngày xử thứ nhất, số người theo dõi tài khoản Weibo của tòa án tăng từ 40,000 lên 300,000. Nhiều công dân Trung Quốc nói các tin nhắn của tòa trên mạng là chỉ dấu tiến bộ. Tang Xiaohu, một luật sư ở Hồ Nam, gọi đây là “tiến bộ lịch sử”. Tòa án ở Tế Nam cung cấp nhiều thông tin trên mạng xã hội “Sẽ càng tốt hơn nếu các vụ án bình thường cũng như vậy,” ông này nói. Bình luận trên tờ Nhân dân Nhật báo ca ngợi hành động của tòa trên Weibo “phản ánh sự minh bạch và cởi mở của pháp quyền tại Trung Quốc”. Nhưng không phải ai cũng lạc quan như thế. Zhang Zhi'an, giáo sư báo chí ở Đại học Tôn Dật Tiên tại Quảng Châu, chỉ ra rằng các tin nhắn của tòa có chọn lọc. Chính quyền đã kết hợp sự cởi mở và kiểm soát, theo ông này. “Họ biểu lộ cởi mở trong lúc vẫn kiểm soát rủi ro,” ông cho biết. Ngoài kịch bản? Nhưng chưa hẳn mọi rủi ro đều đã được chính quyền kiểm soát. Sự cứng cỏi của Bạc Hy Lai khiến nhiều người dùng Weibo tỏ ra ngưỡng mộ. “Nay sẽ thật khó để kết tội ông ta,” một bình phẩm trên Weibo nói. Trong chỉ dấu Bắc Kinh không hoàn toàn thoải mái với sự minh bạch, báo đảng Quang Minh Nhật báo cảnh cáo ông Bạc không được lợi dụng. “Tòa án bảo đảm quyền pháp lý của bị can để bảo đảm danh dự tối cao của pháp luật. Nhưng những kẻ tội phạm không thể dùng nó để gây rối, xóa nhòa chuyện xấu và tốt, xóa tội cho mình và coi thường pháp luật,” tờ báo viết.