title: Kubera iki imyuzurira yiziziye Afrika y’Ubuseruko?
summary: Ibiza bivuye kw'isegenya, bigizwe n'imyuzurira hamwe n'ibihomoka, bimaze guhitana abantu bashika 250 muri Afrika y'Ubuseruko kuva indwi nkeya ziheze.
text: Hari abandi nabo baharurwa mu miliyoni zitatu bari mu kangaratete kubera iyo segenya, Kenya ikaba ariyo yasinzikaye cane gusumba. Amazu yarabomaguritse, imirima iratwarwa, amabarabara arabomoka, ibituma utwigoro two gutabara abashikiwe n'ivyago ducumbagira, cane cane mu mitumba ya kure. Umumenyeshamakuru wa BBC Darren Bett, umuhinga mu bijanye n'ikirere, arasigura ico iyo myuzurira ivako. None hari ikidasanzwe kubona imvura igwa mu gihe nk'iki? Kenya ifise ibihe vy'imvura bibiri bifitaniye isano n'imiyaga iva mu buraruko bushira ubuseruko n'iyiva mu bumanuko bushira ubuseruko. Iri mu karere karangwamwo imvura nyinshi n'imituragaro kubera ari ihuriro ry'iyo miyaga. Mu bihe bisanzwe, iyo miyaga ituma akarere ko mu bumanuko uciye muri Kenya karangwamwo imvura igereranye hagati y'ukwezi kw'icumi n'ukw'icumi na kabiri, izwi nk'imvura y'agatasi. Rero mu gihe nk'iki vyari ibisanzwe ko muri Kenya hagwa imvura. Gusa ni imvura y'umurengera ku buryo butari bumenyerewe. None yoba iva kuki - bwoba ari ubushuye bw'isi? Ntibigaragara neza nimba imvura isanzwe igwa mu karere ka Afrika y'Ubuseruko yoba ari ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe bigaragarira mu bushuhe burenze urugero kw'isi. Mu bisanzwe, abahinga basigura ko ikirere gifise ubushuhe gishobora gutuma haba umwuka w'amazi, uwo nawo ugashobora kuvamwo imvura. Abahinga muvyo ikirere bavuga ko imvura y'umurengera yatumwe n'icitwa Dipole de l'Océan Indien kiri hejuru cane, gituma mw'ibahari Indiano haba ubushuhe butari bwigere bubaho. Ivyo vyatumye haba imyuka y'amazi iri ku rugero runini cane mu gice c'iyo bahari gifatanye n'inkengera y'akarere ka Afrika y'Ubuseruko, bituma hagwa imvura nyinshi cane. Umuyaga watumye ubwo bushuhe burenze urugero buvanze n'imyuka y'amazi vyinjira mu karere, bivangana na ya miyaga, ari vyo vyavyaye imvura y'umurengera ivanze n'imituragaro. Nivyo vyatumye mu bice bimwe bimwe vya Kenya hagwa imvura itari imenyerewe. Hari imvura nyinshi yoba yitezwe? Mu kiringo gito, vyitezwe ko akarere k'ihembe rya Afrika kagwamwo imvura nyinshi kubera iyo miyaga iva mw'ibahari Indiano. Mu kwezi kw'icumi na kabiri, vyitezwe ko imvura nyinshi izobandanya gushika mu bice vyo mu bumanuko, aho uburere bwo mu bumanuko bushira uburengero bwa Kenya, muri Tanzania, Malawi no mu buraruko bwa Zambia, hazogwa imvura nyinshi. Mu kwezi kwa mbere n'ukwa kabiri imvura ibayabaye irashobora kubandanya igwa, ariko iyindi nyinshi yitezwe kuva mu kwezi kwa gatatu gushika mu kwa gatanu. Iki gihe citwa urushana (ituumba), kikaba kirangwa n'imvura nyinshi gusumba iyo ku gatasi (umuhindo). N'aho hariko hibonekeza imvura irenze urugero mu karere kazwi ko karangwamwo ibihe bibiri bikuru bikuru vy'imvura, agatasi n'urushana, kahise kagiye katwereka ko atariko vyama igihe cose. Mu myaka ya 2016 na 2017, imvura z'urushana zarikase mu karere ka Afrika y'Ubuseruko, ivyatumye ibice bitari bike vya Kenya biterwa n'inzara, ibitungwa birabutarara, imirima nayo iragaduka.